Francuska teoria:Jak czterech filozof\u00f3w nauczy\u0142o Zach\u00f3d dekonstrukcji samego siebie<\/a><\/strong><\/span><\/span><\/h3>\nPierre Rehov<\/strong><\/span><\/p>\nKsi\u0105\u017cka Fredrica Jamesona o tym, dlaczego \u015bwiat wci\u0105\u017c potrzebuje francuskiej teorii<\/strong><\/h4>\nWiosn\u0105 2024 roku studenci Uniwersytetu Columbia okupowali budynki, zastraszali \u017cydowskich koleg\u00f3w i kole\u017canki, wymachiwali flagami Hamasu oraz domagali si\u0119 likwidacji jedynego na \u015bwiecie pa\u0144stwa \u017cydowskiego. Podobne sceny rozgrywa\u0142y si\u0119 na Harvardzie, UCLA, Yale i dziesi\u0105tkach innych kampus\u00f3w. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 z tych student\u00f3w nigdy nie czyta\u0142a Jacques\u2019a Derridy. Niewielu potrafi\u0142oby wyja\u015bni\u0107 teorie Michela Foucaulta albo wskaza\u0107 cho\u0107 jedno dzie\u0142o Gilles\u2019a Deleuze\u2019a. A jednak intelektualne odruchy, kt\u00f3re prezentowali – podzia\u0142 \u015bwiata na ciemi\u0119\u017cc\u00f3w i ciemi\u0119\u017conych, podejrzliwo\u015b\u0107 wobec instytucji, przekonanie, \u017ce to w\u0142adza definiuje prawd\u0119, odrzucenie uniwersalnych warto\u015bci na rzecz konkuruj\u0105cych ze sob\u0105 narracji – zosta\u0142y ukszta\u0142towane dziesi\u0119ciolecia wcze\u015bniej przez garstk\u0119 francuskich filozof\u00f3w. Has\u0142a by\u0142y nowe. Idee – nie.<\/span><\/p>\nKa\u017cda cywilizacja pr\u0119dzej czy p\u00f3\u017aniej staje wobec wrog\u00f3w. Jedni przychodz\u0105 z armiami. Inni przychodz\u0105 z ksi\u0105\u017ckami. Historia pami\u0119ta o tych pierwszych. O tych drugich cz\u0119sto zapomina.<\/span><\/p>\nCesarstwo Rzymskie nie upad\u0142o wy\u0142\u0105cznie dlatego, \u017ce barbarzy\u0144skie plemiona przekroczy\u0142y jego granice. Zanim naje\u017ad\u017acy przybyli, Rzym ju\u017c zacz\u0105\u0142 traci\u0107 wiar\u0119 w samego siebie. Ten sam schemat mo\u017cna dzi\u015b dostrzec w znacznej cz\u0119\u015bci \u015bwiata zachodniego. Kryzys nie zacz\u0105\u0142 si\u0119 od Black Lives Matter, program\u00f3w Diversity, Equity and Inclusion, aktywizmu os\u00f3b transp\u0142ciowych, cancel culture ani eksplozji nastroj\u00f3w antyzachodnich po 7 pa\u017adziernika. Nie s\u0105 to \u017ar\u00f3d\u0142a tego zjawiska. S\u0105 jego najbardziej widocznymi konsekwencjami. Intelektualne trz\u0119sienie ziemi nast\u0105pi\u0142o dziesi\u0119ciolecia wcze\u015bniej, w salach wyk\u0142adowych uniwersytet\u00f3w, gdzie niewielka grupa francuskich my\u015blicieli zakwestionowa\u0142a filozoficzne za\u0142o\u017cenia, kt\u00f3re od czas\u00f3w O\u015bwiecenia stanowi\u0142y fundament cywilizacji zachodniej.