Kiedy uniwersytety przestaj\u0105 si\u0119 rumieni\u0107<\/a><\/strong><\/span><\/span><\/h4>\nPaul Finlayson<\/strong><\/span><\/p>\n
\nIstnieje w dyskursie politycznym poj\u0119cie \u2014 beznami\u0119tnie okre\u015blane mianem Okna Podtekst\u00f3w \u2014 kt\u00f3re opisuje zakres idei uznawanych przez spo\u0142ecze\u0144stwo za dopuszczalne do wyra\u017cania. Mo\u017cna o nim my\u015ble\u0107 pro\u015bciej jako o niewidzialnej granicy mi\u0119dzy tym, co mo\u017cna powiedzie\u0107 bez konsekwencji, a tym, czego powiedzie\u0107 nie mo\u017cna. Poza oknem le\u017cy to, co nie do pomy\u015blenia; wewn\u0105trz \u2014 to, co jedynie kontrowersyjne; a w jego centrum \u2014 to, co wygodnie ortodoksyjne.<\/span><\/p>\nRzadziej zauwa\u017ca si\u0119 natomiast, w jaki spos\u00f3b to okno si\u0119 przesuwa. Nie otwiera si\u0119 z hukiem. Przesuwa si\u0119. To, czego nie da\u0142o si\u0119 powiedzie\u0107, staje si\u0119 mo\u017cliwe do wypowiedzenia. To, co mo\u017cna by\u0142o powiedzie\u0107, staje si\u0119 mo\u017cliwe do obrony. A to, co jest bronione, z czasem cz\u0119sto staje si\u0119 zupe\u0142nie niebudz\u0105ce zdziwienia.<\/span><\/p>\nJedn\u0105 z bardziej dezorientuj\u0105cych cech naszej chwili jest to, \u017ce ten ruch przesta\u0142 by\u0107 subtelny. W istocie zaszed\u0142 tak daleko, \u017ce satyra \u2014 niegdy\u015b niezawodne narz\u0119dzie obna\u017cania absurd\u00f3w \u2014 staje si\u0119 coraz bardziej zb\u0119dna. Nie dlatego, \u017ce rzeczywisto\u015b\u0107 si\u0119 poprawi\u0142a, lecz dlatego, \u017ce tak wyra\u017anie si\u0119 pogorszy\u0142a. Dzi\u015b spotyka si\u0119 twierdzenia \u2014 wyg\u0142aszane z pe\u0142n\u0105 powag\u0105 \u2014 kt\u00f3re kiedy\u015b wymaga\u0142yby parodii, by w og\u00f3le zosta\u0142y rozwa\u017cone. Pojawiaj\u0105 si\u0119 nie jako \u017carty, lecz jako argumenty; nie jako prowokacje, lecz jako wnioski.<\/span><\/p>\nWe\u017amy na przyk\u0142ad tez\u0119 \u2014 dzi\u015b ani rzadk\u0105, ani szeptan\u0105 \u2014 \u017ce masakra oko\u0142o 1200 Izraelczyk\u00f3w dokonana przez Hamas 7 pa\u017adziernika by\u0142a w istocie win\u0105 Izraela. Nie w znanym j\u0119zyku krzywd czy przyczynowo\u015bci, lecz w znacznie bardziej pomys\u0142owej sugestii, \u017ce Izrael w pewien spos\u00f3b sam zaaran\u017cowa\u0142 rze\u017a w\u0142asnych obywateli. Na tym etapie polemika staje si\u0119 ozdobnikiem. Nie spos\u00f3b rozumowa\u0107 z pogl\u0105dem, kt\u00f3ry wyemancypowa\u0142 si\u0119 od potrzeby sp\u00f3jno\u015bci.<\/span><\/p>\nTo, czego jeste\u015bmy \u015bwiadkami, to nie tylko b\u0142\u0105d, lecz odwr\u00f3cenie porz\u0105dku. Celowe zabijanie cywil\u00f3w \u2014 niegdy\u015b uznawane za najbardziej oczywist\u0105 granic\u0119 moraln\u0105 \u2014 jest dzi\u015b w pewnych kr\u0119gach czym\u015b, co si\u0119 usprawiedliwia, kontekstualizuje, a czasem nawet oklaskuje.