{"id":130991,"date":"2026-05-31T17:09:00","date_gmt":"2026-05-31T15:09:00","guid":{"rendered":"https:\/\/www.reunion68.se\/?p=130991"},"modified":"2026-05-31T06:24:55","modified_gmt":"2026-05-31T04:24:55","slug":"03-09-118","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.reunion68.se\/?p=130991","title":{"rendered":"Zarzuty i ha\u0144ba [polemika z listem otwartym ludzi kultury do minister kultury ws. Izraela]"},"content":{"rendered":"

\u0179r\u00f3d\u0142o: Facebook \/ Marta Cienkowska<\/em><\/span><\/p>\n

\n

\"\"<\/a>Zarzuty i ha\u0144ba [polemika z listem otwartym ludzi kultury do minister kultury ws. Izraela]<\/span><\/a><\/strong><\/h3>\n

Konstanty Gebert<\/strong><\/p>\n

\n

List jest reakcj\u0105 na dzia\u0142ania zbrojne Izraela, podj\u0119te w odpowiedzi na atak na to pa\u0144stwo przez organizacje terrorystyczne, a nast\u0119pnie bezpo\u015brednio przez wspieraj\u0105cy te organizacje Iran. By\u0107 mo\u017ce cz\u0119\u015b\u0107 sygnatariuszy nie mia\u0142a \u015bwiadomo\u015bci, na jak kruchych podstawach opieraj\u0105 si\u0119 postulaty, pod kt\u00f3rym si\u0119 podpisali?<\/strong><\/h4>\n
\n

Trwa zbieranie podpis\u00f3w pod\u00a0\u201eListem otwartym ludzi kultury do Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego Marty Cienkowskiej\u201d.<\/a>\u00a0Sygnatariusze prosz\u0105 \u201eo zawieszenie wszelkiej wsp\u00f3\u0142pracy z izraelskimi instytucjami, organizacjami pozarz\u0105dowymi i osobami fizycznymi, kt\u00f3re nie sprzeciwiaj\u0105 si\u0119 polityce Izraela, przez instytucje znajduj\u0105ce si\u0119 pod egid\u0105 Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego\u201d. Uwa\u017cam, \u017ce mimo i\u017c pod listem podpisa\u0142o si\u0119 ju\u017c niemal pi\u0119\u0107set os\u00f3b, ministra nie powinna przychyli\u0107 si\u0119 do ich pro\u015bby.<\/span><\/p>\n

List jest reakcj\u0105 na dzia\u0142ania zbrojne Izraela, podj\u0119te w odpowiedzi na atak na to pa\u0144stwo przez organizacje terrorystyczne: Hamas w strefie Gazy i Hezbollah w Libanie, a nast\u0119pnie bezpo\u015brednio przez wspieraj\u0105cy te organizacje Iran. Jest rzecz\u0105 charakterystyczn\u0105, \u017ce wezwanie sygnatariuszy do bojkotu wymierzone jest jedynie w pa\u0144stwo napadni\u0119te, nie za\u015b w napastnik\u00f3w. I cho\u0107 oczywi\u015bcie Hamas i Hezbollah nie s\u0105 pa\u0144stwami, a tym samym Ministerstwo nie mo\u017ce ich bojkotowa\u0107, to zdziwienie budzi to, \u017ce sygnatariusze nie wzywaj\u0105 na przyk\u0142ad do bojkotu kultury ira\u0144skiej. Najwy\u017cszy Przyw\u00f3dca tego pa\u0144stwa w\u0142a\u015bnie potwierdzi\u0142 obowi\u0105zywanie has\u0142a \u201e\u015amier\u0107 Izraelowi\u201d i oznajmi\u0142, \u017ce ta\u00a0\u201erakowata naro\u015bl [\u2026] zbli\u017ca si\u0119 do ko\u0144cowych stadi\u00f3w swego odra\u017caj\u0105cego istnienia\u201d.<\/a>\u00a0Iran has\u0142o to realizuje w praktyce, odpaliwszy na Izrael od kwietnia 2024 roku niemal 3 tysi\u0105ce rakiet i dron\u00f3w. By\u0107 mo\u017ce sygnatariusze tej agresji nie pot\u0119piaj\u0105, czy wr\u0119cz j\u0105 popieraj\u0105 \u2013 do czego zreszt\u0105 maj\u0105 rzecz jasna prawo.<\/span><\/p>\n

