{"id":134227,"date":"2026-10-05T17:05:00","date_gmt":"2026-10-05T15:05:00","guid":{"rendered":"https:\/\/www.reunion68.se\/?p=134227"},"modified":"2026-09-30T08:50:32","modified_gmt":"2026-09-30T06:50:32","slug":"05-05-129","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.reunion68.se\/?p=134227","title":{"rendered":"Kto kontroluje AI?"},"content":{"rendered":"
\n

\"\"<\/a>Kto kontroluje AI?<\/a><\/strong><\/span><\/h3>\n

Jakub Bodziony<\/strong><\/span><\/p>\n

\n

W ostatnich dniach OpenAI pokaza\u0142o dwie twarze sztucznej inteligencji. Jedna pomaga rozwi\u0105zywa\u0107 problemy, z kt\u00f3rymi nauka mierzy si\u0119 od dziesi\u0119cioleci. Druga pokazuje, \u017ce nawet jej tw\u00f3rcom coraz trudniej kontrolowa\u0107 w\u0142asne modele. Ta historia ju\u017c dawno wysz\u0142a poza Dolin\u0119 Krzemow\u0105 i rywalizacj\u0119 mocarstw. Wchodzi za to coraz g\u0142\u0119biej w nasze \u017cycie \u2013 prac\u0119, szko\u0142\u0119, studia, a nawet relacje z najbli\u017cszymi. Kto wyznaczy zasady tej zmiany?<\/span><\/p>\n

\"\"Ilustracja: Maria Nika, \u0179r\u00f3d\u0142o: Canva<\/em><\/span><\/p>\n

We wrze\u015bniu OpenAI og\u0142osi\u0142o, \u017ce jej systemy s\u0105 bliskie rozwi\u0105zania jednego z siedmiu Problem\u00f3w Milenijnych \u2013 r\u00f3wna\u0144 Naviera\u2013Stokesa. Nad zadaniem przez 88 godzin pracowa\u0142o oko\u0142o dziesi\u0119ciu tysi\u0119cy agent\u00f3w AI. Entuzjazm szybko ust\u0105pi\u0142 jednak miejsca sporowi. Cz\u0119\u015b\u0107 badaczy zarzuci\u0142a firmie wykorzystanie efekt\u00f3w ich wcze\u015bniejszej pracy, a laureaci Medalu Fieldsa (matematycznego odpowiednika Nagrody Nobla) przypomnieli, \u017ce matematyka nie polega wy\u0142\u0105cznie na znalezieniu poprawnej odpowiedzi. Liczy si\u0119 nie tylko rozwi\u0105zanie, lecz tak\u017ce zrozumienie, dlaczego jest ono prawdziwe.<\/span><\/p>\n

Zbuntowane maszyny?<\/b><\/h4>\n

Kilka dni p\u00f3\u017aniej uwag\u0119 zwr\u00f3ci\u0142y wyniki test\u00f3w autonomicznych agent\u00f3w AI. W jednym z eksperyment\u00f3w modele w\u0142ama\u0142y si\u0119 do infrastruktury Hugging Face, a nast\u0119pnie do w\u0142asnych serwer\u00f3w OpenAI, tworz\u0105c swoje kana\u0142y komunikacji i pr\u00f3buj\u0105c ukrywa\u0107 te dzia\u0142ania przed systemem monitoruj\u0105cym. Nie dlatego, \u017ce \u201ezbuntowa\u0142y si\u0119\u201d przeciw cz\u0142owiekowi. Po prostu uzna\u0142y, \u017ce w ten spos\u00f3b skuteczniej wykonaj\u0105 powierzone im zadanie.<\/span><\/p>\n

Nieprzypadkowo podobne pytania coraz cz\u0119\u015bciej zadaj\u0105 sami szefowie najwi\u0119kszych laboratori\u00f3w AI.<\/span><\/p>\n

<\/div>\n

Dario Amodei ostrzega przed kolejnymi generacjami agent\u00f3w, Sam Altman apeluje o odpowiedzialny rozw\u00f3j i potrzeb\u0119 regulacji. Jednocze\u015bnie ich firmy inwestuj\u0105 miliardy dolar\u00f3w, by rozwija\u0107 coraz pot\u0119\u017cniejsze modele. Wygl\u0105da to tak, jakby kierowcy najszybszych samochod\u00f3w ostrzegali, \u017ce wy\u015bcig staje si\u0119 zbyt niebezpieczny i zaraz doprowadz\u0105 do katastrofy, ale jednocze\u015bnie dociskaj\u0105 gaz do dechy.<\/strong><\/p><\/blockquote>\n

W\u0142adza AI<\/b><\/h4>\n

Do tej rozmowy wracamy w \u201eKulturze Liberalnej\u201d od wielu miesi\u0119cy. Karen<\/b> Hao<\/b> opisywa\u0142a mechanizmy budowy technologicznego imperium OpenAI i pokazywa\u0142a, jak prywatne firmy przejmuj\u0105 w\u0142adz\u0119, kt\u00f3ra jeszcze niedawno nale\u017ca\u0142a do pa\u0144stw.<\/span><\/p>\n

