{"id":133238,"date":"2026-08-23T17:09:00","date_gmt":"2026-08-23T15:09:00","guid":{"rendered":"https:\/\/www.reunion68.se\/?p=133238"},"modified":"2026-08-23T07:00:04","modified_gmt":"2026-08-23T05:00:04","slug":"26-09-115","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.reunion68.se\/?p=133238","title":{"rendered":"Kr\u00f3tka historia Izraela. Bryk dla opornych."},"content":{"rendered":"

<\/p>\n

\n

\"\"<\/a>Kr\u00f3tka historia Izraela. Bryk dla opornych.<\/a><\/strong><\/span><\/h3>\n

Beata Lewkowicz <\/strong>(Nowakowska)<\/em><\/span><\/p>\n

\n
\n
\n
\n
\n
\n

Ze szczeg\u00f3ln\u0105 dedykacj\u0105 dla wszystkich, kt\u00f3rzy publicznie wyra\u017caj\u0105 g\u0142\u0119boki \u017cal, \u017ce austriacki malarz nie doko\u0144czy\u0142 dzie\u0142a. Pami\u0119tajcie, \u017ce ten fatalny pacykarz, zbrodniarz i generalnie ludzkie \u015bcierwo dawno ju\u017c zgni\u0142, a jego dusza (w co niestety osobi\u015bcie nie wierz\u0119, ale to dla tych, kt\u00f3rzy wierz\u0105) sma\u017cy si\u0119 w piekle – a Izrael \u017cyje. Jest. I b\u0119dzie r\u00f3wnie\u017c wtedy, kiedy i wy do\u0142\u0105czycie do swojego idola w za\u015bwiatach.<\/strong><\/h4>\n

.<\/h4>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n
\n
\n
\n
\n
\n
\n
\n
\n

Ci, kt\u00f3rzy s\u0105 jedynie lekko oporni z powodu mody, wp\u0142ywu znajomych, braku odpowiednich \u017ar\u00f3de\u0142 informacji, etc. – mam nadziej\u0119, \u017ce podejmiecie minimalny wysi\u0142ek emocjonalny oraz intelektualny i spr\u00f3bujecie przezwyci\u0119\u017cy\u0107 op\u00f3r w\u0142asnej materii.<\/strong><\/h4>\n
\n<\/div>\n

A wi\u0119c, drodzy Oporni – zaczynamy.<\/strong><\/h4>\n

Teoretycznie historia pa\u0144stwa Izrael zaczyna si\u0119 14 maja 1948 roku, kiedy to Dawid Ben-Gurion odczyta\u0142 Deklaracj\u0119 Niepodleg\u0142o\u015bci. Tylko \u017ce historia Izraela nie zacz\u0119\u0142a si\u0119 w 1948 roku. Izrael nie powsta\u0142 dlatego, \u017ce pewnego ranka grupa europejskich \u017byd\u00f3w znalaz\u0142a sobie na Bliskim Wschodzie atrakcyjn\u0105 dzia\u0142k\u0119 i postanowi\u0142a j\u0105 \u201eskolonizowa\u0107\u201d. By\u0142o dok\u0142adnie odwrotnie – \u017bydzi chcieli stworzy\u0107 w\u0142asne pa\u0144stwo w\u0142a\u015bnie tam, poniewa\u017c stamt\u0105d pochodzili.<\/span><\/p>\n

Na tej ziemi ukszta\u0142towa\u0142 si\u0119 nar\u00f3d \u017cydowski, tutaj istnia\u0142y staro\u017cytne kr\u00f3lestwa Izraela i Judy, Jerozolima by\u0142a politycznym i religijnym centrum \u017byd\u00f3w na d\u0142ugo przed powstaniem chrze\u015bcija\u0144stwa, a tym bardziej islamu. Tutaj znajdowa\u0142a si\u0119 \u015awi\u0105tynia. St\u0105d pochodz\u0105 podstawowe teksty, symbole i tradycje judaizmu. Po podbojach rzymskich i kolejnych \u017cydowskich powstaniach ogromna cz\u0119\u015b\u0107 \u017byd\u00f3w znalaz\u0142a si\u0119 w diasporze, cho\u0107 obecno\u015b\u0107 \u017cydowska na tej ziemi nigdy ca\u0142kowicie nie zanik\u0142a.<\/span><\/p>\n

Mam szczer\u0105 nadziej\u0119, \u017ce cz\u0119\u015b\u0107 z was, drodzy Oporni, mia\u0142a do czynienia chocia\u017cby z takimi podstawowymi dzie\u0142ami, jak Biblia (je\u017celi jeste\u015bcie katolikami lub nawet je\u015bli nie jeste\u015bcie, bo w ko\u0144cu to literatura i historia w jednym) i zdajecie sobie spraw\u0119, \u017ce archetypem europejskiej kultury, kt\u00f3ra nie bez kozery nazywa si\u0119 judeochrze\u015bcija\u0144sk\u0105, s\u0105 postacie pochodz\u0105ce prosto z \u017cydowskiej historii, jak Moj\u017cesz, Salomon lub Dawid. I \u017ce geografia tych wydarze\u0144 to w\u0142a\u015bnie dzisiejszy Bliski Wsch\u00f3d. A konkretnie Izrael – Judea, Samaria, Betlejem, Nazaret, Galilea, jezioro Genezaret, rzeka Jordan, Jerozolima. To s\u0105 nazwy zwi\u0105zane z kultur\u0105 i histori\u0105 \u017cydowsk\u0105.<\/span><\/p>\n

Sk\u0105d wzi\u0119\u0142a si\u0119 nazwa Izrael? Wed\u0142ug Ksi\u0119gi Rodzaju patriarcha Jakub po ca\u0142onocnym zmaganiu z tajemnicz\u0105 bosk\u0105 istot\u0105 otrzyma\u0142 imi\u0119 Izrael – \u201eten, kt\u00f3ry zmaga si\u0119 z Bogiem\u201d, istotne jest r\u00f3wnie\u017c, \u017ce z tego zmagania wyszed\u0142 \u017cywy – a wi\u0119c osta\u0142 si\u0119, przetrwa\u0142. Jego potomkowie zostali nazwani synami Izraela, czyli Izraelitami. Od tego samego imienia pochodzi p\u00f3\u017aniejsza nazwa staro\u017cytnego Kr\u00f3lestwa Izraela, a po tysi\u0105cach lat – wsp\u00f3\u0142czesnego Pa\u0144stwa Izrael.<\/span><\/p>\n

A sk\u0105d pochodzi s\u0142owo \u201e\u017byd\u201d? Ot\u00f3\u017c od imienia Juda (Jehuda), kt\u00f3ry by\u0142 wed\u0142ug Biblii jednym z syn\u00f3w Jakuba-Izraela. Od niego pochodzi\u0142o plemi\u0119 Judy, a od plemienia Kr\u00f3lestwo Judy, ze stolic\u0105 w Jerozolimie. Po upadku p\u00f3\u0142nocnego Kr\u00f3lestwa Izraela, a szczeg\u00f3lnie po niewoli babilo\u0144skiej, okre\u015blenie Jehudim – pierwotnie mniej wi\u0119cej \u201eludzie z Judy\/Judejczycy\u201d – zacz\u0119\u0142o by\u0107 u\u017cywane szerzej wobec cz\u0142onk\u00f3w \u017cydowskiej wsp\u00f3lnoty. St\u0105d przez greckie Ioudaios i \u0142aci\u0144skie Iudaeus wywodz\u0105 si\u0119 odpowiedniki s\u0142owa \u201e\u017byd\u201d w wielu j\u0119zykach.<\/span><\/p>\n

A wi\u0119c wszystko zacz\u0119\u0142o si\u0119 bardzo, bardzo, bardzo dawno temu.<\/span>
\nGdybym chcia\u0142a opowiedzie\u0107 ca\u0142\u0105 histori\u0119 biblijn\u0105, musia\u0142abym w\u0142a\u015bciwie zacz\u0105\u0107 od Adama i Ewy, a potem przej\u015b\u0107 przez Seta, Noego, Sema, Abrahama, Izaaka, Jakuba, jego dwunastu syn\u00f3w, Moj\u017cesza, niewol\u0119 egipsk\u0105 i Exodus. T\u0119 cz\u0119\u015b\u0107 historii zostawiam jednak Biblii, a dok\u0142adniej Torze. Drodzy Oporni, gdyby\u015bcie nie wiedzieli – Tora i Biblia maj\u0105, o zgrozo, ca\u0142kiem sporo wsp\u00f3lnego, bo Tora to dok\u0142adnie pi\u0119\u0107 pierwszych ksi\u0105g chrze\u015bcija\u0144skiego Starego Testamentu.<\/span><\/p>\n

Wiemy natomiast, \u017ce ludno\u015b\u0107 semicka \u017cy\u0142a w r\u00f3\u017cnych okresach w Egipcie, a \u017ar\u00f3d\u0142a i archeologia potwierdzaj\u0105 kontakty oraz przemieszczanie si\u0119 ludzi mi\u0119dzy Egiptem a Kanaanem.<\/span><\/p>\n

Ale \u017ce gdzie\u015b w ko\u0144cu trzeba postawi\u0107 granic\u0119 bryku, zaczn\u0119 od archeologicznych konkret\u00f3w.<\/span>
\nJedno z najstarszych pozabiblijnych \u015bwiadectw istnienia ludu nazywanego Izraelem pochodzi z oko\u0142o 1208 roku p.n.e. – to egipska stela faraona Merenptaha, kt\u00f3ra wymienia \u201eIzrael\u201d w\u015br\u00f3d lud\u00f3w Kanaanu.<\/span>
\nW kolejnych stuleciach istnia\u0142y tutaj dwa \u017cydowskie kr\u00f3lestwa – Izrael na p\u00f3\u0142nocy i Juda na po\u0142udniu, \u017ce stolic\u0105 w Jerozolimie. P\u00f3\u0142nocne kr\u00f3lestwo zosta\u0142o podbite przez Asyri\u0119 pod koniec VIII wieku p.n.e. Juda przetrwa\u0142a jeszcze ponad sto lat.<\/span><\/p>\n

W 586 roku p.n.e. Babilo\u0144czycy pod wodz\u0105 Nabuchodonozora II zdobyli Jerozolim\u0119, zburzyli Pierwsz\u0105 \u015awi\u0105tyni\u0119 i zmusi\u0142 cz\u0119\u015b\u0107 \u017byd\u00f3w do przyniesienia si\u0119 do Babilonii. Tak rozpocz\u0119\u0142a si\u0119 znana mi\u0119dzy innymi w\u0142a\u015bnie z Biblii (a w ka\u017cdym razie by\u0107 powinna) niewola babilo\u0144ska.<\/span><\/p>\n

Ale Babilonia r\u00f3wnie\u017c nie by\u0142a wieczna.<\/span><\/p>\n

W 539 roku p.n.e. zdoby\u0142 j\u0105 perski kr\u00f3l Cyrus Wielki. Pozwoli\u0142 deportowanym ludom wraca\u0107 na swoje ziemie. Cz\u0119\u015b\u0107 \u017byd\u00f3w wr\u00f3ci\u0142a wi\u0119c do Judy, a w Jerozolimie odbudowano \u015awi\u0105tyni\u0119. Rozpocz\u0105\u0142 si\u0119 trwaj\u0105cy niemal sze\u015b\u0107 stuleci okres Drugiej \u015awi\u0105tyni.<\/span><\/p>\n

Potem przybyli Grecy. Po podbojach Aleksandra Wielkiego ziemia ta znalaz\u0142a si\u0119 pod panowaniem kolejnych w\u0142adc\u00f3w hellenistycznych. W II wieku p.n.e., za Antiocha IV, pr\u00f3by narzucenia \u017bydom hellenistycznych praktyk religijnych i ingerencja w kult w \u015awi\u0105tyni doprowadzi\u0142y do buntu Machabeuszy.<\/span>
\nI \u017bydzi wywalczyli w\u0142asn\u0105 pa\u0144stwowo\u015b\u0107.<\/span><\/p>\n

Powsta\u0142o pa\u0144stwo dynastii Hasmoneuszy, kt\u00f3re przez dziesi\u0119ciolecia by\u0142o niezale\u017cnym \u017cydowskim kr\u00f3lestwem. Czyli na d\u0142ugo przed rokiem 1948 istnia\u0142o tutaj nie tylko \u017cydowskie \u017cycie religijne i spo\u0142eczno\u015b\u0107 \u017cydowska, ale r\u00f3wnie\u017c \u017cydowskie pa\u0144stwo.<\/span><\/p>\n

W 63 roku p.n.e. do Jerozolimy wkroczy\u0142 rzymski w\u00f3dz Pompejusz (ten od triumwiratu z Cezarem i Krassusem) i rozpocz\u0119\u0142a si\u0119 epoka dominacji Rzymu. P\u00f3\u017aniej rz\u0105dzi\u0142 tu Herod Wielki (ten od rzezi niewini\u0105tek), zale\u017cny od Rzymian kr\u00f3l Judei, kt\u00f3ry przebudowa\u0142 i rozbudowa\u0142 Drug\u0105 \u015awi\u0105tyni\u0119.<\/span>
\nA rzymskie panowanie stawa\u0142o si\u0119 coraz trudniejsze do zniesienia. W 66 roku n.e. \u017bydzi rozpocz\u0119li wielkie powstanie przeciw Rzymowi. Cztery lata p\u00f3\u017aniej nadesz\u0142a katastrofa – w 70 roku n.e. wojska rzymskie dowodzone przez Tytusa zdoby\u0142y Jerozolim\u0119 i zburzy\u0142y Drug\u0105 \u015awi\u0105tyni\u0119.<\/span><\/p>\n