Konieczno\u015b\u0107 szczeg\u00f3lnego potraktowania Izraela uzasadniaj\u0105 oni tym, \u017ce \u2013 w s\u0142owach ich listu \u2013 dzia\u0142aj\u0105 \u201ew obliczu ludob\u00f3jstwa, kt\u00f3rego dokonuje pa\u0144stwo Izrael w Strefie Gazy, polityki apartheidu stosowanej na okupowanych palesty\u0144skich terytoriach i agresji na Liban\u201d. Uzasadnienie to budzi jednak w\u0105tpliwo\u015bci: Izrael walczy w Libanie z Hezbollahem, kt\u00f3ry zaatakowa\u0142 go pierwszy i odmawia zaprzestania atak\u00f3w. Pa\u0144stwo liba\u0144skie, kt\u00f3re te ataki skrytykowa\u0142o, obieca\u0142o rozbroi\u0107 Hezbollah, lecz nie by\u0142o w stanie tego dokona\u0107. Trudno w tej sytuacji m\u00f3wi\u0107 o \u201eizraelskiej agresji\u201d.<\/span><\/p>\n

Palesty\u0144czycy na okupowanym Zachodnim Brzegu s\u0105 istotnie dyskryminowani, a w ostatnim czasie poddawani zmasowanemu terrorowi \u017cydowskich osadnik\u00f3w, kt\u00f3remu w\u0142adze pa\u0144stwowe si\u0119 nie przeciwstawiaj\u0105. Bojkot os\u00f3b za to odpowiedzialnych by\u0142by z ca\u0142\u0105 pewno\u015bci\u0105 wskazany. Ale dyskryminacja Palesty\u0144czyk\u00f3w nie ma charakteru rasowego czy etnicznego, lecz polityczny. Nie ciesz\u0105 si\u0119 pe\u0142ni\u0105 praw obywatelskich przys\u0142uguj\u0105cych \u017cydowskim i palesty\u0144skim obywatelom Izraela. Inaczej zapewne by\u0142oby, gdyby Izrael wszystkich Palesty\u0144czyk\u00f3w z Zachodniego Brzegu wygna\u0142, jak uczyni\u0142a to Turcja, usun\u0105wszy cypryjskich Grek\u00f3w z podbitego Cypru P\u00f3\u0142nocnego, lub narzuci\u0142 im obywatelstwo izraelskie, jak uczyni\u0142o Maroko na podbitej Saharze Zachodniej. Dyskryminacja, jakiej Palesty\u0144czycy do\u015bwiadczaj\u0105, jest rzeczywista. Mo\u017cna jej zaradzi\u0107, jedynie umo\u017cliwiaj\u0105c powstanie pa\u0144stwa palesty\u0144skiego, co obecny rz\u0105d izraelski wyklucza. Jest to godne napi\u0119tnowania, ale apartheidu nie stanowi.<\/span><\/p>\n

Zarzutem najci\u0119\u017cszym jest jednak oskar\u017cenie Izraela o ludob\u00f3jstwo w Gazie. \u201eNie ma w\u0105tpliwo\u015bci, co do faktu ludob\u00f3jstwa \u2013 pisz\u0105 sygnatariusze \u2013 potwierdzi\u0142y to liczne organizacje, w tym ONZ, Amnesty International, Human Rights Watch, B\u2019Tselem, Lekarze bez Granic, Mi\u0119dzynarodowe Stowarzyszenie Badaczy Ludob\u00f3jstwa (IAGS), a tak\u017ce ponad 800 specjalist\u00f3w prawa mi\u0119dzynarodowego i studi\u00f3w nad ludob\u00f3jstwem\u201d. Stwierdzenie to jest w najwy\u017cszym stopniu myl\u0105ce. Istotnie \u2013 rozmaite agendy ONZ oskar\u017caj\u0105 Izrael o ludob\u00f3jstwo. Trzeba jednak pami\u0119ta\u0107, \u017ce organizacja ta oko\u0142o jednej czwartej wszystkich rezolucji pot\u0119piaj\u0105cych jakie\u015b pa\u0144stwo, jakie w swej historii uchwali\u0142a, wymierzy\u0142a w Izrael w\u0142a\u015bnie. W przypadku Rady Praw Cz\u0142owieka, kt\u00f3ra powo\u0142ano w miejsce Komisji Praw Cz\u0142owieka, rozwi\u0105zanej w 2006 roku z inicjatywy Sekretarza Generalnego ONZ Kofiego Annana, wska\u017anik ten wynosi oko\u0142o 70 procent. Annan uzna\u0142, \u017ce\u00a0\u201eniekt\u00f3re agendy ONZ zbyt cz\u0119sto surowo oceniaj\u0105 Izrael [\u2026] wed\u0142ug standard\u00f3w, kt\u00f3rych nie stosuj\u0105 wobec jego wrog\u00f3w\u201d.<\/a>\u00a0W tej kwestii nic si\u0119 nie zmieni\u0142o \u2013 i do ocen Izraela formu\u0142owanych przez ONZ nale\u017cy podchodzi\u0107 ostro\u017cnie.<\/span><\/p>\n

