{"id":134359,"date":"2026-10-04T17:09:00","date_gmt":"2026-10-04T15:09:00","guid":{"rendered":"https:\/\/www.reunion68.se\/?p=134359"},"modified":"2026-10-04T08:11:08","modified_gmt":"2026-10-04T06:11:08","slug":"10-09-120","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.reunion68.se\/?p=134359","title":{"rendered":"Ksi\u0105\u017c\u0119 uczonych i Warszawski Sokrates – 45 lat temu zmar\u0142 Tadeusz Kotarbi\u0144ski"},"content":{"rendered":"

Prof. Tadeusz Kotarbi\u0144ski. Fot. PAP\/Wies\u0142aw Pra\u017cuch<\/em><\/span><\/p>\n

\n

\"\"<\/a>Ksi\u0105\u017c\u0119 uczonych i Warszawski Sokrates – 45 lat temu zmar\u0142 Tadeusz Kotarbi\u0144ski<\/a><\/strong><\/span><\/h3>\n

Zbigniew Wojtasi\u0144ski (PAP)<\/strong><\/span><\/p>\n

\n

3 pa\u017adziernika 1981 r., zmar\u0142 prof. Tadeusz Kotarbi\u0144ski, jeden z najwybitniejszych i najbardziej wszechstronnych polskich filozof\u00f3w. Nazywany by\u0142 Warszawskim Sokratesem i ksi\u0119ciem uczonych.\u00a0<\/strong><\/h4>\n
\n

Prof. Kotarbi\u0144ski by\u0142 zar\u00f3wno etykiem, jak i logikiem oraz filozofem praktyczno\u015bci, co w czasach wsp\u00f3\u0142czesnych jest szczeg\u00f3lnie wa\u017cnym po\u0142\u0105czeniem. Podobnie jak Sokrates wyr\u00f3\u017cnia\u0142 si\u0119 postaw\u0105 \u017cyciow\u0105, jak i autorytetem intelektualnym oraz moralnym, za co by\u0142 ceniony przez student\u00f3w oraz pracownik\u00f3w naukowych.\u00a0<\/span><\/p>\n

Opracowa\u0142 nowe koncepcje, takie jak etyka niezale\u017cna od ideologii i filozofia praktyczno\u015bci, jeszcze bardziej aktualne w czasach wsp\u00f3\u0142czesnych.\u00a0<\/span><\/p>\n

Nazywany by\u0142 Warszawskim Sokratesem, w nawi\u0105zaniu do legendarnego greckiego filozofa staro\u017cytnego, kt\u00f3ry wyr\u00f3\u017cnia\u0142 si\u0119 zar\u00f3wno pogl\u0105dami i intelektem, jak te\u017c nacechowan\u0105 moralno\u015bci\u0105 postaw\u0105 \u017cyciow\u0105.\u00a0<\/span><\/p>\n

Propagowa\u0142 jasno\u015b\u0107 my\u015blenia, przekonywa\u0142, \u017ceby nie komplikowa\u0107 rzeczy, kt\u00f3re mo\u017cna wyrazi\u0107 prosto. Z tego te\u017c s\u0142yn\u0119\u0142a legendarna w okresie mi\u0119dzywojennym lwowsko-warszawska szko\u0142a filozoficzna, kt\u00f3rej by\u0142 wybitnym przedstawicielem.\u00a0<\/span><\/p>\n

Zas\u0142yn\u0105\u0142 licznymi aforyzmami \u2013 takimi jak to, \u017ce wiedzie\u0107, czego si\u0119 nie ma, jest wa\u017cniejsze ni\u017c wiedzie\u0107, co si\u0119 ma. Sugerowa\u0142 w ten spos\u00f3b, \u017ce \u015bwiadomo\u015b\u0107 w\u0142asnych ogranicze\u0144 jest naturalna i ma wymiar praktyczny, gdy\u017c pozwala lepiej i rozs\u0105dniej dzia\u0142a\u0107.<\/span><\/p>\n

