{"id":134047,"date":"2026-09-24T17:09:00","date_gmt":"2026-09-24T15:09:00","guid":{"rendered":"https:\/\/www.reunion68.se\/?p=134047"},"modified":"2026-09-24T08:47:30","modified_gmt":"2026-09-24T06:47:30","slug":"29-09-106","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.reunion68.se\/?p=134047","title":{"rendered":"Antysyjonizm jako narz\u0119dzie wojny hybrydowej"},"content":{"rendered":"

Photo: L\u00e9onid Brejnev et Vladimir Poutine – svoboda.org.<\/em><\/span><\/p>\n

\n

\"\"<\/a>Antysyjonizm jako narz\u0119dzie wojny hybrydowej<\/a><\/strong><\/span><\/span><\/h3>\n

Paul Bargetto<\/strong><\/span><\/p>\n

\n
\n

Sowiecka syjonologia, Rosja Putina i strategiczne wykorzystywanie j\u0119zyka antysemickiego w latach 1967\u20132026<\/strong><\/h4>\n<\/div>\n
\n

Na d\u0142ugo zanim antysyjonizm sta\u0142 si\u0119 jednym z g\u0142\u00f3wnych j\u0119zyk\u00f3w moralnych radykalnej polityki na Zachodzie, dopracowano go w korytarzach KGB jako skuteczne narz\u0119dzie wojny hybrydowej. Nie znaczy to, \u017ce ka\u017cdy krytyk Izraela jest rosyjskim agentem ani \u017ce ka\u017cde oskar\u017cenie kierowane pod adresem Izraela zosta\u0142o wymy\u015blone w Moskwie. Chodzi o co\u015b znacznie bardziej konkretnego, a zarazem gro\u017aniejszego. Najbardziej totalne, demonizuj\u0105ce i nastawione na wywo\u0142ywanie silnych emocji odmiany wsp\u00f3\u0142czesnej retoryki antysyjonistycznej wyrastaj\u0105 wprost z sowieckiego j\u0119zyka politycznego stworzonego z my\u015bl\u0105 o destabilizowaniu przeciwnika. Podczas zimnej wojny j\u0119zyk ten s\u0142u\u017cy\u0142 delegitymizowaniu zachodniego sojusznika, zbli\u017ceniu Moskwy do \u015bwiata postkolonialnego i pog\u0142\u0119bianiu podzia\u0142\u00f3w w liberalnych demokracjach. Dzi\u015b okazuje si\u0119 przydatny z bardzo podobnych powod\u00f3w.<\/span><\/p>\n

Po 1967 roku instytucje sowieckie stworzy\u0142y, ujednolici\u0142y i zacz\u0119\u0142y eksportowa\u0107 ca\u0142y system antysyjonistycznego j\u0119zyka, w kt\u00f3rym dawne motywy antysemickie po\u0142\u0105czono ze s\u0142ownikiem antyimperializmu, antykolonializmu i antyfaszyzmu. Syjonizm przedstawiano jako rasizm, faszyzm, kolonializm, apartheid oraz ukryt\u0105 pot\u0119g\u0119 o globalnym zasi\u0119gu. W tym samym \u015brodowisku rozwini\u0119to tak\u017ce praktyk\u0119 odwracania znaczenia Zag\u0142ady, \u0142\u0105cznie z twierdzeniem, \u017ce \u017bydzi czy te\u017c syjoni\u015bci sami stali si\u0119 nowymi nazistami. Dobrym punktem wyj\u015bcia do poznania tego zjawiska s\u0105 badania Izabelli Tabarovsky nad sowieckim antysyjonizmem i jego p\u00f3\u017aniejszymi wcieleniami, a tak\u017ce prace Dariusza Stoli dotycz\u0105ce polskiej kampanii antysyjonistycznej z lat 1967\u20131968.<\/span><\/p>\n

W\u0142adimir Putin nie stworzy\u0142 tego instrumentu. On go odziedziczy\u0142. Przez pi\u0119tna\u015bcie lat s\u0142u\u017cy\u0142 w KGB, z czego sze\u015b\u0107 sp\u0119dzi\u0142 w Dre\u017anie, i zawodowo dojrzewa\u0142 w kulturze instytucjonalnej, w kt\u00f3rej tzw. \u015brodki aktywne, agenci wp\u0142ywu, dezinformacja, organizacje fasadowe oraz celowe podsycanie podzia\u0142\u00f3w politycznych by\u0142y czym\u015b zupe\u0142nie zwyczajnym, nale\u017ca\u0142y do podstawowych narz\u0119dzi pa\u0144stwa. By\u0142y genera\u0142 KGB Oleg Ka\u0142ugin nazywa\u0142 dzia\u0142alno\u015b\u0107 wywrotow\u0105 \u201esercem i dusz\u0105\u201d sowieckiego wywiadu. Jej celem nie by\u0142o zwyczajne przekonanie przeciwnika do w\u0142asnych racji. Chodzi\u0142o o os\u0142abienie Zachodu, rozbijanie jego sojuszy od \u015brodka i zasiewanie nieufno\u015bci.<\/span><\/p>\n

Raport Global Engagement Center Departamentu Stanu USA ze stycznia 2024 roku pokazuje t\u0119 genealogi\u0119 jeszcze wyra\u017aniej. Wed\u0142ug jego autor\u00f3w wykorzystywanie antysemityzmu przez Kreml nie jest wsp\u00f3\u0142czesn\u0105 improwizacj\u0105, ale cz\u0119\u015bci\u0105 znacznie starszego repertuaru pa\u0144stwowych metod, kt\u00f3rego ci\u0105g\u0142o\u015b\u0107 mo\u017cna prze\u015bledzi\u0107 od Imperium Rosyjskiego, przez Zwi\u0105zek Sowiecki, a\u017c po dzisiejsz\u0105 Federacj\u0119 Rosyjsk\u0105. Kolejni w\u0142adcy, s\u0142u\u017cby bezpiecze\u0144stwa i kontrolowane przez pa\u0144stwo media si\u0119ga\u0142y po antysemickie narracje, aby kompromitowa\u0107 przeciwnik\u00f3w, dzieli\u0107 spo\u0142ecze\u0144stwa innych pa\u0144stw oraz os\u0142abia\u0107 rzeczywistych lub wyobra\u017conych wrog\u00f3w zar\u00f3wno w kraju, jak i za granic\u0105. To szersze t\u0142o jest istotne, poniewa\u017c pokazuje, \u017ce sowiecka syjonologia nie pojawi\u0142a si\u0119 nagle w roku 1967. By\u0142a p\u00f3\u017anozimnowojenn\u0105 wersj\u0105 znacznie starszego rosyjskiego zwyczaju politycznego: wykorzystywania \u017cydowsko\u015bci i wyobra\u017ce\u0144 o \u017cydowskiej pot\u0119dze do realizacji interes\u00f3w pa\u0144stwa.<\/span><\/p>\n

Wojna przeciwko Ukrainie bardzo wyra\u017anie pokazuje t\u0119 ci\u0105g\u0142o\u015b\u0107. Moskiewska propaganda ponownie si\u0119gn\u0119\u0142a po j\u0119zyk \u201edenazyfikacji\u201d, przedstawia\u0142a Ukrai\u0144c\u00f3w jako nazist\u00f3w, a prezydenta Wo\u0142odymyra Ze\u0142enskiego jako zas\u0142on\u0119 skrywaj\u0105c\u0105 rzekomy nazizm ukrai\u0144skiego pa\u0144stwa. Pami\u0119\u0107 o Zag\u0142adzie zosta\u0142a wykorzystana do usprawiedliwienia agresji. Badacze wsp\u00f3\u0142czesnego rosyjskiego antysemityzmu oraz historii Ukrainy zwracaj\u0105 uwag\u0119, \u017ce narracje te wyrastaj\u0105 ze starych wzorc\u00f3w sowieckich: u\u017cywania symboliki nazistowskiej wobec przeciwnik\u00f3w politycznych oraz manipulowania histori\u0105 \u017byd\u00f3w dla osi\u0105gania cel\u00f3w geopolitycznych.<\/span><\/p>\n

Ten sam mechanizm my\u015blenia i ten sam arsena\u0142 retoryczny mo\u017cna dzi\u015b odnale\u017a\u0107 w kampaniach antyizraelskich, w kt\u00f3rych Izrael przedstawiany jest jako pa\u0144stwo nazistowskie, ludob\u00f3jcze, apartheidowe albo z samej swojej natury pozbawione prawa do istnienia. To nie jest przypadkowe podobie\u0144stwo. To ponowne uruchomienie broni sprawdzonej jeszcze w czasach zimnej wojny.<\/span><\/p>\n

We wsp\u00f3\u0142czesnym zachodnim dyskursie najostrzejszym ostrzem tej broni sta\u0142o si\u0119 s\u0142owo \u201eludob\u00f3jstwo\u201d. W prawie jest to poj\u0119cie wyj\u0105tkowo powa\u017cne, wymagaj\u0105ce dowod\u00f3w, post\u0119powania i rozstrzygni\u0119cia s\u0105dowego. W \u015bwiecie propagandy dzia\u0142a jednak cz\u0119sto inaczej: natychmiast podnosi temperatur\u0119 moralnego oskar\u017cenia. Sp\u0142aszcza histori\u0119, usuwa kontekst, spycha na margines szczeg\u00f3lny charakter wydarze\u0144 z 7 pa\u017adziernika i symbolicznie ustawia \u017cydowsk\u0105 samoobron\u0119 w miejscu zajmowanym wcze\u015bniej przez nazizm. Sowiecki antysyjonizm specjalizowa\u0142 si\u0119 dok\u0142adnie w takim odwracaniu r\u00f3l. Jeffrey Herf pokaza\u0142, \u017ce ju\u017c podczas wojny liba\u0144skiej w 1982 roku \u015brodowiska radykalnie antysyjonistyczne w Niemczech Wschodnich i Zachodnich pos\u0142ugiwa\u0142y si\u0119 wobec Izraela j\u0119zykiem ludob\u00f3jstwa. International Holocaust Remembrance Alliance zwraca z kolei uwag\u0119 na szerszy problem zniekszta\u0142cania pami\u0119ci o Zag\u0142adzie przez nieuprawnione analogie i odwracanie r\u00f3l sprawc\u00f3w oraz ofiar.<\/span><\/p>\n