<\/span><\/p>\nA gdy ta granica zostaje przekroczona, nie uk\u0142ada si\u0119 ona uprzejmie gdzie indziej. Je\u015bli mo\u017cna \u015bwi\u0119towa\u0107 zabijanie \u017byd\u00f3w w jednym miejscu, zasada zosta\u0142a ju\u017c przyj\u0119ta. Geografia nie daje schronienia moralnego. Odleg\u0142o\u015b\u0107 mi\u0119dzy \u201etam\u201d a \u201etu\u201d nie mierzy si\u0119 w milach, lecz w zasadach \u2014 a gdy te zostaj\u0105 porzucone, dystans si\u0119 zapada.<\/span><\/p>\nNie jest to ju\u017c zjawisko ograniczone do marginesu. Na Uniwersytecie Guelph-Humber wielu cz\u0142onk\u00f3w kadry publicznie reagowa\u0142o na wydarzenia z 7 pa\u017adziernika w spos\u00f3b usprawiedliwiaj\u0105cy lub wr\u0119cz celebruj\u0105cy \u2014 i to nie prywatnie, lecz w formach utrwalonych. Jedno z por\u00f3wna\u0144 zestawia\u0142o Hamas z Ukrai\u0144cami broni\u0105cymi swojego pa\u0144stwa \u2014 uj\u0119cie, kt\u00f3re niegdy\u015b natychmiast wywo\u0142a\u0142oby krytyczn\u0105 reakcj\u0119.<\/span><\/p>\nNajbardziej wymowne nie jest jednak samo to, \u017ce takie wypowiedzi padaj\u0105, lecz jak s\u0105 formu\u0142owane: otwarcie, bez wahania i bez widocznej obawy przed konsekwencjami. Gdy jeden z wyk\u0142adowc\u00f3w zosta\u0142 publicznie skrytykowany za d\u0142ug\u0105 histori\u0119 anty\u017cydowskich komentarzy, odpowiedzi\u0105 nie by\u0142 odwr\u00f3t, doprecyzowanie ani nawet taktyczne milczenie. By\u0142a ni\u0105 kontynuacja. Wpisy nie usta\u0142y; trwa\u0142y nadal.<\/span><\/p>\nNie jest to zachowanie cz\u0142owieka nierozwa\u017cnego. To zachowanie kogo\u015b, kto dokona\u0142 oceny \u2014 i z jego perspektywy racjonalnej \u2014 \u015brodowiska, w kt\u00f3rym funkcjonuje. Sugeruje to przekonanie, \u017ce jakakolwiek zewn\u0119trzna krytyka si\u0119 pojawi, nie prze\u0142o\u017cy si\u0119 na realne konsekwencje instytucjonalne.<\/span><\/p>\nI to jest punkt powa\u017cniejszy. Instytucje rzadko og\u0142aszaj\u0105 swoje stanowiska moralne wprost. Ujawniaj\u0105 je poprzez tolerancj\u0119, poprzez bezczynno\u015b\u0107, poprzez ciche zapewnienie, \u017ce pewne granice mo\u017cna przekracza\u0107 bez koszt\u00f3w. Nie trzeba dowodzi\u0107 formalnego poparcia, by dostrzec faktyczne przyzwolenie.<\/span><\/p>\nSkutki nie s\u0105 abstrakcyjne. S\u0105 do\u015bwiadczane. Jedna ze studentek Guelph-Humber opisuje, \u017ce niech\u0119tnie nosi na kampusie kurtk\u0119 reprezentacyjn\u0105 z Igrzysk Maccabiah \u2014 zwyk\u0142y wyraz to\u017csamo\u015bci, kt\u00f3ry dla bezpiecze\u0144stwa nale\u017ca\u0142o do ukry\u0107. Inna relacjonuje, \u017ce po rozwini\u0119ciu palesty\u0144skiej flagi podczas ceremonii uko\u0144czenia studi\u00f3w \u2014 przy u\u015bmiechach i oklaskach \u2014 poczu\u0142a dyskomfort nawet wobec samego uczestnictwa w swojej w\u0142asnej uroczysto\u015bci. Ceremonia maj\u0105ca celebrowa\u0107 osi\u0105gni\u0119cie sta\u0142a si\u0119, w jej odczuciu, czym\u015b, do czego nale\u017cy podchodzi\u0107 z ostro\u017cno\u015bci\u0105.