Czy grozi nam technofaszyzm? Karen Hao o imperium AI<\/a><\/span><\/p>\n

Cory<\/b> Doctorow<\/b> t\u0142umaczy\u0142, \u017ce podporz\u0105dkowywanie u\u017cytkownik\u00f3w interesom platform nie jest skutkiem ubocznym internetu, lecz fundamentem modelu biznesowego bigtechu.<\/span><\/p>\n

Cory Doctorow: G\u00f3wnowacenie to model biznesowy bigtechu<\/a><\/span><\/p>\n

Aleksandra<\/b> Przegali\u0144ska<\/b> przekonywa\u0142a, \u017ce pytanie nie brzmi, czy zatrzyma\u0107 rozw\u00f3j AI, ale jak wyznaczy\u0107 jego granice i podporz\u0105dkowa\u0107 go interesowi publicznemu.<\/span><\/p>\n

Aleksandra Przegali\u0144ska: Nie wierz\u0119, \u017ce mo\u017cna zatrzyma\u0107 AI. Trzeba j\u0105 regulowa\u0107<\/a><\/span><\/p>\n

Mateusz<\/b> Mazzini<\/b> zwraca\u0142 uwag\u0119, \u017ce najwi\u0119kszym kosztem AI mo\u017ce okaza\u0107 si\u0119 nie spektakularna katastrofa, lecz powolna utrata umiej\u0119tno\u015bci samodzielnego my\u015blenia, uczenia si\u0119 i przekazywania wiedzy.<\/span><\/p>\n

MAZZINI: Coxon nie powiedzia\u0142 nam nic nowego o AI<\/a><\/span><\/p>\n

Paradoks AI<\/b><\/h4>\n

W podca\u015bcie rozmawiam z Sylwi\u0105<\/b> Czubkowsk\u0105<\/b> o paradoksie, kt\u00f3ry coraz lepiej opisuje \u015bwiat sztucznej inteligencji. Najwi\u0119ksi gracze rynku przekonuj\u0105, \u017ce rozw\u00f3j AI wymaga ostro\u017cno\u015bci, regulacji i odpowiedzialno\u015bci. Ostrzegaj\u0105 przed zagro\u017ceniami, apeluj\u0105 o samokontrol\u0119. Jednocze\u015bnie sami nie s\u0105 gotowi zwolni\u0107 nawet na chwil\u0119, bo ka\u017cda przerwa oznacza ryzyko, \u017ce wyprzedzi ich konkurencja. Dobrowolna samokontrola bigtechu od lat pozostaje obietnic\u0105, kt\u00f3ra nie zmienia kierunku rozwoju tej technologii. Trudno oczekiwa\u0107, by firmy czerpi\u0105ce z AI najwi\u0119ksze korzy\u015bci same narzuci\u0142y sobie ograniczenia. Dlatego pytanie o regulacje jest dzi\u015b przede wszystkim pytaniem o si\u0142\u0119 pa\u0144stw i instytucji publicznych. Rozmawiamy r\u00f3wnie\u017c o tym, dlaczego Europa coraz bardziej uzale\u017cnia si\u0119 od zagranicznych gigant\u00f3w technologicznych i czy jest jeszcze w stanie odzyska\u0107 kontrol\u0119 nad w\u0142asn\u0105 infrastruktur\u0105 cyfrow\u0105.<\/span><\/p>\n

Naj\u0142atwiej patrze\u0107 na AI jak na element rywalizacji mi\u0119dzy Stanami Zjednoczonymi a Chinami. Tyle \u017ce skutki tego wy\u015bcigu widzimy znacznie bli\u017cej \u2013 w szko\u0142ach, na uczelniach, w redakcjach, kancelariach prawnych czy biurach projektowych. Coraz cz\u0119\u015bciej tak\u017ce w administracji publicznej. Ministerstwa i urz\u0119dy mierz\u0105 si\u0119 z lawin\u0105 dokument\u00f3w, opinii i interpelacji przygotowywanych przy pomocy modeli j\u0119zykowych. Jeszcze dwa lata temu taki problem po prostu nie istnia\u0142.<\/span><\/p>\n

Konsekwencje ekspansji imperi\u00f3w AI widzimy nie tylko na kolejnych szczeblach geopolitycznej drabiny eskalacyjnej. Wida\u0107 je w szko\u0142ach, na uczelniach, w urz\u0119dach i miejscach pracy.<\/span><\/p>\n

<\/div>\n

Trudno pomin\u0105\u0107 tutaj LinkedIn, gdzie ka\u017cdy guru biznesu albo kolejny lider przysz\u0142o\u015bci zdaje si\u0119 korzysta\u0107 z tego samego promptu, co nie przeszkadza u\u017cytkownikom tego portalu wpada\u0107 w spiral\u0119 wzajemnego samouwielbienia (pewnie te\u017c w du\u017cej mierze generowanego za pomoc\u0105 AI). Nawet tradycyjne menu tanich restauracji i osiedlowych kebabowni coraz cz\u0119\u015bciej zamienia si\u0119 w budz\u0105cy niepok\u00f3j AI slop.<\/strong><\/p><\/blockquote>\n

