{"id":134627,"date":"2026-10-13T17:09:00","date_gmt":"2026-10-13T15:09:00","guid":{"rendered":"https:\/\/www.reunion68.se\/?p=134627"},"modified":"2026-10-13T07:08:34","modified_gmt":"2026-10-13T05:08:34","slug":"19-09-125","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.reunion68.se\/?p=134627","title":{"rendered":"Autor monografii o lekarzach-wi\u0119\u017aniach w Auschwitz: podwa\u017cy\u0142em sporo mit\u00f3w"},"content":{"rendered":"

Rzekomo bohaterska postawa niemieckich komunist\u00f3w wi\u0119zionych w Auschwitz to utrwalona po wojnie legenda, a wi\u0119kszo\u015b\u0107 zarzut\u00f3w wobec dr. W\u0142adys\u0142awa Deringa, oskar\u017canego o \u201ewsp\u00f3\u0142prac\u0119 z oprawcami\u201d, jest wyssana z palca \u2013 m\u00f3wi PAP Bogdan Musia\u0142, autor monografii pt. \u201eSzpital w piekle. Historie lekarzy-wi\u0119\u017ani\u00f3w w Auschwitz\u201d, kt\u00f3ra uka\u017ce si\u0119 13 pa\u017adziernika.<\/em><\/span><\/p>\n

\n

\"\"<\/a>Autor monografii o lekarzach-wi\u0119\u017aniach w Auschwitz: podwa\u017cy\u0142em sporo mit\u00f3w<\/a><\/strong><\/span><\/span><\/h3>\n

Anna Gwozdowska (PAP)<\/strong><\/span><\/p>\n

\n

Rzekomo bohaterska postawa niemieckich komunist\u00f3w wi\u0119zionych w Auschwitz to utrwalona po wojnie legenda, a wi\u0119kszo\u015b\u0107 zarzut\u00f3w wobec dr. W\u0142adys\u0142awa Deringa, oskar\u017canego o \u201ewsp\u00f3\u0142prac\u0119 z oprawcami\u201d, jest wyssana z palca \u2013 m\u00f3wi PAP Bogdan Musia\u0142, autor monografii pt. \u201eSzpital w piekle. Historie lekarzy-wi\u0119\u017ani\u00f3w w Auschwitz\u201d, kt\u00f3ra uka\u017ce si\u0119 13 pa\u017adziernika.<\/strong><\/h4>\n
\n

PAP: \u201eSzpital w piekle\u201d to polskie t\u0142umaczenie pana ksi\u0105\u017cki wydanej wcze\u015bniej w Niemczech. Wed\u0142ug niemieckich recenzent\u00f3w opar\u0142 si\u0119 pan na rzadko wykorzystywanych \u017ar\u00f3d\u0142ach dost\u0119pnych w Polsce. Jakie znaczenie maj\u0105 te materia\u0142y?<\/strong><\/p>\n

Bogdan Musia\u0142:<\/strong> S\u0105 kluczowe. Ze wzgl\u0119du na niemieck\u0105 polityk\u0119 narodowo\u015bciow\u0105, kt\u00f3rej celem by\u0142o wyniszczenie polskiej inteligencji i zag\u0142ada \u017byd\u00f3w, w Auschwitz wi\u0119ziono przede wszystkim lekarzy z Polski i medyk\u00f3w pochodzenia \u017cydowskiego. Zdarza\u0142y si\u0119 tylko pojedyncze przypadki lekarzy innych narodowo\u015bci. Poza tym Niemcy zniszczyli dokumentacj\u0119 dotycz\u0105c\u0105 masowych zbrodni pope\u0142nianych w obozie i dlatego historykom pozosta\u0142y g\u0142\u00f3wnie zeznania by\u0142ych wi\u0119\u017ani\u00f3w \u2014 tak\u017ce lekarzy \u2014 z powojennych proces\u00f3w obozowej za\u0142ogi SS.<\/span><\/p>\n

PAP: A dwa najwa\u017cniejsze takie procesy odby\u0142y si\u0119 w Polsce.<\/strong><\/p>\n

