{"id":133361,"date":"2026-09-01T17:09:00","date_gmt":"2026-09-01T15:09:00","guid":{"rendered":"https:\/\/www.reunion68.se\/?p=133361"},"modified":"2026-08-30T10:12:22","modified_gmt":"2026-08-30T08:12:22","slug":"30-09-107","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.reunion68.se\/?p=133361","title":{"rendered":"Kiedy \u017bydzi mizrahi skorzystali ze swojego \u201eprawa powrotu\u201d"},"content":{"rendered":"

<\/p>\n

\n

\"\"<\/a>Kiedy \u017bydzi mizrahi skorzystali ze swojego \u201eprawa powrotu\u201d<\/a><\/strong><\/span><\/span><\/h3>\n

Lyn Julius<\/strong><\/span><\/p>\n

\n

Nie da si\u0119 cofn\u0105\u0107 zegara w kwestii wymiany uchod\u017ac\u00f3w
\n<\/strong><\/p>\n

\n

Je\u015bli kiedykolwiek czytali\u015bcie znakomit\u0105 ksi\u0105\u017ck\u0119 The War of Return<\/em> Einat Wilf i Adiego Schwartza, zrozumieliby\u015bcie, \u017ce sednem sprawy palesty\u0144skiej jest \u201eprawo powrotu\u201d palesty\u0144skich uchod\u017ac\u00f3w oraz milion\u00f3w ich potomk\u00f3w do Izraela. Ca\u0142a reszta – rozwi\u0105zanie dwupa\u0144stwowe czy jego brak – to odwracanie uwagi od istoty sprawy.<\/span><\/p>\n

Ju\u017c w latach 70. przyw\u00f3dcy arabscy zdali sobie spraw\u0119, \u017ce nie mog\u0105 domaga\u0107 si\u0119 \u201eprawa powrotu\u201d dla swoich arabskich pobratymc\u00f3w, skoro sami wyp\u0119dzili niemal milion \u017byd\u00f3w. Dlatego w 1975 roku Liga Arabska wyst\u0105pi\u0142a z apelem do \u017byd\u00f3w mizrahi – zw\u0142aszcza tych mieszkaj\u0105cych w Izraelu – aby powr\u00f3cili do kraj\u00f3w, w kt\u00f3rych si\u0119 urodzili. Irak i Maroko nale\u017ca\u0142y do pa\u0144stw najg\u0142o\u015bniej popieraj\u0105cych t\u0119 inicjatyw\u0119. Dzi\u0119ki temu pa\u0144stwom arabskim nie mo\u017cna ju\u017c by\u0142o zarzuca\u0107, \u017ce odmawiaj\u0105 swoim by\u0142ym \u017cydowskim obywatelom \u201eprawa powrotu\u201d.<\/span><\/p>\n

Trzydzie\u015bci lat wcze\u015bniej \u017cydowska spo\u0142eczno\u015b\u0107 \u015bwiata arabskiego zosta\u0142a zdziesi\u0105tkowana: \u017bydzi uciekali przed pogromami oraz usankcjonowanymi przez pa\u0144stwo prze\u015bladowaniami i wyw\u0142aszczeniami. Pod ka\u017cdym wzgl\u0119dem by\u0142a to bezprecedensowa, cho\u0107 w du\u017cej mierze przemilczana, \u201eczystka etniczna\u201d.<\/span><\/p>\n

Do 1975 roku w Libii pozosta\u0142a ju\u017c tylko garstka \u017byd\u00f3w ze spo\u0142eczno\u015bci licz\u0105cej niegdy\u015b 38 tysi\u0119cy os\u00f3b. W 2004 roku pu\u0142kownik Muammar Kaddafi zaprosi\u0142 libijskich \u017byd\u00f3w, by \u201ewr\u00f3cili do domu\u201d, a nast\u0119pnie niewielka delegacja \u017cydowska odwiedzi\u0142a Libi\u0119. Nie by\u0142 to jednak pierwszy przypadek, gdy libijski przyw\u00f3dca wzywa\u0142 \u017byd\u00f3w do powrotu do kraju ich urodzenia. Kiedy podobn\u0105 propozycj\u0119 z\u0142o\u017cy\u0142 w 1975 roku (\u201eCzy\u017c nie jeste\u015bcie Arabami tak jak my, arabskimi \u017bydami?\u201d), Albert Memmi, urodzony w Tunezji francuski pisarz i intelektualista, odpowiedzia\u0142 z drwin\u0105:<\/span><\/p>\n