Po upadku Jerozolimy jednym z ostatnich miejsc \u017cydowskiego oporu pozosta\u0142a Masada – pot\u0119\u017cna twierdza na skale nad Morzem Martwym. W 73 lub 74 roku Rzymianie po d\u0142ugim obl\u0119\u017ceniu zbudowali ogromn\u0105 ramp\u0119 i wdarli si\u0119 do twierdzy. Wed\u0142ug J\u00f3zefa Flawiusza jej \u017cydowscy obro\u0144cy, nie chc\u0105c dosta\u0107 si\u0119 do rzymskiej niewoli, wybrali zbiorow\u0105 \u015bmier\u0107. Masada po wielu stuleciach sta\u0142a si\u0119 jednym z najwa\u017cniejszych symboli izraelskiej pami\u0119ci i oporu – \u201eMasada nigdy wi\u0119cej nie upadnie\u201d.<\/span><\/p>\n

Po kolejnym powstaniu Szymona Bar-Kochby w latach 132-135, cesarz Hadrian brutalnie rozprawi\u0142 si\u0119 z \u017bydami. Rzymska prowincja Judea zosta\u0142a w\u0142\u0105czona do prowincji nazwanej Syria Palaestina. Sama nazwa Palaestina by\u0142a starsza i mia\u0142a grecko-rzymskie korzenie, nie oznacza\u0142a istnienia pa\u0144stwa palesty\u0144skiego.<\/span>
\nPrzez nast\u0119pne stulecia ziemia zmienia\u0142a w\u0142adc\u00f3w – Rzymianie, Bizantyjczycy, Arabowie, krzy\u017cowcy, kolejne dynastie muzu\u0142ma\u0144skie, mamelucy, a od 1517 roku Turcy osma\u0144scy.<\/span><\/p>\n

Kiedy wi\u0119c nadszed\u0142 wiek XIX, na tych terenach nie istnia\u0142o \u017cadne \u201epa\u0144stwo Palestyna\u201d, kt\u00f3re za chwil\u0119 mia\u0142o zosta\u0107 podbite\/skolonizowane przez \u017byd\u00f3w. Obszar ten nale\u017ca\u0142 do Imperium Osma\u0144skiego. Mieszkali na nim \u017bydzi (co za niespodzianka, prawda?), Arabowie, chrze\u015bcijanie i inne spo\u0142eczno\u015bci.<\/span>
\nA co przez ten czas dzia\u0142o si\u0119 z \u017bydami?<\/span><\/p>\n

Ot\u00f3\u017c \u017bydzi rozproszyli si\u0119 po ogromnej cz\u0119\u015bci \u015bwiata, ale przede wszystkim po Europie, Afryce P\u00f3\u0142nocnej i Bliskim Wschodzie. Powsta\u0142y wielkie spo\u0142eczno\u015bci \u017cydowskie, kt\u00f3re przez stulecia \u017cy\u0142y pod w\u0142adz\u0105 chrze\u015bcija\u0144sk\u0105 albo muzu\u0142ma\u0144sk\u0105. I najcz\u0119\u015bciej wydawa\u0142o im si\u0119, \u017ce s\u0105 u siebie tylko do chwili, kiedy kto\u015b – cesarz, kr\u00f3l, car – uzna\u0142, \u017ce jest inaczej.<\/span><\/p>\n

W \u015bredniowiecznej chrze\u015bcija\u0144skiej Europie \u017bydzi podlegali ograniczeniom, dotycz\u0105cym miejsca zamieszkania, wykonywanych zawod\u00f3w i posiadania ziemi. Bywali tolerowani i chronieni przez w\u0142adc\u00f3w, a potem ten\u017ce sam albo nast\u0119pny w\u0142adca m\u00f3g\u0142 ich ograbi\u0107 i wyp\u0119dzi\u0107, je\u017celi przysz\u0142a mu na to ochota. Najcz\u0119\u015bciej by\u0142a to ochota na \u017cydowskie z\u0142oto.<\/span><\/p>\n

Podczas pierwszej krucjaty w 1096 roku krzy\u017cowcy dokonali masakr spo\u0142eczno\u015bci \u017cydowskich mi\u0119dzy innymi w miastach nad Renem – Wormacji, Moguncji i Spirze. Zanim dotarli do Jerozolimy, dla rozgrzewki mordowali \u017byd\u00f3w w Europie.<\/span><\/p>\n

W 1144 roku w angielskim Norwich znaleziono cia\u0142o ch\u0142opca, Williama. Miejscowych \u017byd\u00f3w oskar\u017cono o zamordowanie go w rzekomym rytualnym odtworzeniu m\u0119ki Chrystusa. Z tej i podobnych historii wyr\u00f3s\u0142 jeden z najbardziej ob\u0142\u0105kanych, a zarazem najtrwalszych antysemickich mit\u00f3w Europy – oszczerstwo krwi, czyli wiara, \u017ce \u017bydzi morduj\u0105 chrze\u015bcija\u0144skie dzieci, poniewa\u017c ich krwi potrzebuj\u0105 do \u017cydowskich obrz\u0119d\u00f3w, szczeg\u00f3lnie do wypieku macy na Pesach. Judaizm oczywi\u015bcie nie tylko nie zna takiego obrz\u0119du (to historia dla opornych, wi\u0119c czuj\u0119 si\u0119 w obowi\u0105zku stwierdza\u0107 r\u00f3wnie\u017c truizmy), ale religijne prawo \u017cydowskie wr\u0119cz zakazuje spo\u017cywania krwi. Przez nast\u0119pne stulecia podobne oskar\u017cenia b\u0119d\u0105 wraca\u0107 w kolejnych krajach i wielokrotnie ko\u0144czy\u0107 si\u0119 pogromami, co oznacza nie mniej nie wi\u0119cej jak masowe morderstwa i napa\u015bci na spo\u0142eczno\u015b\u0107 \u017cydowsk\u0105.<\/span><\/p>\n

Jak w 1190 w Yorku, gdy oko\u0142o 150 \u017byd\u00f3w schroni\u0142o si\u0119 przed przed oszala\u0142ym z nienawi\u015bci i \u017c\u0105dzy krwi t\u0142umem w wie\u017cy zamkowej zwanej Clifford\u2019s Tower. Otoczeni i pozbawieni mo\u017cliwo\u015bci ucieczki, w cz\u0119\u015bci wybrali \u015bmier\u0107 z w\u0142asnych r\u0105k, a wie\u017ca zosta\u0142a podpalona. Ci, kt\u00f3rzy odm\u00f3wili samob\u00f3jstwa i zdecydowali si\u0119 wyj\u015b\u0107 z wie\u017cy, licz\u0105c na obiecan\u0105 mo\u017cliwo\u015b\u0107 przyj\u0119cia chrztu i ocalenia, zostali zamordowani przez t\u0142um. Zgin\u0119\u0142a niemal ca\u0142a znajduj\u0105ca si\u0119 tam spo\u0142eczno\u015b\u0107.<\/span><\/p>\n

W 1290 kr\u00f3l Edward I (ten, kt\u00f3ry dr\u0119czy\u0142 Szkot\u00f3w i William Wallace\u2019a czyli Bravehearda) wyp\u0119dzi\u0142 finalnie \u017byd\u00f3w z Anglii. Oficjalnie b\u0119d\u0105 mogli wr\u00f3ci\u0107 dopiero po ponad trzech i p\u00f3\u0142 wieku.<\/span>
\nPodobne rzeczy dzia\u0142y si\u0119 si\u0119 gdzie indziej.<\/span><\/p>\n

1306 nast\u0105pi\u0142o wyp\u0119dzenie \u017byd\u00f3w z Francji. Kr\u00f3l Filip Pi\u0119kny tak bardzo potrzebowa\u0142 pieni\u0119dzy, \u017ce najpierw wygna\u0142 \u017byd\u00f3w, a potem wzi\u0105\u0142 si\u0119 za zakon templariuszy – podobno rzucona na niego z p\u0142on\u0105cego stosu przez ostatniego wielkiego mistrza zakonu templariuszy kl\u0105twa spowodowa\u0142a, \u017ce jeszcze tego samego roku umar\u0142. P\u00f3\u017aniej pozwolono im wr\u00f3ci\u0107, nast\u0119pnie znowu ich wyp\u0119dzono. Schemat \u201emo\u017cecie mieszka\u0107 – ju\u017c nie mo\u017cecie – mo\u017cecie wr\u00f3ci\u0107\u201d powtarza\u0142 si\u0119 w r\u00f3\u017cnych cz\u0119\u015bciach Europy.<\/span>
\nA potem nadesz\u0142a jedna z najwi\u0119kszych katastrof \u015bredniowiecza, czyli Czarna \u015amier\u0107.<\/span><\/p>\n

W latach 1348-1351 Europa umiera\u0142a na d\u017cum\u0119 i szuka\u0142a winnego. A poniewa\u017c \u017bydzi byli pod r\u0119k\u0105, a wiedza o przyczynach epidemii \u017cadna – \u017bydzi zostali oskar\u017ceni o zatruwanie studni. Dosz\u0142o do masakr ca\u0142ych spo\u0142eczno\u015bci – w Strasburgu w 1349 roku setki \u017byd\u00f3w zosta\u0142y zamordowane.<\/span><\/p>\n

A teraz przenie\u015bmy si\u0119 do Hiszpanii. \u017bydzi mieszkali na P\u00f3\u0142wyspie Iberyjskim od staro\u017cytno\u015bci. Po muzu\u0142ma\u0144skim podboju w VIII wieku powsta\u0142a tam jedna z najwa\u017cniejszych spo\u0142eczno\u015bci \u017cydowskich \u015bwiata. Hiszpa\u0144skich \u017byd\u00f3w nazywano Sefardyjczykami, od hebrajskiego Sefarad – Hiszpania.<\/span><\/p>\n

Pod rz\u0105dami muzu\u0142ma\u0144skimi ich sytuacja zmienia\u0142a si\u0119 w zale\u017cno\u015bci od miejsca i epoki. Jako niemuzu\u0142manie mieli status podporz\u0105dkowany (dhimmi) i podlegali ograniczeniom, ale bywa\u0142y okresy, w kt\u00f3rych \u017cydowska kultura rozkwita\u0142a niezwykle intensywnie. \u017bydzi byli lekarzami, kupcami, t\u0142umaczami, uczonymi, poetami i urz\u0119dnikami. P\u00f3\u017aniej, za Almohad\u00f3w w XII wieku, sytuacja sta\u0142a si\u0119 znacznie gorsza – pojawi\u0142y si\u0119 przymusowe konwersje, prze\u015bladowania i ucieczki, dlatego rodzina Majmonides, jednego z najwa\u017cniejszych \u017cydowskich filozof\u00f3w i uczonych \u015bredniowiecza musia\u0142a ucieka\u0107 z Kordoby przed prze\u015bladowaniami.<\/span><\/p>\n

Wraz z post\u0119pami chrze\u015bcija\u0144skiej rekonkwisty coraz wi\u0119cej \u017byd\u00f3w znalaz\u0142o si\u0119 pod w\u0142adz\u0105 chrze\u015bcija\u0144skich kr\u00f3l\u00f3w. Pocz\u0105tkowo byli im cz\u0119sto bardzo potrzebni jako lekarze, finansi\u015bci, poborcy podatkowi, administratorzy i ludzie posiadaj\u0105cy kontakty handlowe. Byli chronieni przez monarch\u00f3w, ale w\u0142a\u015bnie ich zwi\u0105zek z dworem i poborem podatk\u00f3w czyni\u0142 ich r\u00f3wnie\u017c wygodnym celem spo\u0142ecznej nienawi\u015bci.<\/span><\/p>\n

W XIV wieku sytuacja zacz\u0119\u0142a si\u0119 gwa\u0142townie pogarsza\u0107, bo Europa prze\u017cywa\u0142a epidemie, kryzysy gospodarcze i religijne napi\u0119cia, wiece anty\u017cydowskie kaznodziejstwo stawa\u0142o si\u0119 coraz agresywniejsze. \u017byd\u00f3w oskar\u017cano o bogacenie si\u0119 kosztem chrze\u015bcijan, lichw\u0119, profanowanie hostii i inne wyobra\u017cone zbrodnie religijne.<\/span><\/p>\n

Szczeg\u00f3lnie obrzydliwa rol\u0119 odegra\u0142 Ferrand Mart\u00ednez, archidiakon \u00c9ciji, kt\u00f3ry lata wyg\u0142asza\u0142 w Sewilli gwa\u0142towne anty\u017cydowskie kazania, domaga\u0142 si\u0119 niszczenia synagog i podburza\u0142 przeciw \u017bydom.<\/span>
\nW 1391 roku eksplodowa\u0142a przemoc.<\/span><\/p>\n