<\/span><\/p>\nParadoksalnie to, co zacz\u0119to okre\u015bla\u0107 mianem French Theory<\/em>, nigdy nie przekszta\u0142ci\u0142o Francji tak g\u0142\u0119boko, jak przekszta\u0142ci\u0142o Stany Zjednoczone. Ameryka odziedziczy\u0142a cywilizacj\u0119 opart\u0105 na przekonaniu, \u017ce istnieje obiektywna prawda, \u017ce rozum pozwala niedoskona\u0142ym ludziom zbli\u017ca\u0107 si\u0119 do niej, \u017ce instytucje mo\u017cna ulepsza\u0107 bez ich niszczenia oraz \u017ce ludzi nale\u017cy ocenia\u0107 wed\u0142ug uniwersalnych zasad, a nie to\u017csamo\u015bci plemiennych. Pocz\u0105wszy od lat 70. XX wieku ameryka\u0144skie uniwersytety z entuzjazmem przyj\u0119\u0142y jednak inn\u0105 tradycj\u0119 intelektualn\u0105 – tak\u0105, kt\u00f3ra podwa\u017ca\u0142a ka\u017cde z tych za\u0142o\u017ce\u0144.<\/span><\/p>\nTa przemiana by\u0142a niemal niewidoczna. Rewolucje intelektualne rzadko zapowiadaj\u0105 si\u0119 dramatycznymi przem\u00f3wieniami. Posuwaj\u0105 si\u0119 naprz\u00f3d po cichu – poprzez ksi\u0105\u017cki, rozprawy doktorskie, konferencje, komisje przyznaj\u0105ce sta\u0142e etaty akademickie oraz nominacje uniwersyteckie. Zanim ich konsekwencje staj\u0105 si\u0119 widoczne w polityce, dziennikarstwie, rozrywce i \u017cyciu korporacyjnym, filozoficzna bitwa jest ju\u017c wygrana.<\/span><\/p>\nJacques Derrida sta\u0142 si\u0119 najbardziej rozpoznawaln\u0105 postaci\u0105 tego ruchu. Jego teoria dekonstrukcji by\u0142a przedstawiana jako metoda ujawniania ukrytych za\u0142o\u017ce\u0144 obecnych w tekstach. Sama w sobie ambicja ta nie by\u0142a ani nierozs\u0105dna, ani rewolucyjna. Ka\u017cdy powa\u017cny czytelnik powinien poddawa\u0107 w w\u0105tpliwo\u015b\u0107 odziedziczone interpretacje. Trudno\u015b\u0107 tkwi\u0142a w szerszych konsekwencjach. Je\u015bli znaczenia s\u0105 zawsze niestabilne, je\u015bli j\u0119zyk nigdy nie zapewnia bezpo\u015bredniego dost\u0119pu do rzeczywisto\u015bci, je\u015bli ka\u017cde poj\u0119cie mo\u017ce by\u0107 bez ko\u0144ca reinterpretowane, w\u00f3wczas sama pewno\u015b\u0107 staje si\u0119 podejrzana. Prawda stopniowo przestaje by\u0107 czym\u015b odkrywanym dzi\u0119ki dowodom i rozumowi. Staje si\u0119 czym\u015b negocjowanym poprzez konkuruj\u0105ce ze sob\u0105 interpretacje.<\/span><\/p>\n\n
\n\n
<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/figure>\n<\/div>\n
Konsekwencje wykraczaj\u0105 daleko poza literatur\u0119. Demokracje wymagaj\u0105 stabilnego j\u0119zyka, poniewa\u017c konstytucje, umowy, ustawy i orzeczenia s\u0105dowe opieraj\u0105 si\u0119 na powszechnie rozumianych znaczeniach. Badania naukowe zak\u0142adaj\u0105, \u017ce obiektywne fakty istniej\u0105 niezale\u017cnie od ideologii. Debata publiczna opiera si\u0119 na za\u0142o\u017ceniu, \u017ce argumenty mo\u017cna ocenia\u0107 na podstawie dowod\u00f3w, a nie si\u0142y. Gdy zaufanie do samego j\u0119zyka zaczyna si\u0119 rozpada\u0107, nieuchronnie pod\u0105\u017ca za nim zaufanie do instytucji. Dekonstrukcja, pocz\u0105tkowo ograniczona do wydzia\u0142\u00f3w literaturoznawstwa, stopniowo wydosta\u0142a si\u0119 poza ich obr\u0119b i przenikn\u0119\u0142a do polityki, edukacji, prawa, historii, religii, a ostatecznie do samej cywilizacji.