{"id":131829,"date":"2026-07-01T17:09:00","date_gmt":"2026-07-01T15:09:00","guid":{"rendered":"https:\/\/www.reunion68.se\/?p=131829"},"modified":"2026-07-01T07:45:44","modified_gmt":"2026-07-01T05:45:44","slug":"04-09-116","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.reunion68.se\/?p=131829","title":{"rendered":"\u201eIzrael jest pa\u0144stwem apartheidu\u201d \u2013 gdy nie wolno wiedzie\u0107, \u017ce jest inaczej, a to nikomu nie przeszkadza"},"content":{"rendered":"<p style=\"text-align: center;\"><img decoding=\"async\" class=\"aligncenter\" src=\"https:\/\/substackcdn.com\/image\/fetch\/$s_!4MjK!,w_1456,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep\/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F8da5dfa5-4329-4e98-a8ca-40b8fca7a927_1456x979.jpeg\" width=\"100%\" \/><span style=\"color: #808080;\"><em>Gdyby apartheid by\u0142 cho\u0107 w po\u0142owie tak dobry jak w Izraelu, by\u0107 mo\u017ce nigdy nie opu\u015bci\u0142abym Republiki Po\u0142udniowej Afryki<\/em><\/span><\/p>\n<hr \/>\n<h3 style=\"text-align: center;\"><a href=\"https:\/\/andrzejkoraszewski.substack.com\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\"><img decoding=\"async\" class=\"center alignleft\" src=\"http:\/\/www.reunion68.com\/Biuletyn\/img\/z-naszego.jpg\" alt=\"\" width=\"50%\" \/><\/a><span style=\"text-decoration: underline; color: #000080;\"><span><strong><a style=\"color: #000080; text-decoration: underline;\" href=\"https:\/\/andrzejkoraszewski.substack.com\/p\/izrael-jest-panstwem-apartheidu-gdy\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\">\u201eIzrael jest pa\u0144stwem apartheidu\u201d \u2013 gdy nie wolno wiedzie\u0107, \u017ce jest inaczej, a to nikomu nie przeszkadza<\/a><\/strong><\/span><\/span><\/h3>\n<p style=\"text-align: center;\"><span style=\"color: #000000;\"><strong>Anjuli Pandavar<\/strong><\/span><\/p>\n<hr style=\"height: 15px; background: #d0e6fa; width: 100%;\" \/>\n<p style=\"text-align: center;\"><span style=\"color: #808080;\"><em><strong>Gdyby apartheid by\u0142 cho\u0107 w po\u0142owie tak dobry jak w Izraelu, by\u0107 mo\u017ce nigdy nie opu\u015bci\u0142abym Republiki Po\u0142udniowej Afryki<\/strong><\/em><\/span><\/p>\n<hr \/>\n<p><em>Premier Benjamin Netanjahu spotyka si\u0119 z m\u0142odym \u017co\u0142nierzem IDF, kt\u00f3ry pad\u0142 ofiar\u0105 napa\u015bci ze strony policji. Gdyby Izrael rzeczywi\u015bcie by\u0142 pa\u0144stwem apartheidu, by\u0142by to materia\u0142 idealny. Z jakiego\u015b powodu nikt nie wykorzysta\u0142 tej znakomitej okazji. By\u0107 mo\u017ce ofiara by\u0142a zbyt czarna.<\/em><\/p>\n<p><span style=\"color: #000080;\">Dorasta\u0142am i wchodzi\u0142am w doros\u0142o\u015b\u0107 w Republice Po\u0142udniowej Afryki pod rz\u0105dami apartheidu. Na studiach prowadzi\u0142am szczeg\u00f3\u0142owe badania nad mechanizmami funkcjonowania systemu, kt\u00f3ry kontrolowa\u0142 moje \u017cycie oraz \u017cycie milion\u00f3w innych czarnosk\u00f3rych mieszka\u0144c\u00f3w kraju. W sk\u0142ad Wydzia\u0142u Specjalnego (<em>Special Branch<\/em>), tajnej policji pa\u0144stwa apartheidu, wchodzili r\u00f3wnie\u017c czarni funkcjonariusze, w tym czarni oprawcy. Sama mia\u0142am z t\u0105 formacj\u0105 kr\u00f3tk\u0105 styczno\u015b\u0107, kt\u00f3ra \u2013 na szcz\u0119\u015bcie \u2013 nie pozostawi\u0142a trwa\u0142ych nast\u0119pstw, cho\u0107 z pewno\u015bci\u0105 nie chcia\u0142abym prze\u017cy\u0107 tego ponownie.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000080;\">Celem powy\u017cszego akapitu jest jedynie pokazanie, \u017ce sam fakt bycia osob\u0105 czarnosk\u00f3r\u0105 i dorastania pod rz\u0105dami apartheidu nie czyni nikogo autorytetem w sprawie apartheidu ani nie daje prawa do swobodnego pos\u0142ugiwania si\u0119 tym poj\u0119ciem czy oskar\u017cania innych o jego stosowanie. Nie uprawnia mnie to do tego, by mnie s\u0142uchano, a tym bardziej traktowano powa\u017cnie. Musz\u0119 wykaza\u0107 si\u0119 wiedz\u0105 na temat przedmiotu, przedstawi\u0107 prawd\u0119 \u2013 na tyle, na ile j\u0105 rozumiem \u2013 i konfrontowa\u0107 tych, kt\u00f3rzy nie wiedz\u0105, o czym m\u00f3wi\u0105, czy to z niewiedzy, z\u0142ej woli, czy z obu tych powod\u00f3w jednocze\u015bnie.<\/span><\/p>\n<h4><strong>Czym by\u0142 apartheid?<\/strong><\/h4>\n<p><span style=\"color: #000080;\">To prawda, \u017ce apartheid \u2013 czyli \u201eoddzielenie\u201d (<em>apartheid<\/em>\u00a0w j\u0119zyku afrikaans oznacza w\u0142a\u015bnie \u201eoddzielno\u015b\u0107\u201d) \u2013 by\u0142 oficjaln\u0105 polityk\u0105 rz\u0105du Republiki Po\u0142udniowej Afryki od 1948 roku do pocz\u0105tku lat dziewi\u0119\u0107dziesi\u0105tych, kiedy usuni\u0119to ostatnie jego pozosta\u0142o\u015bci z systemu prawnego. W rzeczywisto\u015bci jednak apartheid okre\u015bla\u0142 charakter pa\u0144stwa ju\u017c od 1935 roku. Otwarty apartheid z okresu powojennego, wraz z rozbudowanym rasistowskim ustawodawstwem, by\u0142 jedynie much\u0105 siedz\u0105c\u0105 na odchodach.