{"id":131972,"date":"2026-07-07T17:09:00","date_gmt":"2026-07-07T15:09:00","guid":{"rendered":"https:\/\/www.reunion68.se\/?p=131972"},"modified":"2026-07-07T08:06:15","modified_gmt":"2026-07-07T06:06:15","slug":"10-09-117","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.reunion68.se\/?p=131972","title":{"rendered":"\u201eGazeta Wyborcza\u201d informuje"},"content":{"rendered":"

250. rocznica uchwalenia ameryka\u0144skiej Konstytucji<\/em><\/span><\/p>\n

\n

\"\"<\/a>\u201eGazeta Wyborcza\u201d informuje<\/a><\/strong><\/span><\/span><\/h3>\n

Andrzej Koraszewski<\/strong><\/span><\/p>\n

\n

Od wielu miesi\u0119cy media ameryka\u0144skie (i nie tylko ameryka\u0144skie) opublikowa\u0142y setki artyku\u0142\u00f3w na temat tej okr\u0105g\u0142ej rocznicy uchwalenia konstytucji pa\u0144stwa ludzi wolnych, kt\u00f3re ojcowie za\u0142o\u017cyciele zapowiadali i kt\u00f3rego Konstytucja mia\u0142a broni\u0107 przed tyrani\u0105. Jedni twierdz\u0105, \u017ce eksperyment z ameryka\u0144sk\u0105 demokracj\u0105 w\u0142a\u015bnie si\u0119 ko\u0144czy, inni, \u017ce jej obrona wymaga maksymalnej mobilizacji. Wszyscy wskazuj\u0105 na zagro\u017cenia, chocia\u017c wskazuj\u0105 na r\u00f3\u017cne zjawiska, kt\u00f3re ich zdaniem tej demokracji zagra\u017caj\u0105. Faktem jest, \u017ce ju\u017c 250 lat temu kr\u0105\u017cy\u0142y plotki, i\u017c George Washington lada chwila og\u0142osi si\u0119 cesarzem.<\/span><\/p>\n

W dzie\u0144 po uroczysto\u015bciach w Waszyngtonie czyta\u0142em artyku\u0142 w polskiej gazecie reklamuj\u0105cej si\u0119 jako najlepsza z najlepszych i apeluj\u0105cej do najbardziej intelektualnie wyrobionych czytelnik\u00f3w nad Wis\u0142\u0105. W pierwszych s\u0142owach swego listu Katarzyna Rochowicz informuje, \u017ce donosi o \u201e250-leciu USA i ewakuacji przed przem\u00f3wieniem Trampa\u201d.<\/span><\/p>\n

4 lipca to data ostatecznego uchwalenia Konstytucji USA. Ta konstytucja ma bardzo kr\u00f3tk\u0105 preambu\u0142\u0119:<\/span><\/p>\n

My, Nar\u00f3d Stan\u00f3w Zjednoczonych, pragn\u0105c udoskonali\u0107 Uni\u0119, ustanowi\u0107 sprawiedliwo\u015b\u0107, zabezpieczy\u0107 spok\u00f3j w kraju, zapewni\u0107 wsp\u00f3ln\u0105 obron\u0119, podnie\u015b\u0107 og\u00f3lny dobrobyt oraz utrzyma\u0107 dla nas samych i naszego potomstwa dobrodziejstwa wolno\u015bci, wprowadzamy i ustanawiamy dla Stan\u00f3w Zjednoczonych Ameryki niniejsz\u0105 Konstytucj\u0119.<\/em><\/strong><\/p><\/blockquote>\n

Ca\u0142a reszta to instrukcja obs\u0142ugi pa\u0144stwa, budowa systemu zabezpiecze\u0144, \u017ceby uchroni\u0107 si\u0119 przed zaw\u0142aszczeniem w\u0142adzy przez jak\u0105kolwiek grup\u0119. Sami Amerykanie nazywaj\u0105 t\u0119 rocznic\u0119 Dniem Niepodleg\u0142o\u015bci, chocia\u017c Unia by\u0142a w zasadzie niepodleg\u0142a ju\u017c wcze\u015bniej.<\/span><\/p>\n