<\/span><\/p>\nMichel Foucault dotar\u0142 do tego samego celu inn\u0105 drog\u0105. Jego centralna teza g\u0142osi\u0142a, \u017ce wiedzy i w\u0142adzy nie da si\u0119 od siebie oddzieli\u0107. Szko\u0142y, szpitale, psychiatria, medycyna, wi\u0119zienia, edukacja, seksualno\u015b\u0107 – ka\u017cda instytucja sta\u0142a si\u0119 podejrzana, poniewa\u017c ka\u017cda sprawowa\u0142a w\u0142adz\u0119. Wcze\u015bniejsi my\u015bliciele liberalni pytali, czy instytucje uczciwie wype\u0142niaj\u0105 swoj\u0105 misj\u0119. Foucault zach\u0119ci\u0142 ca\u0142e pokolenia badaczy do zadawania pytania, czy sama ta misja nie jest jedynie wyrafinowanym mechanizmem dominacji. Podejrzliwo\u015b\u0107 przesta\u0142a by\u0107 u\u017cytecznym narz\u0119dziem krytycznej analizy. Sta\u0142a si\u0119 domy\u015bln\u0105 postaw\u0105 intelektualn\u0105.<\/span><\/p>\nHistoria pokaza\u0142a, dok\u0105d taka logika mo\u017ce prowadzi\u0107. Funkcjonariuszy policji ocenia si\u0119 ju\u017c nie przede wszystkim pod k\u0105tem tego, czy uczciwie egzekwuj\u0105 prawo, lecz pod k\u0105tem tego, czy samo funkcjonowanie policji stanowi przejaw systemowego ucisku. Nauczyciele przestaj\u0105 przekazywa\u0107 wiedz\u0119 i staj\u0105 si\u0119 narz\u0119dziami ideologicznej indoktrynacji. Granice staj\u0105 si\u0119 symbolami wykluczenia, a nie wyrazem suwerenno\u015bci. Zas\u0142ugi staj\u0105 si\u0119 przywilejem. R\u00f3wno\u015b\u0107 wobec prawa przestaje by\u0107 wystarczaj\u0105ca, poniewa\u017c nier\u00f3wne rezultaty interpretuje si\u0119 jako dow\u00f3d strukturalnej niesprawiedliwo\u015bci. Instytucje nie wymagaj\u0105 ju\u017c reform, poniewa\u017c reforma zak\u0142ada ich legitymizacj\u0119. Wymagaj\u0105 demonta\u017cu, poniewa\u017c sama ich legitymizacja zosta\u0142a zakwestionowana.<\/span><\/p>\n\n
\n\n
<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/figure>\n<\/div>\n
Nieufno\u015b\u0107 Foucaulta wobec autorytetu moralnego nie ogranicza\u0142a si\u0119 do filozofii abstrakcyjnej. W latach 70. wraz z kilkoma innymi czo\u0142owymi francuskimi intelektualistami podpisa\u0142 petycje wzywaj\u0105ce do uchylenia lub radykalnej zmiany francuskich przepis\u00f3w okre\u015blaj\u0105cych wiek wyra\u017cenia zgody na kontakty seksualne. Argumentacj\u0119 przedstawiano w j\u0119zyku wyzwolenia: twierdzono, \u017ce pa\u0144stwo nie powinno ingerowa\u0107 w dobrowolne relacje seksualne tylko dlatego, \u017ce jeden z uczestnik\u00f3w nie osi\u0105gn\u0105\u0142 ustawowego wieku. Czytane dzisiaj teksty te budz\u0105 g\u0142\u0119boki niepok\u00f3j. Pokazuj\u0105, jak schemat intelektualny traktuj\u0105cy ka\u017cdy zakaz moralny jako form\u0119 kontroli spo\u0142ecznej m\u00f3g\u0142 ostatecznie doprowadzi\u0107 