Dla Polski i Europy ma to bezpo\u015brednie znaczenie z punktu widzenia bezpiecze\u0144stwa. Antysyjonizm funkcjonuje dzi\u015b w znacznie szerszym \u015brodowisku rosyjskiej wojny hybrydowej: obok cyberatak\u00f3w, finansowania politycznego, manipulacji medialnej, sabota\u017cu, operacji wp\u0142ywu i podsycania protest\u00f3w prowadz\u0105cych do coraz g\u0142\u0119bszej polaryzacji. Na skrajnej lewicy mo\u017cna go uruchomi\u0107 poprzez j\u0119zyk antykolonializmu i antyimperializmu. Na skrajnej prawicy dzia\u0142a poprzez teorie spiskowe, natywizm oraz resentyment cywilizacyjny. Dla Moskwy szczeg\u00f3lnie cenna jest w\u0142a\u015bnie jego zdolno\u015b\u0107 do przekraczania granic ideologicznych. Sp\u00f3jno\u015b\u0107 nie jest potrzebna. Wystarcz\u0105 silne emocje, uproszczony podzia\u0142 moralny i szkody wyrz\u0105dzane przeciwnikowi.<\/span><\/p>\n

Jak po 1967 roku zbudowano sowieck\u0105 syjonologi\u0119<\/strong><\/h4>\n

Punktem zwrotnym by\u0142a wojna sze\u015bciodniowa z czerwca 1967 roku. Wrogo\u015b\u0107 w\u0142adz sowieckich wobec \u017cydowskiego \u017cycia i swobody przemieszczania si\u0119 \u017byd\u00f3w istnia\u0142a oczywi\u015bcie du\u017co wcze\u015bniej, lecz kl\u0119ska wspieranych przez Moskw\u0119 pa\u0144stw arabskich stworzy\u0142a nowy problem ideologiczny. Zwi\u0105zek Sowiecki potrzebowa\u0142 j\u0119zyka, kt\u00f3ry jednocze\u015bnie pozwala\u0142by odbiera\u0107 Izraelowi legitymacj\u0119, chroni\u0107 presti\u017c Moskwy i mobilizowa\u0107 sojusznik\u00f3w w \u015bwiecie arabskim, w krajach postkolonialnych oraz w cz\u0119\u015bci zachodniej lewicy. Z tego wyrasta zjawisko nazwane p\u00f3\u017aniej \u201esyjonologi\u0105\u201d.<\/span><\/p>\n

Warto jednak od razu odrzuci\u0107 wizj\u0119, wed\u0142ug kt\u00f3rej stworzy\u0142a j\u0105 jaka\u015b bezosobowa abstrakcja o nazwie \u201eZwi\u0105zek Sowiecki\u201d. Za tym procesem stali konkretni ludzie i konkretne instytucje. Niko\u0142aj Mitrochin pokaza\u0142, \u017ce ju\u017c na pocz\u0105tku lat sze\u015b\u0107dziesi\u0105tych wok\u00f3\u0142 takich postaci jak Jurij Iwanow i Jewgienij Jewsiejew zacz\u0105\u0142 powstawa\u0107 rozpoznawalny kr\u0105g antysyjonistyczny. Zaplecze instytucjonalne zapewnia\u0142 mu Iwan Mi\u0142owanow z Wydzia\u0142u Mi\u0119dzynarodowego Komitetu Centralnego. Izabella Tabarovsky pokazuje z kolei, jak ta sie\u0107 \u0142\u0105czy\u0142a nadz\u00f3r partyjny, polityk\u0119 bliskowschodni\u0105, akademick\u0105 legitymizacj\u0119 i produkcj\u0119 propagandy w jeden trwa\u0142y system.<\/span><\/p>\n

Raport Departamentu Stanu USA jest szczeg\u00f3lnie cenny, poniewa\u017c przypomina r\u00f3wnie\u017c to, co wydarzy\u0142o si\u0119 przed rokiem 1967. Prowadzi czytelnika od antysemickich fa\u0142szerstw p\u00f3\u017anego okresu carskiego, w tym rozpowszechniania Protoko\u0142\u00f3w m\u0119drc\u00f3w Syjonu, poprzez sowieck\u0105 kampani\u0119 przeciwko \u201ekosmopolitom\u201d i stalinowski \u201espisek lekarzy\u201d, a\u017c po powr\u00f3t tych samych metod w epoce postsowieckiej.<\/span><\/p>\n

Z tej perspektywy syjonologia nie by\u0142a zerwaniem z wcze\u015bniejsz\u0105 rosyjsk\u0105 tradycj\u0105. By\u0142a jej przepisaniem na j\u0119zyk marksizmu-leninizmu. Teoria spiskowa zacz\u0119\u0142a wyst\u0119powa\u0107 jako analiza antyimperialistyczna. Dawny obraz \u017byda jako ukrytego wywrotowca zosta\u0142 zast\u0105piony obrazem syjonisty, kt\u00f3ry potajemnie organizuje zachodni\u0105 pot\u0119g\u0119. Ta ci\u0105g\u0142o\u015b\u0107 pomaga zrozumie\u0107, dlaczego po 1967 roku sowiecki antysyjonizm tak szybko przybra\u0142 instytucjonaln\u0105 form\u0119 i dlaczego okaza\u0142 si\u0119 tak trwa\u0142y.<\/span><\/p>\n

Jednym z g\u0142\u00f3wnych organizator\u00f3w tego systemu by\u0142 Jurij Iwanow. Mitrochin opisuje go jako jednego z pierwszych aktywist\u00f3w tego \u015brodowiska, natomiast Tabarovsky umieszcza bezpo\u015brednio pod Mi\u0142owanowem w sekcji bliskowschodniej Komitetu Centralnego. Iwanow odpowiada\u0142 mi\u0119dzy innymi za kontakty z izraelskimi komunistami, dobrze m\u00f3wi\u0142 po angielsku i podr\u00f3\u017cowa\u0142 po Bliskim Wschodzie, r\u00f3wnie\u017c do Izraela.<\/span><\/p>\n

Za namow\u0105 Mi\u0142owanowa napisa\u0142 wydan\u0105 w 1969 roku ksi\u0105\u017ck\u0119 Ostoro\u017cno: Sionizm!, znan\u0105 po angielsku jako Beware: Zionism! albo Caution: Zionism! \u2013 po polsku najnaturalniej: Uwaga: syjonizm!. Wed\u0142ug Tabarovsky w Zwi\u0105zku Sowieckim sprzedano oko\u0142o 800 tysi\u0119cy egzemplarzy, a ksi\u0105\u017ck\u0119 przet\u0142umaczono na co najmniej szesna\u015bcie j\u0119zyk\u00f3w.<\/span><\/p>\n

Jej znaczenie wynika\u0142o przede wszystkim z formy ideologicznej, jak\u0105 Iwanow nada\u0142 starym uprzedzeniom. Klasyczny spiskowy antysemityzm przepisa\u0142 na jedyny dozwolony w\u00f3wczas j\u0119zyk filozoficzny, czyli marksizm-leninizm. \u201eUkryta \u017cydowska pot\u0119ga\u201d sta\u0142a si\u0119 \u201emi\u0119dzynarodowym syjonizmem\u201d. Teorie o \u017cydowskiej kontroli finans\u00f3w i medi\u00f3w zosta\u0142y przedstawione jako krytyka imperializmu. Dzi\u0119ki temu dawne uprzedzenia mog\u0142y swobodnie kr\u0105\u017cy\u0107 w \u015brodowiskach, kt\u00f3re odrzuci\u0142yby jawnie rasistowski antysemityzm. Ten schemat nadal \u0142atwo rozpozna\u0107 w twierdzeniach o niezwykle pot\u0119\u017cnym \u201elobby syjonistycznym\u201d, kt\u00f3re rzekomo zmusza zachodnie pa\u0144stwa do dzia\u0142ania wbrew ich w\u0142asnym interesom.<\/span><\/p>\n

Jewgienij Jewsiejew wnosi\u0142 do tego \u015brodowiska nieco inny kapita\u0142. Mitrochin podaje, \u017ce pod koniec lat pi\u0119\u0107dziesi\u0105tych uko\u0144czy\u0142 MGIMO, Moskiewski Pa\u0144stwowy Instytut Stosunk\u00f3w Mi\u0119dzynarodowych, nast\u0119pnie pracowa\u0142 w Instytucie Filozofii Akademii Nauk ZSRR, by\u0142 zast\u0119pc\u0105 przewodnicz\u0105cego Rosyjskiego Towarzystwa Palesty\u0144skiego przy Akademii, prowadzi\u0142 wyk\u0142ady dla moskiewskiej organizacji partyjnej oraz towarzystwa Znanie, a przez pewien czas pe\u0142ni\u0142 nawet funkcj\u0119 osobistego t\u0142umacza j\u0119zyka arabskiego Nikity Chruszczowa i Leonida Bre\u017cniewa.<\/span><\/p>\n

Tabarovsky dodaje, \u017ce wcze\u015bniej pracowa\u0142 w ambasadzie sowieckiej w Kairze i zachowa\u0142 kontakty na wysokim szczeblu z Ministerstwem Spraw Zagranicznych, Komitetem Centralnym oraz KGB. Pomaga\u0142y mu w tym r\u00f3wnie\u017c rodzinne powi\u0105zania z Borysem Ponomariowem, wp\u0142ywowym szefem Wydzia\u0142u Mi\u0119dzynarodowego KPZR.<\/span><\/p>\n

W opublikowanej w 1971 roku ksi\u0105\u017cce Fascism under the Blue Star \u2013 Faszyzm pod niebiesk\u0105 gwiazd\u0105 \u2013 Jewsiejew pom\u00f3g\u0142 utrwali\u0107 jeden z najbardziej \u017cywotnych chwyt\u00f3w sowieckiej propagandy: uto\u017csamienie syjonizmu z nazizmem i faszyzmem.<\/span><\/p>\n

By\u0142o to czym\u015b wi\u0119cej ni\u017c zwyk\u0142\u0105 obelg\u0105. Powsta\u0142 schemat odwracaj\u0105cy znaczenie Zag\u0142ady, w kt\u00f3rym pa\u0144stwo \u017cydowskie mo\u017cna by\u0142o przedstawi\u0107 jako moralnego spadkobierc\u0119 re\u017cimu odpowiedzialnego za wymordowanie europejskich \u017byd\u00f3w. Wsp\u00f3\u0142czesna retoryka, kt\u00f3ra z definicji opisuje Izrael jako pa\u0144stwo nazistowskie albo natychmiast si\u0119ga po oskar\u017cenie o ludob\u00f3jstwo jako narz\u0119dzie ca\u0142kowitej delegitymizacji, porusza si\u0119 w obr\u0119bie tego dziedzictwa \u2013 niezale\u017cnie od tego, czy jej autorzy zdaj\u0105 sobie z tego spraw\u0119.<\/span><\/p>\n