Zacz\u0119\u0142o si\u0119 w\u0142a\u015bnie w Sewilli. T\u0142um zaatakowa\u0142 dzielnic\u0119 \u017cydowsk\u0105, \u017byd\u00f3w mordowano, rabowano ich domy, niszczono synagogi i zmuszano ludzi si\u0142\u0105 do przyjmowania chrztu. Fala pogrom\u00f3w rozla\u0142a si\u0119 nast\u0119pnie na kolejne miasta Kastylii i Aragonii mi\u0119dzy innymi Kordob\u0119, Toledo, Walencj\u0119 i Barcelon\u0119. W wyniku tego pojawi\u0142a si\u0119 nowa grupa, bardzo wa\u017cna dla dalszej historii Hiszpanii, czyli conversos – \u017bydzi, kt\u00f3rzy przeszli na chrze\u015bcija\u0144stwo, oraz z czasem ich potomkowie. Pogardliwie nazywano ich r\u00f3wnie\u017c marranos. Oczywi\u015bcie nigdy im nie zapomniano i nie wybaczono pochodzenia. Chocia\u017c wielu conversos awansowa\u0142o spo\u0142ecznie, zdobywa\u0142o wykszta\u0142cenie, stanowiska ko\u015bcielne i urz\u0119dy, to jednak zacz\u0119\u0142o wywo\u0142ywa\u0107 niech\u0119\u0107 \u201estarych chrze\u015bcijan\u201d. Pojawi\u0142a si\u0119 idea limpieza de sangre czyli \u201eczysto\u015bci krwi\u201d. Nie wystarcza\u0142o ju\u017c by\u0107 chrze\u015bcijaninem. Zacz\u0119\u0142o mie\u0107 znaczenie, kim byli twoi przodkowie. To jest bardzo wa\u017cny moment w historii antysemityzmu, bo niech\u0119\u0107 zacz\u0119\u0142a przesuwa\u0107 si\u0119 od czysto religijnego \u201e\u017byd jest z\u0142y, poniewa\u017c wyznaje judaizm\u201d w kierunku czego\u015b znacznie trudniejszego do unikni\u0119cia – nawet je\u015bli zosta\u0142e\u015b chrze\u015bcijaninem, nadal podejrzewano ci\u0119 z powodu \u017cydowskiego pochodzenia. Kiedy\u015b w odleg\u0142ej przysz\u0142o\u015bci t\u0119 ide\u0119 doprowadzi do perfekcji niejaki Adolf Hitler.<\/span><\/p>\n

W 1478 roku Ferdynand Arago\u0144ski i Izabela Kastylijska uzyskali zgod\u0119 papie\u017ca na utworzenie hiszpa\u0144skiej inkwizycji. Jednym z jej g\u0142\u00f3wnych zada\u0144 sta\u0142o si\u0119 \u015bciganie conversos podejrzewanych o potajemne praktykowanie judaizmu. Tak, tak – nie polowanie na czarownice i szukanie heretyk\u00f3w kt\u00f3rzy mogliby uwa\u017ca\u0107, \u017ce Ziemia jest okr\u0105g\u0142a, ale \u015bciganie \u017byd\u00f3w.<\/span><\/p>\n

A potem nadszed\u0142 1492 rok. Ferdynand i Izabela zdobyli Grenad\u0119, ostatnie muzu\u0142ma\u0144skie pa\u0144stwo na P\u00f3\u0142wyspie Iberyjskim i w kilka miesi\u0119cy p\u00f3\u017aniej wydali edykt z Alhambry.<\/span>
\n\u017bydzi, kt\u00f3rzy nadal wyznawali judaizm, dostali wyb\u00f3r – chrzest albo wyjazd.<\/span><\/p>\n

Ogromna liczba wybra\u0142a wygnanie.<\/span><\/p>\n

Wtedy w\u0142a\u015bnie Sefardyjczycy rozproszyli si\u0119 po ogromnym obszarze – Imperium Osma\u0144skim, Afryce P\u00f3\u0142nocnej, Italii, Niderlandach i innych cz\u0119\u015bciach Europy oraz basenu Morza \u015ar\u00f3dziemnego. P\u00f3\u017aniej ich potomkowie docierali r\u00f3wnie\u017c do obu Ameryk.<\/span><\/p>\n

Su\u0142tan osma\u0144ski Bajazyd II przyj\u0105\u0142 wielu wyp\u0119dzonych \u017byd\u00f3w. Tradycja przypisuje mu z\u0142o\u015bliw\u0105 uwag\u0119, \u017ce Ferdynand uchodzi za m\u0105drego kr\u00f3la, cho\u0107 zubo\u017cy\u0142 w\u0142asne pa\u0144stwo, wzbogacaj\u0105c jego.<\/span>
\nW Imperium Osma\u0144skim powsta\u0142y wielkie sefardyjskie spo\u0142eczno\u015bci w Salonikach, Konstantynopolu i Smyrnie. Cz\u0119\u015b\u0107 wygna\u0144c\u00f3w dotar\u0142a tak\u017ce do ziemi Izraela. Safed w XVI wieku sta\u0142 si\u0119 jednym z najwa\u017cniejszych centr\u00f3w \u017cydowskiego \u017cycia religijnego na \u015bwiecie.<\/span><\/p>\n

Wyje\u017cd\u017caj\u0105cy czy raczej uciekaj\u0105cy z Hiszpanii \u017bydzi zabrali ze sob\u0105 j\u0119zyk, tzw. ladino, czyli j\u0119zyk judeohiszpa\u0144ski, wywodz\u0105cy si\u0119 ze \u015bredniowiecznej hiszpa\u0144szczyzny i zapisywany przez stulecia r\u00f3wnie\u017c alfabetem hebrajskim.<\/span><\/p>\n

Sefardyjczycy zostali wyrzuceni z Hiszpanii, ale nie znikn\u0119li. Przenie\u015bli swoj\u0105 kultur\u0119 do Afryki P\u00f3\u0142nocnej, Imperium Osma\u0144skiego i z powrotem tak\u017ce do ziemi swoich przodk\u00f3w.<\/span><\/p>\n

To bardzo istotny szczeg\u00f3\u0142, bo diaspora nie oznacza\u0142a wy\u0142\u0105cznie \u017byd\u00f3w rozproszonych w Europie, jak zdaje si\u0119 uwa\u017ca\u0107 wi\u0119kszo\u015b\u0107 Opornych.<\/span><\/p>\n

W 1497 roku r\u00f3wnie\u017c w Portugalii dochodzi do przymusowych konwersji i likwidacji jawnego \u017cycia \u017cydowskiego. Kolejni \u017bydzi i potomkowie przymusowo ochrzczonych uciekaj\u0105 p\u00f3\u017aniej do Amsterdamu, Hamburga, Londynu, Imperium Osma\u0144skiego i obu Ameryk.<\/span><\/p>\n

Tymczasem inna wielka cz\u0119\u015b\u0107 europejskich \u017byd\u00f3w – Aszkenazyjczycy – stopniowo przesuwa si\u0119 z Europy Zachodniej i \u015arodkowej przede wszystkim na wsch\u00f3d. Od \u015bredniowiecza kolejne prze\u015bladowania, pogromy i wyp\u0119dzenia wypycha\u0142y \u017byd\u00f3w z cz\u0119\u015bci Europy Zachodniej i niemieckiej, i ogromne spo\u0142eczno\u015bci powsta\u0142y na ziemiach Rzeczypospolitej Obojga Narod\u00f3w, bo Polska i Litwa przez d\u0142ugi czas oferowa\u0142y \u017bydom warunki znacznie lepsze ni\u017c wiele pa\u0144stw Europy Zachodniej.<\/span><\/p>\n

Ale i tutaj bezpiecze\u0144stwo nie by\u0142o trwa\u0142e.<\/span><\/p>\n

P\u00f3ki w Europie \u015arodkowej i Wschodniej panowa\u0142 pok\u00f3j i dobrobyt, p\u00f3ty \u017bydzi byli tolerowani.<\/span>
\nWraz z najazdami Tatar\u00f3w, powstaniem Chmielnickiego i szwedzkim Potopem sko\u0144czy\u0142a si\u0119 tak\u017ce wzgl\u0119dnie bezpieczna epoka polskich \u017byd\u00f3w.<\/span><\/p>\n

Podczas powstania Chmielnickiego w 1648 roku Kozacy i miejscowa ludno\u015b\u0107 ruska (ukrai\u0144ska) dokonywali masowych mord\u00f3w na \u017bydach, kt\u00f3rych uto\u017csamiano z polsk\u0105 szlacht\u0105 i jej systemem gospodarczym. Niszczono ca\u0142e gminy, mordowano, torturowano i gwa\u0142cono. Szczeg\u00f3lnie krwawe by\u0142y masakry w Niemirowie i Tulczynie w 1648 roku.. Zgin\u0119\u0142y dziesi\u0105tki tysi\u0119cy \u017byd\u00f3w, dok\u0142adna liczba ofiar jest przedmiotem spor\u00f3w historyk\u00f3w.<\/span><\/p>\n

W \u017cydowskiej pami\u0119ci wydarzenia te, okre\u015blane jako Gezerot Tach we-Tat (katastrofy lat 1648\u20131649), sta\u0142y si\u0119 jednym z najwi\u0119kszych symboli prze\u015bladowa\u0144 \u017byd\u00f3w przed XX wiekiem.<\/span>
\nPo rozbiorach ogromna cz\u0119\u015b\u0107 \u017byd\u00f3w zamieszkuj\u0105cych terytoria Rzeczpospolitej nagle staje si\u0119 poddanymi Imperium Rosyjskiego.<\/span><\/p>\n

Rosja stworzy\u0142a stref\u0119 osiedlenia, ograniczaj\u0105c obszary, na kt\u00f3rych wi\u0119kszo\u015b\u0107 \u017byd\u00f3w mo\u017ce legalnie mieszka\u0107.<\/span><\/p>\n

Zrozumienie tego, co dzia\u0142o si\u0119 z \u017bydami na \u015bwiecie, powinno, przynajmniej teoretycznie, pom\u00f3c zrozumie\u0107 Opornym, dlaczego \u017bydzi zacz\u0119li wraca\u0107 do swojej kolebki – na ziemie staro\u017cytnego Izraela i Judy.<\/span><\/p>\n

Dlaczego? Bo kiedy w XIX wieku narodzi\u0142 si\u0119 nowoczesny nacjonalizm i kolejne narody europejskie zacz\u0119\u0142y m\u00f3wi\u0107 o w\u0142asnych pa\u0144stwach, \u017bydzi mieli za sob\u0105 kilkana\u015bcie stuleci do\u015bwiadczenia \u017cycia jako mniejszo\u015b\u0107 zale\u017cna od cudzej decyzji, bo cudzych interes\u00f3w i cudzego widzimisi\u0119.<\/span><\/p>\n

Anglia mog\u0142a ich wyp\u0119dzi\u0107. Hiszpania mog\u0142a ich wyp\u0119dzi\u0107. Francja mog\u0142a ich wyp\u0119dzi\u0107, przyj\u0105\u0107 z powrotem i wyp\u0119dzi\u0107 ponownie. W jednym kraju mogli przez pokolenia stworzy\u0107 kwitn\u0105c\u0105 spo\u0142eczno\u015b\u0107, a nast\u0119pnie w ci\u0105gu kilku lat j\u0105 straci\u0107.<\/span><\/p>\n

W 1881 roku, po zab\u00f3jstwie cara Aleksandra II, przez Imperium Rosyjskie przesz\u0142y kolejne pogromy. \u017bydzi byli bici, mordowani i rabowani. Wtedy \u017cydowski lekarz z Odessy Leon Pinsker, wcze\u015bniej zwolennik asymilacji, doszed\u0142 do wniosku, \u017ce mo\u017ce problemem nie jest znalezienie jeszcze jednego kraju, kt\u00f3ry zgodzi si\u0119 \u017byd\u00f3w przez jaki\u015b czas tolerowa\u0107.<\/span><\/p>\n

Mo\u017ce \u017bydzi potrzebuj\u0105 w\u0142asnego.<\/span><\/p>\n

W 1882 roku opublikowa\u0142 \u201eAutoemancypacj\u0119\u201d. Jego my\u015bl jest prosta: \u017bydzi musz\u0105 przesta\u0107 by\u0107 wy\u0142\u0105cznie tolerowan\u0105 mniejszo\u015bci\u0105 zale\u017cn\u0105 od cudzej dobrej woli. Potrzebuj\u0105 politycznej samodzielno\u015bci.<\/span>
\nPowsta\u0142y organizacje Chowewej Syjon czyli Mi\u0142o\u015bnik\u00f3w Syjonu. Rozpocz\u0119\u0142a si\u0119 pierwsza wi\u0119ksza fala \u017cydowskiej imigracji do ziemi przodk\u00f3w.<\/span><\/p>\n

\u017bydzi zacz\u0119li KUPOWA\u0106 ziemi\u0119 od jej w\u0142a\u015bcicieli i zak\u0142ada\u0107 osady rolnicze.<\/span>
\nA wtedy na scenie pojawi\u0142 si\u0119 Theodor Herzl.<\/span><\/p>\n

Herzl by\u0142 zasymilowanym \u017cydowskim dziennikarzem z Wiednia. Obserwowa\u0142 europejski antysemityzm, afer\u0119 Dreifussa i doszed\u0142 do podobnego wniosku, \u017ce mo\u017cna m\u00f3wi\u0107 j\u0119zykiem kraju, w kt\u00f3rym si\u0119 mieszka, zdoby\u0107 wykszta\u0142cenie, zrobi\u0107 karier\u0119 i uwa\u017ca\u0107 si\u0119 za pe\u0142noprawnego obywatela, a mimo to pewnego dnia us\u0142ysze\u0107: jeste\u015b \u017bydem, wi\u0119c nie jeste\u015b jednym z nas.<\/span><\/p>\n

I w 1896 Herzl opublikowa\u0142 \u201ePa\u0144stwo \u017cydowskie\u201d, a rok p\u00f3\u017aniej zorganizowa\u0142 w Bazylei pierwszy Kongres Syjonistyczny.<\/span><\/p>\n