do kwestionowania zabezpiecze\u0144, kt\u00f3re wi\u0119kszo\u015b\u0107 spo\u0142ecze\u0144stw uznaje za niezb\u0119dne. Gdy ka\u017cd\u0105 norm\u0119 z g\u00f3ry uznaje si\u0119 za opresyjn\u0105, nawet granice ustanowione w celu ochrony dzieci staj\u0105 si\u0119 podatne na ideologiczn\u0105 dekonstrukcj\u0119. By\u0142 to jeden z najwyra\u017aniejszych przyk\u0142ad\u00f3w szerszej tendencji obecnej we French Theory<\/em>: odziedziczone granice moralne zas\u0142ugiwa\u0142y na podejrzliwo\u015b\u0107 tylko dlatego, \u017ce istnia\u0142y.<\/span><\/p>\nGilles Deleuze przeni\u00f3s\u0142 ten sam impuls intelektualny na nowy obszar. Wraz z F\u00e9lixem Guattarim przedk\u0142ada\u0142 p\u0142ynno\u015b\u0107 nad trwa\u0142o\u015b\u0107, wielo\u015b\u0107 nad sp\u00f3jno\u015b\u0107, po\u017c\u0105danie nad pow\u015bci\u0105gliwo\u015b\u0107, fragmentaryczno\u015b\u0107 nad ci\u0105g\u0142o\u015b\u0107. Trwa\u0142e to\u017csamo\u015bci sta\u0142y si\u0119 przeszkodami, a nie punktami oparcia. Kategorie niegdy\u015b uznawane za niezb\u0119dne dla porz\u0105dku spo\u0142ecznego coraz cz\u0119\u015bciej zacz\u0119\u0142y jawi\u0107 si\u0119 jako arbitralne i opresyjne. Dziesi\u0119ciolecia p\u00f3\u017aniej teorie utrzymuj\u0105ce, \u017ce to\u017csamo\u015bci s\u0105 niesko\u0144czenie plastyczne, a biologiczna lub kulturowa trwa\u0142o\u015b\u0107 jest jedynie kolejn\u0105 form\u0105 dominacji, wy\u0142oni\u0142y si\u0119 w\u0142a\u015bnie z tego krajobrazu intelektualnego. Wielu wsp\u00f3\u0142czesnych aktywist\u00f3w nigdy nie otworzy\u0142o Tysi\u0105ca plateau<\/em>. Mimo to pos\u0142uguj\u0105 si\u0119 j\u0119zykiem g\u0142\u0119boko przez to dzie\u0142o ukszta\u0142towanym.<\/span><\/p>\nJean-Paul Sartre zajmowa\u0142 odmienne miejsce w tej konstelacji, jednak jego wp\u0142yw okaza\u0142 si\u0119 r\u00f3wnie donios\u0142y. Jego najwi\u0119kszym wk\u0142adem nie by\u0142a dekonstrukcja j\u0119zyka ani instytucji, lecz moralna rehabilitacja polityki rewolucyjnej. Jeszcze d\u0142ugo po tym, jak zbrodnie stalinizmu sta\u0142y si\u0119 niezaprzeczalne, Sartre nadal umniejsza\u0142 znaczenie komunistycznych represji lub je usprawiedliwia\u0142, poniewa\u017c sam projekt rewolucyjny zachowywa\u0142 w jego oczach moraln\u0105 legitymacj\u0119. Fakty mia\u0142y coraz mniejsze znaczenie ni\u017c s\u0142uszno\u015b\u0107 sprawy. Ten spos\u00f3b my\u015blenia nie znikn\u0105\u0142 wraz z upadkiem Zwi\u0105zku Radzieckiego. Po prostu przeni\u00f3s\u0142 si\u0119 do nowych spor\u00f3w ideologicznych. Dzi\u015b dowody cz\u0119sto ocenia si\u0119 nie wed\u0142ug ich trafno\u015bci, lecz wed\u0142ug tego, czy wspieraj\u0105 aprobowan\u0105 narracj\u0119 moraln\u0105.