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000080;\">Apartheid by\u0142 przede wszystkim systemem dyskryminacji, a dopiero wt\u00f3rnie systemem separacji, cho\u0107 oba zjawiska naturalnie si\u0119 przenika\u0142y.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000080;\">Na ka\u017cdym poziomie \u017cycia spo\u0142ecznego i w ka\u017cdej dziedzinie \u201ebiali\u201d (w czasach mojego dzieci\u0144stwa okre\u015blani jako \u201eEuropejczycy\u201d) mieli zagwarantowany lub \u2013 w przypadku Afrykaner\u00f3w \u2013 podnoszony poziom \u017cycia dzi\u0119ki zatrudnieniu w sektorze pa\u0144stwowym i podobnym przywilejom. Natomiast \u201eniebiali\u201d (\u201enie-Europejczycy\u201d) byli systematycznie blokowani gospodarczo i obci\u0105\u017cani r\u00f3\u017cnego rodzaju ograniczeniami. Wszystko to wynika\u0142o przede wszystkim z dyskryminacji, a nie z samej separacji.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000080;\">\u201eOddzielno\u015b\u0107\u201d, kt\u00f3ra by\u0142a zjawiskiem z\u0142o\u017conym i wielowymiarowym, by\u0142a zarazem skutkiem dyskryminacji i \u015brodkiem s\u0142u\u017c\u0105cym jej utrwalaniu.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000080;\">Dobrym przyk\u0142adem s\u0105 podr\u0119czniki szkolne.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000080;\">W szko\u0142ach dla bia\u0142ych uczniowie otrzymywali podr\u0119czniki bezp\u0142atnie i mogli je zatrzyma\u0107.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000080;\">W szko\u0142ach dla dzieci okre\u015blanych jako \u201ekolorowe\u201d oraz dzieci pochodzenia po\u0142udniowoazjatyckiego (\u201eIndians\u201d, p\u00f3\u017aniej \u201eAzjat\u00f3w\u201d) podr\u0119czniki r\u00f3wnie\u017c by\u0142y darmowe, ale po zako\u0144czeniu roku nale\u017ca\u0142o je zwr\u00f3ci\u0107, aby mog\u0142y s\u0142u\u017cy\u0107 kolejnym rocznikom.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000080;\">Natomiast dzieci afryka\u0144skie \u2013 znajduj\u0105ce si\u0119 w najtrudniejszej sytuacji materialnej \u2013 musia\u0142y za podr\u0119czniki p\u0142aci\u0107. Ich szko\u0142y otrzymywa\u0142y najmniejsze finansowanie, a nauczyciele mieli najs\u0142absze kwalifikacje.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000080;\">Jak wspomnia\u0142am wcze\u015bniej, hierarchia apartheidu opiera\u0142a si\u0119 na jednym podstawowym podziale: \u201ebiali\u201d i \u201eniebiali\u201d.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000080;\">W\u015br\u00f3d bia\u0142ych g\u0142\u00f3wn\u0105 lini\u0119 podzia\u0142u wyznacza\u0142y j\u0119zyk i kultura: z jednej strony angloj\u0119zyczni mieszka\u0144cy, g\u0142\u00f3wnie pochodzenia brytyjskiego (w tym \u017bydzi), z drugiej \u2013 osoby m\u00f3wi\u0105ce j\u0119zykiem afrikaans, wywodz\u0105ce si\u0119 od osadnik\u00f3w holenderskich, francuskich i innych.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000080;\">R\u00f3wnie\u017c w\u015br\u00f3d \u201eniebia\u0142ych\u201d istnia\u0142 zasadniczy podzia\u0142.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000080;\">Po jednej stronie znajdowali si\u0119 \u201eBantu\u201d \u2013 czarni Afrykanie \u2013 po drugiej wszyscy pozostali \u201eniebiali\u201d.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000080;\">Czarni Afrykanie zostali podzieleni na dziesi\u0119\u0107 narod\u00f3w plemiennych.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000080;\">Pozosta\u0142ych \u201eniebia\u0142ych\u201d klasyfikowano jako \u201eKolored\u00f3w\u201d (specyficzn\u0105 kategori\u0119 ludno\u015bci mieszanej rasowo) oraz \u201eIndian\u201d (osoby pochodzenia po\u0142udniowoazjatyckiego). Obie te grupy posiada\u0142y jeszcze dalsze podkategorie.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000080;\">Chi\u0144czyk\u00f3w uznawano natomiast za \u201ehonorowych bia\u0142ych\u201d.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000080;\">Historia apartheidu zna wiele ludzkich tragedii rodzin rozdzielonych nie tylko dlatego, \u017ce rodzice zostali zakwalifikowani do r\u00f3\u017cnych grup rasowych, ale r\u00f3wnie\u017c dlatego, \u017ce nawet rodze\u0144stwo z jednej rodziny mog\u0142o zosta\u0107 zaliczone do r\u00f3\u017cnych kategorii.<\/span><\/p>\n<h4><strong>W kontek\u015bcie has\u0142a \u201eIzrael jest pa\u0144stwem apartheidu\u201d<\/strong><\/h4>\n<p><span style=\"color: #000080;\">Wr\u00f3\u0107my teraz do sytuacji czarnych Afrykan\u00f3w pod rz\u0105dami apartheidu.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000080;\">Pierwsz\u0105 form\u0105 apartheidu w Republice Po\u0142udniowej Afryki \u2013 jeszcze pod koniec XIX wieku \u2013 by\u0142o zamykanie czarnych robotnik\u00f3w zatrudnionych w kopalniach w m\u0119skich barakach zwanych\u00a0<em>hostelami<\/em>, a nast\u0119pnie odsy\u0142anie ich na wie\u015b po zako\u0144czeniu kontraktu.