{"id":131653,"date":"2026-06-25T17:00:00","date_gmt":"2026-06-25T15:00:00","guid":{"rendered":"https:\/\/www.reunion68.se\/?p=131653"},"modified":"2026-06-25T17:16:30","modified_gmt":"2026-06-25T15:16:30","slug":"28-00-118","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.reunion68.se\/?p=131653","title":{"rendered":"\u201ePozna\u0144skie Krzy\u017ce\u201d symbolem pami\u0119ci o Czerwcu \u201956 i drodze do wolno\u015bci (wideo)"},"content":{"rendered":"<hr>\n<h3 style=\"text-align: center;\"><a href=\"https:\/\/dzieje.pl\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\"><img decoding=\"async\" class=\"center alignleft\" src=\"http:\/\/www.reunion68.com\/Biuletyn\/img\/dzieje_logo.png\" alt=\"\" width=\"35%\"><\/a><span style=\"text-decoration: underline; color: #000080;\"><strong><a style=\"color: #000080; text-decoration: underline;\" href=\"https:\/\/dzieje.pl\/wiadomosci\/poznanskie-krzyze-symbolem-pamieci-o-czerwcu-56-i-drodze-do-wolnosci-wideo\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\">\u201ePozna\u0144skie Krzy\u017ce\u201d symbolem pami\u0119ci o Czerwcu \u201956 i drodze do wolno\u015bci (wideo)<\/a><\/strong><\/span><\/h3>\n<p style=\"text-align: center;\"><span style=\"color: #000000;\"><strong>Anna Jowsa (PAP)<\/strong><\/span><\/p>\n<hr style=\"height: 15px; background: #d0e6fa; width: 100%;\">\n<p style=\"text-align: center;\"><img decoding=\"async\" class=\"aligncenter\" src=\"https:\/\/dzieje.pl\/sites\/default\/files\/styles\/open_article_750x0_\/public\/202606\/pap_20170501_0HW.jpg?itok=OZkiRNVM\" width=\"100%\"><span style=\"color: #808080;\"><em>Pomnik Pozna\u0144skiego Czerwca 1956 roku. Fot. PAP\/Jakub Kaczmarczyk<\/em><\/span><\/p>\n<p><strong>Dwa krzy\u017ce, stoj\u0105ce od 45 lat w centrum Poznania, przypominaj\u0105 marsz robotnik\u00f3w z 28 czerwca 1956 roku i ofiary, jakie ponios\u0142o miasto w walce \u201eo wolno\u015b\u0107, prawo i chleb\u201d. Pomnik Pozna\u0144skiego Czerwca \u201856 jest nie tylko miejscem pami\u0119ci, ale tak\u017ce jednym z najwa\u017cniejszych symboli miasta.<\/strong><\/p>\n<div class=\"field field--name-body field--type-text-with-summary field--label-hidden field__item\">\n<p class=\"ng-binding\"><span style=\"color: #000080;\">70 lat temu, 28 czerwca 1956 r., pozna\u0144scy robotnicy Zak\u0142ad\u00f3w Cegielskiego, w\u00f3wczas Zak\u0142ad\u00f3w im. Stalina, podj\u0119li strajk generalny i zorganizowali demonstracj\u0119 uliczn\u0105, krwawo st\u0142umion\u0105 przez milicj\u0119 i wojsko. Wed\u0142ug bada\u0144 IPN w starciach zgin\u0119\u0142o co najmniej 58 os\u00f3b, a kilkaset zosta\u0142o rannych.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000080;\">Inicjatywa budowy pomnika upami\u0119tniaj\u0105cego robotniczy zryw pojawi\u0142a si\u0119 podczas pierwszego spotkania Mi\u0119dzyzak\u0142adowego Komitetu Za\u0142o\u017cycielskiego Wielkopolskiej NSZZ \u201eSolidarno\u015b\u0107\u201d 10 pa\u017adziernika 1980 roku. Konkurs na projekt og\u0142osi\u0142 ju\u017c 5 grudnia 1980 r. Spo\u0142eczny Komitet w porozumieniu ze Zwi\u0105zkiem Polskich Artyst\u00f3w Plastyk\u00f3w oraz Stowarzyszeniem Architekt\u00f3w Polskich.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000080;\">Na konkurs nades\u0142ano 67 prac. Pocz\u0105tkowo zwyci\u0119\u017cy\u0142 projekt \u201eKierunek\u201d autorstwa Anny i Krystiana Jarnuszkiewicz\u00f3w oraz Marka Sare\u0142\u0142y, jednak spotka\u0142 si\u0119 on z negatywn\u0105 ocen\u0105 zar\u00f3wno komisji, jak i samych mieszka\u0144c\u00f3w. Jak podkre\u015bli\u0142a w rozmowie z PAP historyczka Kinga Przyborowska, p.o. dyrektora Muzeum Powstania Pozna\u0144skiego \u2013 Czerwiec 1956, \u201ewobec wielu sprzeciw\u00f3w autorzy sami wycofali swoj\u0105 propozycj\u0119\u201d.