{"id":131285,"date":"2026-06-10T17:09:00","date_gmt":"2026-06-10T15:09:00","guid":{"rendered":"https:\/\/www.reunion68.se\/?p=131285"},"modified":"2026-06-10T07:54:36","modified_gmt":"2026-06-10T05:54:36","slug":"14-09-121","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.reunion68.se\/?p=131285","title":{"rendered":"Jeste\u015bmy \u015bwiadkami procesu, kt\u00f3ry mo\u017cna okre\u015bli\u0107 jako post\u0119puj\u0105c\u0105 de-judaizacj\u0119 Treblinki [Grabowski i Janicka]"},"content":{"rendered":"

Dr hab. El\u017cbieta Janicka i prof. Jan Grabowski protestuj\u0105 w Obozie Zag\u0142ady w Treblince, 8 czerwca 2026 r. fot. Jan Grabowski, archiwum prywatne<\/em><\/span><\/p>\n

\n

\"\"<\/a>Jeste\u015bmy \u015bwiadkami procesu, kt\u00f3ry mo\u017cna okre\u015bli\u0107 jako post\u0119puj\u0105c\u0105 de-judaizacj\u0119 Treblinki [Grabowski i Janicka]<\/a><\/strong><\/span><\/span><\/h3>\n

Jan Grabowski El\u017cbieta Janicka<\/strong><\/span><\/p>\n

\n

Je\u015bli pozwolimy, by zniekszta\u0142cenia historii zakorzeni\u0142y si\u0119 w takich miejscach jak Treblinka, otworzymy drog\u0119 dla dalszego jej negowania i wypaczania Zag\u0142ady – czytamy w o\u015bwiadczeniu odczytamym dzi\u015b na terenie obozu zag\u0142ady w Treblince.<\/strong><\/h3>\n

Przeciwko zak\u0142amywaniu Zag\u0142ady w Treblince<\/h2>\n

Nasz protest w Treblince wynika z niezgody na zniekszta\u0142canie i zacieranie prawdy historycznej w jednym z najwa\u017cniejszych miejsc Zag\u0142ady. Treblinka nie jest abstrakcyjnym symbolem \u2014 to miejsce, w kt\u00f3rym nazi\u015bci zamordowali 900 000 \u017byd\u00f3w, a tysi\u0105ce kolejnych cierpia\u0142y i gin\u0119\u0142y z ich r\u0105k w warunkach skrajnego okrucie\u0144stwa. Ka\u017cda pr\u00f3ba zaciemniania tej rzeczywisto\u015bci podwa\u017ca zar\u00f3wno rzetelno\u015b\u0107 historyczn\u0105, jak i odpowiedzialno\u015b\u0107 moraln\u0105. <\/span><\/p>\n

Jeste\u015bmy \u015bwiadkami procesu, kt\u00f3ry mo\u017cna okre\u015bli\u0107 jako post\u0119puj\u0105c\u0105 de-judaizacj\u0119 Treblinki. Przejawia si\u0119 ona w takim przedstawianiu historii, kt\u00f3re umniejsza lub pomija centralne znaczenie \u017cydowskiego losu. W szczeg\u00f3lno\u015bci ukazywanie Treblinki I (obozu pracy) \u2014 jako miejsca chrze\u015bcija\u0144skiego m\u0119cze\u0144stwa zniekszta\u0142ca stan bada\u0144. O ile w\u015br\u00f3d ofiar tego obozu byli tak\u017ce Polacy i Romowie, to zdecydowan\u0105 wi\u0119kszo\u015b\u0107 wi\u0119\u017ani\u00f3w i ofiar Treblinki I stanowili \u017bydzi \u2014 oko\u0142o 10-12 000 os\u00f3b, wobec kilkuset ofiar polskich. Pomijanie tego faktu lub odwracanie tej proporcji nie jest kwesti\u0105 interpretacji, lecz fa\u0142szowaniem historii.<\/span><\/p>\n

R\u00f3wnie niedopuszczalny jest pomnik wzniesiony w 2021 roku przez Instytut Pileckiego, upami\u0119tniaj\u0105cy Polaka, kt\u00f3ry rzekomo zgin\u0105\u0142 za to, \u017ce \u2013 jakoby z altruizmu \u2013 podawa\u0142 wod\u0119 \u017bydom przewo\u017conym na \u015bmier\u0107. Narracja ta promuje obraz altruizmu, kt\u00f3ry nie znajduje potwierdzenia w dowodach historycznych. Wr\u0119cz przeciwnie, zeznania \u017cydowskich ocala\u0142ych ujawniaj\u0105 haniebn\u0105 praktyk\u0119: wod\u0119 sprzedawano po wyg\u00f3rowanych cenach, czerpi\u0105c zyski z ludzkiego cierpienia. Wznoszenie na piedesta\u0142 nieudokumentowanej historii heroizmu, przy jednoczesnym lekcewa\u017ceniu zezna\u0144 ocala\u0142ych i g\u0142os\u00f3w Polak\u00f3w, kt\u00f3rzy si\u0119 z nimi zgadzaj\u0105, grozi zast\u0105pieniem udokumentowanej historii wygodnym mitem.<\/span><\/p>\n