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000080;\">Warunki \u017cycia w kopalniach by\u0142y prymitywne, jednak wynagrodzenie \u2013 wed\u0142ug standard\u00f3w ich rodzinnych spo\u0142eczno\u015bci \u2013 by\u0142o bardzo wysokie. Po powrocie do domu wielu z nich stawa\u0142o si\u0119 zamo\u017cnymi lud\u017ami.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000080;\">Dla wielu moment mo\u017cliwo\u015bci zakupu w\u0142asnej broni oznacza\u0142 koniec konieczno\u015bci dalszej pracy w kopalniach.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000080;\">Pierwszym zadaniem apartheidu by\u0142o wi\u0119c zubo\u017cenie tych robotnik\u00f3w wed\u0142ug ich w\u0142asnych standard\u00f3w \u017cycia, tak aby stali si\u0119 zale\u017cn\u0105 i \u0142atw\u0105 do kontrolowania si\u0142\u0105 robocz\u0105.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000080;\">P\u00f3\u017aniejsze przywi\u0105zanie czarnych Afrykan\u00f3w do wiejskich \u201eojczyzn\u201d (<em>homelands<\/em>), pocz\u0105tkowo nazywanych \u201eBantustanami\u201d, by\u0142o jedynie rozwini\u0119ciem tej wcze\u015bniejszej polityki.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000080;\">Apartheid po 1948 roku sta\u0142 si\u0119 w pe\u0142ni rozwini\u0119t\u0105 ideologi\u0105.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000080;\">Jej logicznym celem ko\u0144cowym by\u0142o uzyskanie \u201eniepodleg\u0142o\u015bci\u201d przez ka\u017cde z dziesi\u0119ciu czarnych narod\u00f3w plemiennych we w\u0142asnym pa\u0144stwie afryka\u0144skim, tak aby ich mieszka\u0144cy stali si\u0119 cudzoziemskimi pracownikami zatrudnionymi na terytorium przysz\u0142ej bia\u0142ej Republiki Po\u0142udniowej Afryki z niewielkimi mniejszo\u015bciami niebia\u0142ych.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000080;\">Kr\u00f3tko m\u00f3wi\u0105c, apartheidowa Republika Po\u0142udniowej Afryki chcia\u0142a pozby\u0107 si\u0119 swojej czarnej ludno\u015bci, jednocze\u015bnie zachowuj\u0105c jej ekonomiczn\u0105 zale\u017cno\u015b\u0107 od pracy wykonywanej na rzecz po\u0142udniowoafryka\u0144skiej gospodarki.<\/span><\/p>\n<h4><span style=\"color: #000000;\"><strong>Izrael i jego czarnosk\u00f3ra ludno\u015b\u0107<\/strong><\/span><\/h4>\n<p><span style=\"color: #000080;\">Gdy zaczyna si\u0119 bada\u0107 sytuacj\u0119 os\u00f3b czarnosk\u00f3rych w Izraelu, od razu zwraca uwag\u0119 pewien szczeg\u00f3\u0142. S\u0105 one niemal zawsze okre\u015blane jako Etiopczycy (w sensie religijnym \u2013\u00a0<em>Beta Israel<\/em>), a nie po prostu jako osoby czarnosk\u00f3re.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000080;\">Jestem przekonana, \u017ce za takim sposobem identyfikacji kryje si\u0119 z\u0142o\u017cona rzeczywisto\u015b\u0107 spo\u0142eczna, i nie sugeruj\u0119, \u017ce \u015bwiadczy to o jakimkolwiek problemie. Je\u015bli ju\u017c, podejrzewam raczej, \u017ce okre\u015blanie siebie mianem \u201eEtiopskich Izraelczyk\u00f3w\u201d lub \u201eEtiopskich \u017byd\u00f3w\u201d zapewnia pewn\u0105 ochron\u0119 przed destrukcyjnym wp\u0142ywem ameryka\u0144skiej polityki to\u017csamo\u015bciowej zwi\u0105zanej z ruchem Black Lives Matter.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000080;\">Dr Shalva Weil w swoim artykule z lat 1996\u20131997 pt.\u00a0<strong>\u201eReligion, Blood and the Equality of Rights: The Case of Ethiopian Jews in Israel\u201d<\/strong>\u00a0rozpoczyna streszczenie nast\u0119puj\u0105cym stwierdzeniem:<\/span><\/p>\n<blockquote><p><strong>\u201ePrzedmiotem analizy jest status prawny \u017byd\u00f3w etiopskich, kt\u00f3rym umo\u017cliwiono migracj\u0119 do Izraela. Wykazuj\u0119, \u017ce formalnie ciesz\u0105 si\u0119 oni r\u00f3wnymi prawami i obowi\u0105zkami z innymi \u017bydami w Izraelu we wszystkich najwa\u017cniejszych sferach \u017cycia, cho\u0107 w praktyce pozostaj\u0105 cz\u0119\u015bciowo odseparowani, co rodzi poczucie deprywacji.\u201d<\/strong><\/p><\/blockquote>\n<p><span style=\"color: #000080;\">W pa\u0144stwie apartheidu takie zdanie by\u0142oby ca\u0142kowicie pozbawione sensu.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000080;\">Inaczej m\u00f3wi\u0105c: mog\u0105 istnie\u0107 trudno\u015bci zwi\u0105zane z integracj\u0105 w izraelskim spo\u0142ecze\u0144stwie i w\u0142a\u015bnie z tego powodu Izrael nie mo\u017ce by\u0107 pa\u0144stwem apartheidu.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000080;\">Nie oznacza to, \u017ce nie istniej\u0105 powa\u017cne problemy natury rasowej.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000080;\">Przyk\u0142adowo, odsetek zaka\u017ce\u0144 wirusem HIV\/AIDS w\u015br\u00f3d \u017byd\u00f3w etiopskich by\u0142 znacz\u0105co wy\u017cszy, ni\u017c wynika\u0142oby to z ich udzia\u0142u w populacji. By\u0142 to niezwykle z\u0142o\u017cony problem, kt\u00f3ry \u2013 jak opisuje dr Weil \u2013 w kulminacyjnym momencie rzeczywi\u015bcie doprowadzi\u0142 do sytuacji przypominaj\u0105cej pod pewnymi wzgl\u0119dami Republik\u0119 Po\u0142udniowej Afryki z czas\u00f3w apartheidu.