Twierdzi\u0142 te\u017c, \u017ce warto\u015b\u0107 cz\u0142owieka poznaje si\u0119 nie tylko po tym, co m\u00f3wi, lecz po tym, czy mo\u017cna na nim polega\u0107, gdy naprawd\u0119 jest potrzebny. Stwierdzenie to sta\u0142o si\u0119 jednym z najwa\u017cniejszych element\u00f3w jego koncepcji etyki i etycznego post\u0119powania. Nawi\u0105zuje w nim do opiekuna spolegliwego, oznaczaj\u0105cego osob\u0119 godn\u0105 zaufania, ale te\u017c wra\u017cliw\u0105 na cudze cierpienia i okrucie\u0144stwa w \u015bwiecie, co jest kwintesencj\u0105 bycia dobrym cz\u0142owiekiem.\u00a0<\/span><\/p>\n

Poniewa\u017c by\u0142 ateist\u0105, a \u015bwiatopogl\u0105d religijny porzuci\u0142 jako nastolatek, propagowa\u0142 etyk\u0119 laick\u0105 i niezale\u017cn\u0105, czyli tak\u0105, kt\u00f3ra obowi\u0105zuje zar\u00f3wno ludzi wierz\u0105cych, jak i ateist\u00f3w, woln\u0105 od wszelkich ideologii. Uwa\u017ca\u0142, \u017ce taka etyka jest mo\u017cliwa, \u017ce nie musi by\u0107 zwi\u0105zana wy\u0142\u0105cznie z zasadami etyki chrze\u015bcija\u0144skiej, cho\u0107 jest do niej zbli\u017cona. Uwa\u017ca\u0142, \u017ce zasady moralne wywodz\u0105 si\u0119 z do\u015bwiadcze\u0144 ludzi oraz \u017cycia spo\u0142ecznego, z zakorzenionej w nas intuicji moralnej, kt\u00f3r\u0105 nazywa\u0142 \u201eoczywisto\u015bci\u0105 serca\u201d.<\/span><\/p>\n

Kotarbi\u0144ski opracowa\u0142 koncepcj\u0119 reizmu, inaczej \u2013 konkretyzmu, wed\u0142ug kt\u00f3rej istniej\u0105 tylko konkretne osoby i rzeczy. Wszelkie cechy, w\u0142asno\u015bci, relacje oraz liczby to jedynie poj\u0119cia abstrakcyjne, a ich status bytowy jest taki sam, jak status czarodziejskiej r\u00f3\u017cd\u017cki. W tym przypadku chodzi\u0142o o oczyszczenie j\u0119zyka naukowego i filozofii z niepotrzebnych abstrakcyjnych poj\u0119\u0107, zam\u0105caj\u0105cych jasno\u015b\u0107 my\u015blenia i wywodu naukowego.\u00a0<\/span><\/p>\n

Bardziej jednak znany jest jako tw\u00f3rca prakseologii, filozofii praktyczno\u015bci i sprawnego dzia\u0142ania. W jego poj\u0119ciu skuteczne dzia\u0142anie nie mo\u017ce by\u0107 jednak oddzielone od post\u0119powania moralnego. Musi ono \u0142\u0105czy\u0107 to, co dobre, skuteczne i po\u017cyteczne. Nie ogranicza si\u0119 zatem tylko do tego, by dzia\u0142a\u0107 jak najszybciej, gdy\u017c sprawno\u015b\u0107 jest r\u00f3wnie wa\u017cna, jak moralno\u015b\u0107. Sprawne dzia\u0142anie \u2013 twierdzi\u0142 \u2013 nie jest jeszcze dzia\u0142aniem dobrym moralnie, a skuteczno\u015bci nie mo\u017cna wykorzystywa\u0107 do z\u0142ych cel\u00f3w.<\/span><\/p>\n

Fi\u0144ski filozof prof. Timo Airaksinen z Uniwersytetu Helsi\u0144skiego uzna\u0142 prac\u0119 Kotarbi\u0144skiego \u201eCel czynu a zadanie wykonawcy\u201d z 1913 r. za prze\u0142omowe dzie\u0142o dla literatury filozoficznej. Uwa\u017ca j\u0105 za r\u00f3wnie wybitn\u0105, co \u201eDenotowanie\u201d (On Denoting) Bertranda Russella czy \u201ePrzedmiot etyki\u201d (The Subject Matter of Ethics) George\u2019a E. Moore\u2019a.\u00a0<\/span><\/p>\n