Stany Zjednoczone s\u0105 najbardziej udanym dzieckiem brytyjskiego i francuskiego o\u015bwiecenia. W\u0142a\u015bnie w tej kolejno\u015bci \u2013 bardziej brytyjskiego ni\u017c francuskiego \u2013 bez Robespierre\u2019a i gilotyn, z wi\u0119kszym naciskiem na ograniczenie w\u0142adzy centralnej, kt\u00f3ra nie ma rz\u0105dzi\u0107, a zaledwie administrowa\u0107, pozostawiaj\u0105c w r\u0119kach obywateli swobod\u0119 decydowania w wi\u0119kszo\u015bci spraw.<\/span><\/p>\n

Pierwsza poprawka do Konstytucji Stan\u00f3w Zjednoczonych (uchwalona w 1791 roku) gwarantuje obywatelom pi\u0119\u0107 podstawowych wolno\u015bci: wolno\u015b\u0107 religii, s\u0142owa, prasy, zgromadze\u0144 oraz prawo do wnoszenia petycji. Zakazuje ona Kongresowi ustanawiania religii pa\u0144stwowej oraz ograniczania prawa do swobody sumienia.<\/span><\/p>\n

Historia ludzko\u015bci to g\u0142\u00f3wnie historia tyranii i autokracji, ameryka\u0144ski eksperyment by\u0142 wyj\u0105tkowy. Kiedy czytamy preambu\u0142\u0119 do ameryka\u0144skiej Konstytucji, mo\u017cemy mie\u0107 wra\u017cenie, \u017ce czytamy doskona\u0142e streszczenie mowy Peryklesa zapisanej przez Tukidydesa. Ate\u0144ska demokracja by\u0142a zaledwie kr\u00f3tkim epizodem. Co tworzono 250 lat temu? Nowe Ateny czy raczej \u201emiasto na wzg\u00f3rzu\u201d? Jedno i drugie, w d\u0142ugiej tradycji szukano metody pozwalaj\u0105cej na stworzenie pa\u0144stwa wolnych ludzi.<\/span><\/p>\n

Wolni ludzie to nadal ludzie, wi\u0119c od pierwszej chwili by\u0142o oczywiste, \u017ce ta kolejna pr\u00f3ba zbudowania prawdziwej demokracji b\u0119dzie zawsze chwiejna i nara\u017cona na wykolejenie si\u0119. Powstawa\u0142a jako kolonializm osadniczy, kosztem ludno\u015bci rdzennej, z niewolnictwem b\u0119d\u0105cym zaprzeczeniem pa\u0144stwa wolnych ludzi. A jednak, na tle ca\u0142ej reszty \u015bwiata, by\u0142a czym\u015b absolutnie wyj\u0105tkowym. Ta wyj\u0105tkowo\u015b\u0107 owocowa\u0142a niezwyk\u0142\u0105 innowacyjno\u015bci\u0105, pr\u0119\u017cno\u015bci\u0105 i sta\u0142a si\u0119 magnesem dla ludzi dobrych i z\u0142ych z ca\u0142ego \u015bwiata.<\/span><\/p>\n