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000080;\">29 stycznia 1996 roku oko\u0142o 20 tysi\u0119cy \u017byd\u00f3w etiopskich demonstrowa\u0142o przeciwko praktyce utylizowania krwi oddawanej przez Etiopczyk\u00f3w. Protest zako\u0144czy\u0142 si\u0119 gwa\u0142townymi starciami z policj\u0105 w pobli\u017cu biura premiera.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000080;\">Do tego dochodzi\u0142a wyj\u0105tkowo obra\u017aliwa decyzja naczelnego rabinatu, kt\u00f3ry domaga\u0142 si\u0119, aby \u017bydzi etiopscy ponownie przeszli formaln\u0105 konwersj\u0119 na judaizm \u2013 \u201ena wszelki wypadek\u201d. To r\u00f3wnie\u017c wywo\u0142a\u0142o masowe protesty.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000080;\">Oczywi\u015bcie nie o tym m\u00f3wi\u0105 s\u0105siaduj\u0105cy z Izraelem Arabowie palesty\u0144scy, gdy oskar\u017caj\u0105 Izrael o apartheid.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000080;\">W obrazie \u201epa\u0144stwa apartheidu\u201d, kt\u00f3ry przedstawiaj\u0105, Etiopczycy w og\u00f3le nie istniej\u0105.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000080;\">Pa\u0144stwem, o kt\u00f3rym m\u00f3wi\u0105, jest \u201ePalestyna\u201d, rozumiana jako ca\u0142e terytorium Izraela, a ofiarami rzekomego apartheidu maj\u0105 by\u0107 wy\u0142\u0105cznie Arabowie palesty\u0144scy.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000080;\">Zaakceptowanie sloganu \u201eIzrael jest pa\u0144stwem apartheidu\u201d oznacza w praktyce zaprzeczenie istnieniu \u017byd\u00f3w etiopskich.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000080;\"><strong>Aliya \u017byd\u00f3w etiopskich<\/strong><\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000080;\">Migracja \u017byd\u00f3w etiopskich (<em>alija<\/em>, dos\u0142ownie \u201ewst\u0105pienie\u201d, czyli emigracja do Izraela) rozpocz\u0119\u0142a si\u0119 jeszcze w okresie Mandatu Brytyjskiego, lecz mia\u0142a niewielk\u0105 skal\u0119.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000080;\">Zmieni\u0142o si\u0119 to dopiero wtedy, gdy naczelni rabini Izraela oraz inni przedstawiciele spo\u0142eczno\u015bci \u017cydowskiej udali si\u0119 do Etiopii, aby odnale\u017a\u0107 swoich wsp\u00f3\u0142wyznawc\u00f3w i sprowadzi\u0107 ich do Izraela. Nast\u0119pnie dzia\u0142ania te zosta\u0142y wsparte przez rz\u0105d izraelski oraz Si\u0142y Obronne Izraela (IDF).<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000080;\">Jak pisze dr Weil:<\/span><\/p>\n<blockquote><p><strong>\u201eW latach sze\u015b\u0107dziesi\u0105tych i siedemdziesi\u0105tych wys\u0142annicy z Izraela oraz \u017bydzi z innych kraj\u00f3w odwiedzali Etiopi\u0119 i zach\u0119cali tamtejszych \u017byd\u00f3w do emigracji. Jednak alija nie sta\u0142a si\u0119 rzeczywisto\u015bci\u0105 a\u017c do po\u0142owy lat siedemdziesi\u0105tych, kiedy sefardyjski naczelny rabin Owadia Josef w 1973 roku, a nast\u0119pnie aszkenazyjski naczelny rabin w 1975 roku uznali Falasz\u00f3w za \u017byd\u00f3w, kt\u00f3rzy mog\u0105 osiedli\u0107 si\u0119 w Izraelu. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 tej spo\u0142eczno\u015bci przyby\u0142a lub zosta\u0142a przetransportowana drog\u0105 powietrzn\u0105 w latach osiemdziesi\u0105tych, m.in. podczas Operacji Moj\u017cesz (1984\u20131985), oraz w latach dziewi\u0119\u0107dziesi\u0105tych, w tym podczas Operacji Salomon w 1991 roku.\u201d<\/strong><\/p><\/blockquote>\n<p><span style=\"color: #000080;\">Rz\u0105d Izraela zrobi\u0142 dok\u0142adnie odwrotnie ni\u017c rz\u0105d apartheidowej Republiki Po\u0142udniowej Afryki.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000080;\">Podczas gdy Pretoria stara\u0142a si\u0119 pozby\u0107 jak najwi\u0119kszej liczby czarnosk\u00f3rych mieszka\u0144c\u00f3w, Izrael \u2013 ponosz\u0105c ogromne koszty i ryzyko \u2013 uratowa\u0142 oko\u0142o 22 tysi\u0119cy czarnosk\u00f3rych \u017byd\u00f3w z Etiopii i zapewni\u0142 im nowe \u017cycie w Izraelu.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000080;\">Administracja prezydenta Ronalda Reagana pomog\u0142a ponadto przetransportowa\u0107 do Izraela oko\u0142o 500\u2013600 \u017byd\u00f3w, kt\u00f3rzy utkn\u0119li w Sudanie.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000080;\">Proces integracji z izraelskim spo\u0142ecze\u0144stwem nie przebiega\u0142 bez problem\u00f3w, ale wszystkie strony prowadzi\u0142y go z autentycznym zaanga\u017cowaniem i dobr\u0105 wol\u0105.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000080;\">\u201eTo nie jest pa\u0144stwo apartheidu.\u201d<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000080;\">Do ko\u0144ca 2024 roku spo\u0142eczno\u015b\u0107 \u017byd\u00f3w etiopskich w Izraelu liczy\u0142a ju\u017c 177 600 os\u00f3b, czyli oko\u0142o 1,9% populacji kraju.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000080;\">Nowe pokolenie czarnosk\u00f3rych Izraelczyk\u00f3w wnosi dzi\u015b sw\u00f3j wk\u0142ad we wszystkie dziedziny \u017cycia pa\u0144stwa.