&nbsp;<\/span><\/p>\n<p class=\"video-container\"><iframe loading=\"lazy\" src=\"https:\/\/r.dcs.redcdn.pl\/webcache\/pap-embed\/iframe\/dDGYKWr4.html\" width=\"680\" height=\"400\" frameborder=\"0\" allowfullscreen=\"allowfullscreen\" data-mce-fragment=\"1\"><\/iframe><\/p>\n<p><span style=\"color: #000080;\">\u2013 Projekt ju\u017c na etapie rozpisania konkursu mia\u0142 jasne wytyczne, jak powinien wygl\u0105da\u0107. Dlatego te\u017c pocz\u0105tkowo praca, kt\u00f3ra wygra\u0142a konkurs, nie zyska\u0142a spo\u0142ecznej aprobaty \u2013 wskaza\u0142a Przyborowska.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000080;\">Jak t\u0142umaczy\u0142a, \u201eosobom decyduj\u0105cym o tym, jak ma wygl\u0105da\u0107 Pomnik Pozna\u0144skiego Czerwca 1956, zale\u017ca\u0142o w szczeg\u00f3lno\u015bci na tym, aby by\u0142 monumentalny i wznosi\u0142 si\u0119 ponad miasto. Tutaj te\u017c ta koncepcja, kt\u00f3ra pocz\u0105tkowo wygra\u0142a, nie wpisa\u0142a si\u0119 zar\u00f3wno w te za\u0142o\u017cenia, jak i rozczarowa\u0142a samych Poznaniak\u00f3w\u201d.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000080;\">Wed\u0142ug za\u0142o\u017ce\u0144 pomnik mia\u0142 te\u017c odwo\u0142ywa\u0107 si\u0119 do symboliki krzy\u017ca i or\u0142a oraz w spos\u00f3b czytelny wyra\u017ca\u0107 idee solidarno\u015bci spo\u0142ecznej.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000080;\">Po prezentacji wszystkich prac na wystawie pokonkursowej najwi\u0119ksze poparcie zdoby\u0142 projekt \u201eJedno\u015b\u0107\u201d autorstwa rze\u017abiarza Adama Graczyka i architekta W\u0142odzimierza Wojciechowskiego. Przyborowska podkre\u015bli\u0142a, \u017ce du\u017ce znaczenie dla wyboru koncepcji, kt\u00f3ra ostatecznie zosta\u0142a zrealizowana, mia\u0142a tak\u017ce opinia historyczki prof. Brygidy Kurbis. Wskazywa\u0142a ona, \u017ce projekt ten rzeczywi\u015bcie w spos\u00f3b symboliczny nawi\u0105zuje zar\u00f3wno do idei zg\u0142oszonych w postulatach konkursowych, jak i odwzorowuje to, o co walczyli Poznaniacy w 1956 roku.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000080;\">&#8211; Je\u017celi chodzi o sam\u0105 symbolik\u0119 pomnika, to nawi\u0105zuje ona do solidarno\u015bci zar\u00f3wno robotnik\u00f3w, jak i innych grup spo\u0142ecznych, kt\u00f3re pojawi\u0142y si\u0119 wtedy na ulicach Poznania. St\u0105d w\u0142a\u015bnie dwa krzy\u017ce wznosz\u0105ce si\u0119 do g\u00f3ry, splecione sznurem. Ma\u0142y orze\u0142, czyli jakby ma\u0142e piskl\u0119 znajduj\u0105ce si\u0119 obok pomnika, ma z kolei obrazowa\u0107 zar\u00f3wno walk\u0119 o wolno\u015b\u0107, jak i odradzaj\u0105c\u0105 si\u0119 Polsk\u0119 \u2013 zaznaczy\u0142a Przyborowska.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000080;\">Ze wzgl\u0119du na konieczno\u015b\u0107 dotrzymania daty ods\u0142oni\u0119cia pomnika, przypadaj\u0105cej na 25. rocznic\u0119 wydarze\u0144, zmieniono pierwotnie planowany materia\u0142 z kamienia na platerowan\u0105 blach\u0119 nierdzewn\u0105, dostarczon\u0105 z Huty Batory w Chorzowie. W budow\u0119 zaanga\u017cowali si\u0119 tak\u017ce robotnicy Cegielskiego. Pylony krzy\u017cy przetransportowano na plac Adama Mickiewicza 19 czerwca 1981 roku tras\u0105 nawi\u0105zuj\u0105c\u0105 do przemarszu robotnik\u00f3w z 1956 roku.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000080;\">Pomnik ods\u0142oni\u0119to 28 czerwca 1981 roku. Uroczysto\u015b\u0107 zgromadzi\u0142a oko\u0142o 200 tys. os\u00f3b, a aktu ods\u0142oni\u0119cia dokona\u0142 Stanis\u0142aw Matyja, uznawany za jednego z nieformalnych przyw\u00f3dc\u00f3w protestu.