<\/span><\/p>\nInni m\u00f3wi\u0105 o wrogich has\u0142ach wykrzykiwanych otwarcie na korytarzach, po czym skargi spotykaj\u0105 si\u0119 nie z dzia\u0142aniem, lecz z lekcewa\u017ceniem. Nie trzeba rozstrzyga\u0107 ka\u017cdego zarzutu, by dostrzec wzorzec, jaki opisuj\u0105 te relacje: \u015brodowisko, w kt\u00f3rym cz\u0119\u015b\u0107 student\u00f3w zaczyna dozowa\u0107 swoj\u0105 widoczno\u015b\u0107, wa\u017cy\u0107 sw\u00f3j udzia\u0142, decydowa\u0107, kiedy bezpieczniej jest nie zabiera\u0107 g\u0142osu.<\/span><\/p>\nW tym miejscu zaczyna si\u0119 rozchodzi\u0107 to, co oficjalne, z tym, co faktyczne. Z jednej strony instytucje nadal publikuj\u0105 swoje rytualne o\u015bwiadczenia \u2014 wyg\u0142adzone, wywa\u017cone i ca\u0142kowicie zapominane \u2014 odnotowuj\u0105ce \u017cydowskie \u015bwi\u0119ta j\u0119zykiem inkluzywno\u015bci tak starannie wycyzelowanym, \u017ce grozi on utrat\u0105 jakiegokolwiek znaczenia. Z drugiej strony codzienne do\u015bwiadczenia opisywane przez niekt\u00f3rych student\u00f3w sugeruj\u0105 co\u015b znacznie mniej uspokajaj\u0105cego.<\/span><\/p>\nJest w tym pewna niezamierzona szczero\u015b\u0107. O\u015bwiadczenia m\u00f3wi\u0105 o warto\u015bciach; milczenie ujawnia priorytety.<\/span><\/p>\nI nie jest to percepcja ograniczona do jednej instytucji. Podobne obawy pojawiaj\u0105 si\u0119 na r\u00f3\u017cnych kampusach \u2014 na Uniwersytecie w Toronto, na York University, w Langara College i na McGill University. R\u00f3\u017cne przypadki, r\u00f3\u017cne fakty \u2014 lecz powracaj\u0105ce oskar\u017cenie, \u017ce granica mi\u0119dzy tym, co pot\u0119piane w zasadzie, a tym, co dopuszczane w praktyce, si\u0119 poszerza.<\/span><\/p>\nTymczasem Okno Podtekst\u00f3w si\u0119 przesuwa. Nie dramatycznie, nie przez deklaracje, lecz przez kumulacj\u0119. To, czego nie da\u0142o si\u0119 powiedzie\u0107, staje si\u0119 mo\u017cliwe do wypowiedzenia. To, co mo\u017cna by\u0142o powiedzie\u0107, staje si\u0119 mo\u017cliwe do obrony. A to, co mo\u017cna obroni\u0107, z czasem staje si\u0119 rutyn\u0105.<\/span><\/p>\nCz\u0119sto s\u0142yszy si\u0119 w tym miejscu, by nie przesadza\u0107. By nie spekulowa\u0107. By nie sugerowa\u0107, \u017ce dzisiejsze tolerancje mog\u0105 sta\u0107 si\u0119 jutrzejszymi normami. \u201eNie m\u00f3w, \u017ce to mog\u0142oby si\u0119 wydarzy\u0107\u201d \u2014 pada odpowied\u017a, zwykle z nut\u0105 uprzejmego niedowierzania.<\/span><\/p>\nW\u0142a\u015bnie o to jednak chodzi.