Walerij Skur\u0142atow reprezentowa\u0142 najbardziej nacjonalistyczne skrzyd\u0142o tego \u015brodowiska. Aleksander Janow opisywa\u0142 go jako wa\u017cnego moskiewskiego dzia\u0142acza Komsomo\u0142u, natomiast Marlene Laruelle uzna\u0142a za jednego z najbardziej radykalnych autor\u00f3w sowieckiej syjonologii i p\u00f3\u017aniejsz\u0105 znacz\u0105c\u0105 posta\u0107 ruchu nacjonalistycznego oraz neopoga\u0144skiego, kt\u00f3ry wsp\u00f3\u0142tworzy\u0142 kultur\u0119 postsowieckiej skrajnej prawicy.<\/span><\/p>\n

Mitrochin wskazuje, \u017ce Skur\u0142atow przygotowa\u0142 p\u00f3\u017aniej program specjalnego kursu z 1984 roku zatytu\u0142owanego Krytyka ideologii syjonizmu. Traktowa\u0142 go niemal jak programowe podsumowanie pogl\u0105d\u00f3w ca\u0142ego \u015brodowiska, a zawarte w nim motywy szeroko rozpowszechniano w sowieckiej literaturze antysyjonistycznej.<\/span><\/p>\n

Ksi\u0105\u017cka Skur\u0142atowa Zionism and Apartheid \u2013 Syjonizm i apartheid \u2013 z 1975 roku pomog\u0142a z kolei usystematyzowa\u0107 w sowieckiej propagandzie por\u00f3wnanie Izraela z Republik\u0105 Po\u0142udniowej Afryki. Ma to znaczenie, poniewa\u017c okre\u015blanie Izraela mianem pa\u0144stwa apartheidu nie wyros\u0142o z neutralnego por\u00f3wnania przeprowadzonego po bezstronnym badaniu obu system\u00f3w. Kszta\u0142towa\u0142o si\u0119 w \u015brodowisku politycznym, kt\u00f3re r\u00f3wnocze\u015bnie promowa\u0142o rasistowskie i neopoga\u0144skie mity.<\/span><\/p>\n

Te same tre\u015bci rozpowszechniano nast\u0119pnie przez media i kultur\u0119 masow\u0105. Szczeg\u00f3ln\u0105 rol\u0119 odegra\u0142 pseudodokumentalny film z 1973 roku Secret and Open: The Aims and Deeds of the Zionists \u2013 Tajne i jawne: cele i dzia\u0142ania syjonist\u00f3w. Wsp\u00f3\u0142czesne rosyjskie \u017ar\u00f3d\u0142a same okre\u015blaj\u0105 go jako propagand\u0119 antysemick\u0105, a w 2021 roku pa\u0144stwo rosyjskie wpisa\u0142o film na federaln\u0105 list\u0119 materia\u0142\u00f3w ekstremistycznych.<\/span><\/p>\n

Polski Marzec 1968 jako model zastosowania tej metody<\/strong><\/h4>\n

Polska kampania antysyjonistyczna z lat 1967\u20131968 by\u0142a jednym z pierwszych i najbardziej wyrazistych zastosowa\u0144 tego nowego j\u0119zyka poza samym centrum sowieckim. Dariusz Stola pokaza\u0142, \u017ce zacz\u0119\u0142a si\u0119 jako kampania wymierzona w Izrael po wojnie sze\u015bciodniowej, lecz bardzo szybko przekszta\u0142ci\u0142a si\u0119 w wewn\u0119trzn\u0105 kampani\u0119 anty\u017cydowsk\u0105.<\/span><\/p>\n

S\u0142owo \u201esyjonista\u201d pozwala\u0142o przedstawia\u0107 polskich \u017byd\u00f3w, r\u00f3wnie\u017c ca\u0142kowicie zasymilowanych obywateli, jako podejrzan\u0105 grup\u0119 wewn\u0119trzn\u0105 dzia\u0142aj\u0105c\u0105 w interesie obcego pa\u0144stwa. W ten spos\u00f3b mo\u017cna by\u0142o atakowa\u0107 student\u00f3w, intelektualist\u00f3w, rywali w aparacie partyjnym czy ludzi kultury, nie si\u0119gaj\u0105c otwarcie po rasowy j\u0119zyk antysemityzmu.<\/span><\/p>\n

Kampania s\u0142u\u017cy\u0142a jednocze\u015bnie wielu celom politycznym. Pomog\u0142a zd\u0142awi\u0107 sprzeciw po protestach studenckich Marca 1968, zmieni\u0107 uk\u0142ad si\u0142 mi\u0119dzy frakcjami wewn\u0105trz aparatu w\u0142adzy, dostosowa\u0107 Warszaw\u0119 do sowieckiej polityki bliskowschodniej oraz doprowadzi\u0142a do wymuszonej emigracji oko\u0142o 13 tysi\u0119cy polskich \u017byd\u00f3w.<\/span><\/p>\n

Z punktu widzenia bezpiecze\u0144stwa wniosek pozostaje aktualny. Antysyjonizm pozwala\u0142 w\u0142adzy skierowa\u0107 spo\u0142eczne niezadowolenie przeciwko wykreowanemu wrogowi wewn\u0119trznemu, a represje przedstawia\u0107 jako form\u0119 patriotycznej czujno\u015bci.<\/span><\/p>\n

Ten mechanizm wci\u0105\u017c jest \u0142atwy do rozpoznania. Pos\u0142ugiwanie si\u0119 okre\u015bleniem \u201esyjonista\u201d umo\u017cliwia agresywne sugerowanie zwi\u0105zk\u00f3w z \u017bydami i rzekom\u0105 \u017cydowsk\u0105 pot\u0119g\u0105, a zarazem pozostawia furtk\u0119: zawsze mo\u017cna p\u00f3\u017aniej zapewni\u0107, \u017ce \u201eprzecie\u017c chodzi\u0142o tylko o syjonizm\u201d. Przeciwnika mo\u017cna w ten spos\u00f3b przedstawi\u0107 jako obcego, nielojalnego, podporz\u0105dkowanego cudzym interesom albo moralnie ska\u017conego. Retoryka, kt\u00f3rej pozornym przedmiotem jest polityka zagraniczna i Izrael, bardzo \u0142atwo przenosi si\u0119 na krajowych przeciwnik\u00f3w politycznych.<\/span><\/p>\n

Dlatego do\u015bwiadczenie Polski z 1968 roku ma znaczenie wykraczaj\u0105ce poza histori\u0119 antysemityzmu. By\u0142o jednym z pierwszych przyk\u0142ad\u00f3w wykorzystania antysyjonistycznego j\u0119zyka jako narz\u0119dzia wojny kognitywnej.<\/span><\/p>\n

Poza Izraelem: antysyjonizm w szerszym arsenale Zwi\u0105zku Sowieckiego<\/strong><\/h4>\n

Zwi\u0105zek Sowiecki nigdy nie traktowa\u0142 antysyjonizmu jako odr\u0119bnego, izolowanego zagadnienia. By\u0142 on jednym z element\u00f3w znacznie wi\u0119kszego repertuaru tzw. \u015brodk\u00f3w aktywnych. Wsp\u00f3\u0142czesna analiza CSIS dotycz\u0105ca rosyjskiej wojny prowadzonej przeciwko Zachodowi w cieniu otwartego konfliktu przypomina klasyczne narz\u0119dzia sowieckie: dezinformacj\u0119, agent\u00f3w wp\u0142ywu, organizacje fasadowe, wspieranie organizacji rewolucyjnych i terrorystycznych, szanta\u017c polityczny, porwania oraz zab\u00f3jstwa.<\/span><\/p>\n

Istota problemu nie sprowadza si\u0119 do tego, \u017ce ZSRR wspiera\u0142 brutalnych po\u015brednik\u00f3w i organizacje zbrojne. Moskwa potrafi\u0142a po\u0142\u0105czy\u0107 produkcj\u0119 ideologiczn\u0105, tajne operacje, walk\u0119 dyplomatyczn\u0105 i wspieranie przemocy politycznej w jeden system dzia\u0142ania.<\/span><\/p>\n

W takim w\u0142a\u015bnie kontek\u015bcie nale\u017cy widzie\u0107 poparcie dla Organizacji Wyzwolenia Palestyny i zwi\u0105zanych z ni\u0105 organizacji palesty\u0144skich. Badania Przemys\u0142awa Gasztolda dotycz\u0105ce Polski, bloku sowieckiego oraz mi\u0119dzynarodowego terroryzmu potwierdzaj\u0105, \u017ce pa\u0144stwa bloku wschodniego utrzymywa\u0142y tajne stosunki z organizacjami palesty\u0144skimi, dostarcza\u0142y im broni, organizowa\u0142y szkolenia i wykorzystywa\u0142y kana\u0142y handlowe oraz wywiadowcze do podtrzymywania wsp\u00f3\u0142pracy. OWP otrzymywa\u0142a wsparcie wojskowe ze Zwi\u0105zku Sowieckiego, a sowieckie s\u0142u\u017cby utrzymywa\u0142y kontakty r\u00f3wnie\u017c z bardziej radykalnymi ugrupowaniami palesty\u0144skimi pozostaj\u0105cymi poza bezpo\u015brednim otoczeniem Jasera Arafata.<\/span><\/p>\n

Badania Jeffreya Herfa nad Niemieck\u0105 Republik\u0105 Demokratyczn\u0105 dope\u0142niaj\u0105 tego obrazu. Pokazuj\u0105, \u017ce prowadzona przez NRD niewypowiedziana wojna przeciwko Izraelowi nie ogranicza\u0142a si\u0119 do propagandy i dyplomacji. Obejmowa\u0142a r\u00f3wnie\u017c wojskowe i wywiadowcze wsparcie pa\u0144stw arabskich oraz OWP, a tak\u017ce wsp\u00f3\u0142prac\u0119 organizacji palesty\u0144skich z cz\u0119\u015bci\u0105 radykalnej zachodnioniemieckiej lewicy.<\/span><\/p>\n

Do tego samego obrazu nale\u017c\u0105 dzia\u0142ania wok\u00f3\u0142 rezolucji ONZ \u201eSyjonizm jest rasizmem\u201d, sojusz z OWP oraz szersza sie\u0107 powi\u0105za\u0144 mi\u0119dzy palesty\u0144skim terroryzmem a zachodnioniemieckimi organizacjami rewolucyjnymi, widoczna cho\u0107by w zwi\u0105zku z porwaniem samolotu do Entebbe.<\/span><\/p>\n

Sprawa palesty\u0144ska nie by\u0142a wyj\u0105tkiem. Stanowi\u0142a cz\u0119\u015b\u0107 wi\u0119kszego sowieckiego i wschodnioeuropejskiego ekosystemu wspierania \u201eruch\u00f3w narodowowyzwole\u0144czych\u201d oraz wybranych organizacji zbrojnych na r\u00f3\u017cnych kontynentach.<\/span><\/p>\n