\u201eOwszem, rzeczywi\u015bcie byli\u015bmy arabskimi \u017bydami – pod wzgl\u0119dem naszych obyczaj\u00f3w, kultury, muzyki, kuchni. Ale czy trzeba pozosta\u0107 arabskim \u017bydem, je\u015bli w zamian trzeba dr\u017ce\u0107 o w\u0142asne \u017cycie i przysz\u0142o\u015b\u0107 swoich dzieci oraz zawsze mie\u0107 odmawiane prawo do normalnego \u017cycia? Chcieliby\u015bmy by\u0107 arabskimi \u017bydami. Je\u015bli porzucili\u015bmy t\u0119 ide\u0119, to dlatego, \u017ce przez stulecia muzu\u0142ma\u0144scy Arabowie systematycznie uniemo\u017cliwiali jej urzeczywistnienie swoj\u0105 pogard\u0105 i okrucie\u0144stwem.\u201d<\/em><\/span><\/p>\n

Kto przy zdrowych zmys\u0142ach wr\u00f3ci\u0142by do kraj\u00f3w, kt\u00f3re pozostawa\u0142y r\u00f3wnie wrogie wobec \u017byd\u00f3w jak w dniu, w kt\u00f3rym zostali z nich wyp\u0119dzeni?<\/span><\/p>\n

W 1975 roku iracka Rada Dow\u00f3dztwa Rewolucji wyda\u0142a dekret – kt\u00f3rego istnienie potwierdza ameryka\u0144ski raport dyplomatyczny – zezwalaj\u0105cy irackim \u017bydom, kt\u00f3rzy wyemigrowali po 1948 roku, na powr\u00f3t do Bagdadu i odzyskanie praw wynikaj\u0105cych z irackiego obywatelstwa.<\/span><\/p>\n

Jednym z ludzi, kt\u00f3rzy odpowiedzieli na ten apel, by\u0142 Mordechaj Khabaza, iracki \u017byd mieszkaj\u0105cy w Izraelu.<\/span><\/p>\n

Gdy tylko Khabaza przyby\u0142 z \u201esyjonistycznego tworu\u201d, natychmiast wzbudzi\u0142 podejrzliwo\u015b\u0107 i gniew kilkuset \u017byd\u00f3w, kt\u00f3rzy pozostali w Iraku. Unikali z nim kontaktu, obawiaj\u0105c si\u0119, \u017ce w\u0142adze oskar\u017c\u0105 ich o utrzymywanie kontakt\u00f3w z syjonist\u0105. Syjonizm uznano za przest\u0119pstwo zagro\u017cone kar\u0105 \u015bmierci, a \u017bydom powszechnie stawiano sfabrykowane zarzuty szpiegostwa.<\/span><\/p>\n

Wed\u0142ug jednej z relacji Khabaza zach\u0119ca\u0142 iracki wywiad do skonfiskowania wszystkich zwoj\u00f3w Tory z synagog, \u201ez wyj\u0105tkiem garstki potrzebnej do modlitw\u201d. Pom\u00f3g\u0142 w\u0142adzom zgromadzi\u0107 zbi\u00f3r \u017cydowskich dokument\u00f3w<\/a>, kt\u00f3ry – jak na ironi\u0119 – zosta\u0142 p\u00f3\u017aniej odnaleziony przez Amerykan\u00f3w, w wodzie, w zalanej piwnicy siedziby tajnej policji. W 2003 roku przewieziono go z Bagdadu do Teksasu w celu konserwacji.<\/span><\/p>\n

O Mordechaju Khabazie wi\u0119cej nie s\u0142yszano. Spo\u0142eczno\u015b\u0107 \u017cydowska uwa\u017ca\u0142a, \u017ce Saddam kaza\u0142 go zabi\u0107, gdy przesta\u0142 by\u0107 u\u017cyteczny.<\/span><\/p>\n

Do Iraku z Izraela powr\u00f3ci\u0142o r\u00f3wnie\u017c troje cz\u0142onk\u00f3w rodziny Nawi. Ma\u0142\u017ce\u0144stwo, kt\u00f3rego oboje cz\u0142onkowie aktywnie dzia\u0142ali w partii komunistycznej w Petach Tikwie, przeprowadzi\u0142o si\u0119 wraz z synem z powrotem do Bagdadu. Pani Nawi powiedzia\u0142a reporterom na bagdadzkim lotnisku, \u017ce teraz, kiedy zn\u00f3w zacz\u0119\u0142a oddycha\u0107 bagdadzkim powietrzem, czuje si\u0119, jakby wr\u00f3ci\u0142a do raju. Jednak po pewnym czasie r\u00f3wnie\u017c ta rodzina znikn\u0119\u0142a bez \u015bladu.<\/span><\/p>\n