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000080;\">Sama obecno\u015b\u0107 licznej spo\u0142eczno\u015bci czarnosk\u00f3rych obywateli Izraela stanowi pot\u0119\u017cny argument przeciwko oskar\u017ceniom o apartheid, z kt\u00f3rego Izraelczycy z niewiadomych powod\u00f3w nie korzystaj\u0105.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000080;\">Zamiast tego pozostawiaj\u0105 si\u0119 bezbronnymi wobec \u201eoszczerstw rytualnych\u201d (<em>blood libels<\/em>), kt\u00f3re wielu \u017byd\u00f3w nie\u015bwiadomie podtrzymuje poprzez w\u0142asn\u0105 mentalno\u015b\u0107 ofiary.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000080;\">Dlaczego Arabowie palesty\u0144scy, kt\u00f3rych to\u017csamo\u015b\u0107 opiera si\u0119 na d\u0105\u017ceniu do zniszczenia \u017byd\u00f3w, mieliby nie wykorzystywa\u0107 tej psychologicznej s\u0142abo\u015bci?<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000080;\">\u017bydzi dostrzegaj\u0105 jedynie sam\u0105 zniewag\u0119, nie rozumiej\u0105c, \u017ce maj\u0105 do czynienia z wojn\u0105 psychologiczn\u0105.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000080;\">Zamiast odpowiedzie\u0107 kontratakiem, pr\u00f3buj\u0105 t\u0142umaczy\u0107:<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000080;\">\u201eNie jeste\u015bmy pa\u0144stwem apartheidu. Mamy Arab\u00f3w zasiadaj\u0105cych w Knesecie. Co wi\u0119cej, arabski s\u0119dzia skaza\u0142 \u017cydowskiego premiera na wi\u0119zienie.\u201d<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000080;\">Ten ostatni argument bywa przedstawiany z wielk\u0105 dum\u0105 jako rozstrzygaj\u0105cy dow\u00f3d.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000080;\">Nigdy jednak nie przynosi zamierzonego skutku.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000080;\">Jak podkre\u015bla, w prawdziwym apartheidzie problemem nie byli Arabowie.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000080;\">Problemem byli czarni Afrykanie.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000080;\">Palesty\u0144ski dzia\u0142acz i polityk dr Mustafa Barghouti niemal w co drugim zdaniu u\u017cywa okre\u015blenia \u201epa\u0144stwo apartheidu\u201d.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000080;\">Oczywi\u015bcie samo nieustanne powtarzanie tego sformu\u0142owania nie czyni go prawdziwym.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000080;\">Jednak dla os\u00f3b, kt\u00f3re ju\u017c wcze\u015bniej by\u0142y sk\u0142onne pot\u0119pia\u0107 Izrael, okre\u015blenie \u201epa\u0144stwo apartheidu\u201d staje si\u0119 czym\u015b wi\u0119cej ni\u017c tylko twierdzeniem \u2013 przestaje podlega\u0107 weryfikacji pod k\u0105tem prawdziwo\u015bci.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000080;\">Dr Barghouti r\u00f3wnocze\u015bnie domaga si\u0119 utworzenia niepodleg\u0142ego pa\u0144stwa palesty\u0144skiego.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000080;\">Arabowie palesty\u0144scy nie s\u0105 mieszka\u0144cami Izraela w taki spos\u00f3b, w jaki czarni mieszka\u0144cy byli obywatelami Republiki Po\u0142udniowej Afryki pod rz\u0105dami apartheidu.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000080;\">A nawet gdyby nimi byli, nie nale\u017c\u0105 do tej grupy ludno\u015bci, wobec kt\u00f3rej stosowano apartheid w jego historycznym znaczeniu.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000080;\">Rz\u0105d Republiki Po\u0142udniowej Afryki nigdy nie pr\u00f3bowa\u0142 pozbywa\u0107 si\u0119 wszystkich \u201eniebia\u0142ych\u201d. Jego polityka by\u0142a wymierzona przede wszystkim w ludno\u015b\u0107 czarnosk\u00f3r\u0105.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000080;\">Je\u015bli przyj\u0105\u0107 logik\u0119 oskar\u017cenia o apartheid, to fakt, \u017ce Izrael sprowadza\u0142 czarnosk\u00f3rych ludzi do kraju, nadawa\u0142 im obywatelstwo i integrowa\u0142 ich ze spo\u0142ecze\u0144stwem, podczas gdy Republika Po\u0142udniowej Afryki nie pozbawia\u0142a obywatelstwa innych grup niebia\u0142ych po to, by uczyni\u0107 z nich cudzoziemc\u00f3w, oznacza, \u017ce Izrael nie mo\u017ce by\u0107 pa\u0144stwem apartheidu.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000080;\">Dlatego nazywanie Izraela pa\u0144stwem apartheidu jest przejawem \u015bwiadomej manipulacji jeszcze bardziej ni\u017c niewiedzy.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000080;\">Takich oskar\u017ce\u0144 mo\u017cna si\u0119 spodziewa\u0107 ze strony Arab\u00f3w palesty\u0144skich.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000080;\">Ale jak ocenia\u0107 ludzi niezwi\u0105zanych z konfliktem na Bliskim Wschodzie, kt\u00f3rzy r\u00f3wnie ch\u0119tnie pos\u0142uguj\u0105 si\u0119 tym okre\u015bleniem?