Polowanie na AI<\/b><\/h4>\n

Dlatego w Temacie Tygodnia Katarzyna<\/b> Skrzyd\u0142owska<\/b>\u2013Kalukin<\/b> rozmawia z Dariuszem<\/b> Jemielniakiem<\/b><\/span><\/a> nie o tym, czy AI zast\u0105pi cz\u0142owieka, lecz o tym, jak zmienia ono nasze rozumienie wiedzy.<\/a> Jemielniak przekonuje, \u017ce zakazy korzystania z modeli j\u0119zykowych przypominaj\u0105 wcze\u015bniejsze pr\u00f3by walki z internetem czy kalkulatorem. Polowanie na teksty napisane przez AI mo\u017ce okaza\u0107 si\u0119 \u015blep\u0105 uliczk\u0105. Znacznie wa\u017cniejsze staje si\u0119 nauczenie student\u00f3w korzystania z tych narz\u0119dzi i brania odpowiedzialno\u015bci za ich efekty. Model mo\u017ce przygotowa\u0107 szkic tekstu, uporz\u0105dkowa\u0107 argumenty czy znale\u017a\u0107 informacje szybciej od cz\u0142owieka. Nie we\u017amie jednak odpowiedzialno\u015bci za interpretacj\u0119, ocen\u0119 \u017ar\u00f3de\u0142 ani wyci\u0105gni\u0119te wnioski.<\/span><\/p>\n

Zmienia si\u0119 wi\u0119c r\u00f3wnie\u017c szko\u0142a i uniwersytet. Coraz mniej liczy si\u0119 umiej\u0119tno\u015b\u0107 odtworzenia informacji, a coraz bardziej zdolno\u015b\u0107 zadawania w\u0142a\u015bciwych pyta\u0144, weryfikowania odpowiedzi i samodzielnego my\u015blenia.<\/span><\/p>\n

Wszystkie rozmowy w tym numerze prowadz\u0105 do jednego pytania. Nie o to, czy AI b\u0119dzie coraz lepsza, bo to ju\u017c w\u0142a\u015bciwie przes\u0105dzone. Pytanie brzmi, kto b\u0119dzie wyznacza\u0142 zasady jej rozwoju i kto b\u0119dzie ponosi\u0142 konsekwencje tych decyzji.<\/span><\/p>\n

\n

Jakub Bodziony – <\/b>zast\u0119pca redaktora naczelnego \u201eKultury Liberalnej\u201d<\/em><\/span><\/p>\n

\n
\n

Skoro tu jeste\u015b\u2026<\/strong><\/em><\/span><\/p>\n

\u2026mamy do Ciebie ma\u0142\u0105 pro\u015bb\u0119. \u017byjemy w dobie powa\u017cnych zagro\u017ce\u0144 dla pluralizmu polskich medi\u00f3w. W Kulturze Liberalnej jeste\u015bmy przekonani, \u017ce ka\u017cdy zas\u0142uguje na bezp\u0142atny dost\u0119p do najwy\u017cszej jako\u015bci dziennikarstwa.<\/em><\/span><\/p>\n

Prosimy Ci\u0119, aby\u015b tworzy\u0142 lub tworzy\u0142a Kultur\u0119 Liberaln\u0105 z nami. Do\u0142\u0105cz do grona naszych Darczy\u0144c\u00f3w!<\/strong><\/em><\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n

\n
\n
\n
\n

Zawarto\u015b\u0107 publikowanych artyku\u0142\u00f3w i materia\u0142\u00f3w nie reprezentuje pogl\u0105d\u00f3w ani opinii Reunion’68,<\/em>
\nani te\u017c webmastera Blogu Reunion’68, chyba ze jest to wyra\u017anie zaznaczone.
\nTwoje uwagi, linki, w\u0142asne artyku\u0142y lub wiadomo\u015bci prze\u015blij na adres:
\n<\/em>webmaster@reunion68.com<\/span><\/a><\/em><\/strong><\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n

\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Kto kontroluje AI? Jakub Bodziony W ostatnich dniach OpenAI pokaza\u0142o dwie twarze sztucznej inteligencji. Jedna pomaga rozwi\u0105zywa\u0107 problemy, z kt\u00f3rymi nauka mierzy si\u0119 od dziesi\u0119cioleci. Druga pokazuje, \u017ce nawet jej tw\u00f3rcom coraz trudniej kontrolowa\u0107 w\u0142asne modele. Ta historia ju\u017c dawno wysz\u0142a poza Dolin\u0119 Krzemow\u0105 i rywalizacj\u0119 mocarstw. Wchodzi za to coraz g\u0142\u0119biej w nasze \u017cycie […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[6],"tags":[33,24],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/134227"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=134227"}],"version-history":[{"count":8,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/134227\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":134247,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/134227\/revisions\/134247"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=134227"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=134227"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=134227"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}