Syjonizm sta\u0142 si\u0119 zorganizowanym ruchem politycznym. Jego celem by\u0142o stworzenie prawnie zabezpieczonej ojczyzny dla narodu \u017cydowskiego w jego historycznej ziemi. Herzl prowadzi\u0142 negocjacje z politykami i monarchami. Inni syjoni\u015bci zbierali pieni\u0105dze, kupowali ziemi\u0119, tworzyli instytucje.<\/span>
\nW 1901 powsta\u0142 Jewish National Fund.<\/span><\/p>\n

W 1909 \u017cydowskie rodziny za\u0142o\u017cy\u0142y na wydmach obok Jaffy Tel Awiw., a Eliezer Ben-Jehuda i inni odrodzili hebrajski jako j\u0119zyk codziennego \u017cycia.<\/span><\/p>\n

Zanim wi\u0119c powsta\u0142o pa\u0144stwo, powstawa\u0142o spo\u0142ecze\u0144stwo zdolne je stworzy\u0107: miasta, gospodarstwa, szko\u0142y, organizacje polityczne, zwi\u0105zki zawodowe, system ochrony zdrowia, instytucje naukowe i struktury samoobrony.<\/span><\/p>\n

Do I wojny \u015bwiatowej niemal ca\u0142y obszar Bliskiego Wschodu nadal nale\u017ca\u0142 do Imperium Osma\u0144skiego. Turcja jednak przegrywa wojn\u0119, imperium si\u0119 rozpada, a jego bliskowschodnie terytoria zostaj\u0105 podzielone g\u0142\u00f3wnie mi\u0119dzy Brytyjczyk\u00f3w i Francuz\u00f3w. Obszar, na kt\u00f3rym p\u00f3\u017aniej powstanie Izrael, przechodzi pod administracj\u0119 brytyjsk\u0105.<\/span><\/p>\n

W 1917 roku brytyjski minister spraw zagranicznych Arthur Balfour zadeklarowa\u0142 poparcie rz\u0105du brytyjskiego dla ustanowienia tam \u201enarodowego domu dla narodu \u017cydowskiego\u201d, z zastrze\u017ceniem praw istniej\u0105cych spo\u0142eczno\u015bci nie\u017cydowskich.<\/span><\/p>\n

Po I wojnie \u015bwiatowej zwyci\u0119skie pa\u0144stwa Ententy wykroi\u0142y z dawnego Imperium Osma\u0144skiego nowe jednostki polityczne. Jedn\u0105 z nich by\u0142a brytyjska Palestyna i w 1922 roku Liga Narod\u00f3w formalnie powierzy\u0142a Wielkiej Brytanii Mandat Palestyny. Dla Opornych – s\u0142owo \u201ePalestyna\u201d oznacza\u0142o konkretn\u0105 jednostk\u0119 administracyjn\u0105 zarz\u0105dzan\u0105 przez Wielk\u0105 Brytani\u0119, a nie niepodleg\u0142e pa\u0144stwo palesty\u0144skie. Co ciekawe, wielu miejscowych Arab\u00f3w wcale nie uwa\u017ca\u0142o si\u0119 wtedy za jaki\u015b \u201ePalesty\u0144czyk\u00f3w\u201d, lecz za Arab\u00f3w z po\u0142udniowej Syrii. Palestyn\u0119 uwa\u017cali za konstrukt syjonistyczny. Jeszcze w 1937 roku Auni Abd al-Hadi, jeden z wa\u017cniejszych arabskich polityk\u00f3w Mandatu, m\u00f3wi\u0142 przed Komisj\u0105 Peela: \u201eNie ma takiego kraju jak Palestyna. \u2018Palestyna\u2019 to termin wymy\u015blony przez syjonist\u00f3w. Nie ma Palestyny w Biblii. Nasz kraj przez stulecia by\u0142 cz\u0119\u015bci\u0105 Syrii!\u201d. \u017bydzi tymczasem bez problemu pos\u0142ugiwali si\u0119 nazw\u0105 \u201ePalestyna\u201d i nazywali swoje instytucje palesty\u0144skimi. W 1948 roku stworzyli jednak w\u0142asne pa\u0144stwo i nazwali je Izrael, a okre\u015blenie \u201ePalestyna\u201d po prostu porzucili. I t\u0119 osierocon\u0105 przez \u017bydow nazw\u0119 \u201ePalestyna\u201d, kt\u00f3rej wcze\u015bniej nie chcieli – przej\u0119li Arabowie. Wiele to m\u00f3wi o rzekomej palesty\u0144skiej to\u017csamo\u015bci narodowej, o kt\u00f3rej teraz tyle s\u0142yszymy.<\/span><\/p>\n

Brytyjczycy nast\u0119pnie arbitralnie wy\u0142\u0105czyli ziemie na wsch\u00f3d od Jordanu spod postanowie\u0144 dotycz\u0105cych \u017cydowskiej siedziby narodowej. Powsta\u0142a tam Transjordania – p\u00f3\u017aniejsza Jordania.<\/span>
\nW mi\u0119dzyczasie miejscowi Arabowie nie chcieli pa\u0144stwa \u017cydowskiego.<\/span><\/p>\n

Nie b\u0119d\u0119 tego nazywa\u0107 enigmatycznie \u201enarastaj\u0105cymi napi\u0119ciami\u201d, bo napi\u0119cie nikogo jeszcze nie zamordowa\u0142o. To by\u0142 (i jest) po prostu konflikt religijny. Jak zwykle islam kontra inne religie i wyznaj\u0105ce je ludy, a poniewa\u017c \u017bydzi wykazuj\u0105 wyj\u0105tkowo uparte przywi\u0105zanie do swojego wyznania i swojej to\u017csamo\u015bci – to dla Arab\u00f3w s\u0105 \u015bmiertelnym wrogiem.<\/span><\/p>\n

1920 – Jerozolima. Podczas muzu\u0142ma\u0144skiego \u015bwi\u0119ta Nabi Musa arabscy dzia\u0142acze podburzali zgromadzony t\u0142um przeciw \u017bydom i syjonizmowi. W\u015br\u00f3d nich by\u0142 Amin al-Husajni, pochodz\u0105cy z wp\u0142ywowej jerozolimskiej rodziny arabskiej dzia\u0142acz nacjonalistyczny, kt\u00f3ry rok p\u00f3\u017aniej zostanie wielkim muftim Jerozolimy i jednym z najwa\u017cniejszych przyw\u00f3dc\u00f3w arabskiego ruchu przeciw syjonizmowi, a nast\u0119pnie osobistym przyjacielem i doradc\u0105 ds. Holokaustu znanego nam ju\u017c Adolfa Hitlera. T\u0142um ruszy\u0142 na \u017cydowsk\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 Starego Miasta, bito \u017byd\u00f3w, pl\u0105drowano ich domy i sklepy, dochodzi\u0142o r\u00f3wnie\u017c do gwa\u0142t\u00f3w. Zgin\u0119\u0142o 5 \u017byd\u00f3w, 216 zosta\u0142o rannych. Brytyjczycy przez kilka dni nie zdo\u0142ali opanowa\u0107 przemocy, a cz\u0119\u015b\u0107 arabskich policjant\u00f3w pomaga\u0142a napastnikom.<\/span><\/p>\n

1921 – Jaffa. Dwie konkurencyjne \u017cydowskie grupy socjalistyczne pok\u0142\u00f3ci\u0142y si\u0119 i pobi\u0142y podczas pierwszomajowych demonstracji. W\u015br\u00f3d Arab\u00f3w rozesz\u0142a si\u0119 pog\u0142oska, \u017ce \u017bydzi atakuj\u0105 Arab\u00f3w. Arabski t\u0142um ruszy\u0142 wi\u0119c na \u017byd\u00f3w – ju\u017c nie na uczestnik\u00f3w b\u00f3jki, lecz na przypadkowych \u017cydowskich mieszka\u0144c\u00f3w, ich domy, sklepy i hostel dla nowo przyby\u0142ych imigrant\u00f3w. Zgin\u0119\u0142o 47 \u017byd\u00f3w, 146 zosta\u0142o rannych. W\u015br\u00f3d zamordowanych by\u0142 pisarz Josef Chaim Brenner.<\/span><\/p>\n

I wreszcie rok 1929 – Hebron. Arabski t\u0142um zaatakowa\u0142 wielowiekow\u0105 spo\u0142eczno\u015b\u0107 \u017cydowsk\u0105. Zamordowa\u0142 67 \u017byd\u00f3w. Byli zabijani w swoich domach i na ulicach. Niekt\u00f3rzy Arabowie ratowali swoich \u017cydowskich s\u0105siad\u00f3w, ukrywaj\u0105c ich przed napastnikami. Po masakrze spo\u0142eczno\u015b\u0107 \u017cydowska Hebronu zosta\u0142a ewakuowana. To oczywi\u015bcie eufemizm, bo praktycznie zostaj\u0105 po raz kolejny wygnani.<\/span>
\nTymczasem w Europie pojawi\u0142 si\u0119 Adolf Hitler.<\/span><\/p>\n

W 1933 doszed\u0142 do w\u0142adzy. \u017bydowska imigracja gwa\u0142townie ros\u0142a. Dla coraz wi\u0119kszej liczby ludzi wyjazd nie by\u0142 ju\u017c realizacj\u0105 ideologicznego marzenia o Syjonie.<\/span><\/p>\n

By\u0142 ucieczk\u0105.<\/span><\/p>\n

W 1936 roku dosz\u0142o do zbrojnej rebelii Arab\u00f3w przeciw Brytyjczykom i rozwijaj\u0105cej si\u0119 \u017cydowskiej siedzibie narodowej. Politycznie przewodzi\u0142 jej Arabski Komitet Wy\u017cszy z Aminem al-Husajnim na czele. \u017b\u0105dano zatrzymania \u017cydowskiej imigracji i sprzeda\u017cy ziemi \u017bydom. P\u00f3\u017aniejsza brytyjska Komisja Peela wskaza\u0142a jako jedn\u0105 z g\u0142\u00f3wnych przyczyn rebelii arabsk\u0105 \u201enienawi\u015b\u0107 i strach przed ustanowieniem \u017bydowskiej Siedziby Narodowej\u201d. Arabowie atakowali Brytyjczyk\u00f3w, \u017cydowskie osiedla i transport, mordowali \u017cydowskich cywil\u00f3w oraz Arab\u00f3w uznanych za wsp\u00f3\u0142pracownik\u00f3w lub przeciwnik\u00f3w rebelii.<\/span>
\nBrytyjska Komisja Peela w 1937 roku zaproponowa\u0142a podzia\u0142 ziemi na pa\u0144stwo \u017cydowskie i arabskie. Przyw\u00f3dztwo \u017cydowskie zaakceptowa\u0142o zasad\u0119 podzia\u0142u jako podstaw\u0119 dalszych rozm\u00f3w. Arabskie przyw\u00f3dztwo j\u0105 odrzuci\u0142o.<\/span><\/p>\n

I w\u0142a\u015bnie wtedy, w maju 1939 roku, po trzech latach arabskiej rebelii, Brytyjczycy wydali tzw. Bia\u0142\u0105 Ksi\u0119g\u0119 MacDonalda i w znacznej mierze<\/span><\/p>\n

ulegli arabskim \u017c\u0105daniom. Ograniczyli \u017cydowsk\u0105 imigracj\u0119 do 75 tysi\u0119cy os\u00f3b w ci\u0105gu nast\u0119pnych pi\u0119ciu lat, a p\u00f3\u017aniejsz\u0105 uzale\u017cnili od zgody Arab\u00f3w. Ograniczyli r\u00f3wnie\u017c mo\u017cliwo\u015b\u0107 kupowania ziemi przez \u017byd\u00f3w. Brytyjczycy chcieli uspokoi\u0107 Arab\u00f3w i zabezpieczy\u0107 swoje interesy na Bliskim Wschodzie przed zbli\u017caj\u0105c\u0105 si\u0119 wojn\u0105.<\/span><\/p>\n

Moment trudno by\u0142oby wybra\u0107 gorzej, bo za chwil\u0119 \u017bydzi b\u0119d\u0105 rozpaczliwie pr\u00f3bowali wydosta\u0107 si\u0119 z Europy, a \u015bwiat w ogromnej cz\u0119\u015bci nie b\u0119dzie chcia\u0142 ich przyj\u0105\u0107.<\/span><\/p>\n

Niemcy i ich wsp\u00f3\u0142pracownicy zamorduj\u0105 sze\u015b\u0107 milion\u00f3w europejskich \u017byd\u00f3w.<\/span><\/p>\n

Wielki mufti Amin al-Husajni, sp\u0119dzi cz\u0119\u015b\u0107 wojny w Berlinie, spotka si\u0119 z Hitlerem, b\u0119dzie wsp\u00f3\u0142pracowa\u0142 propagandowo z pa\u0144stwami Osi, a po wojnie bezproblemowo wywinie si\u0119 ze wszystkiego. Jego przyjaciele Francuzi, jak zawsze pr\u00f3buj\u0105cy flirtowa\u0107 z Arabami, umo\u017cliwi\u0105 mu \u201eucieczk\u0119\u201d do Egiptu. Do\u017cyje spokojnie lat siedemdziesi\u0105tych i umrze w Bejrucie, kt\u00f3ry jeszcze wtedy, w roku tysi\u0105c dziewi\u0119\u0107set siedemdziesi\u0105tym czwartym nadal b\u0119dzie Pary\u017cem Bliskiego Wschodu, bo bracia \u201ePalesty\u0144czycy\u201d, jeszcze nie zd\u0105\u017c\u0105 go doprowadzi\u0107 do katastrof. Co za ironia.<\/span><\/p>\n