<\/span><\/p>\nRozpatrywani osobno filozofowie ci nie zgadzali si\u0119 ze sob\u0105 w wielu kwestiach. Rozpatrywani \u0142\u0105cznie przekszta\u0142cili intelektualn\u0105 atmosfer\u0119 zachodniego \u015bwiata akademickiego. O\u015bwiecenie postrzega\u0142o rozum jako najlepsze narz\u0119dzie cz\u0142owieka do zbli\u017cania si\u0119 do prawdy. French Theory<\/em> coraz cz\u0119\u015bciej traktowa\u0142a prawd\u0119 jako co\u015b nierozdzielnie zwi\u0105zanego z w\u0142adz\u0105. Wcze\u015bniejsze pokolenia krytykowa\u0142y instytucje, poniewa\u017c chcia\u0142y je ulepsza\u0107. French Theory<\/em> zach\u0119ca\u0142a student\u00f3w do zadawania pytania, czy instytucje te w og\u00f3le zas\u0142uguj\u0105 na istnienie.<\/span><\/p>\nGdyby idee te pozosta\u0142y ograniczone do wydzia\u0142\u00f3w filozofii, ich znaczenie historyczne by\u0142oby niewielkie. Tak si\u0119 jednak nie sta\u0142o.<\/span><\/p>\nWielkimi wzmacniaczami sta\u0142y si\u0119 ameryka\u0144skie uniwersytety.<\/span><\/p>\nYale, Berkeley, Columbia, Harvard, Cornell, Stanford i dziesi\u0105tki innych uczelni w\u0142\u0105czy\u0142y my\u015bl poststrukturalistyczn\u0105 do literaturoznawstwa, socjologii, pedagogiki, antropologii, historii, prawa, kulturoznawstwa i teorii polityki. Ca\u0142e dyscypliny akademickie powsta\u0142y na fundamentach poj\u0119ciowych wypracowanych w powojennym Pary\u017cu. Studenci przyswajali te za\u0142o\u017cenia na d\u0142ugo przed zetkni\u0119ciem si\u0119 z oryginalnymi tekstami. Wielu ko\u0144czy\u0142o studia w przekonaniu, \u017ce za ka\u017cd\u0105 r\u00f3\u017cnic\u0105 zda\u0144 kryje si\u0119 ucisk, ka\u017cda hierarchia odzwierciedla niesprawiedliwo\u015b\u0107, ka\u017cda tradycja wymaga podejrzliwo\u015bci, a ka\u017cde odwo\u0142anie do obiektywno\u015bci maskuje przywilej.<\/span><\/p>\nUniwersytety nie produkuj\u0105 jedynie dorobku naukowego. Kszta\u0142c\u0105 elity.<\/span><\/p>\nElity te trafi\u0142y do redakcji, wydawnictw, studi\u00f3w filmowych, szk\u00f3\u0142, fundacji, agencji rz\u0105dowych, organizacji mi\u0119dzynarodowych oraz zarz\u0105d\u00f3w korporacji. Dzia\u0142y Human Resources stopniowo porzuci\u0142y r\u00f3wno\u015b\u0107 na rzecz equity. Rozbudowane struktury biurokratyczne DEI rozprzestrzeni\u0142y si\u0119 w instytucjach publicznych i mi\u0119dzynarodowych korporacjach. Dziennikarze coraz cz\u0119\u015bciej ujmowali wydarzenia polityczne przez pryzmat kategorii przywileju i ucisku, a nie dowod\u00f3w i indywidualnej odpowiedzialno\u015bci. Hollywood zast\u0105pi\u0142o opowiadanie historii ideologicznym przekazem. Muzea przepisa\u0142y histori\u0119 przede wszystkim jako katalog grzech\u00f3w Zachodu. Zmieni\u0142 si\u0119 nawet sam j\u0119zyk. Zas\u0142ugi sta\u0142y si\u0119 przywilejem. Granice sta\u0142y si\u0119 wykluczeniem. Kobiety sta\u0142y si\u0119 \u201eosobami rodz\u0105cymi\u201d. P\u0142e\u0107 biologiczna sta\u0142a si\u0119 \u201ep\u0142ci\u0105 przypisan\u0105 przy urodzeniu\u201d. Ka\u017cda innowacja j\u0119zykowa odzwierciedla\u0142a g\u0142\u0119bsze za\u0142o\u017cenie filozoficzne odziedziczone po tej samej tradycji intelektualnej: sama rzeczywisto\u015b\u0107 jest podporz\u0105dkowana narracji.