Stopie\u0144 bezpo\u015bredniego zaanga\u017cowania Moskwy oczywi\u015bcie si\u0119 r\u00f3\u017cni\u0142. Na Bliskim Wschodzie i w cz\u0119\u015bci Europy by\u0142 cz\u0119sto \u0142atwiejszy do wykazania. W Ameryce \u0141aci\u0144skiej znacznie cz\u0119\u015bciej dzia\u0142ano poprzez po\u015brednik\u00f3w: Kub\u0119, lokalne partie komunistyczne albo struktury wywiadowcze. Intensywno\u015b\u0107 wsparcia ros\u0142a lub mala\u0142a w zale\u017cno\u015bci od tego, jak Moskwa ocenia\u0142a ryzyko i mo\u017cliwe korzy\u015bci.<\/span><\/p>\n

Samo istnienie szerokiej infrastruktury wsparcia jest jednak dobrze udokumentowane w badaniach nad sowieckim internacjonalizmem i \u201e\u015brodkami aktywnymi\u201d. Prace Tobiasa Rupprechta dotycz\u0105ce sowieckiej polityki w Ameryce \u0141aci\u0144skiej, materia\u0142y Wilson Center po\u015bwi\u0119cone aktywno\u015bci ZSRR i Kuby oraz opracowania CSIS wskazuj\u0105 na ten sam wzorzec: antyimperialistyczny j\u0119zyk, tworzenie kadr, niejawne wsparcie i geopolityczny oportunizm nie funkcjonowa\u0142y oddzielnie. Wzajemnie si\u0119 wzmacnia\u0142y.<\/span><\/p>\n

To istotne, poniewa\u017c antysyjonizm nigdy nie dotyczy\u0142 wy\u0142\u0105cznie \u017byd\u00f3w czy Izraela. Pomaga\u0142 r\u00f3wnie\u017c po\u0142\u0105czy\u0107 bardzo r\u00f3\u017cne konflikty w jedn\u0105 antyzachodni\u0105 map\u0119 moraln\u0105. Pa\u0144stwo, kt\u00f3re szkoli\u0142o i zbroi\u0142o palesty\u0144skie organizacje, mog\u0142o r\u00f3wnocze\u015bnie podtrzymywa\u0107 sieci rewolucyjne na innych kontynentach, wspiera\u0107 zaprzyja\u017anione ruchy wyzwole\u0144cze, pozyskiwa\u0107 europejskich radyka\u0142\u00f3w i wykorzystywa\u0107 lokalne konflikty separatystyczne lub antypa\u0144stwowe.<\/span><\/p>\n

Antysyjonizm by\u0142 jednym z ideologicznych spoiw, dzi\u0119ki kt\u00f3rym wszystkie te zjawiska mo\u017cna by\u0142o przedstawi\u0107 jako element jednej globalnej walki. Nadawa\u0142 ca\u0142emu systemowi czytelno\u015b\u0107, a przede wszystkim si\u0142\u0119 emocjonaln\u0105.<\/span><\/p>\n

RPA, ruchy wyzwole\u0144cze i j\u0119zyk apartheidu<\/strong><\/h4>\n

Sowiecka aktywno\u015b\u0107 w Afryce nie by\u0142a pobocznym epizodem. Stanowi\u0142a cz\u0119\u015b\u0107 tego samego \u015bwiatowego systemu, kt\u00f3ry uczyni\u0142 antysyjonizm j\u0119zykiem \u0142atwym do przenoszenia z jednego konfliktu na drugi.<\/span><\/p>\n

Moskwa inwestowa\u0142a nie tylko w bro\u0144. Inwestowa\u0142a w ludzi: szkolenie kadr i oficer\u00f3w, stypendia, edukacj\u0119 polityczn\u0105 i partyjn\u0105, radio oraz instytucje akademickie. Constantin Katsakioris pokazuje, \u017ce w\u015br\u00f3d student\u00f3w z portugalskich kolonii afryka\u0144skich kszta\u0142c\u0105cych si\u0119 w ZSRR w latach 1960\u20131974 wyj\u0105tkowo licznie reprezentowani byli cz\u0142onkowie MPLA, PAIGC i FRELIMO, czyli ruch\u00f3w prowadz\u0105cych walk\u0119 zbrojn\u0105 przeciwko Portugalii.<\/span><\/p>\n

W latach 1963\u20131967 Centralna Szko\u0142a Komsomo\u0142u przeszkoli\u0142a 59 dzia\u0142aczy PAIGC, 18 Angolczyk\u00f3w oraz 13 Mozambijczyk\u00f3w. Uniwersytet Patrice\u2019a Lumumby powsta\u0142 z my\u015bl\u0105 o kszta\u0142ceniu przyjaznej wobec ZSRR, socjalistycznie nastawionej inteligencji, ale by\u0142 tylko najbardziej widoczn\u0105 cz\u0119\u015bci\u0105 znacznie wi\u0119kszego systemu.<\/span><\/p>\n

W 1967 roku w samym Zwi\u0105zku Sowieckim studiowa\u0142o 4241 student\u00f3w z Afryki, natomiast we wszystkich socjalistycznych pa\u0144stwach Europy Wschodniej \u0142\u0105cznie 8847. Ta skala ma znaczenie. Pokazuje, \u017ce wp\u0142ywy sowieckie rozchodzi\u0142y si\u0119 poprzez ludzi i instytucje r\u00f3wnie skutecznie jak poprzez dostawy broni.<\/span><\/p>\n

Ludzie ukszta\u0142towani przez ten system nie byli abstrakcyjnymi \u201erewolucjonistami\u201d czy \u201ebojownikami o wolno\u015b\u0107\u201d, lecz konkretnymi przysz\u0142ymi przyw\u00f3dcami politycznymi.<\/span><\/p>\n

Jos\u00e9 Eduardo dos Santos, p\u00f3\u017aniejszy prezydent Angoli, studiowa\u0142 w latach 1963\u20131969 w Instytucie Nafty i Gazu w Baku. Prowadzi\u0142 dzia\u0142alno\u015b\u0107 polityczn\u0105 w\u015br\u00f3d angolskich student\u00f3w przebywaj\u0105cych w ZSRR, a nast\u0119pnie przeszed\u0142 specjalistyczne szkolenie wojskowe w zakresie \u0142\u0105czno\u015bci, zanim powr\u00f3ci\u0142 do MPLA.<\/span><\/p>\n

Oficjalna biografia by\u0142ego prezydenta Republiki Po\u0142udniowej Afryki Thabo Mbekiego podaje, \u017ce w okresie pracy w londy\u0144skim biurze ANC, mi\u0119dzy 1967 a 1970 rokiem, przeszed\u0142 tak\u017ce szkolenie wojskowe w Zwi\u0105zku Sowieckim.<\/span><\/p>\n

SWAPO Sama Nujomy funkcjonowa\u0142o w ramach tej samej mi\u0119dzynarodowej sieci. Z bada\u0144 Christiana Williamsa nad obozem SWAPO w Kongwa w Tanzanii wynika, \u017ce Namibijczycy, bojownicy FRELIMO i cz\u0142onkowie ANC spotykali si\u0119 tam w przestrzeni ukszta\u0142towanej przez mi\u0119dzynarodowe szkolenia wojskowe, mi\u0119dzy innymi w Egipcie i ZSRR.<\/span><\/p>\n

W Afryce Po\u0142udniowej pomoc sowiecka pozostawi\u0142a po sobie trwa\u0142y kapita\u0142 polityczny. South African History Online wskazuje, \u017ce oficjalne zwi\u0105zki pog\u0142\u0119bi\u0142y si\u0119 po masakrze w Sharpeville oraz delegalizacji ANC i Kongresu Panafryka\u0144skiego. Moskwa zgodzi\u0142a si\u0119 nadawa\u0107 Radio Moskwa do tego regionu, ANC otworzy\u0142 p\u00f3\u017aniej przedstawicielstwo w Moskwie, a bojownicy Umkhonto we Sizwe \u2013 zbrojnego skrzyd\u0142a ANC \u2013 szkoleni w ZSRR stali si\u0119 cz\u0119\u015bci\u0105 militarnej presji wywieranej na system apartheidu.<\/span><\/p>\n

Arianna Lissoni wskazuje, \u017ce przej\u015bcie MK do dzia\u0142a\u0144 partyzanckich w du\u017cym stopniu zale\u017ca\u0142o od wsparcia pa\u0144stw afryka\u0144skich i socjalistycznych, w tym Zwi\u0105zku Sowieckiego. Vladimir Shubin w swoich pracach dotycz\u0105cych sowieckich, a nast\u0119pnie rosyjskich stosunk\u00f3w z RPA pokazuje, jak wa\u017cne by\u0142y te zwi\u0105zki jeszcze pod koniec zimnej wojny.<\/span><\/p>\n

Nie oznacza to, \u017ce afryka\u0144skie ruchy wyzwole\u0144cze by\u0142y po prostu sowieckimi marionetkami. Oznacza natomiast, \u017ce ZSRR zbudowa\u0142 w tych \u015brodowiskach rzeczywiste zasoby zaufania, wdzi\u0119czno\u015bci, znajomo\u015bci instytucjonalnej i ideologicznej blisko\u015bci. P\u00f3\u017aniej w\u0142a\u015bnie te ruchy zdoby\u0142y ogromny autorytet moralny w \u015bwiatowych debatach o rasizmie i wyzwoleniu.<\/span><\/p>\n

Ma to zasadnicze znaczenie dla zrozumienia dalszego losu antysyjonistycznego j\u0119zyka. W Republice Po\u0142udniowej Afryki zetkn\u0105\u0142 si\u0119 on z wyj\u0105tkowo silnym symbolem moralnym: apartheidem.<\/span><\/p>\n

Po 1948 roku s\u0142owo \u201eapartheid\u201d zyska\u0142o na \u015bwiecie niezwyk\u0142\u0105 moc delegitymizuj\u0105c\u0105. W latach siedemdziesi\u0105tych dyplomacja sowiecka pracowa\u0142a ju\u017c nad trwa\u0142ym zwi\u0105zaniem syjonizmu z rasizmem i systemem segregacji rasowej w RPA.<\/span><\/p>\n

Saul Dubow przestrzega, \u017ce analogia mi\u0119dzy Izraelem a apartheidem jest cz\u0119sto politycznie bardzo skuteczna, cho\u0107 znacznie s\u0142absza pod wzgl\u0119dem analitycznym, a analogii nie nale\u017cy myli\u0107 z rzetelnym por\u00f3wnaniem historycznym. W\u0142a\u015bnie ta dysproporcja pomi\u0119dzy si\u0142\u0105 polityczn\u0105 a precyzj\u0105 historyczn\u0105 uczyni\u0142a z niej tak u\u017cyteczne narz\u0119dzie.<\/span><\/p>\n