Po Zag\u0142adzie syjonistyczny argument sprzed kilkudziesi\u0119ciu lat nabra\u0142 przera\u017caj\u0105co konkretnego znaczenia – je\u017celi \u017bydzi nie maj\u0105 w\u0142asnego pa\u0144stwa, nie maj\u0105 r\u00f3wnie\u017c miejsca, kt\u00f3rego nikt nie mo\u017ce przed nimi zamkn\u0105\u0107.<\/span><\/p>\n

Po II wojnie \u015bwiatowej imperialna moc Korony zacz\u0119\u0142a s\u0142abn\u0105\u0107, imperium brytyjskie zacz\u0119\u0142o<\/span>
\nsi\u0119 rozpada\u0107, a utrzymywanie Mandatu sta\u0142o si\u0119 coraz kosztowniejsze i bardziej krwawe. Brytyjczycy, atakowani r\u00f3wnie\u017c przez \u017cydowskie organizacje podziemne i niezdolni do pogodzenia Arab\u00f3w z \u017bydami odpu\u015bcili. W 1947 roku przekazali problem ONZ, kt\u00f3ra 29 listopada 1947 zaproponowa\u0142a podzia\u0142 terytorium na pa\u0144stwo \u017cydowskie i arabskie.<\/span><\/p>\n

Wydawa\u0107 by si\u0119 mog\u0142o, \u017ce b\u0119dzie to osi\u0105galny kompromis.<\/span><\/p>\n

\u017bydzi nie dostaj\u0105 wszystkiego, czego chcieli, ale m\u00f3wi\u0105 tak. Arabskie przyw\u00f3dztwo m\u00f3wi nie.<\/span>
\nNatychmiast zacz\u0119\u0142y si\u0119 walki. Konflikt przerodzi\u0142 si\u0119 w wojn\u0119 domow\u0105 mi\u0119dzy spo\u0142eczno\u015bci\u0105 \u017cydowsk\u0105 i arabsk\u0105 jeszcze pod formalnymi rz\u0105dami Brytyjczyk\u00f3w. Arabskie oddzia\u0142y atakowa\u0142y \u017cydowski transport i osiedla, blokowane by\u0142y drogi, w tym droga do Jerozolimy. \u017bydowska Hagana przechodzi\u0142a stopniowo od obrony do ofensywy. Brytyjczycy tymczasem konsekwentnie si\u0119 wycofywali.<\/span><\/p>\n

W czasie wojny setki tysi\u0119cy miejscowych Arab\u00f3wo opu\u015bci\u0142ao swoje domy. Jedni uciekli przed walkami i ze strachu, w cz\u0119\u015bci miejsc dosz\u0142o do ewakuacji zarz\u0105dzanych przez stron\u0119 arabsk\u0105, w innych ludno\u015b\u0107 zosta\u0142a zmuszona do odej\u015bcia przez si\u0142y \u017cydowskie lub izraelskie. Nie istnieje jedna przyczyna wsp\u00f3lna dla ca\u0142ego exodusu. Arabowie nazw\u0105 p\u00f3\u017aniej te wydarzenia Nakb\u0105 – katastrof\u0105 – i uczyni\u0105 je jednym z fundament\u00f3w swojej narracji narodowej. C\u00f3\u017c – prawdziwe katastrofy mia\u0142y miejsce na Bliskim Wschodzie wielokrotnie i polega\u0142y na cyklicznym wyp\u0119dzaniu \u017byd\u00f3w. Ale do tego jeszcze wr\u00f3cimy.<\/span><\/p>\n

W Europie po II wojnie \u015bwiatowej by\u0142y miliony uchod\u017ac\u00f3w i przesiedle\u0144c\u00f3w – \u017byd\u00f3w ocala\u0142ych z Zag\u0142ady, Niemc\u00f3w wyp\u0119dzonych z Polski, Czechos\u0142owacji i innych pa\u0144stw, Polak\u00f3w przesuni\u0119tych ze wschodu na zach\u00f3d. Zasadniczym modelem by\u0142o ich przesiedlenie, naturalizacja i integracja w nowych pa\u0144stwach, cho\u0107 pami\u0119\u0107 o utraconych domach oczywi\u015bcie pozosta\u0142a.<\/span><\/p>\n

W przypadku Arab\u00f3w, kt\u00f3rzy opu\u015bcili obszar wojny 1948 r., powsta\u0142 natomiast system, kt\u00f3ry nie doprowadzi\u0142 do analogicznego wygaszenia problemu. UNRWA zosta\u0142a utworzona specjalnie dla uchod\u017ac\u00f3w arabskich, a jej system rejestracji obejmuje tak\u017ce potomk\u00f3w pierwotnych uchod\u017ac\u00f3w. Dlatego liczba os\u00f3b obj\u0119tych tym statusem wzros\u0142a z kilkuset tysi\u0119cy do kilku milion\u00f3w.<\/span><\/p>\n

W praktyce wi\u0119kszo\u015b\u0107 arabskich uchod\u017ac\u00f3w nie opu\u015bci\u0142a nawet obszaru dawnego Mandatu Palestyny. Przemie\u015bcili si\u0119 z teren\u00f3w, kt\u00f3re znalaz\u0142y si\u0119 w granicach Izraela, na tereny tego samego dawnego Mandatu – przede wszystkim do Judei i Samarii, zaj\u0119tych przez Jordani\u0119, oraz do Gazy, kontrolowanej przez Egipt.<\/span><\/p>\n

14 maja 1948 roku, kilka godzin przed formalnym wyga\u015bni\u0119ciem brytyjskiego Mandatu, Dawid Ben-Gurion odczyta\u0142 w Tel Awiwie Deklaracj\u0119 Niepodleg\u0142o\u015bci i og\u0142osi\u0142 powstanie Pa\u0144stwa Izrael. Po niemal dw\u00f3ch tysi\u0105cach lat bez w\u0142asnej pa\u0144stwowo\u015bci \u017bydzi zn\u00f3w mieli w\u0142asne pa\u0144stwo na ziemi, z kt\u00f3rej wywodzi si\u0119 ich nar\u00f3d. Stany Zjednoczone uzna\u0142y Izrael jeszcze tego samego dnia, Zwi\u0105zek Radziecki trzy dni p\u00f3\u017aniej. Ta mi\u0142o\u015b\u0107 jednak nie przetrwa\u0142a pr\u00f3by czasu.<\/span><\/p>\n

Nast\u0119pnego dnia na Izrael napad\u0142y armie Egiptu, Transjordanii, Syrii, Iraku i Libanu. Do wojny po stronie arabskiej do\u0142\u0105czy\u0142y r\u00f3wnie\u017c si\u0142y saudyjskie. Jednodniowe pa\u0144stwo musia\u0142o walczy\u0107 o to, \u017ceby drugiego dnia nadal istnie\u0107. Istnia\u0142o trzeciego, czwartego i poprzez kolejne dni. Wygra\u0142o wojn\u0119 z pa\u0144stwami arabskimi, kt\u00f3re pr\u00f3bowa\u0142y zdusi\u0107 je w\u0142a\u015bciwie w chwili narodzin.<\/span><\/p>\n

Dni przerodzi\u0142y si\u0119 tygodnie, tygodnie w miesi\u0105ce, a miesi\u0105ce w lata.<\/span><\/p>\n

Jednocze\u015bnie pa\u0144stwo arabskie przewidziane przez ONZ nie powsta\u0142o. Jude\u0119 i Samari\u0119 wraz ze Wschodni\u0105 Jerozolim\u0105 zaj\u0119\u0142a Transjordania, p\u00f3\u017aniejsza Jordania. Gaz\u0119 kontrolowa\u0142 Egipt.<\/span><\/p>\n

Jordania w 1950 roku formalnie zaanektowa\u0142 Jude\u0119 i Samari\u0119. Aneksja nie uzyska\u0142a szerokiego uznania mi\u0119dzynarodowego.<\/span><\/p>\n

W\u0142a\u015bnie w okresie jorda\u0144skiego panowania rozpowszechni\u0142o si\u0119 okre\u015blenie obecnie u\u017cywane w opozycji do historycznej nazwy tych ziem, Judea i Samaria, podkre\u015blaj\u0105cej zwi\u0105zki tych teren\u00f3w z Izraelem – West Bank, Zachodni Brzeg, czyli po prostu ziemie kr\u00f3lestwa le\u017c\u0105ce na zach\u00f3d od rzeki Jordan.<\/span><\/p>\n

Przez nast\u0119pnych 19 lat Jordania i Egipt nie stworzy\u0142y na kontrolowanych przez siebie ziemiach odr\u0119bnego pa\u0144stwa arabskiego, przewidzianego w planie ONZ. Zdumiewaj\u0105ce, nieprawda\u017c? Czy\u017cby chodzi\u0142o o nie tyle o dobro braci Arab\u00f3w, ile o utrwalenie wiecznego lewara na Izrael?<\/span>
\nWojna si\u0119 sko\u0144czy\u0142a. Ale pok\u00f3j nie nadszed\u0142.<\/span><\/p>\n

W 1949 roku Izrael podpisa\u0142 osobne uk\u0142ady rozejmowe z Egiptem, Libanem, Transjordani\u0105 i Syri\u0105. Irak nie podpisa\u0142 w\u0142asnego uk\u0142adu, jego wojska wycofa\u0142y si\u0119, a zajmowane przez nie pozycje przej\u0119\u0142a Jordania. Wyznaczono linie rozejmu, tzw. Zielon\u0105 Lini\u0119. Nast\u0105pi\u0142 rozejm, nie pok\u00f3j i nie ostatecznie ustalone granice.<\/span><\/p>\n

W latach 50. przez granice Izraela zacz\u0119li przedostawa\u0107 si\u0119 arabscy fedaini – uzbrojone grupy dokonuj\u0105ce napad\u00f3w, sabota\u017cu i zamach\u00f3w na terytorium Izraela. Przenikali przede wszystkim z kontrolowanej przez Egipt Gazy, ale tak\u017ce z terytorium Jordanii, oraz z innych s\u0105siednich pa\u0144stw. Atakowali izraelskie miejscowo\u015bci i transport, podk\u0142adali miny i mordowali cywil\u00f3w. Izrael odpowiada\u0142 zbrojnymi operacjami odwetowymi.<\/span><\/p>\n

R\u00f3wnocze\u015bnie nast\u0105pi\u0142 ogromny exodus \u017byd\u00f3w z kraj\u00f3w arabskich i muzu\u0142ma\u0144skich. W ci\u0105gu nast\u0119pnych dekad oko\u0142o 850 tysi\u0119cy \u017byd\u00f3w opuszcza te kraje w bardzo r\u00f3\u017cnych okoliczno\u015bciach – wskutek wyp\u0119dze\u0144, prze\u015bladowa\u0144, presji i strachu. Wielka cz\u0119\u015b\u0107 trafia do Izraela. \u017byd\u00f3w wywodz\u0105cych si\u0119 ze spo\u0142eczno\u015bci Bliskiego Wschodu okre\u015bla si\u0119 dzi\u015b najcz\u0119\u015bciej jako Mizrachijczyk\u00f3w – Mizrahim, czyli dos\u0142ownie \u201eWschodnich\u201d. Obok nich przybywaj\u0105 r\u00f3wnie\u017c liczni \u017bydzi sefardyjscy z Afryki P\u00f3\u0142nocnej.<\/span><\/p>\n

Dlatego Izrael bardzo szybko przesta\u0142 pasowa\u0107 nawet demograficznie do wygodnego obrazka \u201eeuropejskich bia\u0142ych kolonizator\u00f3w\u201d. C\u00f3\u017c z tego, skoro ten fakt umyka lewicowej opinii publicznej najwyra\u017aniej a\u017c do dzisiaj.<\/span><\/p>\n

W 1956 roku dosz\u0142o do tzw. kryzysu sueskiego. Prezydent Egiptu Gamal Abdel Naser znacjonalizowa\u0142 Kana\u0142 Sueski, uderzaj\u0105c w interesy Wielkiej Brytanii i Francji. Izrael mia\u0142 w\u0142asne powody do wojny – Egipt blokowa\u0142 Cie\u015bnin\u0119 Tira\u0144sk\u0105 dla izraelskiej \u017ceglugi, z kontrolowanej przez Egipt Gazy dzia\u0142ali fedaini, a Naser sprowadza\u0142 ogromne ilo\u015bci broni z bloku sowieckiego, nie ukrywaj\u0105c tego, \u017ce traktuje Izrael jako przeciwnika i wroga. Izrael zaatakowa\u0142 wi\u0119c Egipt i zaj\u0105\u0142 Synaj, a nast\u0119pnie do dzia\u0142a\u0144 wojennych w\u0142\u0105czy\u0142y si\u0119 Wielka Brytania i Francja. Pod silnym naciskiem USA i ZSRR wszystkie trzy pa\u0144stwa wycofa\u0142y si\u0119, a Izrael opu\u015bci\u0142 Synaj w 1957 roku.<\/span><\/p>\n