Przyzna\u0142a to sama Organizacja,\u00a0gdy w 1991 roku odwo\u0142a\u0142a przyj\u0119t\u0105 w 1975 roku rezolucj\u0119 3379 Zgromadzenia Og\u00f3lnego, zr\u00f3wnuj\u0105c\u0105 syjonizm z rasizmem.<\/a>\u00a0By\u0142o to mo\u017cliwe dzi\u0119ki temu, \u017ce rozpad\u0142 si\u0119 polityczny blok g\u0142os\u00f3w pa\u0144stw islamskich oraz obozu sowieckiego, kt\u00f3ry przeforsowa\u0142 jej przyj\u0119cie. Ale blok pa\u0144stw islamskich \u2013 ze znanych powod\u00f3w antyizraelski \u2013 nadal jest najsilniejszym ugrupowaniem w Zgromadzeniu Og\u00f3lnym i to on nap\u0119dza przyjmowanie kolejnych antyizraelskich rezolucji. PRL g\u0142osowa\u0142a za rezolucj\u0105 3379, za\u015b III RP za jej odwo\u0142aniem. Sygnatariusze listu zapewne uwa\u017caj\u0105, \u017ce to PRL mia\u0142a racj\u0119, i maj\u0105 do tego przekonania prawo. Ale skoro w kwestii tak fundamentalnej ONZ pope\u0142ni\u0142a wobec Izraela b\u0142\u0105d \u2013 przy pierwszym g\u0142osowaniu b\u0105d\u017a drugim \u2013 to istotnie jej ocen nie nale\u017cy traktowa\u0107 jako ostateczne.<\/span><\/p>\n

Amnesty International istotnie oskar\u017ca Izrael o ludob\u00f3jstwo w Gazie \u2013 ale przyznaje, \u017ce aby tego dowie\u015b\u0107, trzeba by zmieni\u0107 zasady orzecznictwa na \u201emniej restrykcyjne\u201d; innymi s\u0142owy, na mocy obecnego orzecznictwa ludob\u00f3jstwa udowodni\u0107 si\u0119 nie da. Human Rights Watch jest ostro\u017cniejsze i m\u00f3wi jedynie o \u201eaktach ludob\u00f3jstwa\u201d. W g\u0142osowaniu nad rezolucj\u0105 IAGS\u00a0uczestniczy\u0142o jedynie 28 procent cz\u0142onk\u00f3w organizacji<\/a>, do kt\u00f3rej mo\u017ce zreszt\u0105 wst\u0105pi\u0107 ka\u017cdy, niezale\u017cnie od wykszta\u0142cenia i dorobku, kto op\u0142aci roczna sk\u0142adk\u0119 cz\u0142onkowsk\u0105. Pod o\u015bwiadczeniem\u00a0\u201e800 specjalist\u00f3w prawa mi\u0119dzynarodowego i studi\u00f3w nad ludob\u00f3jstwem\u201d<\/a>\u00a0podpisani s\u0105 zar\u00f3wno profesorowie jak i studenci oraz osoby, kt\u00f3rych status akademicki nie zosta\u0142 okre\u015blony. Nie oskar\u017caj\u0105 oni jednak Izraela o ludob\u00f3jstwo, lecz \u201eostrzegaj\u0105 przed mo\u017cliwo\u015bci\u0105\u201d jego pope\u0142nienia. O\u015bwiadczenie to uchwalili 15 pa\u017adziernika 2023 roku, wi\u0119c zaledwie w 8 dni po morderczym ataku Hamasu na Izrael. W tek\u015bcie jednak nie tylko nie ma pot\u0119pienia tego ataku, ale nawet uznania, \u017ce mia\u0142 on miejsce. Wiarygodno\u015b\u0107 obu zbiorowych o\u015bwiadcze\u0144 przywo\u0142anych przez sygnatariuszy wydaje si\u0119 wi\u0119c w\u0105tpliwa. Z przywo\u0142anych przez sygnatariuszy organizacji jedynie izraelskie B\u2019tselem istotnie jednoznacznie oskar\u017ca sw\u00f3j kraj o ludob\u00f3jstwo. Wymaga to odwagi cywilnej i zas\u0142uguje na szacunek \u2013 ale opinia jednej organizacji nie mo\u017ce by\u0107 miarodajna dla rz\u0105du innego kraju.<\/span><\/p>\n

