{"id":130133,"date":"2026-04-30T17:09:00","date_gmt":"2026-04-30T15:09:00","guid":{"rendered":"https:\/\/www.reunion68.se\/?p=130133"},"modified":"2026-04-30T07:29:43","modified_gmt":"2026-04-30T05:29:43","slug":"03-09-117","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.reunion68.se\/?p=130133","title":{"rendered":"Kto ma wej\u015b\u0107 do tunelu?"},"content":{"rendered":"

Anna Grabowska (\u0179r\u00f3d\u0142o zdj\u0119cia \u2013 Facebook)<\/em><\/span><\/p>\n

\n

\"\"<\/a>Kto ma wej\u015b\u0107 do tunelu?<\/a><\/strong><\/span><\/span><\/h3>\n

Anna Grabowska <\/strong>(Anne Goldschmid)<\/em><\/span><\/span><\/p>\n

\n
\n
\n
\n

Nie chodzi o to, \u017ce ludzie, kt\u00f3rzy dzisiaj najg\u0142o\u015bniej krytykuj\u0105 Izrael, naprawd\u0119 t\u0142umacz\u0105 mu, jak ma si\u0119 broni\u0107, bo oni nie t\u0142umacz\u0105 niczego. Nie maj\u0105 \u017cadnego planu, \u017cadnej odpowiedzi ani instrukcji, kt\u00f3r\u0105 da\u0142oby si\u0119 zastosowa\u0107 w realnym \u015bwiecie, a nie na szanownym panelu dyskusyjnym, w gazecie, na uniwersytecie albo w po\u015bcie pisanym z bezpiecznego mieszkania w Europie. Nie m\u00f3wi\u0105, jak pa\u0144stwo ma rozbroi\u0107 organizacj\u0119 terrorystyczn\u0105 siedz\u0105c\u0105 w\u015br\u00f3d cywil\u00f3w. Nie m\u00f3wi\u0105 r\u00f3wnie\u017c jak ma odzyska\u0107 zak\u0142adnik\u00f3w i jak ma wej\u015b\u0107 do tuneli, zniszczy\u0107 wyrzutnie, sk\u0142ady broni, dow\u00f3dztwo, terroryst\u00f3w, kt\u00f3rzy przez dziesi\u0119ciolecia wybierali izraelskich cywil\u00f3w jako cel. Oni m\u00f3wi\u0105 jedno: Izraelowi nie wolno, Izrael przesadza i ma przesta\u0107. Ma si\u0119 ograniczy\u0107, uwa\u017ca\u0107 i nade wszystko ma by\u0107 humanitarny. Izrael ma obowi\u0105zek chroni\u0107 cywil\u00f3w, a nie zabija\u0107. Jak\u017ce pi\u0119knie i jak\u017ce humanitarnie. Tylko niech wreszcie kto\u015b z tej ba\u0144ki opiniotw\u00f3rc\u00f3w \u2013 dziennikarzy, komentator\u00f3w, politolog\u00f3w, wyk\u0142adowc\u00f3w, artyst\u00f3w, ludzi kultury, influencer\u00f3w, tych wszystkich os\u00f3b, kt\u00f3re maj\u0105 wp\u0142yw na swoich czytelnik\u00f3w, student\u00f3w, widz\u00f3w, wielbicieli i na\u015bladowc\u00f3w \u2013 powie co\u015b wi\u0119cej ni\u017c zdanie nadaj\u0105ce si\u0119 na transparent i tytu\u0142. \u201cNie wolno zabija\u0107 cywil\u00f3w\u201d. Oczywi\u015bcie, \u017ce nie wolno chcie\u0107 \u015bmierci cywil\u00f3w i \u017ce ka\u017cde niewinne \u017cycie ma znaczenie. Ale to zdanie, powtarzane bez odpowiedzi na pytanie, co Izrael ma zrobi\u0107 z lud\u017ami, kt\u00f3rzy mordowali jego cywil\u00f3w i chowaj\u0105 si\u0119 mi\u0119dzy w\u0142asnymi cywilami, staje si\u0119 tylko pust\u0105 gadk\u0105. Owszem, \u0142adn\u0105 i podnios\u0142\u0105 \u2013 i kompletnie bezu\u017cyteczn\u0105. Co ma zrobi\u0107 pa\u0144stwo, kt\u00f3rego dzieci mordowano w szko\u0142ach, kt\u00f3rego rodziny zabijano w domach, kt\u00f3rego obywateli wysadzano w restauracjach, autobusach i hotelach, kt\u00f3rego zak\u0142adnik\u00f3w wci\u0105gni\u0119to pod ziemi\u0119? Ma czeka\u0107, a\u017c profesorowie napisz\u0105 kolejny list? A\u017c ONZ uchwali kolejn\u0105 rezolucj\u0119 a artysta wrzuci na ekran czarny kwadrat i napisze, \u017ce cierpi? Tu w\u0142a\u015bnie zaczyna si\u0119 wygodna bezradno\u015b\u0107 ludzi, kt\u00f3rzy niczym nie ryzykuj\u0105. Nie w samej krytyce Izraela, bo \u2013 powtarzam tysi\u0119czny raz \u2013 pa\u0144stwo mo\u017cna i trzeba krytykowa\u0107. Izrael nie jest \u015bwi\u0119tym obrazkiem. \u017badne pa\u0144stwo nie jest. Ale je\u015bli krytyka zmienia si\u0119 w systematyczne odbieranie Izraelowi prawa do skutecznej obrony, a za tym nie idzie \u017cadna realna alternatywa, to nie jest ju\u017c analiza sytuacji tylko biczowanie. Zawsze tych samych. \u017byd\u00f3w. To jest cholernie wygodny akt oskar\u017cenia pisany przez ludzi, kt\u00f3rzy nie p\u0142ac\u0105 za swoje zdania \u017cyciem w\u0142asnych dzieci. Uniwersytet nie zawsze chroni przed g\u0142upot\u0105; cz\u0119sto dostarcza jej przypis\u00f3w.<\/span><\/p>\n