Nasz protest dotyczy tak\u017ce nowo wzniesionego pomnika na terenie Treblinki I, upami\u0119tniaj\u0105cego \u201e49 os\u00f3b nieznanej narodowo\u015bci i wyznania”. R\u00f3wnie\u017c napisy informacyjne w tym miejscu nie wspominaj\u0105 o \u017cydowskich ofiarach. Odmawianie \u017cydowskiej to\u017csamo\u015bci najliczniejszej grupie ofiar Treblinki I przejawia si\u0119 ponadto w zape\u0142nieniu tamtejszego Miejsca Strace\u0144 krzy\u017cami, i to wobec znaczenia krzy\u017ca w historii antysemityzmu oraz osi\u0105gni\u0119tej przed laty \u2013 w Muzeum Auschwitz-Birkenau \u2013 zgody co do usuni\u0119cia symboli religijnych z miejsca ka\u017ani \u017byd\u00f3w.<\/span><\/p>\n

Protestujemy r\u00f3wnie\u017c przeciwko dalszej obecno\u015bci na terenie obozu zag\u0142ady Treblinka II napis\u00f3w upami\u0119tniaj\u0105cych zniszczenie takich spo\u0142eczno\u015bci \u017cydowskich jak Radzi\u0142\u00f3w czy Jedwabne. \u017bydowscy mieszka\u0144cy tych miejscowo\u015bci zostali zamordowani w tych\u017ce miejscowo\u015bciach \u2014 przez swoich polskich s\u0105siad\u00f3w \u2014 a nie w Treblince. Pami\u0119\u0107 o ich losie jest konieczna, jednak ich upami\u0119tnianie w tym miejscu w taki spos\u00f3b prowadzi do zacierania historycznych reali\u00f3w i zaciemniania rzeczywistej geografii oraz mechanizm\u00f3w Zag\u0142ady.<\/span><\/p>\n

Wreszcie sprzeciwiamy si\u0119 wznoszonej \u201e\u015acianie Imion”. Jak dobrze wiadomo historykom, zdecydowana wi\u0119kszo\u015b\u0107 \u017byd\u00f3w zamordowanych w komorach gazowych Treblinki nigdy nie zosta\u0142a uj\u0119ta na listach deportacyjnych, a w wielu przypadkach ich to\u017csamo\u015bci nie da si\u0119 odtworzy\u0107. Wsp\u00f3\u0142czesne pr\u00f3by tworzenia list ofiar nie daj\u0105 si\u0119 pogodzi\u0107 z rzeczywistym stanem wiedzy historycznej, pozwalaj\u0105 za to tuszowa\u0107 realia Zag\u0142ady w Polsce. Upami\u0119tnienie musi pozosta\u0107 wierne zar\u00f3wno skali, jak i charakterowi zbrodni, oraz granicom naszej wiedzy.<\/span><\/p>\n

Nie negujemy cierpienia nie\u017cydowskich ofiar ani nie sprzeciwiamy si\u0119 narracji inkluzywnej. Jednak inkluzywno\u015b\u0107 nie mo\u017ce odbywa\u0107 si\u0119 kosztem prawdy. Rzetelno\u015b\u0107 historyczna wymaga jasnego wskazania, kim by\u0142y ofiary, dlaczego zosta\u0142y wybrane, jak i przez kogo zosta\u0142y zamordowane. Treblinka powinna przede wszystkim pozosta\u0107 miejscem, kt\u00f3re wiernie oddaje zag\u0142ad\u0119 \u017cycia \u017cydowskiego.<\/span><\/p>\n

<\/div>\n

Je\u015bli pozwolimy, by zniekszta\u0142cenia historii zakorzeni\u0142y si\u0119 w takich miejscach jak Treblinka, narazimy na szwank nasze zbiorowe rozumienie Zag\u0142ady i otworzymy drog\u0119 dla dalszego jej negowania i wypaczania. W imi\u0119 spo\u0142ecznej odpowiedzialno\u015bci nauki i elementarnej sprawiedliwo\u015bci wzywamy do poszanowania historii opartej na \u017ar\u00f3d\u0142ach, szacunku dla \u015bwiadectw ocala\u0142ych oraz jednoznacznego uznania \u017cydowskich ofiar, kt\u00f3rych los stanowi istot\u0119 znaczenia tego miejsca.<\/span><\/p>\n

Treblinka, 8 czerwca 2026<\/i><\/p>\n

Prof. Jan Grabowski<\/em><\/p>\n

Dr. hab. El\u017cbieta Janicka<\/em><\/p>\n

\n
\n
\n
\n

Zawarto\u015b\u0107 publikowanych artyku\u0142\u00f3w i materia\u0142\u00f3w nie reprezentuje pogl\u0105d\u00f3w ani opinii Reunion’68,<\/em>
\nani te\u017c webmastera Blogu Reunion’68, chyba ze jest to wyra\u017anie zaznaczone.
\nTwoje uwagi, linki, w\u0142asne artyku\u0142y lub wiadomo\u015bci prze\u015blij na adres:
\n<\/em>webmaster@reunion68.com<\/span><\/a><\/em><\/strong><\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n

\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Dr hab. El\u017cbieta Janicka i prof. Jan Grabowski protestuj\u0105 w Obozie Zag\u0142ady w Treblince, 8 czerwca 2026 r. fot. Jan Grabowski, archiwum prywatne Jeste\u015bmy \u015bwiadkami procesu, kt\u00f3ry mo\u017cna okre\u015bli\u0107 jako post\u0119puj\u0105c\u0105 de-judaizacj\u0119 Treblinki [Grabowski i Janicka] Jan Grabowski El\u017cbieta Janicka Je\u015bli pozwolimy, by zniekszta\u0142cenia historii zakorzeni\u0142y si\u0119 w takich miejscach jak Treblinka, otworzymy drog\u0119 dla […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[6],"tags":[33,24],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/131285"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=131285"}],"version-history":[{"count":7,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/131285\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":131297,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/131285\/revisions\/131297"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=131285"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=131285"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=131285"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}