<\/span><\/p>\n<h4><strong>O lizusach, k\u0142amcach i \u201epo\u017cytecznych idiotach\u201d<\/strong><\/h4>\n<p><span style=\"color: #000080;\">We\u017amy jako przyk\u0142ad wysok\u0105 przedstawicielk\u0119 Unii Europejskiej do spraw zagranicznych i polityki bezpiecze\u0144stwa Kaj\u0119 Kallas. Kallas jest tak g\u0142\u0119boko przekonana o oczywisto\u015bci oskar\u017cenia o apartheid, \u017ce wypowiada je z ca\u0142kowit\u0105 pewno\u015bci\u0105, i\u017c nigdy nie b\u0119dzie musia\u0142a ani uzasadnia\u0107 swoich s\u0142\u00f3w, ani sama si\u0119 z nich t\u0142umaczy\u0107. Przecie\u017c wszyscy m\u00f3wi\u0105, \u017ce Izrael jest pa\u0144stwem apartheidu. Palesty\u0144czycy tak twierdz\u0105 \u2013 czego jeszcze potrzeba? Kilka izraelskich organizacji pozarz\u0105dowych r\u00f3wnie\u017c tak uwa\u017ca \u2013 wi\u0119c sprawa jest zamkni\u0119ta. W\u0142a\u015bnie w ten spos\u00f3b dane twierdzenie zostaje wy\u0142\u0105czone spod wszelkiej dyskusji. Nawet kilka izraelskich NGO powtarza, \u017ce Izrael jest pa\u0144stwem apatheidu. To nie tylko ko\u0144czy dyskusje, ale<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000080;\">samo kwestionowanie takiego twierdzenia zaczyna by\u0107 traktowane niemal jak zdrada.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000080;\">To moment, w kt\u00f3rym cz\u0142owiek przestaje samodzielnie my\u015ble\u0107.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000080;\">Jego umys\u0142 nale\u017cy ju\u017c do t\u0142umu.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000080;\">Pozostaje jedynie pilnowa\u0107, by powtarza\u0107 to samo, co wszyscy inni.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000080;\">12 czerwca portal\u00a0<strong>Euractiv\u00a0<\/strong>opublikowa\u0142, w kt\u00f3rym przypisano Kai Kallas u\u017cycie okre\u015blenia \u201eapartheid\u201d.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000080;\">Tekst nie zawiera\u0142 dos\u0142ownych cytat\u00f3w, a jedynie stwierdza\u0142, i\u017c chodzi\u0142o o spos\u00f3b traktowania Palesty\u0144czyk\u00f3w w Judei, Samarii i Strefie Gazy.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000080;\">Pojawia si\u0119 tu ta sama sprzeczno\u015b\u0107 co w wypowiedziach Mustafy Barghoutiego.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000080;\">Kaja Kallas uzasadnia oskar\u017cenie o apartheid, odwo\u0142uj\u0105c si\u0119 do Palesty\u0144czyk\u00f3w, ca\u0142kowicie pomijaj\u0105c jedyny w\u0142a\u015bciwy punkt odniesienia, czyli sytuacj\u0119 czarnosk\u00f3rej ludno\u015bci Izraela.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000080;\">Jednocze\u015bnie Kallas m\u00f3wi: \u201eJedyn\u0105 realn\u0105 drog\u0105 do pokoju na Bliskim Wschodzie pozostaje rozwi\u0105zanie dwupa\u0144stwowe.\u201d<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000080;\">Czy oznacza to, \u017ce Kaja Kallas rzeczywi\u015bcie posiada wystarczaj\u0105c\u0105 wiedz\u0119 o Bliskim Wschodzie, jego problemach i mo\u017cliwych rozwi\u0105zaniach?<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000080;\">Czy te\u017c jest jedynie kolejn\u0105 osob\u0105 bezrefleksyjnie manifestuj\u0105c\u0105 w\u0142asn\u0105 moraln\u0105 wy\u017cszo\u015b\u0107?<\/span><\/p>\n<h4><strong>Wojna psychologiczna<\/strong><\/h4>\n<p><span style=\"color: #000080;\">Problem nie polega na tym, \u017ce przeciwnicy Izraela k\u0142ami\u0105, pos\u0142uguj\u0105 si\u0119 \u201eoszczerstwami rytualnymi\u201d (<em>blood libels<\/em>) czy zachowuj\u0105 si\u0119 niesprawiedliwie.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000080;\">Kiedy u\u017cywaj\u0105 okre\u015ble\u0144 takich jak \u201eprzemoc osadnik\u00f3w\u201d, \u201epa\u0144stwo apartheidu\u201d czy \u201eludob\u00f3jstwo\u201d, nie pr\u00f3buj\u0105 opisywa\u0107 rzeczywisto\u015bci ani przedstawia\u0107 fakt\u00f3w.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000080;\">Ich celem jest prowadzenie wojny psychologicznej przeciwko izraelskim \u017bydom i os\u0142abienie ich morale.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000080;\">To w\u0142a\u015bnie dlatego zarzuty te nie musz\u0105 by\u0107 prawdziwe.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000080;\">Maj\u0105 sk\u0142oni\u0107 \u017byd\u00f3w do wej\u015bcia w pu\u0142apk\u0119, kt\u00f3r\u0105 sami na siebie zastawiaj\u0105: nieustannej potrzeby zdobycia sympatii przeciwnik\u00f3w.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000080;\">Izraelscy \u017bydzi niemal zawsze reaguj\u0105 w ten sam spos\u00f3b.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000080;\">Najpierw okazuj\u0105 zranienie i frustracj\u0119.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000080;\">Nast\u0119pnie zaczynaj\u0105 przedstawia\u0107 dowody \u015bwiadcz\u0105ce o tym, \u017ce oskar\u017cenia s\u0105 nieprawdziwe.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000080;\">By\u0142 czas, gdy \u017bydzi wierzyli, \u017ce je\u015bli ich przeciwnicy poznaj\u0105 prawdziwe informacje, przestan\u0105 ich nienawidzi\u0107.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000080;\">To b\u0142\u0119dne za\u0142o\u017cenie.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000080;\">Nie chodzi bowiem o wykazanie, \u017ce Kaja Kallas nie ma racji.