\u017beby zrozumie\u0107 izraelsk\u0105 doktryn\u0119 bezpiecze\u0144stwa, trzeba zacz\u0105\u0107 nie od telewizyjnego studia, czy od teatralnego gestu jakiego\u015b artysty. I nie od otwartego listu profesor\u00f3w zza biurka ale od nazw miejsc, w kt\u00f3rych terroryzm pokaza\u0142 swoj\u0105 twarz bez \u017cadnej maski. Ma\u2019alot, maj 1974 roku. Terrory\u015bci z Demokratycznego Frontu Wyzwolenia Palestyny przedostali si\u0119 z Libanu do Izraela. Po drodze zabili cywil\u00f3w, a potem weszli do szko\u0142y i wzi\u0119li za zak\u0142adnik\u00f3w ponad stu uczni\u00f3w. Szko\u0142a, moi drodzy morali\u015bci, nie baza wojskowa, posterunek ani sztab. Szko\u0142a \u2013 miejsce, w kt\u00f3rym przy tablicy powinna le\u017ce\u0107 kreda, na biurkach zeszyty, kanapki w tornistrach i najwi\u0119kszy strach powinien by\u0107 zwyk\u0142ym dzieci\u0119cym strachem przed klas\u00f3wk\u0105. Miejsce zamienione w pu\u0142apk\u0119, dzieci w narz\u0119dzie szanta\u017cu, komunikat polityczny, \u015brodek nacisku. Zgin\u0119\u0142o 31 Izraelczyk\u00f3w, w tym wielu uczni\u00f3w; opisy tej masakry m\u00f3wi\u0105 o 25 zabitych zak\u0142adnikach i sze\u015bciu innych cywilach. To nie by\u0142a walka z armi\u0105, tylko wej\u015bcie w najbardziej bezbronn\u0105 przestrze\u0144 \u017cycia po to, \u017ceby z\u0142ama\u0107 pa\u0144stwo przez jego dzieci. I zanim kto\u015b z bezpiecznej europejskiej sali wyk\u0142adowej zacznie opowiada\u0107 o \u201ckontek\u015bcie przemocy\u201d, niech zatrzyma swoj\u0105 m\u0105dr\u0105 g\u0142ow\u0119 przy tej jednej scenie: uzbrojeni ludzie i dzieci w szkole. Bo w\u0142a\u015bnie od tego zaczyna si\u0119 prawda, kt\u00f3r\u0105 tak wielu ludzi zajmuj\u0105cych si\u0119 tworzeniem opinii najch\u0119tniej wyrzuci\u0142oby z ca\u0142ej opowie\u015bci.<\/span><\/p>\n

Potem Coastal Road, marzec 1978 roku. Terrory\u015bci z Fatahu przyp\u0142yn\u0119li z Libanu, przedostali si\u0119 do Izraela i porwali autobus jad\u0105cy nadmorsk\u0105 drog\u0105. Autobus przecie\u017c te\u017c nie jest baz\u0105 wojskow\u0105, tylko najbardziej zwyczajnym \u015brodkiem lokomocji na \u015bwiecie. Ludzie jad\u0105 do domu, do pracy, do rodziny, z dzie\u0107mi, torbami, zm\u0119czeniem, ma\u0142ymi planami na reszt\u0119 dnia. I w\u0142a\u015bnie dlatego terroryzm wybiera taki autobus, bo chce nie tylko zabi\u0107 ludzi, ale normalno\u015b\u0107. Chce, \u017ceby zwyk\u0142a droga sta\u0142a si\u0119 miejscem rzezi, \u017ceby podr\u00f3\u017c do domu mog\u0142a sko\u0144czy\u0107 si\u0119 \u015bmierci\u0105 i \u017ceby ka\u017cdy cywil w Izraelu wiedzia\u0142, \u017ce jest celem. W masakrze na Coastal Road zgin\u0119\u0142o 38 izraelskich cywil\u00f3w, w tym 13 dzieci, a dziesi\u0105tki zosta\u0142y ranne. Jeszcze raz: cywil\u00f3w. Dzieci, ludzi jad\u0105cych autobusem. Nie \u017co\u0142nierzy na froncie, czy komandos\u00f3w w akcji. Zwyk\u0142ych ludzi. To by\u0142 jasny przekaz do pa\u0144stwa \u017cydowskiego: wasze drogi, wasze autobusy, wasze rodziny, wasze dzieci, wasze codzienne \u017cycie \u2013 wszystko to mo\u017ce by\u0107 celem. I potem mamy udawa\u0107, \u017ce ta izraelska obsesja bezpiecze\u0144stwa spad\u0142a z nieba? \u017be to jaki\u015b \u017cydowski polityczny kaprys? \u017be Izrael wymy\u015bli\u0142 sobie strach, bo lubi by\u0107 trudny? To jest bezczelno\u015b\u0107 albo ignorancja. A cz\u0119sto jedno i drugie.<\/span><\/p>\n