Izrael \u2013 o czym zreszt\u0105 sygnatariusze nie wspominaj\u0105 \u2013 zosta\u0142 oskar\u017cony przez RPA o ludob\u00f3jstwo przed Mi\u0119dzynarodowym Trybuna\u0142em Sprawiedliwo\u015bci. Sprawa jest w toku, ale Trybuna\u0142 \u2013\u00a0jak przypomnia\u0142a jego przewodnicz\u0105ca, s\u0119dzia Joan Donoghue, prostuj\u0105c nieprawdziwe doniesienia medialne<\/a>\u00a0\u2013 nie orzek\u0142, jakoby zarzuty by\u0142y \u201eprawdopodobne\u201d, a jedynie stwierdzi\u0142a, \u017ce Palesty\u0144czycy, co sk\u0105din\u0105d oczywiste, maj\u0105 uprawnione podstawy, by by\u0107 przed ewentualnym ludob\u00f3jstwem chronieni \u2013 jak zreszt\u0105 wszystkie inne narody. Warto zauwa\u017cy\u0107, \u017ce Mi\u0119dzynarodowy Trybuna\u0142 Karny nie stawia izraelskim przyw\u00f3dcom \u2013 premierowi Benjaminowi Netanjahu i by\u0142emu ministrowi obrony Yoavowi Galantowi \u2013 zarzutu ludob\u00f3jstwa. Zarzuty zbrodni wojennych i zbrodni przeciw ludzko\u015bci, kt\u00f3re MTK postawi\u0142, s\u0105 ju\u017c dostatecznie powa\u017cne.<\/span><\/p>\n

I cho\u0107 s\u0105 uzasadnione w\u0105tpliwo\u015bci proceduralne co do decyzji MTK (zgromadzonych przeciwko oskar\u017conym dowod\u00f3w nie przedstawiono najpierw, wbrew zasadom Trybuna\u0142u, izraelskiej prokuraturze, by mog\u0142a sama wszcz\u0105\u0107 w ich sprawie \u015bledztwo), to wydaje si\u0119 wysoce prawdopodobne, \u017ce Izrael istotnie zbrodnie takie podczas wojny w Gazie pope\u0142ni\u0142. To, \u017ce jest to wojna obronna nie mo\u017ce pos\u0142u\u017cy\u0107 za usprawiedliwienie, i dlatego respektowanie nakaz\u00f3w MTK, do czego Polska jest sk\u0105din\u0105d traktatowo zobowi\u0105zana, nie powinno by\u0107 podwa\u017cane. Podobnie nale\u017cy wyrazi\u0107 uznanie dla decyzji ministra Rados\u0142awa Sikorskiego, o obj\u0119ciu izraelskiego ministra Itamara Ben-Gwira, sprawcy haniebnej demonstracji przemocy wobec zatrzymanych uczestnik\u00f3w flotylli Sumud, zakazem wjazdu do Polski. I generalnie, kontaktuj\u0105c si\u0119 z osobami fizycznymi i prawnymi z kraj\u00f3w zaanga\u017cowanych w konflikty, nale\u017cy istotnie uwa\u017ca\u0107, by nie nawi\u0105za\u0107 wsp\u00f3\u0142pracy z lud\u017ami, kt\u00f3rych post\u0119powanie budzi\u0107 mo\u017ce sprzeciw.<\/span><\/p>\n