<\/span><\/p>\nSp\u00f3r na Evergreen State College w 2017 roku by\u0142 wczesnym sygna\u0142em ostrzegawczym. Profesor biologii Bret Weinstein sprzeciwi\u0142 si\u0119 planowanemu wydarzeniu na kampusie, kt\u00f3re zach\u0119ca\u0142o bia\u0142ych student\u00f3w do opuszczenia kampusu na jeden dzie\u0144 ze wzgl\u0119du na ich ras\u0119. Zamiast odnie\u015b\u0107 si\u0119 do jego argument\u00f3w, aktywi\u015bci pot\u0119pili go jako ciemi\u0119\u017cc\u0119. Zaj\u0119cia przesta\u0142y si\u0119 odbywa\u0107. Administracja ust\u0105pi\u0142a. Weinstein ostatecznie zrezygnowa\u0142 z pracy. Wydarzenie to ujawni\u0142o co\u015b znacznie wi\u0119kszego ni\u017c sp\u00f3r na kampusie. Racjonalna r\u00f3\u017cnica zda\u0144 ust\u0105pi\u0142a miejsca ideologicznej ortodoksji. To\u017csamo\u015b\u0107 przewa\u017cy\u0142a nad dowodami. W\u0142adza przewa\u017cy\u0142a nad argumentacj\u0105.<\/span><\/p>\n\u015amier\u0107 George\u2019a Floyda w 2020 roku przyspieszy\u0142a ten proces. Uzasadnione pytania dotycz\u0105ce niew\u0142a\u015bciwych dzia\u0142a\u0144 policji szybko przerodzi\u0142y si\u0119 w ca\u0142o\u015bciowe pot\u0119pienie kapitalizmu, rodziny nuklearnej, religii, edukacji, historii Zachodu oraz samego ustroju konstytucyjnego. Indywidualna odpowiedzialno\u015b\u0107 znikn\u0119\u0142a pod warstw\u0105 wyja\u015bnie\u0144 strukturalnych. Ca\u0142e instytucje zosta\u0142y oskar\u017cone, poniewa\u017c nier\u00f3wne rezultaty zacz\u0119to uznawa\u0107 za wystarczaj\u0105cy dow\u00f3d systemowej niesprawiedliwo\u015bci. Ten intelektualny skok nie narodzi\u0142 si\u0119 spontanicznie w Minneapolis. By\u0142 \u0107wiczony przez dziesi\u0119ciolecia na wydzia\u0142ach uniwersyteckich ukszta\u0142towanych przez French Theory<\/em>.<\/span><\/p>\nDemonstracje antyizraelskie po 7 pa\u017adziernika jeszcze wyra\u017aniej ujawni\u0142y ten sam schemat intelektualny. Na Columbii, Harvardzie, UCLA i innych uczelniach studenci cz\u0119sto interpretowali jeden z najbardziej z\u0142o\u017conych konflikt\u00f3w w historii przez pryzmat binarnego podzia\u0142u moralnego, dziel\u0105cego ludzko\u015b\u0107 na trwa\u0142ych ciemi\u0119\u017cc\u00f3w i trwa\u0142e ofiary. Kontekst historyczny zszed\u0142 na drugi plan wobec kategorii ideologicznych. Sama masakra by\u0142a cz\u0119sto przes\u0142aniana przez teorie przedstawiaj\u0105ce przemoc jako nieuchronn\u0105 odpowied\u017a na struktury dominacji. Po raz kolejny s\u0142ownictwo wydawa\u0142o si\u0119 wsp\u00f3\u0142czesne. Jego konstrukcja zosta\u0142a jednak zbudowana p\u00f3\u0142 wieku wcze\u015bniej.