Pod koniec lat 50. pewien Egipcjanin, niejaki Jasir Arafat, kt\u00f3ry p\u00f3\u017aniej b\u0119dzie si\u0119 identyfikowa\u0142 jako Palesty\u0144czyk, oraz Chalil al-Wazir i ich wsp\u00f3\u0142pracownicy stworzyli organizacj\u0119 Fatah, kt\u00f3rej celem by\u0142o oczywi\u015bcie \u201ewyzwolenie Palestyny\u201d poprzez – jak\u017ceby inaczej – likwidacj\u0119 Izraela. Nie, nie, nigdy nie chodzi\u0142o o stworzenie pa\u0144stwa arabskiego obok Izraela – to zawsze mia\u0142o by\u0107 zamiast. Arafat w m\u0142odo\u015bci by\u0142 zwi\u0105zany ze \u015brodowiskiem Bractwa Muzu\u0142ma\u0144skiego w Egipcie, z kt\u00f3rego wywodzi\u0142 si\u0119 r\u00f3wnie\u017c Ahmed Jasin, p\u00f3\u017aniejszy tw\u00f3rca Hamasu. Arafat poszed\u0142 jednak w stron\u0119 \u015bwieckiego nacjonalizmu, Jasin – islamizmu. Fanatyzm religijny okaza\u0142 si\u0119 by\u0107 w przysz\u0142o\u015bci solidniejsz\u0105 baz\u0105 do nienawidzenia Izraela.<\/span>
\nW 1964 roku, w Kairze, powsta\u0142a OWP. I bynajmniej nie wy\u0142oni\u0142a si\u0119 spontanicznie z piask\u00f3w pustyni. Powo\u0142anie organizacji by\u0142o inicjatyw\u0105 Ligi Pa\u0144stw Arabskich, z Egiptem Nasera w roli g\u0142\u00f3wnej. Pierwszym przewodnicz\u0105cym zosta\u0142 Ahmad asz-Szukajri. Zwi\u0105zek Radziecki, kt\u00f3ry kilkana\u015bcie lat wcze\u015bniej popar\u0142 powstanie Izraela, zd\u0105\u017cy\u0142 ju\u017c w tym czasie zmieni\u0107 stron\u0119 – zbroi arabskich przeciwnik\u00f3w Izraela i coraz mocniej wi\u0105\u017ce w\u0142a\u015bnie z nimi swoj\u0105 bliskowschodni\u0105 polityk\u0119. Z czasem Moskwa nawi\u0105\u017ce bliskie stosunki z OWP, a KGB b\u0119dzie wspiera\u0142o i szkoli\u0142o palesty\u0144skie organizacje terrorystyczne. Wed\u0142ug Iona Pacepy, jednego z najwy\u017cszych rang\u0105 oficer\u00f3w wywiadu bloku sowieckiego, kt\u00f3ry uciek\u0142 na z Rumunii Zach\u00f3d, KGB nie tylko szkoli\u0142o Arafata, pomaga\u0142o budowa\u0107 jego polityczny wizerunek i wykorzysta\u0142o, ale poniek\u0105d nawet wykreowa\u0142o ruch pro palesty\u0144ski jako narz\u0119dzie sowieckiej wojny propagandowej z Izraelem i Zachodem.<\/span><\/p>\n

Data powstania OWP jest zreszt\u0105 warta zapami\u0119tania, organizacja ta powsta\u0142a bowiem trzy lata PRZED 1967 rokiem. Izrael nie kontrolowa\u0142 wtedy Judei i Samarii. Kontrolowa\u0142a je Jordania. Nie kontrolowa\u0142 Gazy – kontrolowa\u0142 j\u0105 Egipt.<\/span><\/p>\n

W 1967 roku prezydent Egiptu Naser wprowadzi\u0142 wojska na Synaj, za\u017c\u0105da\u0142 wycofania si\u0142 ONZ i<\/span>
\nzamkn\u0105\u0142 Cie\u015bnin\u0119 Tira\u0144sk\u0105 dla izraelskiej \u017ceglugi. Egipt zawar\u0142 porozumienie wojskowe z Jordani\u0105. Syria pozosta\u0142a w konflikcie z Izraelem. Pa\u0144stwa arabskie zmobilizowa\u0142y wojska.<\/span><\/p>\n

5 czerwca Izrael uderzy\u0142 pierwszy, atakuj\u0105c egipskie lotnictwo i w ci\u0105gu kilku godzin w ogromnej mierze niszcz\u0105c je na ziemi, co da\u0142o mu olbrzymi\u0105 przewag\u0119 i by\u0142o jednym z kluczy do zwyci\u0119stwa w sze\u015b\u0107 dni, w czasie kt\u00f3rych pokona\u0142 Egipt, Jordani\u0119 i Syri\u0119 (kt\u00f3re w mi\u0119dzyczasie do\u0142\u0105czy\u0142y do wojny przeciw Izraelowi, pr\u00f3buj\u0105c wykorzysta\u0107 okazj\u0119) – i st\u0105d oczywi\u015bcie wzi\u0119\u0142a si\u0119 nazwa \u201ewojna sze\u015bciodniowa\u201d.<\/span><\/p>\n

Od Egiptu zdoby\u0142 Synaj i Gaz\u0119, od Syrii – Wzg\u00f3rza Golan, a od Jordanii Jude\u0119 i Samari\u0119 oraz Wschodni\u0105 Jerozolim\u0119. Nie odebra\u0142 wi\u0119c Judei i Samarii \u201epa\u0144stwu palesty\u0144skiemu\u201d, bo takiego pa\u0144stwa po prostu nie by\u0142o.<\/span>
\nNie istnia\u0142o. Izraelska armia walczy\u0142a tam z armi\u0105 jorda\u0144sk\u0105, kt\u00f3ra kontrolowa\u0142a te ziemie od 1948 roku.<\/span>
\nMi\u0119dzynarodowe prawo humanitarne kwalifikuje p\u00f3\u017aniejsz\u0105 izraelsk\u0105 kontrol\u0119 jako occupation. Ale to nic innego tylko termin techniczny, oznaczaj\u0105cy w prawie wojennym efektywn\u0105 kontrol\u0119 terytorium zaj\u0119tego w konflikcie. Nie oznacza, \u017ce w 1967 roku Izrael podbi\u0142 istniej\u0105ce pa\u0144stwo palesty\u0144skie – bo to nigdy si\u0119 nie wydarzy\u0142o. Powt\u00f3rz\u0119 – teren poprzednio zajmowa\u0142a Jordania i to z ni\u0105 walczy\u0142 Izrael. Przypomn\u0119 r\u00f3wnie\u017c, \u017ce wed\u0142ug prawa mi\u0119dzynarodowego Jordania zajmowa\u0142a ten obszar nielegalnie.<\/span><\/p>\n

Po roku 1967 terroryzm sta\u0142 si\u0119 \u015bwiatow\u0105 wizyt\u00f3wk\u0105 Arab\u00f3w palesty\u0144skich, zwanych teraz przez \u015bwiat Palesty\u0144czykami. Doszli oni bowiem do jak\u017ce niestety s\u0142usznego wniosku, \u017ce porwania samolot\u00f3w, ataki na mi\u0119dzynarodowe cele i branie zak\u0142adnik\u00f3w daj\u0105 im co\u015b, czego wcze\u015bniej nie mieli – \u015bwiatow\u0105 publiczno\u015b\u0107. Terroryzm sta\u0142 si\u0119 r\u00f3wnie\u017c narz\u0119dziem propagandy.<\/span><\/p>\n

1968 – lot El Al 426. Trzech terroryst\u00f3w LFWP porwa\u0142o samolot lec\u0105cy z Rzymu do Tel Awiwu i zmusi\u0142o go do l\u0105dowania w Algierze. Izraelczycy i za\u0142oga byli przetrzymywani przez ponad miesi\u0105c jako karta przetargowa w negocjacjach o uwolnienie arabskich wi\u0119\u017ani\u00f3w.<\/span><\/p>\n

1970 – Dawson\u2019s Field. LFWP przeprowadzi\u0142 niemal jednoczesn\u0105 seri\u0119 porwa\u0144 samolot\u00f3w pasa\u017cerskich. Setki pasa\u017cer\u00f3w sta\u0142y si\u0119 zak\u0142adnikami, a po zwolnieniu wi\u0119kszo\u015bci z nich terrory\u015bci wysadzili trzy puste samoloty na oczach \u015bwiatowych medi\u00f3w.<\/span><\/p>\n

1972 – lotnisko Lod. Trzech cz\u0142onk\u00f3w skrajnie lewicowej Japo\u0144skiej Armii Czerwonej, dzia\u0142aj\u0105cych wsp\u00f3lnie z LFWP, otwar\u0142o ogie\u0144 i rzuca\u0142o granaty w terminalu. Zamordowali 26 os\u00f3b i ranili oko\u0142o 80. Jak na ironi\u0119 wi\u0119kszo\u015b\u0107 zabitych stanowili chrze\u015bcija\u0144scy pielgrzymi z Portoryko.<\/span><\/p>\n

Dw\u00f3ch zamachowc\u00f3w zgin\u0119\u0142o, trzeci, K\u014dz\u014d Okamoto, zosta\u0142 schwytany. Niestety p\u00f3\u017aniej, na skutek absurdalnych wymian setek \u201eniewinnych palesty\u0144skich wi\u0119\u017ani\u00f3w\u201d zosta\u0142 uwolniony i do\u017cy\u0142 s\u0119dziwego wieku w Libanie. W 1985 roku Izrael wypu\u015bci\u0142 go w ramach s\u0142ynnej umowy D\u017cibrila, w kt\u00f3rej za trzech izraelskich \u017co\u0142nierzy uwolniono 1150 wi\u0119\u017ani\u00f3w – w\u015br\u00f3d nich r\u00f3wnie\u017c przysz\u0142ego za\u0142o\u017cyciela Hamasu Ahmeda Jasina.<\/span><\/p>\n

Drodzy Oporni – pami\u0119tajcie, \u017ce morderca Okamoto jest uznawany za bohatera i ku jego czci pisane s\u0105 rzewne laurki, np. przez Omara Farisa, g\u0142\u00f3wnego guru propalesty\u0144skiej hucpy, przyjmowanego na salonach przez przedstawicieli polskiego rz\u0105du i Sejmu. To tak na marginesie.<\/span><\/p>\n

1972 – Monachium. O\u015bmiu terroryst\u00f3w Czarnego Wrze\u015bnia wdar\u0142o si\u0119 do kwater izraelskiej reprezentacji podczas igrzysk olimpijskich. Dw\u00f3ch Izraelczyk\u00f3w zamordowali na miejscu, dziewi\u0119ciu wzi\u0119li jako zak\u0142adnik\u00f3w. Nieudana niemiecka pr\u00f3ba odbicia zako\u0144czy\u0142a si\u0119 \u015bmierci\u0105 wszystkich dziewi\u0119ciu. \u0141\u0105cznie zamordowanych zosta\u0142o jedenastu izraelskich sportowc\u00f3w i trener\u00f3w.<\/span><\/p>\n

1974 – Ma\u2019alot. Trzech terroryst\u00f3w Demokratycznego Frontu Wyzwolenia Palestyny zaj\u0119\u0142o szko\u0142\u0119 i wzi\u0119\u0142o ponad stu zak\u0142adnik\u00f3w, g\u0142\u00f3wnie dzieci. \u017b\u0105dali uwolnienia wi\u0119\u017ani\u00f3w. Podczas izraelskiej pr\u00f3by odbicia szko\u0142y terrory\u015bci strzelali do dzieci i rzucali w nie granatami. Zamordowali 22 uczni\u00f3w i troje doros\u0142ych zak\u0142adnik\u00f3w.<\/span><\/p>\n

1976 – Entebbe. Terrory\u015bci LFWP i ich niemieccy wsp\u00f3lnicy porwali samolot Air France ze 248 pasa\u017cerami i skierowali go do Ugandy, gdzie chroni\u0142 ich re\u017cim Idi Amina. Oddzielili Izraelczyk\u00f3w i \u017byd\u00f3w od wi\u0119kszo\u015bci pozosta\u0142ych pasa\u017cer\u00f3w. Izrael wys\u0142a\u0142 komandos\u00f3w ponad trzy tysi\u0105ce kilometr\u00f3w i w brawurowej nocnej operacji odbi\u0142 102 zak\u0142adnik\u00f3w. Zgin\u0105\u0142 dow\u00f3dca oddzia\u0142u Jonatan Netanjahu, starszy brat Benjamina Netanjahu.<\/span><\/p>\n

1978 – Coastal Road. Terrory\u015bci Fatahu wyl\u0105dowali na izraelskim wybrze\u017cu, zamordowali przypadkowo napotkan\u0105 kobiet\u0119, przej\u0119li autobus i wzi\u0119li jego pasa\u017cer\u00f3w jako zak\u0142adnik\u00f3w. Ostrzeliwali ludzi i samochody na trasie do Tel Awiwu. Zamordowali 38 izraelskich cywil\u00f3w, w tym 13 dzieci.<\/span><\/p>\n

To kalendarium terroru jest wa\u017cne, bo okre\u015blenie \u201ekonflikt izraelsko-arabski\u201d kompletnie tego do\u015bwiadczenia nie oddaje. Przez dziesi\u0119ciolecia Izraelczycy i \u017bydzi s\u0105 atakowani w domach, autobusach, samolotach, na lotniskach i nawet podczas igrzysk olimpijskich w Europie.<\/span><\/p>\n

Cofnijmy si\u0119 teraz troch\u0119 – do roku 1973.<\/span><\/p>\n

6 pa\u017adziernika 1973 roku Egipt i Syria niespodziewanie zaatakowa\u0142y Izrael w dzie\u0144 \u015bwi\u0119ta Jom Kipur.<\/span>
\nUrz\u0105d premiera pe\u0142ni\u0142a w\u00f3wczas ju\u017c Go\u0142da Meir. Izrael otrzyma\u0142 wiarygodn\u0105 informacj\u0119, \u017ce Egipt i Syria tego dnia zaatakuj\u0105. Szef sztabu David \u201eDado\u201d Elazar proponowa\u0142 uderzenie wyprzedzaj\u0105ce, ale Go\u0142da Meir odm\u00f3wi\u0142a. Obawia si\u0119, \u017ce je\u017celi Izrael znowu uderzy pierwszy, zostanie uznany za agresora i mo\u017ce straci\u0107 niezb\u0119dne wsparcie Stan\u00f3w Zjednoczonych. Amerykanie wywierali na Izrael du\u017c\u0105 presj\u0119, zachowane dokumenty dokumenty zawieraj\u0105 mi\u0119dzy innymi komunikat Kissingera, \u017ce \u201enie mo\u017ce by\u0107 uderzenia wyprzedzaj\u0105cego\u201d.<\/span><\/p>\n