Rok p\u00f3\u017aniej, Naharijja. 22 kwietnia 1979 roku terrory\u015bci Palesty\u0144skiego Frontu Wyzwolenia przyp\u0142yn\u0119li \u0142odzi\u0105 z Libanu do p\u00f3\u0142nocnego Izraela. Nie szukali frontu ani wojskowej bazy. Weszli w cywilne miasto i dotarli do domu rodziny Haran. Porwali Danny\u2019ego Harana i jego czteroletni\u0105 c\u00f3rk\u0119 Einat. Danny zosta\u0142 zastrzelony na pla\u017cy. Einat zosta\u0142a zamordowana. Wed\u0142ug materia\u0142\u00f3w dotycz\u0105cych sprawy Samira Kuntara dziecku roztrzaskano g\u0142ow\u0119 kolb\u0105 karabinu. Dwuletnia Yael Haran zgin\u0119\u0142a podczas ukrywania si\u0119 z matk\u0105, Smadar, kt\u00f3ra pr\u00f3bowa\u0142a j\u0105 uciszy\u0107, \u017ceby terrory\u015bci nie odkryli kryj\u00f3wki. Zgin\u0105\u0142 te\u017c policjant Eliyahu Shahar. Czyli znowu, morali\u015bci \u015bwiata, do was m\u00f3wi\u0119: dom, matka, ma\u0142e dzieci, pla\u017ca, noc, strach, krzyk, \u015bmier\u0107. Nauczcie si\u0119 tej wyliczanki na pami\u0119\u0107. Potem jeszcze drugi akt tej samej ha\u0144by: Samir Kuntar zosta\u0142 po latach w Libanie przyj\u0119ty przez cz\u0119\u015b\u0107 \u015brodowisk jak bohater, a w 2008 roku uwolniony w ramach wymiany z Hezbollahem za cia\u0142a izraelskich \u017co\u0142nierzy Ehuda Goldwassera i Eldada Regeva. Cz\u0142owiek skazany za udzia\u0142 w zbrodni na rodzinie i dziecku sta\u0142 si\u0119 dla niekt\u00f3rych symbolem oporu. W tym w\u0142a\u015bnie miejscu wida\u0107 ca\u0142\u0105 odraz\u0119, bo je\u015bli kto\u015b potrafi zrobi\u0107 bohatera z cz\u0142owieka, przy kt\u00f3rego historii le\u017cy martwe dziecko, to problem nie ko\u0144czy si\u0119 wy\u0142\u0105cznie na przemocy. On le\u017cy g\u0142\u0119biej. W kulturze politycznej, kt\u00f3ra umie nazwa\u0107 morderstwo cywil\u00f3w walk\u0105, a zab\u00f3jc\u0119 dziecka bojownikiem. Taki to op\u00f3r, zgnilizna ubrana we flag\u0119.<\/span><\/p>\n

Ta historia nie sko\u0144czy\u0142a si\u0119 w latach siedemdziesi\u0105tych. W sierpniu 2001 roku zamachowiec samob\u00f3jca wysadzi\u0142 si\u0119 w pizzerii Sbarro w Jerozolimie. Ponownie \u2013 pizzeria, zwyczajne miejsce rodzinne, pe\u0142ne dzieci, m\u0142odzie\u017cy, ludzi jedz\u0105cych obiad, rodzin, kt\u00f3re przysz\u0142y na pizz\u0119, a nie na wojn\u0119. Zgin\u0119\u0142o 16 cywil\u00f3w, w tym siedmioro dzieci i kobieta w ci\u0105\u017cy, a ponad sto os\u00f3b zosta\u0142o rannych. W marcu 2002 roku, w czasie \u015bwi\u0119ta Pesach, zamachowiec wszed\u0142 do hotelu Park w Netanji, gdzie ludzie siedzieli przy sederowym stole. Pesach \u2013 \u015bwi\u0119to wyj\u015bcia z niewoli, \u015bwi\u0119to pami\u0119ci. \u015awi\u0119to rodzinne jak Wasze Bo\u017ce Narodzenie. I to \u015bwi\u0119to zosta\u0142o zamienione w sal\u0119 \u015bmierci. Zgin\u0119\u0142o 30 os\u00f3b, rannych zosta\u0142o oko\u0142o 140. W\u015br\u00f3d ofiar byli ludzie starsi, tak\u017ce ocaleni z Zag\u0142ady. Trzeba naprawd\u0119 mie\u0107 serce z kamienia albo g\u0142ow\u0119 pe\u0142n\u0105 ideologicznych idiotyzm\u00f3w, \u017ceby nie rozumie\u0107, czym jest taki wyb\u00f3r celu. Restauracja, hotel, \u015bwi\u0119to, rodzina przy stole. Ludzie, kt\u00f3rzy ju\u017c raz w historii mieli by\u0107 bezbronni wobec cudzej przemocy, znowu zabijani tam, gdzie przecie\u017c powinni czu\u0107 si\u0119 najbezpieczniej. Terroryzm doskonale rozumie symbole, dlatego wybiera szko\u0142\u0119, autobus, pizzeri\u0119, hotel podczas \u015bwi\u0119ta, dziecko, starca, rodzin\u0119 przy stole. Kto\u015b pomy\u015bli, \u017ce by\u0107 mo\u017ce \u201cnie ma innej metody walki\u201d. Niestety, nic z tego. Terrory\u015bci wiedz\u0105, \u017ce ta metoda dzia\u0142a na wyobra\u017ani\u0119, zastrasza, kaleczy pami\u0119\u0107 na zawsze i wbija n\u00f3\u017c w codzienne \u017cycie.<\/span><\/p>\n

W 2011 roku, Itamar. Dw\u00f3ch palesty\u0144skich napastnik\u00f3w wesz\u0142o noc\u0105 do domu rodziny Fogel i zamordowa\u0142o pi\u0119\u0107 os\u00f3b: Udiego i Ruth Fogel oraz troje ich dzieci: jedenastoletniego Yoava, czteroletniego Elada i trzymiesi\u0119czn\u0105 Hadas. Niemowl\u0119. Zn\u00f3w nie na froncie: w domu, w \u0142\u00f3\u017cku. Dwunastoletnia Tamar wr\u00f3ci\u0142a p\u00f3\u017aniej i znalaz\u0142a swoj\u0105 zamordowan\u0105 rodzin\u0119. Tu nie trzeba literatury. Rzeczywisto\u015b\u0107 jest wystarczaj\u0105co potworna. I prosz\u0119 mi potem nie opowiada\u0107 spokojnym g\u0142osem o spirali przemocy, jakby\u015bmy m\u00f3wili o dw\u00f3ch r\u00f3wnorz\u0119dnych abstrakcjach. Tu nie ma \u017cadnej abstrakcji. Tu jest noc, dom, rodzice, dzieci, niemowl\u0119, dziewczynka wracaj\u0105ca do mieszkania, w kt\u00f3rym nie ma ju\u017c rodziny. Ta historia jest wa\u017cna nie dlatego, \u017ce cierpienie izraelskie ma uniewa\u017cni\u0107 cierpienie kogokolwiek innego. Nie uniewa\u017cnia, ale pokazuje ci\u0105g\u0142o\u015b\u0107 pewnego wzoru: wej\u015b\u0107 w \u017cycie cywilne, w dom, w rodzin\u0119, w dziecko, w intymno\u015b\u0107, w to miejsce, w kt\u00f3rym cz\u0142owiek powinien mie\u0107 prawo przesta\u0107 si\u0119 ba\u0107. A potem jeszcze s\u0142ucha\u0107, jak ludzie z daleka m\u00f3wi\u0105 o \u201ckontek\u015bcie\u201d. Kontekst nie wyciera krwi z dzieci\u0119cego \u0142\u00f3\u017cka, nie przywraca zamordowanej matki, nie strzela do niemowl\u0119cia.<\/span><\/p>\n