<\/span><\/p>\n\u015aladem uniwersytet\u00f3w pod\u0105\u017cy\u0142a korporacyjna Ameryka. Dyrektorzy, kt\u00f3rzy nigdy nie czytali Derridy, wdra\u017cali mimo to szkolenia oparte na za\u0142o\u017ceniu, \u017ce j\u0119zyk tworzy rzeczywisto\u015b\u0107. Mened\u017cerowie nieznaj\u0105cy Foucaulta przyjmowali polityki oparte na niewidzialnych systemach przywileju i ucisku. Disney coraz cz\u0119\u015bciej podporz\u0105dkowywa\u0142 opowiadanie historii ideologicznemu przekazowi. Bud Light przekona\u0142 si\u0119, \u017ce aktywizm polityczny mo\u017ce zrazi\u0107 w\u0142a\u015bnie tych konsument\u00f3w, od kt\u00f3rych zale\u017cy jego dzia\u0142alno\u015b\u0107. Inwestorzy ostatecznie zmusili kilka firm do wycofania si\u0119 z tego kursu, jednak tempo, z jakim idee te rozprzestrzeni\u0142y si\u0119 w zarz\u0105dach przedsi\u0119biorstw, pokaza\u0142o, jak gruntownie \u015bwiat akademicki przekszta\u0142ci\u0142 kultur\u0119 elit.<\/span><\/p>\nBy\u0107 mo\u017ce najwi\u0119kszym osi\u0105gni\u0119ciem French Theory<\/em> by\u0142o oddzia\u0142ywanie psychologiczne, a nie polityczne. Przekona\u0142a spo\u0142ecze\u0144stwa zachodnie, \u017ce pewno\u015b\u0107 siebie jest arogancj\u0105, patriotyzm jest ksenofobi\u0105, granice s\u0105 dyskryminacj\u0105, dziedzictwo religijne jest nietolerancj\u0105, a osi\u0105gni\u0119cia historyczne s\u0105 niewiele wi\u0119cej ni\u017c nagromadzonym uciskiem. Samokrytyka jest niezb\u0119dna dla wolnych spo\u0142ecze\u0144stw. Cywilizacyjna pogarda wobec samego siebie jest czym\u015b zupe\u0142nie innym. \u017badna kultura nie przetrwa, je\u015bli ka\u017cde pokolenie b\u0119dzie uczone, \u017ce jego dziedzictwo zas\u0142uguje na przeprosiny, a nie na zachowanie.<\/span><\/p>\nNic z tego nie oznacza, \u017ce Derrida, Foucault, Deleuze czy Sartre \u015bwiadomie zaprojektowali otaczaj\u0105cy nas dzi\u015b krajobraz ideologiczny. Idee rzadko poruszaj\u0105 si\u0119 po prostych liniach. Ewoluuj\u0105, mutuj\u0105 i cz\u0119sto wykraczaj\u0105 poza intencje swoich tw\u00f3rc\u00f3w. Intelektuali\u015bci pozostaj\u0105 jednak odpowiedzialni za narz\u0119dzia poj\u0119ciowe, kt\u00f3re wprowadzaj\u0105 do historii. Je\u015bli kolejnym pokoleniom wpaja si\u0119, \u017ce prawda jest niestabilna, moralno\u015b\u0107 wzgl\u0119dna, instytucje s\u0105 przede wszystkim narz\u0119dziami ucisku, a odziedziczone tradycje zas\u0142uguj\u0105 na systematyczn\u0105 podejrzliwo\u015b\u0107, nie nale\u017cy si\u0119 dziwi\u0107, gdy pokolenia te ostatecznie spr\u00f3buj\u0105 zdemontowa\u0107 cywilizacj\u0119, kt\u00f3ra przekaza\u0142a im te tradycje.<\/span><\/p>\nNajg\u0142\u0119bszej ironii nie spos\u00f3b przeoczy\u0107. Cywilizacja postawiona przez French Theory<\/em> na \u0142awie oskar\u017conych jest t\u0105 sam\u0105 cywilizacj\u0105, kt\u00f3ra stworzy\u0142a wolno\u015b\u0107 konstytucyjn\u0105, badania naukowe, wolno\u015b\u0107 s\u0142owa, niezale\u017cne s\u0105dy, r\u00f3wno\u015b\u0107 obywateli wobec prawa oraz wolno\u015b\u0107 akademick\u0105, dzi\u0119ki kt\u00f3rej filozofowie ci mogli j\u0105 w og\u00f3le zakwestionowa\u0107. Zach\u00f3d sta\u0142 si\u0119 wyj\u0105tkowy nie dlatego, \u017ce uwa\u017ca\u0142 si\u0119 za bezb\u0142\u0119dny, lecz dlatego, \u017ce wierzy\u0142 w istnienie obiektywnej prawdy, znaczenie rozumu oraz mo\u017cliwo\u015b\u0107 naprawiania niedoskona\u0142ych instytucji bez ich niszczenia.