Go\u0142da Meir powiedzia\u0142a tego ranka znamienne s\u0142owa, odnosz\u0105c si\u0119 w\u0142a\u015bnie do 1967 roku: \u201eTo nie jest 1967. Nie uwierz\u0105 nam.\u201d Egipt i Syria zaatakowa\u0142y kilka godzin p\u00f3\u017aniej. Izrael zosta\u0142 pot\u0119\u017cnie uderzony jednocze\u015bnie na Synaju i Wzg\u00f3rzach Golan i poni\u00f3s\u0142 w pierwszych dniach bardzo ci\u0119\u017ckie straty.<\/span><\/p>\n

Izrael jednak odzyska\u0142 inicjatyw\u0119. Na p\u00f3\u0142nocy odpar\u0142 wojska syryjskie ze Wzg\u00f3rz Golan, przeszed\u0142 do kontrataku i dotar\u0142 na odleg\u0142o\u015b\u0107 oko\u0142o 40 kilometr\u00f3w od Damaszku. Na po\u0142udniu izraelskie wojska pod dow\u00f3dztwem Ariela Szarona przekroczy\u0142y Kana\u0142 Sueski, znalaz\u0142y si\u0119 na jego zachodnim, egipskim brzegu i okr\u0105\u017cy\u0142y egipsk\u0105 III Armi\u0119. Gdy 24 pa\u017adziernika wesz\u0142o w \u017cycie zawieszenie broni, izraelskie oddzia\u0142y znajdowa\u0142y si\u0119 oko\u0142o 100 kilometr\u00f3w od Kairu.<\/span><\/p>\n

Izrael ostatecznie obroni\u0142 si\u0119 i militarnie odwr\u00f3ci\u0142 przebieg wojny, ale zwyci\u0119stwo z 1973 roku nie przypomina\u0142o triumfu z 1967. Zgin\u0119\u0142o ponad 2600 izraelskich \u017co\u0142nierzy, a pierwsze dni wojny obna\u017cy\u0142y katastrofalne b\u0142\u0119dy izraelskiego wywiadu i dow\u00f3dztwa. Wojna zniszczy\u0142a poczucie bezpiecze\u0144stwa spo\u0142ecze\u0144stwa Izraela, powsta\u0142e po zwyci\u0119stwie w wojnie sze\u015bciodniowej.<\/span><\/p>\n

A wtedy Egipt zrobi\u0142 co\u015b zaskakuj\u0105cego. Prezydent Egiptu Anwar Sadat doszed\u0142 do wniosku, \u017ce zamiast nast\u0119pnej wojny spr\u00f3buje negocjacji. Egipt i Izrael formalnie pozostawa\u0142y w stanie wojny od 1948 roku. W 1977 roku Sadat zrobi\u0142 co\u015b, co jeszcze kilka lat wcze\u015bniej wydawa\u0142oby si\u0119 niewyobra\u017calne – przylecia\u0142 do Izraela i przem\u00f3wi\u0142 w Knesecie. Premierem Izraela by\u0142 w\u00f3wczas Menachem Begin. Rozpocz\u0119\u0142y si\u0119 negocjacje, w kt\u00f3rych po\u015bredniczy\u0142 prezydent USA Jimmy Carter. Niezbyt entuzjastyczny przyjaciel Izraela. W ich wyniku w roku 1979 Egipt uzna\u0142 Izrael – a Izrael zgodzi\u0142 si\u0119 odda\u0107 Egiptowi ca\u0142y Synaj. Ca\u0142y. A wi\u0119c ponad 60 tysi\u0119cy kilometr\u00f3w kwadratowych. Izrael usun\u0105\u0142 stamt\u0105d r\u00f3wnie\u017c w\u0142asne osiedla. Egipt dosta\u0142 ziemi\u0119, Izrael dosta\u0142 pok\u00f3j. Sadat zap\u0142aci\u0142 za swoj\u0105 decyzj\u0119 najwy\u017csz\u0105 cen\u0119. W 1981 roku zosta\u0142 zamordowany podczas parady wojskowej przez egipskich islamist\u00f3w przeciwnych mi\u0119dzy innymi pokojowi z Izraelem.<\/span><\/p>\n

To pokazuje dobitnie, \u017ce twierdzenie \u201eIzrael nigdy nie oddaje zdobytej ziemi i nie chce pokoju\u201d po prostu nie wytrzymuje zderzenia z histori\u0105.<\/span><\/p>\n

Rok 1987 – Hamas te\u017c nie spad\u0142 z nieba. Podczas pierwszej intifady szejk Ahmed Jasin i jego wsp\u00f3\u0142pracownicy stworzyli Hamas, wywodz\u0105cy si\u0119 z palesty\u0144skiego \u015brodowiska Bractwa Muzu\u0142ma\u0144skiego. W 1988 roku Hamas opublikowa\u0142 tzw. kart\u0119, w kt\u00f3rej konflikt z Izraelem przedstawi\u0142 jako religijny, odrzuci\u0142 jakiekolwiek pokojowe rozwi\u0105zanie i w kt\u00f3rej roi\u0142o si\u0119 od jawnie antysemickich tre\u015bci, jak artyku\u0142 11 stwierdzaj\u0105cy, \u017ce Hamas uwa\u017ca \u201eziemi\u0119 Palestyny\u201d za islamski waqf po\u015bwi\u0119cony przysz\u0142ym pokoleniom muzu\u0142man\u00f3w a\u017c do Dnia S\u0105du i \u017ce nie wolno zrzec si\u0119 \u017cadnej jej cz\u0119\u015bci. Artyku\u0142 13 odrzuca\u0142 rozwi\u0105zania pokojowe i konferencje mi\u0119dzynarodowe jako sprzeczne z zasadami Hamasu.<\/span><\/p>\n

Wybiegaj\u0105c nieco w przysz\u0142o\u015b\u0107 – w dokumencie politycznym Hamasu z 2017 r. pojawi si\u0119 ju\u017c sformu\u0142owanie zupe\u0142nie jednoznaczne geograficznie, \u017ce Hamas odrzuca jak\u0105kolwiek alternatyw\u0119 dla \u201epe\u0142nego i ca\u0142kowitego wyzwolenia Palestyny, od rzeki do morza\u201d (from the river to the sea). Czyli de facto likwidacj\u0119 Izraela. Co zreszt\u0105 jest raczej ciekawe, bo dokument ten bywa przedstawiany jako \u201ez\u0142agodzenie\u201d stanowiska Hamasu. Czy ja ju\u017c wcze\u015bniej przypadkiem nie napisa\u0142am, \u017ce nigdy nie chodzi\u0142o o dwa pa\u0144stwa \u017cyj\u0105ce mniej lub bardziej pokojowo obok siebie, tylko o jedno istniej\u0105ce wy\u0142\u0105cznie zamiast? Tak? No to widocznie si\u0119 powtarzam, tak jak wielokrotnie powtarza\u0142 si\u0119 Hamas, ale cho\u0107by powt\u00f3rzy\u0142 to jeszcze i tysi\u0105c razy, to wybi\u00f3rczy s\u0142uch lewicowych, zachodnich libera\u0142\u00f3w zawsze b\u0119dzie wychwytywa\u0142 jedynie gruchanie go\u0142\u0105bka pokoju.<\/span><\/p>\n

W 1993 w Oslo premier Izraela Icchak Rabin i przyw\u00f3dca OWP Jasir Arafat podj\u0119li pr\u00f3b\u0119 zako\u0144czenia konfliktu. Tzn. Rabin j\u0105 podj\u0105\u0142, a Arafat tylko udawa\u0142. Jak zwykle.<\/span><\/p>\n

OWP uzna\u0142a prawo Izraela do istnienia w pokoju i bezpiecze\u0144stwie oraz zadeklarowa\u0142a wyrzeczenie si\u0119 terroryzmu (haha). Izrael uzna\u0142 OWP za reprezentacj\u0119 Palesty\u0144czyk\u00f3w.<\/span><\/p>\n

W wyniku porozumie\u0144 powsta\u0142a Autonomia Palesty\u0144ska, kt\u00f3ra przej\u0119\u0142a administracj\u0119 nad cz\u0119\u015bci\u0105 Gazy oraz Judei i Samarii, przez \u015bwiat wrogo nastawiony do Izraela uparcie nazywanymi Zachodnim Brzegiem.<\/span>
\nW 1994 Izrael podpisa\u0142 pok\u00f3j z Jordani\u0105.<\/span><\/p>\n

Ale – Hamas odrzuci\u0142 Oslo i rozpocz\u0105\u0142 seri\u0119 zamach\u00f3w samob\u00f3jczych.<\/span>
\nA w 1995 roku \u017cydowski ekstremista i ortodoks Jigal Amir zamordowa\u0142 Rabina za zawarcie porozumienia z Arabami.<\/span><\/p>\n

I nadzieje si\u0119 sko\u0144czy\u0142y – na pok\u00f3j, na spok\u00f3j, na normalno\u015b\u0107.<\/span><\/p>\n

I w roku 2000, po fiasku kolejnych negocjacji, rozpocz\u0119\u0142a si\u0119 tzw. druga intifada. A \u201eintifada\u201d jest s\u0142owem, pod kt\u00f3rym bardzo \u0142atwo schowa\u0107 rzeczywisto\u015b\u0107, kt\u00f3ra wygl\u0105da tak – zamachowcy samob\u00f3jcy, sformatowani przez islamskie pranie m\u00f3zgu w poszukiwaniu m\u0119cze\u0144stwa, daj\u0105cego im wej\u015bci\u00f3wk\u0119 do raju wysadzaj\u0105 si\u0119 w autobusach, restauracjach, kawiarniach, hotelach i na ulicach.<\/span><\/p>\n

2001 – Dolphinarium w Tel Awiwie: 21 zabitych.<\/span><\/p>\n

2001 – pizzeria Sbarro w Jerozolimie: 15 zabitych.<\/span><\/p>\n

2002 – hotel Park w Netanji, podczas kolacji sederowej: 30 zabitych.<\/span><\/p>\n

A to tylko kilka z wielu zamach\u00f3w, po prostu te najwi\u0119ksze. Poza nimi by\u0142y niezliczone ataki na mniejsz\u0105 skal\u0119 – strzelaniny, ataki no\u017cem, koktajle Mo\u0142otowa i kamienie rzucane w izraelskie samochody, pr\u00f3by zabijania pojedynczych Izraelczyk\u00f3w. Zgin\u0119\u0142o oko\u0142o 1000 os\u00f3b.<\/span><\/p>\n

W odpowiedzi Izrael przeprowadzi\u0142 operacj\u0119 Defensive Shield i zacz\u0105\u0142 budowa\u0107 fizyczn\u0105 barier\u0119 bezpiecze\u0144stwa, co spowodowa\u0142o powa\u017cne konsekwencje dla miejscowych Arab\u00f3w (bo ju\u017c nie mog\u0105 pracowa\u0107 w Izraelu tak \u0142atwo jak przedtem i jednocze\u015bnie podk\u0142ada\u0107 bomb, rzuca\u0107 si\u0119 z no\u017cami na przechodni\u00f3w lub wje\u017cd\u017ca\u0107 w nich samochodami) i ogromne kontrowersje mi\u0119dzynarodowe (bo przecie\u017c Izrael nie powinien histeryzowa\u0107 i odgradza\u0107 si\u0119 od swojego pokojowego i \u0142agodnego s\u0105siada. Zamachy? Jakie zamachy? No nie przesadzajmy!).<\/span><\/p>\n

Jednocze\u015bnie (c\u00f3\u017c za zaskoczenie – czy\u017cby to na skutek \u201eodgradzania\u201d budz\u0105cego \u201ekontrowersje\u201d?) liczba skutecznych zamach\u00f3w samob\u00f3jczych gwa\u0142townie spada.<\/span><\/p>\n

W sierpniu 2005 Izrael opu\u015bci\u0142 Stref\u0119 Gazy. Premier Ariel Szaron podj\u0105\u0142 decyzj\u0119 o jednostronnym wycofaniu. Izrael zlikwidowa\u0142 wszystkie 21 \u017cydowskich osiedli w Gazie i<\/span>
\nwycofa\u0142 sta\u0142\u0105 obecno\u015b\u0107 wojskow\u0105. Oko\u0142o o\u015bmiu tysi\u0119cy Izraelczyk\u00f3w zosta\u0142o przesiedlonych, w przewa\u017caj\u0105cej cz\u0119\u015bci wbrew w\u0142asnej woli, przez izraelskich \u017co\u0142nierzy i policj\u0119. Historia Gush Katif sko\u0144czy\u0142a si\u0119 nieodwo\u0142alnie. Domy zosta\u0142y zr\u00f3wnane z ziemi\u0105, groby ekshumowano. A trzeba wiedzie\u0107, \u017ce w judaizmie nie powinno si\u0119 zak\u0142\u00f3ca\u0107 spokoju zmar\u0142ych, nie powinno si\u0119 rusza\u0107 ziemi, w kt\u00f3rej s\u0105 ko\u015bci. Wi\u0119c by\u0142o to ogromne po\u015bwi\u0119cenie. Szkoda tylko, \u017ce na nic si\u0119 nie przyda\u0142o.<\/span><\/p>\n