Tyle \u017ce nie tego domagaj\u0105 si\u0119 sygnatariusze, lecz tego, by Polska zawiesi\u0142a wsp\u00f3\u0142prac\u0119 z izraelskimi instytucjami, organizacjami i osobami, kt\u00f3re \u201enie sprzeciwiaj\u0105 si\u0119 polityce Izraela\u201d. Niedookre\u015blenie w li\u015bcie tego, o polityk\u0119 w jakiej sprawie chodzi (Izrael uznaje na przyk\u0142ad prawa cz\u0142owieka oraz obywatelskie mniejszo\u015bci narodowych, etnicznych, religijnych czy seksualnych \u2013 czy \u201eniesprzeciwienie si\u0119\u201d temu te\u017c mia\u0142oby skutkowa\u0107 bojkotem?) mo\u017cna uzna\u0107 za b\u0142\u0105d redakcyjny autor\u00f3w listu. Uznanie jednak wszystkich Izraelczyk\u00f3w, ich instytucji i organizacji za winnych zbrodni agresji, apartheidu b\u0105d\u017a ludob\u00f3jstwa, na kt\u00f3re dowody s\u0105 kruche, o ile \u201enie sprzeciwi\u0105 si\u0119\u201d im, wydaje si\u0119 bezzasadne. Kto zreszt\u0105 i w jaki spos\u00f3b mia\u0142by weryfikowa\u0107 \u00f3w sprzeciw, i orzeka\u0107, \u017ce jest wystarczaj\u0105cy?<\/span><\/p>\n

By\u0107 mo\u017ce cz\u0119\u015b\u0107 sygnatariuszy nie mia\u0142a \u015bwiadomo\u015bci, na jak kruchych podstawach opiera si\u0119 postulat, pod kt\u00f3rym si\u0119 podpisali. Ale w konkluzji swego listu pisz\u0105 oni: \u201ePolityka Izraela budzi dzi\u015b zasadne skojarzenia z polityk\u0105 najgorszych ludob\u00f3jczych re\u017cim\u00f3w znanych z historii. Uwa\u017camy, \u017ce ka\u017cda forma wsp\u00f3\u0142pracy z instytucjami kulturalnymi tego pa\u0144stwa okrywa dzi\u015b polsk\u0105 kultur\u0119 ha\u0144b\u0105\u201d. Tymczasem to ich zarzuty budz\u0105 skojarzenia z oszczercz\u0105 polityk\u0105 antysemickich re\u017cim\u00f3w z przesz\u0142o\u015bci, jak cho\u0107by wspomnianej PRL. A oszczerstwo zawsze okrywa ha\u0144b\u0105 jego sprawc\u00f3w.<\/span><\/p>\n<\/div>\n

\n

<\/span>Konstanty Gebert<\/strong> – Urodzony w 1953 roku, sta\u0142y wsp\u00f3\u0142pracownik \u201eKultury Liberalnej\u201d, przez niemal 33 lata dziennikarz \u201eGazety Wyborczej\u201d, wsp\u00f3\u0142pracownik licznych innych medi\u00f3w w kraju i za granic\u0105. W stanie wojennym dziennikarz prasy podziemnej, pod pseudonimem Dawid Warszawski. Autor 12 ksi\u0105\u017cek, m.in. o obradach Okr\u0105g\u0142ego Sto\u0142u i o wojnie w Bo\u015bni, o europejskim XX wieku i o polskich \u017bydach. Jego najnowsza ksi\u0105\u017cka \u201ePok\u00f3j z widokiem na wojn\u0119. Historia Izraela\u201d ukaza\u0142a si\u0119 w 2023 roku.<\/em><\/p>\n

\n
\n
\n
\n

Zawarto\u015b\u0107 publikowanych artyku\u0142\u00f3w i materia\u0142\u00f3w nie reprezentuje pogl\u0105d\u00f3w ani opinii Reunion’68,<\/em>
\nani te\u017c webmastera Blogu Reunion’68, chyba ze jest to wyra\u017anie zaznaczone.
\nTwoje uwagi, linki, w\u0142asne artyku\u0142y lub wiadomo\u015bci prze\u015blij na adres:
\n<\/em>webmaster@reunion68.com<\/a><\/em><\/strong><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n

\n
\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

\u0179r\u00f3d\u0142o: Facebook \/ Marta Cienkowska Zarzuty i ha\u0144ba [polemika z listem otwartym ludzi kultury do minister kultury ws. Izraela] Konstanty Gebert List jest reakcj\u0105 na dzia\u0142ania zbrojne Izraela, podj\u0119te w odpowiedzi na atak na to pa\u0144stwo przez organizacje terrorystyczne, a nast\u0119pnie bezpo\u015brednio przez wspieraj\u0105cy te organizacje Iran. By\u0107 mo\u017ce cz\u0119\u015b\u0107 sygnatariuszy nie mia\u0142a \u015bwiadomo\u015bci, na […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[6],"tags":[33,24],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/130991"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=130991"}],"version-history":[{"count":12,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/130991\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":131008,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/130991\/revisions\/131008"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=130991"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=130991"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=130991"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}