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000080;\">Faktyczna poprawno\u015b\u0107 jej wypowiedzi wcale nie jest jej celem.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000080;\">Celem jest zaszkodzenie Izraelowi.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000080;\">Dlatego m\u00f3j ca\u0142y wcze\u015bniejszy opis apartheidu mia\u0142 s\u0142u\u017cy\u0107 jednemu zadaniu:<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000080;\">umo\u017cliwi\u0107 czytelnikowi zrozumienie, czym naprawd\u0119 by\u0142 apartheid, aby m\u00f3g\u0142 z pe\u0142nym przekonaniem obna\u017ca\u0107 nieuczciwo\u015b\u0107 os\u00f3b pos\u0142uguj\u0105cych si\u0119 tym oskar\u017ceniem.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000080;\">Nie nale\u017cy koncentrowa\u0107 si\u0119 na obalaniu samych zarzut\u00f3w.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000080;\">Nale\u017cy demaskowa\u0107 ludzi, kt\u00f3rzy je wysuwaj\u0105.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000080;\">Je\u017celi obali si\u0119 jeden argument, wr\u00f3c\u0105 z nast\u0119pnym, r\u00f3wnie absurdalnym jak poprzedni.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000080;\">I ca\u0142a dyskusja rozpocznie si\u0119 od nowa.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000080;\">Celem jest zrozumienie sposobu my\u015blenia ludzi, do kt\u00f3rych przemawiaj\u0105 has\u0142a takie jak \u201epa\u0144stwo apartheidu\u201d, \u201eprzemoc osadnik\u00f3w\u201d czy \u201eludob\u00f3jstwo\u201d.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000080;\">Wrogowie Izraela nie prowadz\u0105 oni debaty.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000080;\">Prowadz\u0105 wojn\u0119.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000080;\">Wojn\u0119 psychologiczn\u0105.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000080;\">Dlatego nale\u017cy odpowiada\u0107 w\u0142asn\u0105 wojn\u0105 psychologiczn\u0105.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000080;\">Atakowa\u0107 ich.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000080;\">Walczy\u0107 z nimi.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000080;\">Pokona\u0107 ich.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000080;\">Przede wszystkim za\u015b nie \u017cywi\u0107 nadziei, \u017ce uda si\u0119 ich przekona\u0107.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000080;\">Je\u015bli sami zmieni\u0105 zdanie \u2013 tym lepiej.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000080;\">Ale nie jest to zadanie Izraela ani jego zwolennik\u00f3w.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000080;\">Na zako\u0144czenie przywo\u0142uje jeszcze raz s\u0142owa dr Shalvy Weil:<\/span><\/p>\n<blockquote><p><strong>\u201e\u017bydzi etiopscy w Izraelu korzystaj\u0105 z r\u00f3wnych praw i obowi\u0105zk\u00f3w we wszystkich najwa\u017cniejszych sferach \u017cycia. Na poziomie oficjalnym nie istnieje dyskryminacja w zatrudnieniu. Maj\u0105 dost\u0119p do mieszka\u0144 publicznych i prywatnych. Dzieci \u017byd\u00f3w etiopskich ucz\u0105 si\u0119 w religijnych, a czasem tak\u017ce \u015bwieckich szko\u0142ach pa\u0144stwowych. Mog\u0105 r\u00f3wnie\u017c ubiega\u0107 si\u0119 o wszystkie stanowiska polityczne.\u201d<\/strong><\/p><\/blockquote>\n<h4><strong>\u201eGdyby apartheid by\u0142 cho\u0107 w po\u0142owie tak dobry, by\u0107 mo\u017ce nigdy nie opu\u015bci\u0142abym Republiki Po\u0142udniowej Afryki.\u201d<\/strong><\/h4>\n<hr \/>\n<p><span style=\"color: #808080;\"><em>Link do orygina\u0142u:<\/em><\/span><\/p>\n<div class=\"embedded-post-wrap\" data-attrs=\"{&quot;id&quot;:203832797,&quot;url&quot;:&quot;https:\/\/murtaddtohuman.substack.com\/p\/israel-is-an-apartheid-state-when&quot;,&quot;publication_id&quot;:6687843,&quot;publication_name&quot;:&quot;Murtadd to Human&quot;,&quot;publication_logo_url&quot;:&quot;https:\/\/substackcdn.com\/image\/fetch\/$s_!a-lP!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep\/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F2f63649c-684e-45fa-859d-31f02ad99824_204x204.png&quot;,&quot;title&quot;:&quot;\u201cIsrael is an apartheid state\u201d \u2013 when it\u2019s forbidden to know otherwise and you\u2019re OK with that&quot;,&quot;truncated_body_text&quot;:null,&quot;date&quot;:&quot;2026-06-27T14:11:18.170Z&quot;,&quot;like_count&quot;:9,&quot;comment_count&quot;:5,&quot;bylines&quot;:[{&quot;id&quot;:40730878,&quot;name&quot;:&quot;Anjuli Pandavar&quot;,&quot;handle&quot;:&quot;anjulipandavar&quot;,&quot;previous_name&quot;:null,&quot;photo_url&quot;:&quot;https:\/\/substack-post-media.s3.amazonaws.com\/public\/images\/70dcae19-4ee9-48fe-af57-a777ea3bd7d8_204x204.png&quot;,&quot;bio&quot;:&quot;Anjuli Pandavar is a social critic focussed on Western civilisation and totalitarianism, especially Islam. She wrote \\&quot;Islam. Wiara a cz\u0142owiecze\u0144stwo\\&quot;, (Polish). Forthcoming book, \\&quot;The Muslim You Don't Know and the Muslim You Think You Know\\&quot;.