Ju\u017c kilka godzin po przej\u0119ciu tego terenu przez mi\u0142uj\u0105cych pok\u00f3j Gaza w stron\u0119 Izraela polecia\u0142y pierwsze rakiety. I to by\u0142 koniec mrzonek Szarona o pokoju za ziemi\u0119.<\/span><\/p>\n

W 2006 Hamas wygra\u0142 wybory parlamentarne i ju\u017c w 2007 si\u0142\u0105 przej\u0105\u0142 Gaz\u0119, wypieraj\u0105c Fatah.<\/span>
\nZacz\u0119\u0142a si\u0119 epoka, kt\u00f3rej nie mo\u017cna stre\u015bci\u0107 zdaniem \u201ei dochodzi\u0142o do kolejnych star\u0107\u201d.<\/span><\/p>\n

Przez nast\u0119pne lata na Izrael spad\u0142y tysi\u0105ce rakiet i pocisk\u00f3w mo\u017adzierzowych. Najpierw szczeg\u00f3lnie ucierpia\u0142y miejscowo\u015bci przy granicy, takie jak Sderot. Mieszka\u0144cy mieli czasem kilkana\u015bcie sekund od alarmu do uderzenia. P\u00f3\u017aniejsze rakiety mia\u0142y coraz wi\u0119kszy zasi\u0119g. Zagro\u017cone by\u0142y Aszkelon, Aszdod, Beer Szewa, nast\u0119pnie Tel Awiw i Jerozolima. Izrael zbudowa\u0142 wi\u0119c schrony i system alarmowy, a nast\u0119pnie Iron Dome, kt\u00f3ry od 2011 roku przechwytuje rakiety zmierzaj\u0105ce w kierunku teren\u00f3w zamieszkanych.<\/span>
\nW tym miejscu warto sobie u\u015bwiadomi\u0107 fakt, kt\u00f3ry p\u00f3\u017aniej wielokrotnie b\u0119dzie si\u0119 przewija\u0142 i b\u0119dzie wykorzystywany przeciwko Izraelowi.<\/span><\/p>\n

Ma\u0142a liczba zabitych przez rakiety nie oznacza ma\u0142ej liczby atak\u00f3w. Oznacza, \u017ce Izrael wyda\u0142 ogromne pieni\u0105dze i wykorzysta\u0142 technologi\u0119, schrony i system ostrzegania, \u017ceby jego mieszka\u0144cy od tych rakiet nie gin\u0119li. Dla por\u00f3wnania – do Strefy Gazy p\u0142yn\u0119\u0142y wr\u0119cz niewyobra\u017calne pieni\u0105dze z ca\u0142ego \u015bwiata, rzekomo na pomoc mieszka\u0144com – i zosta\u0142y wykorzystywane do zbrojenia oraz rycia tuneli, nie by\u0142y inwestowane w rozw\u00f3j pa\u0144stwa, nie by\u0142y inwestowane w obron\u0119 i ochron\u0119 mieszka\u0144c\u00f3w. I w du\u017cej cz\u0119\u015bci zosta\u0142y te\u017c oczywi\u015bcie rozkradzione, buduj\u0105c ogromne fortuny hamasowskich i fatahowskich bonz\u00f3w.<\/span>
\nPo przej\u0119ciu Gazy przez Hamas rozpocz\u0105\u0142 si\u0119 powtarzaj\u0105cy si\u0119 przez nast\u0119pne lata schemat – ostrza\u0142 rakietowy Izraela, izraelskie operacje przeciw Hamasowi, zawieszenie broni i kolejna eskalacja. Do du\u017cych wojen dochodzi\u0142o w latach 2008-09, 2012, 2014 i 2021. W 2014 roku Izrael walczy\u0142 r\u00f3wnie\u017c z sieci\u0105 tuneli Hamasu prowadz\u0105cych z Gazy na jego terytorium. W 2021 roku w ci\u0105gu zaledwie jedenastu dni Hamas i Palesty\u0144ski Islamski D\u017cihad wystrzeli\u0142y w kierunku Izraela ponad cztery tysi\u0105ce rakiet.<\/span><\/p>\n

Wtedy wydarzy\u0142o si\u0119 co\u015b, co jeszcze niedawno wydawa\u0142o si\u0119 ma\u0142o prawdopodobne – cz\u0119\u015b\u0107 pa\u0144stw arabskich uzna\u0142a, \u017ce nie zamierza d\u0142u\u017cej uzale\u017cnia\u0107 w\u0142asnych stosunk\u00f3w z Izraelem od rozwi\u0105zania konfliktu palesty\u0144skiego. \u0141\u0105czy\u0142y je z Izraelem wsp\u00f3lne interesy gospodarcze, technologiczne i – co bardzo wa\u017cne – wsp\u00f3lny przeciwnik, czyli Iran. Administracja Donalda Trumpa wykorzysta\u0142a t\u0119 zmian\u0119 i doprowadzi\u0142a do Porozumie\u0144 Abrahamowych.<\/span><\/p>\n

W 2020 roku stosunki z Izraelem znormalizowa\u0142y Zjednoczone Emiraty Arabskie i Bahrajn, p\u00f3\u017aniej Maroko; rozpocz\u0105\u0142 si\u0119 r\u00f3wnie\u017c proces dotycz\u0105cy Sudanu. Izrael mia\u0142 ju\u017c trwaj\u0105cy od dziesi\u0119cioleci pok\u00f3j z Egiptem i Jordani\u0105.<\/span><\/p>\n

Arabowie i Izraelczycy mogli wi\u0119c uzna\u0107 si\u0119 wzajemnie, handlowa\u0107, wsp\u00f3\u0142pracowa\u0107 i utrzymywa\u0107 normalne stosunki.<\/span><\/p>\n

W 2023 roku Stany Zjednoczone prowadzi\u0142y rozmowy zmierzaj\u0105ce do normalizacji stosunk\u00f3w mi\u0119dzy Izraelem a Arabi\u0105 Saudyjsk\u0105. Gdyby do niej dosz\u0142o, jedno z najwa\u017cniejszych pa\u0144stw \u015bwiata arabskiego nawi\u0105za\u0142oby stosunki z Izraelem. Dla Hamasu by\u0142aby to polityczna katastrofa.<\/span>
\nI w\u0142a\u015bnie to trzeba by\u0142o rozwali\u0107 za wszelk\u0105 cen\u0119.<\/span><\/p>\n

Nadszed\u0142 poranek 7 pa\u017adziernika 2023<\/span><\/p>\n

O \u015bwicie Hamas rozpocz\u0105\u0142 pot\u0119\u017cny ostrza\u0142 rakietowy, a jednocze\u015bnie tysi\u0105ce terroryst\u00f3w, zar\u00f3wno b\u0119d\u0105cych jego cz\u0142onkami jak i mieszka\u0144cami Gazy, wdar\u0142o si\u0119 do po\u0142udniowego Izraela. Zaatakowali kibuce, miejscowo\u015bci, bazy wojskowe i festiwal Nova. Mordowali ludzi w domach i na drogach. Zabijali ca\u0142e rodziny. Dochodzi\u0142o do przemocy seksualnej. Oko\u0142o 1200 os\u00f3b zosta\u0142o zabitych, a 250 uprowadzonych do Gazy.<\/span><\/p>\n

Izrael poni\u00f3s\u0142 jedn\u0105 z najwi\u0119kszych kl\u0119sk wywiadowczych i wojskowych w swojej historii. Pogrom na w\u0142asnej ziemi. I rozpocz\u0105\u0142 wojn\u0119 przeciw Hamasowi. Oraz, jak si\u0119 finalnie okaza\u0142o – przeciwko ca\u0142emu \u015bwiatu.<\/span><\/p>\n

Mo\u017cna dyskutowa\u0107 o sposobie prowadzenia tej wojny, konkretnych decyzjach izraelskiego rz\u0105du, przysz\u0142o\u015bci Gazy, osiedlach w Judei i Samarii, Netanjahu i o stu innych rzeczach. Ale 7 pa\u017adziernika nie spad\u0142 z nieba. Za nim stoi ponad sto lat konkretnych decyzji, pr\u00f3b porozumienia, odm\u00f3w, wojen i przemocy. Hebron. Wojna 1948 roku. Fedaini. OWP. Monachium. Ma\u2019alot. Coastal Road. Sbarro. Zamachowcy samob\u00f3jcy. Rakiety z Gazy.<\/span><\/p>\n

Ale s\u0105 tam r\u00f3wnie\u017c – podzia\u0142 zaakceptowany przez \u017byd\u00f3w w 1947 roku, zwrot ca\u0142ego Synaju Egiptowi, Oslo, pok\u00f3j z Jordani\u0105, ca\u0142kowite usuni\u0119cie \u017cydowskich osiedli z Gazy i Porozumienia Abrahamowe.<\/span>
\nHistoria Izraela jako pa\u0144stwa formalnie zaczyna si\u0119 w 1948 roku.<\/span><\/p>\n

Tylko \u017ce je\u015bli zacznie si\u0119 j\u0105 opowiada\u0107 od 1948 roku, to w\u0142a\u015bciwie od pierwszego zdania opowiada si\u0119 j\u0105 od \u015brodka.<\/span><\/p>\n

Powy\u017cszy tekst jest, jak to ju\u017c okre\u015bli\u0142am w tytule brykiem, czyli skr\u00f3tem, czyli streszczeniem i jako taki z definicji wiele rzeczy upraszcza, a niekt\u00f3re pomija. Na pewno brakuje tutaj wielu nazwisk, wydarze\u0144 z historii Izraela, istotnych szczeg\u00f3\u0142\u00f3w – prosz\u0119 mi to wybaczy\u0107, bo jestem jedynie amatork\u0105, kt\u00f3ra stopniowo nauczy\u0142a si\u0119 rozumie\u0107 i kocha\u0107 Izrael.<\/span><\/p>\n

Chcia\u0142abym, \u017ceby ten tekst zosta\u0142 przeczytany przez ludzi ze zrozumieniem, bez uprzedze\u0144. Ale kiedy czytam kolejny komentarz, wyra\u017caj\u0105cy \u017cal, \u017ce austriacki malarz nie doko\u0144czy\u0142 swojej roboty, kolejne wezwania do de facto unicestwienia wszystkich \u017byd\u00f3w i pa\u0144stwa Izrael – z moich nadziei nie zostaje wiele.<\/span>
\nChcia\u0142abym, aby ludzie zrozumieli Izrael, aby spr\u00f3bowali zrozumie\u0107 zar\u00f3wno \u017byd\u00f3w, jak i to malutkie pa\u0144stwo po\u0142o\u017cone w samym oku bliskowschodniego cyklonu. \u017beby dostrzegli w nim to, co widz\u0119 ja – nie \u017bydowka i nie Izraelka – niez\u0142omno\u015b\u0107, pi\u0119kno, ci\u0105g\u0142o\u015b\u0107.<\/span><\/p>\n

\u017beby dostrzegli r\u00f3wnie\u017c, \u017ce w ci\u0105gu zaledwie kilku dziesi\u0119cioleci zbudowano tam nowoczesne, demokratyczne pa\u0144stwo, kt\u00f3re przyj\u0119\u0142o miliony imigrant\u00f3w, stworzy\u0142o siln\u0105 gospodark\u0119, nauk\u0119, kultur\u0119 i technologie nale\u017c\u0105ce do \u015bwiatowej czo\u0142\u00f3wki.<\/span><\/p>\n

Nie ziszczon\u0105 utopi\u0119, nie idea\u0142 – ale zwyk\u0142e pa\u0144stwo, kt\u00f3re ma takie samo prawo do istnienia jak ka\u017cde inne.<\/span><\/p>\n

I \u017ceby si\u0119 od tego pa\u0144stwa raz na zawsze odpieprzyli.<\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n

\n
\n
\n
\n

Zawarto\u015b\u0107 publikowanych artyku\u0142\u00f3w i materia\u0142\u00f3w nie reprezentuje pogl\u0105d\u00f3w ani opinii Reunion’68,<\/em>
\nani te\u017c webmastera Blogu Reunion’68, chyba ze jest to wyra\u017anie zaznaczone.
\nTwoje uwagi, linki, w\u0142asne artyku\u0142y lub wiadomo\u015bci prze\u015blij na adres:
\n<\/em>webmaster@reunion68.com<\/span><\/a><\/em><\/strong><\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n

\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Kr\u00f3tka historia Izraela. Bryk dla opornych. Beata Lewkowicz (Nowakowska) Ze szczeg\u00f3ln\u0105 dedykacj\u0105 dla wszystkich, kt\u00f3rzy publicznie wyra\u017caj\u0105 g\u0142\u0119boki \u017cal, \u017ce austriacki malarz nie doko\u0144czy\u0142 dzie\u0142a. Pami\u0119tajcie, \u017ce ten fatalny pacykarz, zbrodniarz i generalnie ludzkie \u015bcierwo dawno ju\u017c zgni\u0142, a jego dusza (w co niestety osobi\u015bcie nie wierz\u0119, ale to dla tych, kt\u00f3rzy wierz\u0105) sma\u017cy si\u0119 […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[6],"tags":[33,24],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/133238"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=133238"}],"version-history":[{"count":16,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/133238\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":133261,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/133238\/revisions\/133261"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=133238"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=133238"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=133238"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}