Pozwala ona umie\u015bci\u0107 Izrael w emocjonalnym krajobrazie walki przeciwko apartheidowi. W\u00f3wczas nie chodzi ju\u017c o krytyk\u0119 konkretnej polityki izraelskiego rz\u0105du. Pa\u0144stwo \u017cydowskie trafia do tej samej kategorii moralnej co jeden z najbardziej pot\u0119pianych system\u00f3w XX wieku.<\/span><\/p>\n

W tym szerszym kontek\u015bcie nale\u017cy r\u00f3wnie\u017c rozpatrywa\u0107 spraw\u0119 wniesion\u0105 przez Republik\u0119 Po\u0142udniowej Afryki przeciwko Izraelowi do Mi\u0119dzynarodowego Trybuna\u0142u Sprawiedliwo\u015bci. Formalnie jest to rzeczywiste post\u0119powanie prawne wszcz\u0119te 29 grudnia 2023 roku na podstawie Konwencji o ludob\u00f3jstwie.<\/span><\/p>\n

Reuters, relacjonuj\u0105c po\u0142udniowoafryka\u0144ski wniosek i pierwsze postanowienie Trybuna\u0142u z 26 stycznia 2024 roku, podkre\u015bla\u0142 elementy istotne dla tej analizy: Pretoria wyst\u0105pi\u0142a o \u015brodki tymczasowe, Trybuna\u0142 uzna\u0142 za wiarygodne przynajmniej niekt\u00f3re twierdzenia dotycz\u0105ce praw Palesty\u0144czyk\u00f3w, na kt\u00f3rych ochron\u0119 powo\u0142ywa\u0142a si\u0119 RPA, i nakaza\u0142 Izraelowi podj\u0119cie dzia\u0142a\u0144 maj\u0105cych zapobiega\u0107 czynom obj\u0119tym Konwencj\u0105 o ludob\u00f3jstwie. Nie nakaza\u0142 jednak zawieszenia broni.<\/span><\/p>\n

To jest realny sp\u00f3r prawny i nie mo\u017cna go po prostu sprowadzi\u0107 do propagandy. R\u00f3wnie realny jest jednak jego kontekst polityczny.<\/span><\/p>\n

W czerwcu 2024 roku ministrowie spraw zagranicznych pa\u0144stw BRICS wprost odnie\u015bli si\u0119 do \u015brodk\u00f3w tymczasowych zastosowanych przez MTS w post\u0119powaniu RPA przeciwko Izraelowi, \u0142\u0105cz\u0105c t\u0119 spraw\u0119 z szerszym postulatem stworzenia bardziej reprezentatywnego \u0142adu mi\u0119dzynarodowego oraz poparciem dla pe\u0142nego cz\u0142onkostwa Palestyny w ONZ.<\/span><\/p>\n

Chiny publicznie z zadowoleniem przyj\u0119\u0142y decyzje Trybuna\u0142u, a we wrze\u015bniu 2024 roku podnios\u0142y swoje relacje z Republik\u0105 Po\u0142udniowej Afryki do poziomu \u201ewszechstronnego strategicznego partnerstwa wsp\u00f3\u0142pracy w nowej epoce\u201d, podkre\u015blaj\u0105c koordynacj\u0119 obu pa\u0144stw w sprawach Globalnego Po\u0142udnia.<\/span><\/p>\n

Rosja r\u00f3wnie\u017c politycznie popar\u0142a RPA i wykorzystuje t\u0119 spraw\u0119 jako cz\u0119\u015b\u0107 szerszej argumentacji, wed\u0142ug kt\u00f3rej pa\u0144stwa zachodnie stosuj\u0105 prawo mi\u0119dzynarodowe wybi\u00f3rczo.<\/span><\/p>\n

Sprawa przed MTS funkcjonuje wi\u0119c na dw\u00f3ch poziomach. Jest realnym post\u0119powaniem prawnym, a jednocze\u015bnie cz\u0119\u015bci\u0105 dyplomatycznego \u015brodowiska BRICS, w kt\u00f3rym Rosja i Chiny maj\u0105 oczywisty interes w przedstawianiu Izraela jako symbolu zachodnich podw\u00f3jnych standard\u00f3w i w podwa\u017caniu moralnej sp\u00f3jno\u015bci Zachodu w czasie trwaj\u0105cej wojny w Ukrainie.<\/span><\/p>\n

Dzisiejsza Rosja pr\u00f3buje ponownie wykorzysta\u0107 kapita\u0142 zbudowany przez ZSRR w Afryce. Raport Danish Institute for International Studies z 2024 roku opisuje rosyjsk\u0105 polityk\u0119 wobec Afryki po rozpocz\u0119ciu pe\u0142noskalowej wojny przeciwko Ukrainie jako po\u0142\u0105czenie dyplomacji, kampanii mi\u0119kkiej si\u0142y, aktywno\u015bci wojskowej spod znaku Grupy Wagnera oraz operacji informacyjnych wp\u0142ywaj\u0105cych na miejscowych aktor\u00f3w, g\u0142osowania w ONZ i obchodzenie sankcji.<\/span><\/p>\n

Badanie francuskiego IRSEM z 2024 roku pokazuje, \u017ce wsp\u00f3\u0142czesna rosyjska retoryka antykolonialna nie jest ozdobnikiem. Jest strategiczn\u0105 narracj\u0105, kt\u00f3ra ma legitymizowa\u0107 rosyjsk\u0105 polityk\u0119 zagraniczn\u0105, atakowa\u0107 Zach\u00f3d poprzez odwracanie oskar\u017ce\u0144 oraz trafia\u0107 do odbiorc\u00f3w w krajach Globalnego Po\u0142udnia.<\/span><\/p>\n

Stockholm Center for Eastern European Studies dochodzi do podobnego wniosku w bardziej pow\u015bci\u0105gliwych s\u0142owach. Rosja nadal korzysta z dobrego wizerunku, jaki Zwi\u0105zek Sowiecki zbudowa\u0142 dzi\u0119ki poparciu dla walki z apartheidem w RPA, jednocze\u015bnie przystosowuj\u0105c tamt\u0105 pami\u0119\u0107 do potrzeb wsp\u00f3\u0142czesnej geopolityki.<\/span><\/p>\n

W tym kontek\u015bcie pos\u0142ugiwanie si\u0119 przez Republik\u0119 Po\u0142udniowej Afryki j\u0119zykiem apartheidu i ludob\u00f3jstwa wobec Izraela ma znaczenie wykraczaj\u0105ce daleko poza sam Bliski Wsch\u00f3d. Czerpie z symbolicznego autorytetu autentycznej walki przeciwko rasizmowi nawet w\u00f3wczas, gdy poszczeg\u00f3lne poj\u0119cia zostaj\u0105 rozci\u0105gni\u0119te lub u\u017cyte instrumentalnie.<\/span><\/p>\n

Dlatego rosyjskie wp\u0142ywy w Afryce nale\u017c\u0105 do tematu tej analizy. Pomagaj\u0105 zrozumie\u0107, jak kapita\u0142 polityczny pozostawiony przez ZSRR, pami\u0119\u0107 antykolonialna i wsp\u00f3\u0142czesna wojna informacyjna spotykaj\u0105 si\u0119 dzi\u015b w jednym polu strategicznym.<\/span><\/p>\n

Europejski radykalizm, palesty\u0144ska walka zbrojna i wp\u0142ywy sowieckie<\/strong><\/span><\/h4>\n

Relacje pomi\u0119dzy europejskimi organizacjami terrorystycznymi a \u015bwiatem sowieckim trzeba opisywa\u0107 precyzyjnie. Materia\u0142 dowodowy nie potwierdza uproszczonego obrazu, w kt\u00f3rym Moskwa osobi\u015bcie sterowa\u0142a ka\u017cdym aktem terroryzmu w Europie. Pokazuje jednak bardzo g\u0119st\u0105 sie\u0107 kontakt\u00f3w, pomocy logistycznej, szkole\u0144, bezpiecznych miejsc schronienia, wsparcia ideologicznego i wsp\u00f3lnych przestrzeni operacyjnych.<\/span><\/p>\n

Ben de Jong zauwa\u017ca, \u017ce oko\u0142o 1980 roku zar\u00f3wno KGB, jak i wschodnioniemiecka Stasi utrzymywa\u0142y rozbudowane kontakty z OWP, a KGB szkoli\u0142o wojskowo cz\u0119\u015b\u0107 palesty\u0144skich partyzant\u00f3w. Badania Jeffreya Herfa pokazuj\u0105 z kolei, \u017ce OWP i zachodnioniemiecka skrajna lewica spotyka\u0142y si\u0119 nie tylko w retoryce, lecz r\u00f3wnie\u017c w praktycznym dzia\u0142aniu.<\/span><\/p>\n

Szersze badania nad terroryzmem podkre\u015blaj\u0105 ponadto znaczenie ponadnarodowych powi\u0105za\u0144 pomi\u0119dzy organizacjami stosuj\u0105cymi przemoc polityczn\u0105. W latach siedemdziesi\u0105tych \u015brodowisko palesty\u0144skie sta\u0142o si\u0119 jednym z g\u0142\u00f3wnych w\u0119z\u0142\u00f3w tej internacjonalizacji.<\/span><\/p>\n

Dwa elementy s\u0105 tu szczeg\u00f3lnie wa\u017cne. Po pierwsze, blok sowiecki nauczy\u0142 si\u0119 \u0142\u0105czy\u0107 j\u0119zyk, logistyk\u0119 i polityczn\u0105 legitymizacj\u0119. Ideologia dawa\u0142a organizacjom zbrojnym wsp\u00f3lny, uniwersalny j\u0119zyk. Szkolenia i bro\u0144 dostarcza\u0142y \u015brodk\u00f3w dzia\u0142ania. Dyplomacja i media zapewnia\u0142y zasi\u0119g.<\/span><\/p>\n

Po drugie, antysyjonizm pomaga\u0142 zaciera\u0107 granice mi\u0119dzy lokalnym konfliktem a globaln\u0105 konfrontacj\u0105. Dzi\u0119ki niemu radykalny student w Europie Zachodniej, palesty\u0144ski bojownik dzia\u0142aj\u0105cy w Libanie i sowiecki propagandysta siedz\u0105cy w Moskwie mogli opisywa\u0107 w\u0142asne dzia\u0142ania przy u\u017cyciu tego samego j\u0119zyka moralnego.<\/span><\/p>\n

W\u0142a\u015bnie dlatego ten obszar nadal powinien interesowa\u0107 analityk\u00f3w bezpiecze\u0144stwa. Nie chodzi o nostalgi\u0119 za zimn\u0105 wojn\u0105. Chodzi o pami\u0119\u0107 instytucjonaln\u0105. Pa\u0144stwo, kt\u00f3re raz nauczy\u0142o si\u0119 zamienia\u0107 poczucie krzywdy w polityczny sojusz, a ideologi\u0119 w ponadnarodow\u0105 mobilizacj\u0119, zachowuje t\u0119 wiedz\u0119 r\u00f3wnie\u017c wtedy, gdy zmieniaj\u0105 si\u0119 jego partnerzy i klienci.<\/span><\/p>\n