B.M.: Niestety zgromadzone wtedy materia\u0142y s\u0105 ma\u0142o znane na Zachodzie, a je\u017celi ju\u017c, to wyrywkowo. Na przyk\u0142ad Rudolf H\u00f6ss, komendant obozu, by\u0142 s\u0105dzony w Polsce, ale \u017caden z autor\u00f3w jego licznych biografii nie zada\u0142 sobie trudu, \u017ceby przebada\u0107 polskie \u015bwiadectwa.<\/span><\/p>\n

PAP: Czym r\u00f3\u017cni si\u0119 obraz Auschwitz, kt\u00f3ry nakre\u015bli\u0142 pan w ksi\u0105\u017cce, od wcze\u015bniejszych publikacji?<\/strong><\/p>\n

B.M.:<\/strong> My\u015bl\u0119, \u017ce uda\u0142o mi si\u0119 podwa\u017cy\u0107 sporo mit\u00f3w na temat tego obozu, w tym popularn\u0105 w zachodnich publikacjach opowie\u015b\u0107 o bohaterskiej roli austriackich i niemieckich komunist\u00f3w, kt\u00f3r\u0105 odegrali w obozowym szpitalu. Po wojnie ci ludzie zdominowali debat\u0119 na temat Auschwitz, ale w trakcie moich bada\u0144 przekona\u0142em si\u0119, \u017ce byli w pewnym sensie oszustami, kt\u00f3rzy po 1945 roku przypisali sobie zas\u0142ugi polskich i \u017cydowskich lekarzy-wi\u0119\u017ani\u00f3w.<\/span><\/p>\n

PAP: Jak wspomina\u0142 dr Leon Landau, \u015bwiadectwa lekarzy-wi\u0119\u017ani\u00f3w by\u0142y po wojnie przyjmowane cz\u0119sto z niedowierzaniem\u2026<\/strong><\/p>\n

B.M.:<\/strong> Dlatego Landau i inni lekarze-wi\u0119\u017aniowie, pe\u0142ni\u0105cy np. funkcj\u0119 pisarzy rejestruj\u0105cych obozowe statystyki medyczne, mieli \u015bwiadomo\u015b\u0107, \u017ce trzeba wszystko dokumentowa\u0107, a notatki ukrywa\u0107 albo wysy\u0142a\u0107 poza ob\u00f3z, jeszcze zanim sko\u0144czy si\u0119 wojna. Oczywi\u015bcie zdarzali si\u0119 wi\u0119\u017aniowie, kt\u00f3rzy woleli mie\u0107 spok\u00f3j, a inni byli tak zdemoralizowani przez warunki obozowe, \u017ce szli na totaln\u0105 wsp\u00f3\u0142prac\u0119 z Niemcami.<\/span><\/p>\n

Jednak to w obozowym szpitalu dzia\u0142a\u0142a kluczowa kom\u00f3rka ruchu oporu, dzi\u0119ki kt\u00f3rej niekt\u00f3rzy lekarze SS i inni ludob\u00f3jcy z Auschwitz byli znani w \u015bwiecie z imienia i nazwiska ju\u017c w 1944 roku.<\/strong><\/p><\/blockquote>\n

PAP: Odtworzy\u0142 pan medyczn\u0105 histori\u0119 obozu. Czy co\u015b pana w niej zaskoczy\u0142o?<\/strong><\/p>\n

B.M.:<\/strong> By\u0142em zdumiony, \u017ce w warunkach obozowych niekt\u00f3rzy lekarze-wi\u0119\u017aniowie prowadzili badania naukowe. Dr W\u0142adys\u0142aw Fejkiel na podstawie materia\u0142\u00f3w o tyfusie plamistym, kt\u00f3re zbiera\u0142 na polecenie niemieckiego lekarza garnizonowego, zrobi\u0142 w 1955 roku habilitacj\u0119. Dzi\u015b o jego pracy kompletnie zapomniano, a przecie\u017c jest to tak\u017ce cz\u0119\u015b\u0107 historii Auschwitz.<\/span><\/p>\n

PAP: Trudno w to uwierzy\u0107, bo Auschwitz kojarzy si\u0119 raczej z Josefem Mengele i jego pseudomedycznymi eksperymentami\u2026<\/strong><\/p>\n