Po niespe\u0142na dwustu latach Stany Zjednoczone by\u0142y ju\u017c pierwsz\u0105 pot\u0119g\u0105 \u015bwiata, a geopolityka zacz\u0119\u0142a coraz silniej wp\u0142ywa\u0107 na sprawy wewn\u0119trzne. Znikn\u0119\u0142o niewolnictwo, zosta\u0142a jego pami\u0119\u0107. Powszechny dost\u0119p do broni, kt\u00f3ry mia\u0142 zapobiega\u0107 tyranii, sta\u0142 si\u0119 utrapieniem. Pa\u0144stwo dobrobytu zacz\u0119\u0142o podgryza\u0107 zaradno\u015b\u0107 i uzale\u017cnia\u0107 od w\u0142adzy rozdzielaj\u0105cej \u015bwiadczenia spo\u0142eczne z pieni\u0119dzy podatnik\u00f3w. Nie tylko publiczna o\u015bwiata znalaz\u0142a si\u0119 w g\u0142\u0119bokim kryzysie. Sama idea ameryka\u0144skiej demokracji zacz\u0119\u0142a by\u0107 coraz cz\u0119\u015bciej kwestionowana, a swobody gwarantowane przez pierwsz\u0105 poprawk\u0119 coraz cz\u0119\u015bciej nadu\u017cywane. Wolno\u015b\u0107 s\u0142owa sta\u0142a si\u0119 swobod\u0105 wrzasku, o\u015bwiata a\u017c nazbyt cz\u0119sto zmienia si\u0119 w indoktrynacj\u0119, wolne media zacz\u0119\u0142y si\u0119 zmienia\u0107 w partyjne biuletyny, a cenzura zacz\u0119\u0142a si\u0119 wkrada\u0107 tylnymi drzwiami, z walnym wsparciem sztucznej inteligencji.<\/span><\/p>\n

Wr\u00f3\u0107my jednak do\u00a0artyku\u0142u<\/a>\u00a0Katarzyny Rochowicz:<\/span><\/p>\n

\u015awi\u0119towanie 250-lecia niepodleg\u0142o\u015bci w waszyngto\u0144skim National Mall zosta\u0142o przerwane przez ewakuacj\u0119 w zwi\u0105zku z nadchodz\u0105c\u0105 burz\u0105. Ostatecznie zar\u00f3wno przem\u00f3wienie Donalda Trumpa, jak i pokaz fajerwerk\u00f3w op\u00f3\u017ani\u0142y si\u0119. \u201eNie ma mowy, \u017ceby cokolwiek nas powstrzyma\u0142o\u201d \u2013 m\u00f3wi\u0142 prezydent USA.<\/em><\/p>\n

Dowiadujemy si\u0119, \u017ce cz\u0119\u015b\u0107 ludzi nie pos\u0142ucha\u0142a polecenia, \u017ceby si\u0119 schroni\u0107 w pobliskich budynkach, \u017ce prezydent zapewnia\u0142, i\u017c burza minie. Wreszcie docieramy do wyt\u0142uszczonego podtytu\u0142u:<\/span><\/p>\n

Trump ostrzega przed komunizmem. \u201eTo tak jak z rakiem: trzeba go wyci\u0105\u0107, i to jak najszybciej\u201d.<\/strong><\/h4>\n

C\u00f3\u017c, komunizm, podobnie jak nazizm, otwarcie zwalcza demokracj\u0119. Podobnie jak nazizm jest ideologi\u0105 odpowiedzialn\u0105 za wojny i ludob\u00f3jstwa, ma na sumieniu nie mniej ni\u017c sto milion\u00f3w ofiar prze\u015bladowa\u0144, by nie wspomnie\u0107 o produkcji zacofania w krajach Europy Wschodniej, Azji i Afryki. W odr\u00f3\u017cnieniu od nazizmu jest nadal nauczany i promowany w szko\u0142ach oraz na uniwersytetach.<\/span><\/p>\n

Dziennikarka gaworzy, \u017ce przem\u00f3wienie [prezydenta] rozpocz\u0119\u0142o si\u0119 z p\u00f3\u0142toragodzinnym op\u00f3\u017anieniem, \u017ce Tramp by\u0142 w dobrym nastroju. Wreszcie docieramy do pierwszego cytatu:<\/span><\/p>\n