Dziedzictwo Putina: kultura KGB, \u015brodki aktywne i ci\u0105g\u0142o\u015b\u0107 strategii<\/span><\/p>\n

Putin nie jest po prostu rosyjskim nacjonalist\u0105, kt\u00f3ry przypadkiem ma za sob\u0105 karier\u0119 w sowieckich s\u0142u\u017cbach. Jest produktem instytucji, kt\u00f3ra traktowa\u0142a dezinformacj\u0119, manipulacj\u0119 i wywo\u0142ywanie podzia\u0142\u00f3w jako podstawowe narz\u0119dzia si\u0142y pa\u0144stwa.<\/span><\/p>\n

T\u0119 ci\u0105g\u0142o\u015b\u0107 potwierdzaj\u0105 zar\u00f3wno biografie Putina, jak i analizy rosyjskich operacji wp\u0142ywu. Sp\u0119dzi\u0142 pi\u0119tna\u015bcie lat w KGB, w tym sze\u015b\u0107 lat w Dre\u017anie. Steve Abrams, analizuj\u0105c sowieckie \u201e\u015brodki aktywne\u201d we wsp\u00f3\u0142czesnej Rosji, przekonuje, \u017ce dzisiejsze rosyjskie dzia\u0142ania nale\u017cy rozumie\u0107 raczej jako unowocze\u015bnion\u0105 wersj\u0119 technik sowieckich ni\u017c ca\u0142kowicie now\u0105 doktryn\u0119.<\/span><\/p>\n

Do podobnego wniosku dochodzi opracowanie O\u015brodka Studi\u00f3w Wschodnich Active Measures. Russia\u2019s Key Export, kt\u00f3re opisuje wsp\u00f3\u0142czesne rosyjskie operacje jako rozwini\u0119te i udoskonalone odmiany wcze\u015bniejszych metod.<\/span><\/p>\n

Raport Departamentu Stanu USA dodaje jeszcze jeden wa\u017cny element. Antysemityzm w epoce Putina nie jest w nim przedstawiany jako przypadkowy produkt uboczny rosyjskiej retoryki, lecz jako \u015bwiadome przed\u0142u\u017cenie dawnych praktyk dezinformacyjnych Kremla.<\/span><\/p>\n

Przyk\u0142ady s\u0105 wymowne. Rosyjscy urz\u0119dnicy i pa\u0144stwowe media nazywali Ukrain\u0119 oraz jej sojusznik\u00f3w nazistami, antysemitami i rusofobami. Demonizowali Wo\u0142odymyra Ze\u0142enskiego, kt\u00f3ry jest \u017bydem, a jednocze\u015bnie rozpowszechniali twierdzenia, wed\u0142ug kt\u00f3rych sami \u017bydzi mieli nale\u017ce\u0107 do szczeg\u00f3lnie gorliwych nazist\u00f3w. Historia Zag\u0142ady i II wojny \u015bwiatowej by\u0142a dostosowywana do bie\u017c\u0105cych potrzeb politycznych.<\/span><\/p>\n

To nie chaos ideologiczny, lecz metoda. Antysemityzmu u\u017cywa si\u0119 wtedy, gdy przynosi korzy\u015b\u0107, a odk\u0142ada na bok, gdy przestaje by\u0107 potrzebny. Liczy si\u0119 wytworzenie podejrzliwo\u015bci i moralnego zam\u0119tu u odbiorcy.<\/span><\/p>\n

Szczeg\u00f3lnie trafny pozostaje opis celu sowieckich \u201e\u015brodk\u00f3w aktywnych\u201d sformu\u0142owany przez Ka\u0142ugina. Nie chodzi\u0142o przede wszystkim o przekonanie odbiorcy. Chodzi\u0142o o korozj\u0119. Celem by\u0142y zaufanie, sp\u00f3jno\u015b\u0107 i poczucie pewno\u015bci wewn\u0105trz spo\u0142ecze\u0144stwa przeciwnika.<\/span><\/p>\n

Ta logika idealnie pasuje do wsp\u00f3\u0142czesnej Rosji. Rosyjskie operacje informacyjne bardzo cz\u0119sto nie pr\u00f3buj\u0105 stworzy\u0107 jednej historii, w kt\u00f3r\u0105 uwierz\u0105 wszyscy. Wystarczy, \u017ce pog\u0142\u0119bi\u0105 istniej\u0105ce podzia\u0142y. Sprzeczne wersje wydarze\u0144 wcale nie s\u0105 problemem, je\u015bli wywo\u0142uj\u0105 wi\u0119kszy chaos, zm\u0119czenie informacyjne i wzajemn\u0105 nieufno\u015b\u0107.<\/span><\/p>\n

Antysyjonizm znakomicie nadaje si\u0119 do takiej metody dzia\u0142ania. Mo\u017ce uderza\u0107 bezpo\u015brednio w Izrael. Mo\u017ce te\u017c po\u015brednio s\u0142u\u017cy\u0107 przeciwko Ukrainie, przenosz\u0105c uwag\u0119 Zachodu, jego emocje i polityczn\u0105 presj\u0119 z wojny prowadzonej przez Rosj\u0119 na Bliski Wsch\u00f3d.<\/span><\/p>\n

W Europie mo\u017ce przeciwstawia\u0107 sobie mniejszo\u015bci, student\u00f3w instytucjom, uliczny aktywizm porz\u0105dkowi publicznemu, a polityk\u0119 moralnych gest\u00f3w \u2013 my\u015bleniu strategicznemu. W zale\u017cno\u015bci od odbiorcy mo\u017cna m\u00f3wi\u0107 innym j\u0119zykiem: na lewicy antykolonialnym, na prawicy spiskowym albo cywilizacyjnym.<\/span><\/p>\n

Ukraina i Izrael w tej samej propagandowej matrycy<\/span><\/p>\n

Najbardziej widoczna wsp\u00f3\u0142czesna ci\u0105g\u0142o\u015b\u0107 dotyczy j\u0119zyka nazizmu. W przypadku Ukrainy Kreml zainwestowa\u0142 ogromne \u015brodki w przekaz, wed\u0142ug kt\u00f3rego kraj ten jest faszystowski, nazistowski albo wymaga \u201edenazyfikacji\u201d.<\/span><\/p>\n

Yaron Gamburg pokazuje, \u017ce antysemityzm oraz zniekszta\u0142canie pami\u0119ci o Zag\u0142adzie sta\u0142y si\u0119 cz\u0119\u015bci\u0105 rosyjskich operacji dezinformacyjnych kierowanych do odbiorc\u00f3w zachodnich. Rosyjscy politycy wielokrotnie manipulowali histori\u0105 \u017byd\u00f3w, aby dyskredytowa\u0107 Ukrain\u0119 i Ze\u0142enskiego.<\/span><\/p>\n

Taras Kuzio i Michal Wawrzonek wskazuj\u0105 z kolei, \u017ce motyw \u201eukrai\u0144skich nazist\u00f3w\u201d ma g\u0142\u0119bokie korzenie w propagandzie zar\u00f3wno sowieckiej, jak i postsowieckiej, i nadal zajmuje centralne miejsce w rosyjskiej narracji wojennej.<\/span><\/p>\n

W tym miejscu raport Departamentu Stanu szczeg\u00f3lnie wzmacnia argument niniejszej analizy. Pokazuje, \u017ce rosyjska propaganda antysemicka dotycz\u0105ca Ukrainy nie sprowadza si\u0119 do nazywania Ukrai\u0144c\u00f3w nazistami.<\/span><\/p>\n

Obejmuje r\u00f3wnie\u017c groteskowe twierdzenie, \u017ce \u017bydzi sami odgrywali zasadnicz\u0105 rol\u0119 w nazizmie; sugesti\u0119, \u017ce \u017cydowskie pochodzenie Ze\u0142enskiego w jaki\u015b spos\u00f3b maskuje albo wr\u0119cz potwierdza ekstremizm jego pa\u0144stwa; oraz stary sowiecki zabieg polegaj\u0105cy na oderwaniu s\u0142owa \u201enazizm\u201d od jego historycznego zwi\u0105zku z antysemityzmem.<\/span><\/p>\n

Kiedy ju\u017c ten zwi\u0105zek zostanie zerwany, okre\u015blenie \u201enazista\u201d mo\u017cna przypisa\u0107 w\u0142a\u015bciwie ka\u017cdemu. Ten sam system propagandowy mo\u017ce wi\u0119c jednocze\u015bnie twierdzi\u0107, \u017ce Ukraina jest nazistowska, a Izrael \u2013 nazistowski lub ludob\u00f3jczy, nie odczuwaj\u0105c \u017cadnej sprzeczno\u015bci.<\/span><\/p>\n

Sp\u00f3jno\u015b\u0107 nie jest celem. Celem jest delegitymizacja przeciwnika poprzez maksymalnie silne moralne oskar\u017cenie.<\/span><\/p>\n

Ukraina odpowiedzia\u0142a na t\u0119 tradycj\u0119 tak\u017ce na poziomie prawa. We wrze\u015bniu 2021 roku Rada Najwy\u017csza przyj\u0119\u0142a ustaw\u0119 o zapobieganiu antysemityzmowi i zwalczaniu go. Ustawa zdefiniowa\u0142a antysemityzm, wskaza\u0142a jego g\u0142\u00f3wne przejawy, wprowadzi\u0142a zakaz takich dzia\u0142a\u0144 oraz odpowiedzialno\u015b\u0107 prawn\u0105.<\/span><\/p>\n

W kwietniu 2026 roku prezydent Wo\u0142odymyr Ze\u0142enski podpisa\u0142 zmiany w artykule 161 kodeksu karnego, kt\u00f3re wyra\u017anie obj\u0119\u0142y antysemickie czyny odpowiedzialno\u015bci\u0105 karn\u0105, przewiduj\u0105c surowsze kary w przypadkach kwalifikowanych.<\/span><\/p>\n

Badania por\u00f3wnawcze pokazuj\u0105, \u017ce tak szczeg\u00f3\u0142owe rozwi\u0105zania nadal nale\u017c\u0105 w Europie do rzadko\u015bci. Rumunia wprowadzi\u0142a odpowiednie przepisy karne w 2018 roku ustaw\u0105 nr 157\/2018, ale wi\u0119kszo\u015b\u0107 pa\u0144stw europejskich nadal korzysta z og\u00f3lnych regulacji dotycz\u0105cych przest\u0119pstw z nienawi\u015bci, negowania Zag\u0142ady i krajowych strategii walki z antysemityzmem zamiast odr\u0119bnych ustaw po\u015bwi\u0119conych wy\u0142\u0105cznie temu zjawisku.<\/span><\/p>\n