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000080;\">\u2013 Jednym z najwa\u017cniejszych moment\u00f3w uroczysto\u015bci by\u0142o opuszczenie z wie\u017cy Zamku Cesarskiego listy ofiar \u2013 obejmuj\u0105cej w\u00f3wczas 7 osoby. By\u0142 to pierwszy oficjalny i publiczny odczyt nazwisk ofiar \u2013 zaznaczy\u0142a Przyborowska, dodaj\u0105c, \u017ce w p\u00f3\u017aniejszym czasie lista ofiar Pozna\u0144skiego Czerwca zosta\u0142a zweryfikowana i wed\u0142ug obecnie dost\u0119pnych danych, w Pozna\u0144skim Czerwcu zgin\u0119\u0142o co najmniej 58 os\u00f3b.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000080;\">Na pomniku umieszczono tak\u017ce daty kolejnych wyst\u0105pie\u0144 spo\u0142ecznych w PRL: 1968, 1970, 1976 i 1980 rok. Po wprowadzeniu stanu wojennego i wydarzeniach w kopalni \u201eWujek\u201d zacz\u0119to dopisywa\u0107 tak\u017ce rok 1981, kt\u00f3ry p\u00f3\u017aniej trwale uwzgl\u0119dniono podczas renowacji monumentu. W p\u00f3\u017aniejszym okresie zmodyfikowano r\u00f3wnie\u017c napis, uzupe\u0142niaj\u0105c go o s\u0142owa: \u201eO Boga\u201d.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000080;\">Od czasu ods\u0142oni\u0119cia pomnik sta\u0142 si\u0119 jednym z najwa\u017cniejszych symboli miasta. Od lat, w tym w\u0142a\u015bnie miejscu, odbywaj\u0105 si\u0119 g\u0142\u00f3wne obchody rocznic pozna\u0144skiego zrywu.&nbsp;<\/span><\/p>\n<\/div>\n<hr style=\"height: 15px; background: #d0e6fa; width: 100%;\">\n<div id=\"content\" class=\"content-alignment\">\n<div id=\"watch-description\" class=\"yt-uix-button-panel\">\n<div id=\"watch-description-text\" style=\"text-align: center;\">\n<p><em>Zawarto\u015b\u0107 publikowanych artyku\u0142\u00f3w i materia\u0142\u00f3w nie reprezentuje pogl\u0105d\u00f3w ani opinii Reunion&#8217;68,<\/em><em><br \/>\nani te\u017c webmastera Blogu Reunion&#8217;68, chyba ze jest to wyra\u017anie zaznaczone.<br \/>\nTwoje uwagi, linki, w\u0142asne artyku\u0142y lub wiadomo\u015bci prze\u015blij na adres:<br \/>\n<\/em><span style=\"color: #000080;\"><strong><em><a style=\"color: #000080;\" href=\"mailto:webmaster@reunion68.com\"><span style=\"text-decoration: underline;\">webmaster@reunion68.com<\/span><\/a><\/em><\/strong><\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<hr style=\"width: 100%;\">\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u201ePozna\u0144skie Krzy\u017ce\u201d symbolem pami\u0119ci o Czerwcu \u201956 i drodze do wolno\u015bci (wideo) Anna Jowsa (PAP) Pomnik Pozna\u0144skiego Czerwca 1956 roku. Fot. PAP\/Jakub Kaczmarczyk Dwa krzy\u017ce, stoj\u0105ce od 45 lat w centrum Poznania, przypominaj\u0105 marsz robotnik\u00f3w z 28 czerwca 1956 roku i ofiary, jakie ponios\u0142o miasto w walce \u201eo wolno\u015b\u0107, prawo i chleb\u201d. Pomnik Pozna\u0144skiego Czerwca [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[6],"tags":[33,24],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/131653"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=131653"}],"version-history":[{"count":10,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/131653\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":131681,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/131653\/revisions\/131681"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=131653"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=131653"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=131653"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}