I potem by\u0142 7 pa\u017adziernika 2023 roku. I zn\u00f3w szanowne grono komentator\u00f3w opiniotw\u00f3rczych krzycza\u0142a na trwog\u0119: \u201ceskalacja\u201d, \u201ctragiczny dzie\u0144 po obu stronach\u201d, ta wygodna formu\u0142a ludzi, kt\u00f3rzy chc\u0105 m\u00f3wi\u0107 tak, \u017ceby nie dotkn\u0105\u0107 prawdy. Kiedy o was my\u015bl\u0119, mam md\u0142o\u015bci. 7 pa\u017adziernika by\u0142 zaplanowanym atakiem Hamasu i innych grup z Gazy na izraelskich cywil\u00f3w: kibuce, miejscowo\u015bci przygraniczne, domy, rodziny, osoby starsze, dzieci, uczestnik\u00f3w festiwalu muzycznego Nova. Zamordowano oko\u0142o 1200 os\u00f3b, a ponad 250 uprowadzono jako zak\u0142adnik\u00f3w do Gazy. To nie by\u0142 gniew biednych przeciwko silnym. To nie by\u0142a rozpacz, kt\u00f3ra przypadkiem wymkn\u0119\u0142a si\u0119 spod kontroli, tylko metoda. Ta sama tylko wi\u0119ksza, masowa, bezwstydna, filmowana, transmitowana, opowiadana potem \u015bwiatu przez tych, kt\u00f3rzy z ludzkiej \u015bmierci potrafi\u0105 zrobi\u0107 widowisko polityczne. I po tym wszystkim znowu pojawia si\u0119 ta sama ba\u0144ka ludzi opinii, ci sami presti\u017cowi komentatorzy, profesorowie, arty\u015bci, dziennikarze i aktywi\u015bci od cudzej wra\u017cliwo\u015bci, i m\u00f3wi\u0105: Izrael przesadza, Izrael nie mo\u017ce, Izrael powinien, Izrael musi, Izraelowi nie wolno. Tylko \u017ce za tym nie idzie \u017cadna odpowied\u017a na pytanie, jak pa\u0144stwo ma chroni\u0107 swoich obywateli przed powt\u00f3rk\u0105. Jak ma \u017cy\u0107 obok organizacji, kt\u00f3ra mordowa\u0142a ludzi w domach i porywa\u0142a cywil\u00f3w do tuneli. Jak ma prowadzi\u0107 wojn\u0119 z przeciwnikiem, kt\u00f3ry od pocz\u0105tku zaciera granic\u0119 mi\u0119dzy polem walki a przestrzeni\u0105 cywiln\u0105. Jak wreszcie ma broni\u0107 \u017cycia w\u0142asnych ludzi, je\u015bli nie wolno mu u\u017cy\u0107 si\u0142y wystarczaj\u0105cej do zniszczenia infrastruktury tych, kt\u00f3rzy przyszli po jego obywateli.<\/span><\/p>\n