W kontek\u015bcie rosyjskiej wojny informacyjnej kontrast jest znamienny: Ukraina, kt\u00f3r\u0105 Moskwa uporczywie przedstawia jako pa\u0144stwo nazistowskie, wprowadzi\u0142a bardziej jednoznaczn\u0105 ochron\u0119 prawn\u0105 przed antysemityzmem ni\u017c wiele d\u0142ugo istniej\u0105cych demokracji europejskich.<\/span><\/p>\n

W przypadku Izraela ten sam schemat dzia\u0142a w nieco innej formie. Pa\u0144stwo \u017cydowskie przedstawiane jest jako nazistowskie, ludob\u00f3jcze, faszystowskie lub apartheidowe z samej swojej natury.<\/span><\/p>\n

W obu przypadkach oskar\u017cenie wykracza daleko poza krytyk\u0119 konkretnych decyzji czy dzia\u0142a\u0144. Ma odebra\u0107 przeciwnikowi legitymacj\u0119 na poziomie jego samej to\u017csamo\u015bci. Przeciwnik przestaje by\u0107 stron\u0105, kt\u00f3ra post\u0119puje \u017ale, pope\u0142nia b\u0142\u0119dy albo u\u017cywa nadmiernej si\u0142y. Zostaje wyrzucony poza granice tego, co w og\u00f3le mo\u017ce by\u0107 uznane za politycznie i moralnie dopuszczalne.<\/span><\/p>\n

W\u0142a\u015bnie dlatego s\u0142owo \u201eludob\u00f3jstwo\u201d odgrywa tak wielk\u0105 rol\u0119. W masowej mobilizacji politycznej nie dzia\u0142a wy\u0142\u0105cznie jako zarzut prawny. Staje si\u0119 s\u0142owem-kluczem ca\u0142kowitej delegitymizacji. Potrafi sp\u0142aszczy\u0107 histori\u0119, usun\u0105\u0107 odpowiedzialno\u015b\u0107 drugiej strony i sprawi\u0107, \u017ce ka\u017cdy kontrargument sam zaczyna wygl\u0105da\u0107 jak co\u015b moralnie podejrzanego.<\/span><\/p>\n

Sowiecka tradycja antysyjonistyczna przygotowa\u0142a grunt pod taki spos\u00f3b my\u015blenia, normalizuj\u0105c uto\u017csamianie \u017byd\u00f3w, syjonist\u00f3w i Izraelczyk\u00f3w z faszyzmem.<\/span><\/p>\n

Wsp\u00f3\u0142czesny ruch antyizraelski nie stworzy\u0142 tego mechanizmu. Odziedziczy\u0142 go i znacznie wzmocni\u0142. Projekt Indiana University badaj\u0105cy antyizraelskie organizacje kampusowe odnotowa\u0142 gwa\u0142towny wzrost znaczenia s\u0142owa \u201eludob\u00f3jstwo\u201d po 7 pa\u017adziernika 2023 roku, szczeg\u00f3lnie podczas fali studenckich obozowisk protestacyjnych w 2024 roku.<\/span><\/p>\n

Wynika z tego jeszcze jeden wa\u017cny wniosek. Rosyjskiej wojny informacyjnej wymierzonej w Izrael nie nale\u017cy oddziela\u0107 od rosyjskiej wojny przeciwko Ukrainie.<\/span><\/p>\n

Institute for National Security Studies w Tel Awiwie argumentowa\u0142, \u017ce rosyjskie operacje wp\u0142ywu zwi\u0105zane z wojn\u0105 w Gazie s\u0105 cz\u0119\u015bci\u0105 znacznie szerszej kampanii kognitywnej przeciwko Zachodowi. Jej celem jest os\u0142abianie solidarno\u015bci, podwa\u017canie pozycji Stan\u00f3w Zjednoczonych i pog\u0142\u0119bianie napi\u0119\u0107 wewn\u0105trz spo\u0142ecze\u0144stw pa\u0144stw sojuszniczych.<\/span><\/p>\n

W praktyce oba zestawy hase\u0142 dzia\u0142aj\u0105 r\u00f3wnolegle. Ukrai\u0144cy s\u0105 nazistami. Izraelczycy s\u0105 nazistami. Ze\u0142enski maskuje nazizm. \u017bydowska pa\u0144stwowo\u015b\u0107 jest rasizmem. Izraelska wojna jest ludob\u00f3jstwem.<\/span><\/p>\n

Zmienia si\u0119 przeciwnik. Matryca delegitymizacji pozostaje ta sama.<\/span><\/p>\n

Polska i Europa w warunkach wojny hybrydowej<\/strong><\/span><\/h4>\n

Znaczenie Polski jest oczywiste. To pa\u0144stwo frontowe wobec wojny w Ukrainie, wa\u017cny w\u0119ze\u0142 logistyczny europejskiej obrony i zarazem jedno z g\u0142\u00f3wnych miejsc, w kt\u00f3rych Rosja mo\u017ce pr\u00f3bowa\u0107 wyczerpywa\u0107 spo\u0142eczne poparcie dla Ukrainy.<\/span><\/p>\n

Rosyjskie dzia\u0142ania hybrydowe w Polsce i wok\u00f3\u0142 niej obejmuj\u0105 cyberataki, dezinformacj\u0119, presj\u0119 na granicach, sabota\u017c oraz operacje informacyjne maj\u0105ce przenosi\u0107 odpowiedzialno\u015b\u0107 z Rosji na Ukrain\u0119 albo NATO.<\/span><\/p>\n

W wyst\u0105pieniu z wrze\u015bnia 2024 roku polski minister spraw zagranicznych m\u00f3wi\u0142, \u017ce po naruszeniu polskiej przestrzeni powietrznej przez rosyjskiego drona skoordynowana kampania dezinformacyjna w ci\u0105gu jednego dnia dotar\u0142a do milion\u00f3w polskich u\u017cytkownik\u00f3w i pr\u00f3bowa\u0142a skierowa\u0107 ich gniew przeciwko Ukrainie oraz Sojuszowi P\u00f3\u0142nocnoatlantyckiemu zamiast przeciwko Moskwie.<\/span><\/p>\n

CERT Polska opisywa\u0142 r\u00f3wnie\u017c destrukcyjne cyberataki wymierzone w polsk\u0105 infrastruktur\u0119 energetyczn\u0105 w spos\u00f3b nasuwaj\u0105cy skojarzenie z celowym sabota\u017cem lub podpaleniem.<\/span><\/p>\n

W tym \u015brodowisku retoryka antysyjonistyczna tworzy kolejn\u0105 lini\u0119 podzia\u0142u. Nie zast\u0119puje przekazu antyukrai\u0144skiego czy antynatowskiego, lecz go uzupe\u0142nia.<\/span><\/p>\n

Te same \u015brodowiska internetowe, kt\u00f3re rozpowszechniaj\u0105 przekazy antyszczepionkowe, antysystemowe czy antyukrai\u0144skie, mog\u0105 r\u00f3wnie \u0142atwo przej\u015b\u0107 do tematyki antyizraelskiej. Wszystkie te narracje s\u0142u\u017c\u0105 bowiem temu samemu nadrz\u0119dnemu celowi: zwi\u0119kszaniu nieufno\u015bci i emocjonalnej niestabilno\u015bci.<\/span><\/p>\n

EU DisinfoLab dokumentowa\u0142o, jak sieci dzia\u0142aj\u0105ce w polskich mediach spo\u0142eczno\u015bciowych przechodzi\u0142y od przekazu antyszczepionkowego do antyukrai\u0144skiego, cz\u0119sto wzmacnianego przez \u015brodowiska skrajnej prawicy.<\/span><\/p>\n

Nie ma powodu zak\u0142ada\u0107, \u017ce antyizraelska mobilizacja istnieje w ca\u0142kowitej izolacji od tej samej infrastruktury cyfrowej i politycznej.<\/span><\/p>\n

Przyk\u0142ad pojawi\u0142 si\u0119 w Sejmie 14 kwietnia 2026 roku. Konrad Berkowicz z Konfederacji pokaza\u0142 izraelsk\u0105 flag\u0119, na kt\u00f3rej Gwiazd\u0119 Dawida zast\u0105piono swastyk\u0105, i powiedzia\u0142, \u017ce \u201eIzrael to nowa III Rzesza\u201d.<\/span><\/p>\n

Zdarzenie opisa\u0142y Notes from Poland i Polskie Radio, zwracaj\u0105c uwag\u0119 r\u00f3wnie\u017c na u\u017cyte przez pos\u0142a oskar\u017cenie o ludob\u00f3jstwo oraz natychmiastow\u0105 reakcj\u0119 marsza\u0142ka W\u0142odzimierza Czarzastego. Tego samego dnia polskie Ministerstwo Spraw Zagranicznych wyda\u0142o oficjalne o\u015bwiadczenie, uznaj\u0105c gest za obra\u017aliwy wobec \u017byd\u00f3w, Izraelczyk\u00f3w oraz pami\u0119ci o Zag\u0142adzie.<\/span><\/p>\n

Znaczenie tego wydarzenia nie ko\u0144czy si\u0119 jednak na samej parlamentarnej prowokacji. Notes from Poland zwr\u00f3ci\u0142o uwag\u0119, \u017ce oficjalne konta Konfederacji oraz konto S\u0142awomira Mentzena ponownie rozpowszechnia\u0142y nagrania z wyst\u0105pieniem i \u0142\u0105czy\u0142y je ze zbi\u00f3rkami pieni\u0119dzy.<\/span><\/p>\n

Nie jest to oczywi\u015bcie dow\u00f3d poparcia wi\u0119kszo\u015bci spo\u0142ecze\u0144stwa, a komentarze w internecie nie s\u0105 badaniem opinii publicznej. Pokazuje jednak, jak szybko prowokacj\u0119 z sali sejmowej mo\u017cna zamieni\u0107 w znacznie wi\u0119ksze wydarzenie cyfrowe, w kt\u00f3rym antyizraelski gniew, antysemicka symbolika, odwracanie znaczenia Zag\u0142ady i j\u0119zyk ludob\u00f3jstwa zaczynaj\u0105 funkcjonowa\u0107 razem.<\/span><\/p>\n

Strategiczna warto\u015b\u0107 antysyjonizmu we wsp\u00f3\u0142czesnej Europie polega w\u0142a\u015bnie na tym, \u017ce pogarsza warunki podejmowania rozs\u0105dnych decyzji. Utrzymuje liberalne instytucje w stanie ci\u0105g\u0142ego moralnego alarmu. Sprzyja polityce absolutnych oskar\u017ce\u0144. Przekszta\u0142ca lokalne spo\u0142eczno\u015bci \u017cydowskie w symbolicznych przedstawicieli odleg\u0142ego konfliktu. Daje zar\u00f3wno aktywistycznej lewicy, jak i spiskowej prawicy wygodnego, silnie nacechowanego emocjonalnie przeciwnika.<\/span><\/p>\n