\u201eTen kraj jest domem wolno\u015bci. To ziemia wolno\u015bci, a ta flaga jest sztandarem najbardziej niezwyk\u0142ego, wyj\u0105tkowego i niesamowitego narodu, jaki kiedykolwiek istnia\u0142 na Ziemi\u201d \u2013 o\u015bwiadczy\u0142. Zapewni\u0142, \u017ce USA s\u0105 \u201esilniejsze, bardziej wolne, bogatsze, bezpieczniejsze i bardziej dumne ni\u017c kiedykolwiek wcze\u015bniej\u201d.<\/em><\/strong><\/p><\/blockquote>\n

Nie mog\u0119 wiedzie\u0107, jak ci\u0105g dalszy odebrali inni czytelnicy, ale ja przy tej lekturze mia\u0142em wra\u017cenie, \u017ce kiedy autorka dociera do s\u0142\u00f3w Donalda Trumpa o komunizmie, to albo nie wie, o czym ameryka\u0144ski prezydent m\u00f3wi, albo nie pr\u00f3buje nawet zrozumie\u0107. S\u0142owa \u201e\u015bmiertelne zagro\u017cenie\u201d ujmuje w cudzys\u0142\u00f3w, \u017ceby zasygnalizowa\u0107, \u017ce \u017cadnego takiego zagro\u017cenia nie ma.<\/span><\/p>\n

\u2013 Ameryka nigdy nie b\u0119dzie krajem komunistycznym \u2013 zadeklarowa\u0142 Trump. \u2013 Nasi \u017co\u0142nierze nie walczyli z komunizmem na polach bitew ca\u0142ego \u015bwiata po to, by to zagro\u017cenie zn\u00f3w podnios\u0142o \u0142eb tutaj, w Ameryce. Nie pozwolimy, by do tego dosz\u0142o. Tego rodzaju zagro\u017cenie trzeba powstrzyma\u0107 natychmiast, zanim zd\u0105\u017cy si\u0119 rozwin\u0105\u0107. To tak jak z nowotworem: trzeba go wyci\u0105\u0107 i to jak najszybciej \u2013 oznajmi\u0142 prezydent, kt\u00f3ry w ostatnim czasie kilkukrotnie atakowa\u0142 przeciwnik\u00f3w politycznych, nazywaj\u0105c ich \u201ekomunistami\u201d.<\/em><\/strong><\/p><\/blockquote>\n

Po upadku ZSRR sowietologia zmarnia\u0142a, ale nie trzeba by\u0107 sowietologiem, \u017ceby dostrzec, \u017ce ludzie tacy jak Mamdani, Bernie Sanders i tysi\u0105ce profesor\u00f3w ameryka\u0144skich uniwersytet\u00f3w mog\u0105 mie\u0107 co\u015b wsp\u00f3lnego z komunizmem. Komunistyczna Partia USA ma dzi\u015b plus minus dwa tysi\u0105ce cz\u0142onk\u00f3w, wi\u0119c to nie o nich m\u00f3wi\u0142 ameryka\u0144ski prezydent. Donald Trump nie nale\u017cy do os\u00f3b klarownie definiuj\u0105cych poj\u0119cia, kt\u00f3rych u\u017cywa. Nie jest jednak tak, \u017ce wszystkich swoich przeciwnik\u00f3w politycznych nazywa komunistami. \u0141atwo si\u0119 domy\u015ble\u0107, \u017ce u\u017cywa tego poj\u0119cia w odniesieniu do wyznawc\u00f3w ideologii \u201ewoke\u201d, a mo\u017ce nawet szerzej \u2013 do przeciwnik\u00f3w wolno\u015bci takiej, jak j\u0105 rozumieli tw\u00f3rcy ameryka\u0144skiej Konstytucji.<\/span><\/p>\n