I w\u0142a\u015bnie dlatego chc\u0119 powiedzie\u0107 rzecz najprostsz\u0105: to nie jest opowie\u015b\u0107 o zem\u015bcie. Zemsta jest prywatna, \u015blepa, cz\u0119sto zrozumia\u0142a w b\u00f3lu, ale nie mo\u017ce by\u0107 zasad\u0105 pa\u0144stwa. \u017badnego. Obrona jest czym\u015b innym, oznacza, \u017ce pa\u0144stwo po Ma\u2019alot, Coastal Road, Naharijji, Sbarro, Netanji, Itamar i 7 pa\u017adziernika m\u00f3wi swoim obywatelom: zrobimy wszystko, \u017ceby to si\u0119 nie powt\u00f3rzy\u0142o. Nie wszystko, co robi pa\u0144stwo w trakcie wojny, jest automatycznie s\u0142uszne. Izrael, jak ka\u017cde pa\u0144stwo demokratyczne, musi odpowiada\u0107 za b\u0142\u0119dy, musi wa\u017cy\u0107 \u015brodki, musi minimalizowa\u0107 \u015bmier\u0107 cywil\u00f3w. Izrael nie jest pa\u0144stwem idealnym, bo nie ma idealnych pa\u0144stw. W Izraelu s\u0105 g\u0142\u0119bokie spory, jest rozdzia\u0142 wewn\u0105trz spo\u0142ecze\u0144stwa, jest ogromne napi\u0119cie polityczne, s\u0105 decyzje rz\u0105d\u00f3w, kt\u00f3re mo\u017cna krytykowa\u0107, s\u0105 problemy religijne, spo\u0142eczne, prawne, s\u0105 tak\u017ce problemy z najbardziej radykalnymi \u015brodowiskami osadniczymi, o kt\u00f3rych m\u00f3wi\u0142am zawsze i kt\u00f3rych nie trzeba zamiata\u0107 pod dywan. Ale czym innym jest krytyka pa\u0144stwa, rz\u0105du, osadnik\u00f3w, konkretnych decyzji politycznych czy wojskowych, a czym innym wrzucanie ca\u0142ego Izraela do worka z napisem \u201cludob\u00f3jstwo\u201d, \u201capartheid\u201d, \u201czamordyzm\u201d, jakby\u015bmy m\u00f3wili o pa\u0144stwie zbudowanym wy\u0142\u0105cznie na przemocy wobec innych. To jest fa\u0142sz. W Izraelu \u017cyj\u0105 arabscy obywatele, pracuj\u0105, g\u0142osuj\u0105, studiuj\u0105, lecz\u0105, ucz\u0105, s\u0105 lekarzami, prawnikami, parlamentarzystami, s\u0105siadami, wsp\u00f3\u0142pracownikami. Oczywi\u015bcie, jak w ka\u017cdym pa\u0144stwie wieloetnicznym i w kraju \u017cyj\u0105cym w stanie ci\u0105g\u0142ego napi\u0119cia, istniej\u0105 nier\u00f3wno\u015bci, konflikty, dyskryminacje i uprzedzenia, kt\u00f3rych nie wolno udawa\u0107, \u017ce nie ma. Ale m\u00f3wienie, \u017ce Izrael jest pa\u0144stwem apartheidu w tym prostym, propagandowym sensie, w kt\u00f3rym ka\u017cdemu Arabowi odmawia si\u0119 cz\u0142owiecze\u0144stwa i praw, jest k\u0142amstwem wygodnym dla ludzi, kt\u00f3rzy nie chc\u0105 widzie\u0107 tej z\u0142o\u017cono\u015bci. Tam ludzie \u017cyj\u0105 obok siebie, pracuj\u0105 obok siebie, lecz\u0105 si\u0119 u siebie, handluj\u0105 ze sob\u0105, rozmawiaj\u0105 ze sob\u0105. S\u0105siedzi bywaj\u0105 s\u0105siadami, nie tylko figurami z plakatu. I w\u0142a\u015bnie dlatego ten prymitywny j\u0119zyk oskar\u017cenia jest tak amoralny: kasuje ca\u0142e realne spo\u0142ecze\u0144stwo, wszystkie jego napi\u0119cia, wszystkie jego codzienne relacje, \u017ceby zostawi\u0107 tylko jeden obraz \u2013 Izrael jako potw\u00f3r.<\/span><\/p>\n

Ale nie wolno zaciera\u0107 zasadniczej r\u00f3\u017cnicy mi\u0119dzy pa\u0144stwem walcz\u0105cym z organizacj\u0105 terrorystyczn\u0105 dzia\u0142aj\u0105c\u0105 w\u015br\u00f3d cywil\u00f3w a organizacj\u0105, kt\u00f3ra cywil\u00f3w izraelskich wybiera jako cel, a cywil\u00f3w palesty\u0144skich traktuje jako os\u0142on\u0119, narz\u0119dzie presji i paliwo propagandy. To nie jest symetria. To jest r\u00f3\u017cnica mi\u0119dzy tragedi\u0105 wojny a dogmatem terroru. Izrael nie zabija cywil\u00f3w dlatego, \u017ce chce zabija\u0107 cywil\u00f3w. Izrael prowadzi wojn\u0119 w warunkach narzuconych przez przeciwnika, kt\u00f3ry zbudowa\u0142 swoj\u0105 strategi\u0119 na tym, \u017ce ka\u017cda \u015bmier\u0107 cywilna b\u0119dzie pracowa\u0142a przeciwko pa\u0144stwu \u017cydowskiemu. Najpierw uderzy\u0107 w izraelskich cywil\u00f3w, potem schowa\u0107 si\u0119 mi\u0119dzy w\u0142asnymi cywilami, potem pokaza\u0107 \u015bwiatu obrazy skutk\u00f3w wojny i powiedzie\u0107: patrzcie, to Izrael jest winny. Wstr\u0119tne, skuteczne i znane.<\/span><\/p>\n

I dlatego ludzie opinii, kt\u00f3rzy potrafi\u0105 z wielkim gestem pot\u0119pia\u0107 Izrael, ale nie potrafi\u0105 powiedzie\u0107, jak Izrael ma prze\u017cy\u0107, uczestnicz\u0105 w czym\u015b wi\u0119cej ni\u017c w zwyk\u0142ym sporze politycznym. Krytyka Izraela sama w sobie nie jest antysemityzmem. Trzeba to m\u00f3wi\u0107 jasno, bo inaczej tekst staje si\u0119 zbyt \u0142atwy do odrzucenia. Ale systematyczne odbieranie Izraelowi prawa do skutecznej samoobrony, przy jednoczesnym milczeniu o tym, jak ma chroni\u0107 swoich obywateli przed organizacjami morduj\u0105cymi cywil\u00f3w, staje si\u0119 wsp\u00f3\u0142czesn\u0105 form\u0105 anty\u017cydowskiego podw\u00f3jnego standardu. Tak, to wykluczenie nie zawsze przychodzi w starym j\u0119zyku nienawi\u015bci, dzi\u015b wybiera j\u0119zyk humanizmu, j\u0119zyk akademicki, j\u0119zyk kultury i praw cz\u0142owieka, w j\u0119zyku ludzi, kt\u00f3rzy doskonale wiedz\u0105, jak napisa\u0107 list otwarty, esej, raport, rezolucj\u0119, odezw\u0119, wygodne wypracowanie zza biurka, ale nie wiedz\u0105, jak uratowa\u0107 dziecko w kibucu, rodzin\u0119 przy sederowym stole, pasa\u017cera autobusu, czy zak\u0142adnika w tunelu.<\/span><\/p>\n