W Polsce szczeg\u00f3lnie ceniony jest \u201eTraktat o dobrej robocie\u201d. Inne wa\u017cne prace Kotarbi\u0144skiego to \u201eSprawno\u015b\u0107 i b\u0142\u0105d\u201d, \u201eAbecad\u0142o praktyczno\u015bci\u201d oraz \u201eMedytacje o \u017cyciu godziwym\u201d.\u00a0<\/span><\/p>\n

Kotarbi\u0144ski urodzi\u0142 si\u0119 w Warszawie, ale nie by\u0142 z ni\u0105 zwi\u0105zany przez ca\u0142e \u017cycie. Studiowa\u0142 matematyk\u0119 i fizyk\u0119 na Uniwersytecie Jagiello\u0144skim jako wolny s\u0142uchacz. Przeni\u00f3s\u0142 si\u0119 do Lwowa, gdzie najpierw studiowa\u0142 architektur\u0119, a potem filozofi\u0119 i filologi\u0119 klasyczn\u0105. By\u0142 uczniem prof. Kazimierza Twardowskiego, tw\u00f3rcy lwowsko-warszawskiej szko\u0142y filozoficznej.\u00a0<\/span><\/p>\n

Przed II wojn\u0105 \u015bwiatow\u0105 wr\u00f3ci\u0142 do Warszawy, w czasie okupacji bra\u0142 udzia\u0142 w tajnym nauczaniu. Po wojnie w latach 1945-1949 by\u0142 rektorem Uniwersytetu \u0141\u00f3dzkiego, a nast\u0119pnie rektorem Uniwersytetu Warszawskiego. By\u0142 te\u017c wieloletnim przewodnicz\u0105cym Polskiego Towarzystwa Filozoficznego i prezesem Polskiej Akademii Nauk.<\/span><\/p>\n

Zmar\u0142 w Warszawie. Zosta\u0142 pochowany na warszawskich Pow\u0105zkach Wojskowych. Podobnie jak jego wybitni nauczyciele pozostawi\u0142 po sobie znakomitych uczni\u00f3w, takich jak Alfred Tarski, uznawany za jednego z czterech najwybitniejszych logik\u00f3w wszech czas\u00f3w (obok Arystotelesa, Gottloba Frege oraz Kurta Goedla). Jego uczniem by\u0142 tak\u017ce filozof Leszek Ko\u0142akowski oraz r\u00f3wnie cenieni na \u015bwiecie socjologowie Maria i Wojciech Ossowscy.\u00a0<\/span><\/p>\n<\/div>\n

\n
\n
\n
\n

Zawarto\u015b\u0107 publikowanych artyku\u0142\u00f3w i materia\u0142\u00f3w nie reprezentuje pogl\u0105d\u00f3w ani opinii Reunion’68,<\/em>
\nani te\u017c webmastera Blogu Reunion’68, chyba ze jest to wyra\u017anie zaznaczone.
\nTwoje uwagi, linki, w\u0142asne artyku\u0142y lub wiadomo\u015bci prze\u015blij na adres:
\n<\/em>webmaster@reunion68.com<\/span><\/a><\/em><\/strong><\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n

\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Prof. Tadeusz Kotarbi\u0144ski. Fot. PAP\/Wies\u0142aw Pra\u017cuch Ksi\u0105\u017c\u0119 uczonych i Warszawski Sokrates – 45 lat temu zmar\u0142 Tadeusz Kotarbi\u0144ski Zbigniew Wojtasi\u0144ski (PAP) 3 pa\u017adziernika 1981 r., zmar\u0142 prof. Tadeusz Kotarbi\u0144ski, jeden z najwybitniejszych i najbardziej wszechstronnych polskich filozof\u00f3w. Nazywany by\u0142 Warszawskim Sokratesem i ksi\u0119ciem uczonych.\u00a0 Prof. Kotarbi\u0144ski by\u0142 zar\u00f3wno etykiem, jak i logikiem oraz filozofem praktyczno\u015bci, […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[6],"tags":[33,24],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/134359"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=134359"}],"version-history":[{"count":7,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/134359\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":134371,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/134359\/revisions\/134371"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=134359"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=134359"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=134359"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}