Trump, jak to Tramp, powiedzia\u0142, \u017ce:<\/span><\/p>\n

\u201eTo, co najlepsze, jest jeszcze przed nami. To dopiero \u015bwit z\u0142otej ery Ameryki. W t\u0119 250. rocznic\u0119 i Dzie\u0144 Niepodleg\u0142o\u015bci deklarujemy, tak jak uczynili to nasi przodkowie dwa i p\u00f3\u0142 wieku temu, \u017ce dla naszego kraju, dla naszych dzieci i dla sprawy wolno\u015bci wyniesiemy Ameryk\u0119 na nowy poziom, na poziom, jakiego dot\u0105d nie osi\u0105gn\u0119\u0142a. Uczynimy j\u0105 wi\u0119ksz\u0105, lepsz\u0105 i silniejsz\u0105, a tak\u017ce b\u0119dziemy j\u0105 kocha\u0107 jeszcze bardziej\u201d.<\/em><\/strong><\/p><\/blockquote>\n

A nasza dziennikarka ko\u0144czy sw\u00f3j fajerwerk opisem fajerwerk\u00f3w, kt\u00f3re rozpocz\u0119\u0142y si\u0119 po przem\u00f3wieniu prezydenta.<\/span><\/p>\n

Tymczasem w niezliczonych esejach, analizach i felietonach na marginesie tej rocznicy w centrum uwagi by\u0142o nieodmiennie pytanie, czy ameryka\u0144ska demokracja zdo\u0142a przetrwa\u0107 w obliczu rosn\u0105cej pot\u0119gi Chi\u0144skiej Republiki Ludowej, agresywnego islamu, nap\u0142ywu nielegalnych imigrant\u00f3w z Trzeciego \u015awiata, wewn\u0119trznej niesp\u00f3jno\u015bci i nieustannych atak\u00f3w na konstytucyjny \u0142ad. Prawd\u0105 jest, \u017ce Ameryka nigdy nie by\u0142a tak bogata jak dzi\u015b, ale ta zamo\u017cno\u015b\u0107, ten nieprawdopodobny sukces spo\u0142ecze\u0144stwa opartego na konstytucyjnym \u0142adzie, zdaniem wielu autor\u00f3w niszczy gotowo\u015b\u0107 jego obrony i wpycha znaczn\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 m\u0142odego pokolenia w \u0142apy r\u00f3\u017cnych prorok\u00f3w totalitarnych doktryn, za\u015b media \u2013 nie tylko w Polsce \u2013 coraz cz\u0119\u015bciej dezinformuj\u0105 zamiast dostarcza\u0107 rzetelnej informacji.<\/span><\/p>\n

\n
\n
\n
\n

Zawarto\u015b\u0107 publikowanych artyku\u0142\u00f3w i materia\u0142\u00f3w nie reprezentuje pogl\u0105d\u00f3w ani opinii Reunion’68,<\/em>
\nani te\u017c webmastera Blogu Reunion’68, chyba ze jest to wyra\u017anie zaznaczone.
\nTwoje uwagi, linki, w\u0142asne artyku\u0142y lub wiadomo\u015bci prze\u015blij na adres:
\n<\/em>webmaster@reunion68.com<\/span><\/a><\/em><\/strong><\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n

\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

250. rocznica uchwalenia ameryka\u0144skiej Konstytucji \u201eGazeta Wyborcza\u201d informuje Andrzej Koraszewski Od wielu miesi\u0119cy media ameryka\u0144skie (i nie tylko ameryka\u0144skie) opublikowa\u0142y setki artyku\u0142\u00f3w na temat tej okr\u0105g\u0142ej rocznicy uchwalenia konstytucji pa\u0144stwa ludzi wolnych, kt\u00f3re ojcowie za\u0142o\u017cyciele zapowiadali i kt\u00f3rego Konstytucja mia\u0142a broni\u0107 przed tyrani\u0105. Jedni twierdz\u0105, \u017ce eksperyment z ameryka\u0144sk\u0105 demokracj\u0105 w\u0142a\u015bnie si\u0119 ko\u0144czy, inni, \u017ce […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[6],"tags":[33,24],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/131972"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=131972"}],"version-history":[{"count":9,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/131972\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":131991,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/131972\/revisions\/131991"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=131972"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=131972"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=131972"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}