<\/span><\/p>\nPi\u0119\u0107 czy dziesi\u0119\u0107 lat temu zasugerowanie, \u017ce w renomowanych instytucjach mo\u017cna ponosi\u0107 zawodowe ryzyko za pot\u0119pienie uznanej organizacji terrorystycznej, podczas gdy wrogo\u015b\u0107 wobec \u017byd\u00f3w mo\u017ce by\u0107 wyra\u017cana bez widocznych konsekwencji, uznano by za niedorzeczne \u2014 je\u015bli nie z\u0142o\u015bliwe. Przypomniano by zapewne, nie bez zniecierpliwienia, \u017ce uniwersytety kieruj\u0105 si\u0119 standardami, \u017ce takie asymetrie nie mog\u0105 istnie\u0107.<\/span><\/p>\nA jednak sp\u00f3jrzmy na to, co dzi\u015b uchodzi bez natychmiastowej reakcji instytucjonalnej. Na Uniwersytecie w Toronto dziekan stomatologii u\u017cy\u0142 w prezentacji dydaktycznej \u015bredniowiecznej karykatury \u017byda \u2014 otoczonego pieni\u0119dzmi \u2014 jako obrazu zgnilizny i rozk\u0142adu. Nie by\u0142 to ulotny komentarz ani zas\u0142yszana uwaga, lecz przygotowany materia\u0142 wizualny w formalnym kontek\u015bcie akademickim. Instytucja nie zareagowa\u0142a z w\u0142asnej inicjatywy. Dopiero sprzeciw student\u00f3w sprawi\u0142, \u017ce sprawa w og\u00f3le ujrza\u0142a \u015bwiat\u0142o dzienne.<\/span><\/p>\nProsi si\u0119 nas teraz, by przyj\u0105\u0107 jako wyja\u015bnienie, \u017ce takie obrazy \u2014 niemal dos\u0142ownie zaczerpni\u0119te z najbardziej rozpoznawalnej ikonografii antysemickiej lat 30. \u2014 zosta\u0142y u\u017cyte bez \u015bwiadomo\u015bci ich znaczenia. M\u00f3wi si\u0119, \u017ce nie by\u0142a to z\u0142o\u015bliwo\u015b\u0107, lecz ignorancja. Ka\u017cdy mo\u017ce sam oceni\u0107, co jest bardziej uspokajaj\u0105ce.<\/span><\/p>\nTymczasem schemat sta\u0142 si\u0119 niemal podr\u0119cznikowy. Wydawane jest o\u015bwiadczenie \u2014 wywa\u017cone, inkluzywne i ca\u0142kowicie pozbawione konsekwencji. Deklaracja, \u017ce instytucja \u201etego nie popiera\u201d, po\u0142\u0105czona z og\u00f3lnikow\u0105 \u017cyczliwo\u015bci\u0105 wobec wszystkich. Rodzaj moralnej dymnej zas\u0142ony: starannie uformowanej, bez smaku i zaprojektowanej przede wszystkim tak, by nikogo nie urazi\u0107, nie spe\u0142niaj\u0105c przy tym \u017cadnego standardu. Prawdziwym celem nie jest korekta, lecz zarz\u0105dzanie kryzysem \u2014 uprzejmie sformu\u0142owana pro\u015bba, by pozostawi\u0107 spraw\u0119 sam\u0105 sobie, a\u017c zniknie z pola uwagi publicznej.<\/span><\/p>\nI znika. Zawsze znika. Wraca cisza. Czas robi swoje. A jak zaobserwowano w innych instytucjach, osoba, kt\u00f3rej sprawa dotyczy\u0142a, po cichu wraca do swoich obowi\u0105zk\u00f3w, by\u0107 mo\u017ce poprzedzone to zostaje stosownie nijakimi przeprosinami.<\/span><\/p>\nTeza, kt\u00f3ra kiedy\u015b brzmia\u0142a jak satyra \u2014 \u017ce takie asymetrie mog\u0105 istnie\u0107 \u2014 dzi\u015b nie wymaga ju\u017c \u017cadnej przesady.