A przede wszystkim pomaga spycha\u0107 z centrum debaty rosyjsk\u0105 agresj\u0119, przysz\u0142o\u015b\u0107 Ukrainy i kwesti\u0119 europejskiej obronno\u015bci.<\/span><\/p>\n

Wnioski dla polityki pa\u0144stwa<\/span><\/p>\n

Z tej analizy wynika kilka praktycznych wniosk\u00f3w.<\/span><\/p>\n

Po pierwsze, antysyjonizmu nie powinno si\u0119 traktowa\u0107 wy\u0142\u0105cznie jako patologii spo\u0142ecznej czy problemu kultury akademickiej. W okre\u015blonych formach nale\u017cy go r\u00f3wnie\u017c analizowa\u0107 jako system propagandowy maj\u0105cy znaczenie dla bezpiecze\u0144stwa pa\u0144stwa. Nie oznacza to kryminalizowania zwyk\u0142ej krytyki polityki Izraela. Chodzi o \u015bwiadomo\u015b\u0107, \u017ce cz\u0119\u015b\u0107 najbardziej agresywnego j\u0119zyka obecnego dzi\u015b w debacie ma korzenie w tradycji wojny kognitywnej rozwijanej przez wrogie pa\u0144stwo.<\/span><\/p>\n

Po drugie, odwracanie znaczenia Zag\u0142ady i analogie do nazizmu powinny by\u0107 traktowane tak\u017ce jako wska\u017aniki strategiczne. Je\u017celi w debacie politycznej normalizuje si\u0119 uto\u017csamianie \u017byd\u00f3w, Izraelczyk\u00f3w czy syjonist\u00f3w z nazistami albo z ludob\u00f3jstwem, mamy do czynienia z czym\u015b wi\u0119cej ni\u017c samym uprzedzeniem. Uruchamiany jest j\u0119zyk stworzony po to, by usuwa\u0107 moralne hamulce i maksymalizowa\u0107 polaryzacj\u0119. Ten sam mechanizm dzia\u0142a r\u00f3wnie\u017c w odniesieniu do Ukrainy.<\/span><\/p>\n

Po trzecie, uniwersytety, media i instytucje pa\u0144stwowe potrzebuj\u0105 historycznie zakorzenionego j\u0119zyka, kt\u00f3ry pozwoli odr\u00f3\u017cnia\u0107 prawomocny sp\u00f3r od gotowych pakiet\u00f3w propagandowych.<\/span><\/p>\n

Problemem nie jest sam fakt, \u017ce ludzie spieraj\u0105 si\u0119 o Bliski Wsch\u00f3d. Problem zaczyna si\u0119 tam, gdzie do obiegu wchodz\u0105 gotowe schematy ca\u0142kowicie odmawiaj\u0105ce \u017bydom politycznej legitymacji, automatycznie zamieniaj\u0105ce ka\u017cd\u0105 wojn\u0119 w \u201eludob\u00f3jstwo\u201d albo t\u0142umacz\u0105ce ka\u017cdy konflikt wszechogarniaj\u0105c\u0105 teori\u0105 \u201esyjonistycznej pot\u0119gi\u201d.<\/span><\/p>\n

Po czwarte, Polska powinna w\u0142\u0105czy\u0107 antysemityzm i skrajnie antysyjonistyczn\u0105 agitacj\u0119 do szerszych analiz zagranicznej manipulacji informacyjnej i ingerencji.<\/span><\/p>\n

Oznacza to konieczno\u015b\u0107 patrzenia ponad podzia\u0142ami instytucjonalnymi. Narracje antyukrai\u0144skie, antynatowskie, antyelitarne teorie spiskowe i skrajne przekazy antyizraelskie cz\u0119sto nale\u017c\u0105 do tego samego ekosystemu destabilizacji. Reakcja pa\u0144stwa powinna wi\u0119c opiera\u0107 si\u0119 na wsp\u00f3lnej analizie s\u0142u\u017cb odpowiedzialnych za bezpiecze\u0144stwo, edukacj\u0119 i komunikacj\u0119 zamiast zajmowania si\u0119 ka\u017cdym z tych zjawisk osobno.<\/span><\/p>\n

Zako\u0144czenie<\/strong><\/h4>\n

Najbardziej radykaln\u0105 wsp\u00f3\u0142czesn\u0105 odmian\u0119 antysyjonizmu najlepiej rozumie\u0107 jako stare narz\u0119dzie wojny politycznej wykorzystane ponownie w nowych warunkach.<\/span><\/p>\n

Po 1967 roku sowieckie instytucje nada\u0142y mu sp\u00f3jn\u0105 form\u0119. W Polsce roku 1968 pokazano, w jaki spos\u00f3b mo\u017cna wykorzysta\u0107 go w praktyce przeciwko przeciwnikom wewn\u0119trznym. Nast\u0119pnie zosta\u0142 umi\u0119dzynarodowiony poprzez propagand\u0119, dyplomacj\u0119 oraz sieci wsparcia powi\u0105zane z ruchami rewolucyjnymi i organizacjami zbrojnymi. Za rz\u0105d\u00f3w Putina powr\u00f3ci\u0142 jako element znacznie szerszego systemu wojny hybrydowej.<\/span><\/p>\n

Jego wsp\u00f3\u0142czesna skuteczno\u015b\u0107 bierze si\u0119 z czterech wzajemnie powi\u0105zanych mo\u017cliwo\u015bci: odwracania znaczenia Zag\u0142ady, odbierania legitymacji \u017cydowskiemu prawu do samostanowienia, \u0142\u0105czenia bardzo r\u00f3\u017cnych konflikt\u00f3w i krzywd w jeden emocjonalny front oraz pog\u0142\u0119biania podzia\u0142\u00f3w wewn\u0105trz spo\u0142ecze\u0144stw demokratycznych.<\/span><\/p>\n

Szczeg\u00f3lna warto\u015b\u0107 przywo\u0142anego w tej analizie raportu Departamentu Stanu USA polega na pokazaniu, jak d\u0142ug\u0105 histori\u0119 ma ten repertuar.<\/span><\/p>\n

Nie zacz\u0105\u0142 si\u0119 wraz z Putinem. Nie zacz\u0105\u0142 si\u0119 r\u00f3wnie\u017c od konfliktu arabsko-izraelskiego. Sowiecka syjonologia by\u0142a cz\u0119\u015bci\u0105 znacznie starszej rosyjskiej tradycji pa\u0144stwowej, w kt\u00f3rej antysemicki j\u0119zyk raz po raz wykorzystywano do ochrony re\u017cimu, destabilizowania przeciwnik\u00f3w za granic\u0105 i odwracania moralnych r\u00f3l.<\/span><\/p>\n

Ten szerszy kontekst wzmacnia zasadniczy wniosek: wojowniczy, totalizuj\u0105cy antysyjonizm opisany w niniejszym tek\u015bcie nale\u017cy analizowa\u0107 zar\u00f3wno jako ideologi\u0119 i uprzedzenie, jak i trwa\u0142e narz\u0119dzie wojny politycznej.<\/span><\/p>\n

Zwi\u0105zek z Ukrain\u0105 nie jest przypadkiem.<\/span><\/p>\n

To samo pa\u0144stwo, kt\u00f3re domaga si\u0119 \u201edenazyfikacji\u201d Ukrainy, korzysta na tym, \u017ce Izrael nazywany jest nazistowskim i ludob\u00f3jczym, spo\u0142eczno\u015bci \u017cydowskie staj\u0105 si\u0119 politycznie izolowane, liberalne instytucje pogr\u0105\u017caj\u0105 si\u0119 w moralnej panice, a europejskie spo\u0142ecze\u0144stwa trac\u0105 zdolno\u015b\u0107 rozs\u0105dnego ustalania hierarchii zagro\u017ce\u0144.<\/span><\/p>\n

W tym sensie antysyjonizm nie jest reliktem przesz\u0142o\u015bci. To stara bro\u0144, kt\u00f3ra nadal pozostaje w u\u017cyciu.<\/span><\/p>\n

Przed politykami stoj\u0105 zatem dwa r\u00f3wnoleg\u0142e zadania. Musz\u0105 chroni\u0107 swobod\u0119 debaty, r\u00f3wnie\u017c ostrej debaty o Izraelu, a jednocze\u015bnie umie\u0107 rozpoznawa\u0107 i nazywa\u0107 historyczne pochodzenie najbardziej toksycznych schemat\u00f3w retorycznych znajduj\u0105cych si\u0119 dzi\u015b w obiegu. Powinni r\u00f3wnie\u017c traktowa\u0107 manipulowanie antysemickim i antysyjonistycznym j\u0119zykiem jako element tego samego \u015brodowiska bezpiecze\u0144stwa, do kt\u00f3rego nale\u017c\u0105 rosyjska dezinformacja, sabota\u017c, niejawne operacje wp\u0142ywu i polityczna destabilizacja.<\/span><\/p>\n

Je\u017celi tego zwi\u0105zku nie dostrzeg\u0105, nadal b\u0119d\u0105 odpowiada\u0107 na strategiczne zagro\u017cenie tak, jak gdyby mieli do czynienia jedynie z kulturowym nieporozumieniem.<\/span><\/p>\n

\n
\n
\n
\n

Zawarto\u015b\u0107 publikowanych artyku\u0142\u00f3w i materia\u0142\u00f3w nie reprezentuje pogl\u0105d\u00f3w ani opinii Reunion’68,<\/em>
\nani te\u017c webmastera Blogu Reunion’68, chyba ze jest to wyra\u017anie zaznaczone.
\nTwoje uwagi, linki, w\u0142asne artyku\u0142y lub wiadomo\u015bci prze\u015blij na adres:
\n<\/em>webmaster@reunion68.com<\/span><\/a><\/em><\/strong><\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n

\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Photo: L\u00e9onid Brejnev et Vladimir Poutine – svoboda.org. Antysyjonizm jako narz\u0119dzie wojny hybrydowej Paul Bargetto Sowiecka syjonologia, Rosja Putina i strategiczne wykorzystywanie j\u0119zyka antysemickiego w latach 1967\u20132026 Na d\u0142ugo zanim antysyjonizm sta\u0142 si\u0119 jednym z g\u0142\u00f3wnych j\u0119zyk\u00f3w moralnych radykalnej polityki na Zachodzie, dopracowano go w korytarzach KGB jako skuteczne narz\u0119dzie wojny hybrydowej. Nie znaczy to, […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[6],"tags":[33,24],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/134047"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=134047"}],"version-history":[{"count":9,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/134047\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":134062,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/134047\/revisions\/134062"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=134047"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=134047"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=134047"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}