Wed\u0142ug jednej z opowie\u015bci spo\u0142eczno\u015b\u0107 \u017cydowska otrzyma\u0142a trumn\u0119 oraz polecenie pochowania jej na \u017cydowskim cmentarzu w Bagdadzie. Funkcjonariusze s\u0142u\u017cb bezpiecze\u0144stwa towarzyszyli cz\u0142onkom spo\u0142eczno\u015bci na cmentarzu, aby dopilnowa\u0107, \u017ce trumna nie zostanie otwarta. Niekt\u00f3rzy \u017bydzi natychmiast uznali, \u017ce w trumnie znajdowa\u0142y si\u0119 cia\u0142a ma\u0142\u017ce\u0144stwa Nawi. Inni s\u0105dz\u0105, \u017ce by\u0142a to trumna Mordechaja Khabazy.<\/span><\/p>\n

Niewielka liczba \u017byd\u00f3w powr\u00f3ci\u0142a do Maroka, jednak wezwanie arabskich przyw\u00f3dc\u00f3w, by \u017bydzi skorzystali ze swojego \u201eprawa powrotu\u201d, zako\u0144czy\u0142o si\u0119 fiaskiem. Jedyna droga prowadz\u0105ca do pokoju i pojednania wymaga od nich uznania, \u017ce dosz\u0142o do wymiany uchod\u017ac\u00f3w mi\u0119dzy \u017bydami mizrahi a palesty\u0144skimi Arabami. Zegara nie da si\u0119 cofn\u0105\u0107: \u017cadna z tych grup nie mo\u017ce wr\u00f3ci\u0107.<\/span><\/p>\n

Jednak UNRWA, kt\u00f3ra utrwala problem uchod\u017ac\u00f3w palesty\u0144skich w niesko\u0144czono\u015b\u0107, nadal daje Palesty\u0144czykom p\u0142onn\u0105 nadziej\u0119, \u017ce kiedy\u015b powr\u00f3c\u0105. \u017bydzi ju\u017c dawno przestali by\u0107 uchod\u017acami, dlatego – jak twierdz\u0105 Wilf i Schwartz – rozwi\u0105zaniem musi by\u0107 likwidacja UNRWA.<\/span><\/p>\n

\n

Link do orygina\u0142u:<\/em><\/span><\/p>\n

\n
Lyn\u2019s Substack<\/span><\/em><\/span><\/div>\n
\n
When Mizrahi Jews exercised their \u2018right of return\u2019<\/em><\/span><\/div>\n<\/div>\n
If you have ever read the excellent book, The War of Return by Einat Wilf and Adi Schwartz, you would understand that the Palestinian cause is all about \u2018the right of return\u2019 to Israel of Palestinian refugees and their millions of descendants. Everything else – two-state solution or not – is a red herring\u2026<\/em><\/span><\/div>\n<\/div>\n
\n
\n
\n
\n

Zawarto\u015b\u0107 publikowanych artyku\u0142\u00f3w i materia\u0142\u00f3w nie reprezentuje pogl\u0105d\u00f3w ani opinii Reunion’68,<\/em>
\nani te\u017c webmastera Blogu Reunion’68, chyba ze jest to wyra\u017anie zaznaczone.
\nTwoje uwagi, linki, w\u0142asne artyku\u0142y lub wiadomo\u015bci prze\u015blij na adres:
\n<\/em>webmaster@reunion68.com<\/span><\/a><\/em><\/strong><\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n

\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Kiedy \u017bydzi mizrahi skorzystali ze swojego \u201eprawa powrotu\u201d Lyn Julius Nie da si\u0119 cofn\u0105\u0107 zegara w kwestii wymiany uchod\u017ac\u00f3w Je\u015bli kiedykolwiek czytali\u015bcie znakomit\u0105 ksi\u0105\u017ck\u0119 The War of Return Einat Wilf i Adiego Schwartza, zrozumieliby\u015bcie, \u017ce sednem sprawy palesty\u0144skiej jest \u201eprawo powrotu\u201d palesty\u0144skich uchod\u017ac\u00f3w oraz milion\u00f3w ich potomk\u00f3w do Izraela. Ca\u0142a reszta – rozwi\u0105zanie dwupa\u0144stwowe czy jego brak […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[6],"tags":[33,24],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/133361"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=133361"}],"version-history":[{"count":6,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/133361\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":133420,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/133361\/revisions\/133420"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=133361"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=133361"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=133361"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}