<\/span><\/p>\nXX wiek nauczy\u0142 nas, \u017ce rewolucje przeprowadzane za pomoc\u0105 karabin\u00f3w mog\u0105 niszczy\u0107 pa\u0144stwa. XXI wiek mo\u017ce nauczy\u0107 nas, \u017ce rewolucje przeprowadzane za pomoc\u0105 idei mog\u0105 podwa\u017ca\u0107 cywilizacje znacznie ciszej – i znacznie trwalej.<\/span><\/p>\nFrench Theory<\/em> nie najecha\u0142a Zachodu.<\/span><\/p>\nTo Zach\u00f3d zaprosi\u0142 j\u0105 do siebie.<\/span><\/p>\nOklaskiwa\u0142 j\u0105.<\/span><\/p>\nPrzyznawa\u0142 jej etaty profesorskie.<\/span><\/p>\nFundowa\u0142 katedry nosz\u0105ce jej imi\u0119.<\/span><\/p>\nUczyni\u0142 z niej lektur\u0119 obowi\u0105zkow\u0105.<\/span><\/p>\nWychowa\u0142 pokolenia student\u00f3w, by nie ufa\u0142y cywilizacji, kt\u00f3ra je wykszta\u0142ci\u0142a.<\/span><\/p>\nCzterej francuscy filozofowie dostarczyli intelektualnej amunicji.<\/span><\/p>\nAmeryka\u0144skie uniwersytety zbudowa\u0142y artyleri\u0119.<\/span><\/p>\nP\u00f3\u0142 wieku p\u00f3\u017aniej konsekwencje nie ograniczaj\u0105 si\u0119 ju\u017c do sal seminaryjnych. Kszta\u0142tuj\u0105 klasy szkolne i akademickie, sale s\u0105dowe, zarz\u0105dy przedsi\u0119biorstw, redakcje oraz w coraz wi\u0119kszym stopniu \u017cycie polityczne demokratycznego \u015bwiata. Pytanie nie brzmi ju\u017c, czy French Theory<\/em> przekszta\u0142ci\u0142a Zach\u00f3d. To jest oczywiste.<\/span><\/p>\nPytanie brzmi teraz, czy Zach\u00f3d wci\u0105\u017c posiada do\u015b\u0107 wiary we w\u0142asne zasady, aby odbudowa\u0107 to, co dziesi\u0119ciolecia dekonstrukcji nauczy\u0142y go podawa\u0107 w w\u0105tpliwo\u015b\u0107.<\/span><\/p>\nLink do orygina\u0142u:<\/em><\/span><\/p>\n\n
![](\"https:\/\/substackcdn.com\/image\/fetch\/$s_!hOoT!,w_1456,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep\/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F15134973-348d-4f59-bcd5-599a3f3bed4e_636x424.jpeg\")
<\/p>\n![\"\"](\"http:\/\/www.reunion68.com\/Biuletyn\/img\/z-naszego.jpg\")
<\/a>![\"Just](\"https:\/\/substackcdn.com\/image\/fetch\/$s_!jNH5!,w_424,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep\/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F3d1e463b-3110-4738-bb3b-e36b8bfc654b_522x310.jpeg "\\"Just")
<\/picture>\n![\"What](\"https:\/\/substackcdn.com\/image\/fetch\/$s_!4BjA!,w_424,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep\/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fd73d2f2d-a37a-4752-9efe-525a4d5c1942_498x280.jpeg "\\"What")
<\/picture>\n