&quot;,&quot;profile_set_up_at&quot;:&quot;2025-10-25T07:05:13.031Z&quot;,&quot;reader_installed_at&quot;:&quot;2025-11-25T07:03:35.580Z&quot;,&quot;publicationUsers&quot;:[{&quot;id&quot;:6825402,&quot;user_id&quot;:40730878,&quot;publication_id&quot;:6687843,&quot;role&quot;:&quot;admin&quot;,&quot;public&quot;:true,&quot;is_primary&quot;:true,&quot;publication&quot;:{&quot;id&quot;:6687843,&quot;name&quot;:&quot;Murtadd to Human&quot;,&quot;subdomain&quot;:&quot;murtaddtohuman&quot;,&quot;custom_domain&quot;:null,&quot;custom_domain_optional&quot;:false,&quot;hero_text&quot;:&quot;RECOVERING FROM ISLAM. Murtadd to Human offers long form essays from a highly-educated and widely-travelled writer and social critic who left Islam in 1979. She advocates for brutal honesty about Islam and Muslims, as her own work exemplifies.&quot;,&quot;logo_url&quot;:&quot;https:\/\/substack-post-media.s3.amazonaws.com\/public\/images\/2f63649c-684e-45fa-859d-31f02ad99824_204x204.png&quot;,&quot;author_id&quot;:40730878,&quot;primary_user_id&quot;:40730878,&quot;theme_var_background_pop&quot;:&quot;#FF6719&quot;,&quot;created_at&quot;:&quot;2025-10-25T07:05:22.638Z&quot;,&quot;email_from_name&quot;:null,&quot;copyright&quot;:&quot;Anjuli Pandavar&quot;,&quot;founding_plan_name&quot;:null,&quot;community_enabled&quot;:true,&quot;invite_only&quot;:false,&quot;payments_state&quot;:&quot;enabled&quot;,&quot;language&quot;:null,&quot;explicit&quot;:false,&quot;homepage_type&quot;:&quot;newspaper&quot;,&quot;is_personal_mode&quot;:false,&quot;logo_url_wide&quot;:null}}],&quot;is_guest&quot;:false,&quot;bestseller_tier&quot;:null,&quot;status&quot;:{&quot;bestsellerTier&quot;:null,&quot;subscriberTier&quot;:null,&quot;leaderboard&quot;:null,&quot;vip&quot;:false,&quot;badge&quot;:null,&quot;subscriber&quot;:null}}],&quot;utm_campaign&quot;:null,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;type&quot;:&quot;newsletter&quot;,&quot;language&quot;:&quot;en&quot;,&quot;source&quot;:null}\" data-component-name=\"EmbeddedPostToDOM\">\n<div class=\"embedded-post-header\"><span style=\"color: #808080;\"><em><img decoding=\"async\" class=\"embedded-post-publication-logo alignleft\" src=\"https:\/\/substackcdn.com\/image\/fetch\/$s_!a-lP!,w_56,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep\/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F2f63649c-684e-45fa-859d-31f02ad99824_204x204.png\" \/><span class=\"embedded-post-publication-name\">Murtadd to Human<\/span><\/em><\/span><\/div>\n<div class=\"embedded-post-title-wrapper\">\n<div class=\"embedded-post-title\"><span style=\"color: #808080;\"><em>\u201cIsrael is an apartheid state\u201d \u2013 when it\u2019s forbidden to know otherwise and you\u2019re OK with that<\/em><\/span><\/div>\n<\/div>\n<div class=\"embedded-post-cta-wrapper\"><span style=\"color: #808080;\"><em><span class=\"embedded-post-cta\">Read more<\/span><\/em><\/span><\/div>\n<\/div>\n<hr style=\"height: 15px; background: #d0e6fa; width: 100%;\" \/>\n<div id=\"content\" class=\"content-alignment\">\n<div id=\"watch-description\" class=\"yt-uix-button-panel\">\n<div id=\"watch-description-text\" style=\"text-align: center;\">\n<p><em>Zawarto\u015b\u0107 publikowanych artyku\u0142\u00f3w i materia\u0142\u00f3w nie reprezentuje pogl\u0105d\u00f3w ani opinii Reunion&#8217;68,<\/em><em><br \/>\nani te\u017c webmastera Blogu Reunion&#8217;68, chyba ze jest to wyra\u017anie zaznaczone.<br \/>\nTwoje uwagi, linki, w\u0142asne artyku\u0142y lub wiadomo\u015bci prze\u015blij na adres:<br \/>\n<\/em><span style=\"color: #000080;\"><strong><em><a style=\"color: #000080;\" href=\"mailto:webmaster@reunion68.com\"><span style=\"text-decoration: underline;\">webmaster@reunion68.com<\/span><\/a><\/em><\/strong><\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<hr style=\"width: 100%;\" \/>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Gdyby apartheid by\u0142 cho\u0107 w po\u0142owie tak dobry jak w Izraelu, by\u0107 mo\u017ce nigdy nie opu\u015bci\u0142abym Republiki Po\u0142udniowej Afryki \u201eIzrael jest pa\u0144stwem apartheidu\u201d \u2013 gdy nie wolno wiedzie\u0107, \u017ce jest inaczej, a to nikomu nie przeszkadza Anjuli Pandavar Gdyby apartheid by\u0142 cho\u0107 w po\u0142owie tak dobry jak w Izraelu, by\u0107 mo\u017ce nigdy nie opu\u015bci\u0142abym Republiki [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[6],"tags":[33,24],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/131829"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=131829"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/131829\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":131838,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/131829\/revisions\/131838"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=131829"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=131829"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=131829"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}