Wida\u0107 to bardzo dobrze po nazwiskach i instytucjach, kt\u00f3re nadaj\u0105 temu ton. Moja \u201culubienica \u201c, kt\u00f3rej po\u015bwi\u0119ci\u0142am co najmniej 15 artyku\u0142\u00f3w \u2013 Francesca Albanese, specjalna sprawozdawczyni ONZ do spraw sytuacji praw cz\u0142owieka na terytoriach palesty\u0144skich okupowanych od 1967 roku, m\u00f3wi o Izraelu, oskar\u017ceniem: ludob\u00f3jstwo, wymazywanie kolonialne, apartheid, kolonializm, zbrodnia. ONZ produkuje rezolucje, raporty, apele, o\u015bwiadczenia, ca\u0142e tony papieru o tym, czego Izraelowi nie wolno. Nie wolno eskalowa\u0107, nie wolno odpowiada\u0107 za mocno, nie wolno blokowa\u0107, nie wolno uderza\u0107 tak, nie wolno uderza\u0107 inaczej, nie wolno powodowa\u0107 cierpienia cywil\u00f3w. Cz\u0119\u015b\u0107 tych zda\u0144 jest oczywi\u015bcie s\u0142uszna jako og\u00f3lna zasada prawa i humanitaryzmu. Jakie\u017c to jednak cyniczne, kiedy z tych zasad nie wynika \u017cadna realna metoda dzia\u0142ania wobec organizacji, kt\u00f3ra trzyma zak\u0142adnik\u00f3w, buduje tunele pod miastami, strzela z teren\u00f3w cywilnych i ukrywa si\u0119 mi\u0119dzy lud\u017ami, kt\u00f3rych p\u00f3\u017aniej pokazuje \u015bwiatu jako dow\u00f3d winy Izraela. ONZ potrafi powiedzie\u0107 pa\u0144stwu \u017cydowskiemu, czego mu nie wolno. Nie potrafi powiedzie\u0107, kto konkretnie ma rozbroi\u0107 Hamas, kto ma wej\u015b\u0107 do tuneli, kto ma wyprowadzi\u0107 stamt\u0105d zak\u0142adnik\u00f3w, kto ma zatrzyma\u0107 Hezbollah, kto ma powstrzyma\u0107 Iran, kto ma przerwa\u0107 ca\u0142y system rakiet, dron\u00f3w, milicji, pe\u0142nomocnik\u00f3w, wyrzutni, sk\u0142ad\u00f3w broni i szanta\u017cu cywilami. Kto we\u017amie odpowiedzialno\u015b\u0107 za izraelskie dzieci, je\u015bli pa\u0144stwo izraelskie zostanie sparali\u017cowane przez cudze rezolucje? Kto stanie na granicy? Kto wejdzie do tunelu? Kto zatrzyma pocisk w powietrzu? Raport???<\/span><\/p>\n

To samo wida\u0107 w \u015bwiecie filozof\u00f3w, pisarzy i intelektualist\u00f3w. Judith Butler po 7 pa\u017adziernika wywo\u0142a\u0142a burz\u0119, gdy m\u00f3wi\u0142a o ataku Hamasu jako o \u201cakcie zbrojnego oporu\u201d; p\u00f3\u017aniej t\u0142umaczono, \u017ce jej wypowied\u017a zosta\u0142a wyrwana z kontekstu, ale sam fakt, \u017ce taki j\u0119zyk m\u00f3g\u0142 si\u0119 pojawi\u0107 w ustach jednej z najbardziej znanych postaci wsp\u00f3\u0142czesnej teorii krytycznej, m\u00f3wi bardzo du\u017co o stanie tej debaty. \u00c9tienne Balibar te\u017c pisa\u0142 o \u201ccelowym ludob\u00f3jstwie\u201d w Gazie, Ilan Papp\u00e9 od lat opisuje Izrael j\u0119zykiem kolonialnym i antysyjonistycznym, a w ostatnich latach jeszcze mocniej m\u00f3wi\u0142 o izraelskiej wojnie nie jako o samoobronie, lecz jako o jawnej zbrodni. Do tego dochodz\u0105 izraelscy krytycy z lewej strony: Amos Goldberg, Omer Bartov, David Grossman, Gideon Levy, Amira Hass \u2013 ludzie r\u00f3\u017cni, o r\u00f3\u017cnych biografiach, o r\u00f3\u017cnym ci\u0119\u017carze intelektualnym i osobistym, kt\u00f3rych nie mo\u017cna wrzuci\u0107 do jednego worka ani zby\u0107 prost\u0105 etykiet\u0105. Ale wsp\u00f3lny problem pozostaje ten sam: w ich j\u0119zyku bardzo cz\u0119sto pojawia si\u0119 wielkie oskar\u017cenie wobec Izraela, natomiast znacznie rzadziej pojawia si\u0119 konkretna odpowied\u017a na pytanie, co pa\u0144stwo \u017cydowskie ma zrobi\u0107 z Hamasem, z tunelami, z zak\u0142adnikami, z wyrzutniami, z Hezbollahem, z Iranem, z ca\u0142ym systemem, kt\u00f3ry chce Izrael os\u0142abi\u0107, osaczy\u0107, wypali\u0107 nerw po nerwie i jeszcze oskar\u017cy\u0107 go o to, \u017ce si\u0119 broni. Humanizm brzmi tam pi\u0119knie, czasem nawet wzruszaj\u0105co, ale zatrzymuje si\u0119 dok\u0142adnie tam, gdzie zaczyna si\u0119 pytanie o skuteczno\u015b\u0107.<\/span><\/p>\n