<\/span><\/p>\nA jednak znajdujemy si\u0119 w sytuacji, w kt\u00f3rej debatujemy w\u0142a\u015bnie o takiej asymetrii.<\/span><\/p>\nTak dzia\u0142a rozp\u0119d. Nie og\u0142asza si\u0119 jako rozp\u0119d. Na ka\u017cdym etapie jawi si\u0119 jako wyj\u0105tek, niuans, szczeg\u00f3lny przypadek. To, co kiedy\u015b szokowa\u0142o, staje si\u0119 dyskutowalne. To, co dyskutowalne, staje si\u0119 tolerowane. A to, co tolerowane, z czasem staje si\u0119 rutyn\u0105.<\/span><\/p>\nNie trzeba przewidywa\u0107, \u017ce uniwersytety w okre\u015blonym dniu zaczn\u0105 wprost wyklucza\u0107 student\u00f3w \u017cydowskich. Mo\u017cna szczerze mie\u0107 nadziej\u0119, \u017ce do tego nigdy nie dojdzie. Nieroztropne jest jednak twierdzenie, \u017ce jest to nie do pomy\u015blenia. Odleg\u0142o\u015b\u0107 mi\u0119dzy tym, co uznaje si\u0119 za niemo\u017cliwe, a tym, co p\u00f3\u017aniej akceptuje si\u0119 jako nieuniknione, okaza\u0142a si\u0119 w ostatnich latach zaskakuj\u0105co kr\u00f3tka.<\/span><\/p>\nMo\u017cna zapyta\u0107, dlaczego mia\u0142oby to mie\u0107 znaczenie poza zamkni\u0119tym \u015bwiatem akademii. Odpowied\u017a jest prosta. Uniwersytety nie tylko odzwierciedlaj\u0105 spo\u0142ecze\u0144stwo; one je wyprzedzaj\u0105. Kszta\u0142tuj\u0105 za\u0142o\u017cenia, odruchy i s\u0142ownik moralny tych, kt\u00f3rzy z czasem zasil\u0105 inne instytucje. Dzisiejszy student to jutrzejszy profesjonalista. To, co zostaje znormalizowane w sali seminaryjnej, nie pozostaje w niej.<\/span><\/p>\nZawsze by\u0142o tak, \u017ce uniwersytety sk\u0142aniaj\u0105 si\u0119 ku lewicy w spo\u0142ecze\u0144stwach, kt\u00f3re je utrzymuj\u0105. Samo w sobie nie jest to niczym niezwyk\u0142ym. Niezwyk\u0142a jest natomiast skala, w jakiej pewne skrajno\u015bci zdaj\u0105 si\u0119 korzysta\u0107 ze szczeg\u00f3lnej immunizacji \u2014 milcz\u0105cego, lecz silnego prze\u015bwiadczenia, \u017ce nie b\u0119d\u0105 powa\u017cnie kwestionowane.<\/span><\/p>\nA wi\u0119c linia si\u0119 przesuwa. Cicho. Uporczywie. Niemal uprzejmie. <\/span><\/p>\nA\u017c pewnego dnia przestaje by\u0107 w og\u00f3le widoczna. Wtedy satyra staje si\u0119 zb\u0119dna.<\/span><\/p>\nNie ma ju\u017c nic do wyolbrzymiania.<\/span><\/p>\n
\nLink do orygina\u0142u:<\/em><\/span><\/p>\n\n
![](\"https:\/\/substackcdn.com\/image\/fetch\/$s_!f9tl!,w_1456,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep\/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fb271ac5b-f2f1-4f0d-8766-3819166125a0_605x907.jpeg\")
<\/p>\n![\"\"](\"http:\/\/www.reunion68.com\/Biuletyn\/img\/z-naszego.jpg\")
<\/a>![](\"https:\/\/substackcdn.com\/image\/fetch\/$s_!ccQh!,w_56,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep\/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F825c3cd0-e32f-48c4-810f-cf4b1522dbef_1200x1200.png\")