W Polsce ten mechanizm ma w\u0142asn\u0105 wersj\u0119: akademick\u0105, publicystyczn\u0105, \u015brodowiskow\u0105. Mo\u017cna wskaza\u0107 Andrzeja Ledera, znanego filozofa, kt\u00f3rego tekst o Izraelu wywo\u0142a\u0142 polemik\u0119 Lewkowicz, Jana Hartmana, Beaty Lewkowicz i moj\u0105. Mo\u017cna wskaza\u0107 Adama Lipszyca, kt\u00f3ry coraz cz\u0119\u015bciej zabiera g\u0142os w tonie, w kt\u00f3rym Izrael staje si\u0119 przede wszystkim oskar\u017conym, a pytanie o jego realne bezpiecze\u0144stwo znika pod warstw\u0105 wznios\u0142ych s\u0142\u00f3w. Nie chodzi o to, \u017ceby ka\u017cdego z nich wrzuci\u0107 do jednego worka z aktywistami ulicznymi albo internetowym t\u0142umem. W\u0142a\u015bnie nie, chodzi o co\u015b gorszego: o ludzi wykszta\u0142conych, oczytanych, obytych, pisz\u0105cych z pozycji autorytetu, ludzi, kt\u00f3rzy siedz\u0105 za biurkiem, pisz\u0105 d\u0142ugie wypracowania o winie Izraela, o przemocy, cierpieniu, historii, a potem nie odpowiadaj\u0105 na najprostsze pytanie: co dok\u0142adnie ma zrobi\u0107 pa\u0144stwo, kt\u00f3remu zamordowano obywateli i porwano ludzi do tuneli? Bardzo wygodnie siedzi si\u0119 za biurkiem i pisze teksty o humanizmie, potwierdzam, ale tylko wtedy, kiedy to nie w\u0142asne dziecko siedzi w schronie, nie w\u0142asna matka zosta\u0142a porwana, nie w\u0142asny syn jest w wojsku, nie w\u0142asny kraj ma nad sob\u0105 rakiety, drony, Hezbollah, Hamas i Iran. Bardzo \u0142atwo jest by\u0107 szlachetnym, gdy cudzy strach traktuje si\u0119 jak materia\u0142 do eseju.<\/span><\/p>\n

I najbardziej perfidne wed\u0142ug mnie jest w\u0142a\u015bnie to, \u017ce ten j\u0119zyk wygl\u0105da na szlachetny. M\u00f3wi o prawach cz\u0142owieka, o cywilach, o cierpieniu, o dzieciach, o humanitaryzmie. I oczywi\u015bcie armia pa\u0144stwa demokratycznego musi dzia\u0142a\u0107 mo\u017cliwie humanitarnie: ostrzega\u0107 cywil\u00f3w, rozr\u00f3\u017cnia\u0107 cele, minimalizowa\u0107 straty, bada\u0107 b\u0142\u0119dy, odpowiada\u0107 za nadu\u017cycia. Ale humanitaryzm nie jest magiczn\u0105 metod\u0105 wojenn\u0105. Nie wyci\u0105ga zak\u0142adnik\u00f3w z tunelu. Nie niszczy wyrzutni rakiet. Nie rozbraja ludzi, kt\u00f3rzy w\u0142asnych cywil\u00f3w wypychaj\u0105 przed siebie, a cudzych cywil\u00f3w wybieraj\u0105 jako cel. Humanizm jest konieczny jako granica dzia\u0142ania pa\u0144stwa. Nie wystarcza jednak jako odpowied\u017a na organizacj\u0119, kt\u00f3ra uczyni\u0142a z cywil\u00f3w \u2013 izraelskich i palesty\u0144skich \u2013 narz\u0119dzie w\u0142asnej strategii. Mo\u017cna m\u00f3wi\u0107 o humanizmie, siedz\u0105c w sali wyk\u0142adowej, przy mikrofonie, na panelu literackim, w redakcji, na uniwersytecie, w studiu telewizyjnym. Ale pa\u0144stwo po masakrze nie mo\u017ce obroni\u0107 swoich obywateli samym humanistycznym tonem. Mo\u017ce i powinno dzia\u0142a\u0107 w granicach prawa wojny, ale nie mo\u017ce udawa\u0107, \u017ce wojny nie ma tylko dlatego, \u017ce ludziom opinii tak si\u0119 podoba i tak wygodniej.<\/span><\/p>\n

Ich s\u0142owa schodz\u0105 potem ni\u017cej, do mas, do fan\u00f3w, do student\u00f3w, do czytelnik\u00f3w. Artysta rzuca has\u0142o, dziennikarz nadaje mu rytm, politolog daje poz\u00f3r jakiej\u015b analizy, akademik dopisuje przypis, influencer puszcza dalej, a potem t\u0142um wie ju\u017c, \u017ce ma pot\u0119pia\u0107 Izrael, cho\u0107 cz\u0119sto nie wie, czym by\u0142y Ma\u2019alot, Coastal Road, Naharijja, Sbarro, Netanja czy Itamar. Wie, \u017ce ma m\u00f3wi\u0107 \u201ccywile\u201d, ale nie wie, co zrobi\u0107 z organizacj\u0105, kt\u00f3ra cywil\u00f3w zamieni\u0142a w narz\u0119dzie swojej wojny.<\/span><\/p>\n

Izrael nie ma obowi\u0105zku pope\u0142ni\u0107 samob\u00f3jstwa, \u017ceby zadowoli\u0107 europejskie salony opinii.<\/span><\/p>\n

To zdanie trzeba zostawi\u0107 bez ozd\u00f3b, bo tu le\u017cy sedno. Izrael ma obowi\u0105zek chroni\u0107 swoich obywateli, tak jak ka\u017cde pa\u0144stwo. Nie ma obowi\u0105zku by\u0107 idealn\u0105 ofiar\u0105 cudzej wra\u017cliwo\u015bci. Nie ma obowi\u0105zku czeka\u0107, a\u017c ludzie, kt\u00f3rzy mordowali dzieci, zestarzej\u0105 si\u0119 w spokoju albo przejd\u0105 szkolenie z j\u0119zyka praw cz\u0142owieka. Nie ma obowi\u0105zku udawa\u0107, \u017ce tunele s\u0105 metafor\u0105, rakiety s\u0105 desperacj\u0105, zak\u0142adnicy s\u0105 komplikacj\u0105 negocjacyjn\u0105, Hezbollah jest tylko \u201caktorem politycznym\u201d, Iran tylko \u201cpa\u0144stwem reaguj\u0105cym\u201d a masakra jest \u201ckontekstem\u201d. Wylicza\u0107 te bzdury mog\u0142abym d\u0142ugo. Pa\u0144stwo, kt\u00f3re nie broni swoich ludzi po takich do\u015bwiadczeniach, przestaje by\u0107 pa\u0144stwem. Staje si\u0119 dekoracj\u0105 do cudzych seminari\u00f3w. Dlatego trzeba wraca\u0107 do tych nazw, wcale nie po to, \u017ceby urz\u0105dza\u0107 swoisty katalog cierpienia i nie po to, \u017ceby m\u00f3wi\u0107, \u017ce cierpienie jednych uniewa\u017cnia cierpienie drugich. Trzeba do nich wraca\u0107, bo bez nich opowie\u015b\u0107 o Izraelu zaczyna si\u0119 od izraelskiej odpowiedzi, a wycina wszystko, co j\u0105 poprzedza\u0142o: dzieci w szkole, autobus na drodze nadmorskiej, rodzin\u0119 Haran, pizzeri\u0119 Sbarro, seder w Netanji, rodzin\u0119 Fogel, kibuce i festiwal Nova. Kto pomija ten pocz\u0105tek, nie analizuje rzeczywisto\u015bci. Pisze akt oskar\u017cenia w zeszycie z wyrwanymi stronami.<\/span><\/p>\n

Nie, nikomu nie chodzi o zabijanie cywil\u00f3w. Nikt nie chce, \u017ceby zgin\u0105\u0142 cho\u0107by jeden niewinny cz\u0142owiek, ani jedno niewinne dziecko. Ale skoro tak wielu ludzi wie, czego Izraelowi nie wolno, niech wreszcie powiedz\u0105, co wolno. Niech wska\u017c\u0105 cho\u0107 jedn\u0105 realn\u0105 drog\u0119: jak rozbroi\u0107 Hamas, jak zatrzyma\u0107 Hezbollah, jak odpowiedzie\u0107 Iranowi, kt\u00f3ry wysy\u0142a na Izrael rakiety i drony, jak przerwa\u0107 ca\u0142y ten system terroru, pe\u0142nomocnik\u00f3w, tuneli, wyrzutni, zak\u0142adnik\u00f3w i szanta\u017cu cywilami. Jak zniszczy\u0107 infrastruktur\u0119 przemocy ukryt\u0105 w\u015br\u00f3d ludzi i jednocze\u015bnie nie narazi\u0107 nikogo niewinnego. Nie zrobi si\u0119 tego rezolucj\u0105. Nie zrobi si\u0119 tego listem otwartym. Nie zrobi si\u0119 tego moralizuj\u0105c\u0105 gadk\u0105 ludzi, kt\u00f3rzy za w\u0142asne zdania nie p\u0142ac\u0105 \u017cyciem swoich dzieci. Niech powiedz\u0105 wprost: co ma zrobi\u0107 Izrael, kiedy z jednej strony ma Hamas w Gazie, z drugiej Hezbollah przy p\u00f3\u0142nocnej granicy, za nimi Iran, kt\u00f3ry finansuje, uzbraja, inspiruje i sam potrafi wys\u0142a\u0107 w stron\u0119 Izraela rakiety i drony? Ma czeka\u0107, a\u017c rezolucja ONZ zatrzyma pocisk w powietrzu? A\u017c list otwarty rozbroi tunel? A\u017c profesor od humanizmu przekona cz\u0142owieka z wyrzutni\u0105, \u017ce cywile s\u0105 \u015bwi\u0119ci?<\/span><\/p>\n

Dlatego celowo zostawiam ten tekst otwarty. Niech ci, kt\u00f3rzy tak \u0142atwo oskar\u017caj\u0105 Izrael, poka\u017c\u0105 teraz w\u0142asne cz\u0142owiecze\u0144stwo: nie tylko w pi\u0119knych s\u0142owach o cywilach, ale w uczciwej odpowiedzi na pytanie, jak pa\u0144stwo po Ma\u2019alot, Coastal Road, Naharijji, Sbarro, Netanji, Itamar i 7 pa\u017adziernika ma obroni\u0107 swoich ludzi przed nast\u0119pn\u0105 masakr\u0105, nast\u0119pn\u0105 rakiet\u0105, nast\u0119pnym tunelem, nast\u0119pnym porwaniem, nast\u0119pn\u0105 wojn\u0105 narzucon\u0105 mu przez tych, kt\u00f3rzy sami nie maj\u0105 \u017cadnego problemu z cudz\u0105 \u015bmierci\u0105.<\/span><\/p>\n

Bonne soir\u00e9e !<\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n

\n
\n
\n
\n

Zawarto\u015b\u0107 publikowanych artyku\u0142\u00f3w i materia\u0142\u00f3w nie reprezentuje pogl\u0105d\u00f3w ani opinii Reunion’68,<\/em>
\nani te\u017c webmastera Blogu Reunion’68, chyba ze jest to wyra\u017anie zaznaczone.
\nTwoje uwagi, linki, w\u0142asne artyku\u0142y lub wiadomo\u015bci prze\u015blij na adres:
\n<\/em>webmaster@reunion68.com<\/span><\/a><\/em><\/strong><\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n

\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Anna Grabowska (\u0179r\u00f3d\u0142o zdj\u0119cia \u2013 Facebook) Kto ma wej\u015b\u0107 do tunelu? Anna Grabowska (Anne Goldschmid) Nie chodzi o to, \u017ce ludzie, kt\u00f3rzy dzisiaj najg\u0142o\u015bniej krytykuj\u0105 Izrael, naprawd\u0119 t\u0142umacz\u0105 mu, jak ma si\u0119 broni\u0107, bo oni nie t\u0142umacz\u0105 niczego. Nie maj\u0105 \u017cadnego planu, \u017cadnej odpowiedzi ani instrukcji, kt\u00f3r\u0105 da\u0142oby si\u0119 zastosowa\u0107 w realnym \u015bwiecie, a nie […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[6],"tags":[33,24],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/130133"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=130133"}],"version-history":[{"count":7,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/130133\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":130146,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/130133\/revisions\/130146"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=130133"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=130133"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=130133"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}