B.M.:<\/strong> Tu nie ma sprzeczno\u015bci. To, co robi\u0142 Fejkiel, absolutnie nie szkodzi\u0142o innym wi\u0119\u017aniom. Po prostu zbiera\u0142 informacje na temat przebiegu choroby i je rejestrowa\u0142. Nie przeprowadza\u0142 \u017cadnych eksperyment\u00f3w. Oczywi\u015bcie zdarza\u0142y si\u0119 przypadki, kiedy zmuszano lekarzy-wi\u0119\u017ani\u00f3w, a tak\u017ce sanitariuszy, do podawania wsp\u00f3\u0142wi\u0119\u017aniom zastrzyk\u00f3w z fenolu. Robi\u0142 to np. faworyt esesman\u00f3w, funkcyjny Mieczys\u0142aw Pa\u0144szczyk, przed wojn\u0105 student ASP w Krakowie, kt\u00f3ry w obozie znalaz\u0142 si\u0119 w wieku 18 lat i zosta\u0142 kompletnie zdeprawowany. Wstrzyma\u0142bym si\u0119 jednak z os\u0105dzaniem tych ludzi z dzisiejszej perspektywy. Nie znale\u017ali si\u0119 przecie\u017c w Auschwitz dobrowolnie, a prawdziwy g\u0142\u00f3d zmienia nie tylko wygl\u0105d cz\u0142owieka, ale tak\u017ce jego spos\u00f3b my\u015blenia. Mottem mojej ksi\u0105\u017cki jest stwierdzenie, \u017ce w nienormalnej sytuacji nienormalne zachowanie staje si\u0119 norm\u0105.<\/span><\/p>\n

PAP: Lekarze-wi\u0119\u017aniowie dzia\u0142ali pod nadzorem esesman\u00f3w i chc\u0105c nie chc\u0105c, musieli z nimi wsp\u00f3\u0142pracowa\u0107. Czy w tych warunkach rzeczywi\u015bcie mo\u017cna by\u0142o komu\u015b pom\u00f3c?<\/strong><\/p>\n

B.M.:<\/strong> Tak, na wiele sposob\u00f3w i nierzadko skutecznie, cho\u0107 wi\u0105za\u0142o si\u0119 to cz\u0119sto z trudnymi dzi\u015b do poj\u0119cia dylematami. Lekarze-wi\u0119\u017aniowie z powodu brak\u00f3w kadrowych w za\u0142odze SS brali np. czasem udzia\u0142 w selekcjach przeprowadzanych w szpitalu. Przedwojenny oficer i polski patriota dr Rudolf Diem wspomina\u0142, \u017ce trzeba by\u0142o wtedy decydowa\u0107, kogo ratowa\u0107 i czyim kosztem. Lekarz czy sanitariusz SS pojawia\u0142 si\u0119 w szpitalu raz na dwa, trzy tygodnie i wysy\u0142a\u0142 kilkuset chorych wi\u0119\u017ani\u00f3w do kom\u00f3r gazowych, a lekarz-wi\u0119zie\u0144 m\u00f3g\u0142 zamiast 300 wybra\u0107 np. tylko 100 chorych. Wybiera\u0142 tych, o kt\u00f3rych by\u0142o wiadomo, \u017ce w warunkach obozowych nie mieli \u017cadnych szans, aby prze\u017cy\u0107, na przyk\u0142ad ze wzgl\u0119du na atrofi\u0119 g\u0142odow\u0105.<\/span><\/p>\n

PAP: Jak dosz\u0142o do tego, \u017ce Niemcy dopu\u015bcili polskich i \u017cydowskich wi\u0119\u017ani\u00f3w do pracy lekarza?<\/strong><\/p>\n

B.M.:<\/strong> Wkr\u00f3tce po napa\u015bci na ZSRR Niemcy zorientowali si\u0119, \u017ce wbrew wcze\u015bniejszym oczekiwaniom wojna si\u0119 szybko nie sko\u0144czy, a na front trzeba b\u0119dzie wysy\u0142a\u0107 coraz wi\u0119cej m\u0119\u017cczyzn w sile wieku. To wtedy zapad\u0142a decyzja, \u017ceby do wsparcia wysi\u0142ku wojennego III Rzeszy wykorzysta\u0107 wi\u0119\u017ani\u00f3w oboz\u00f3w koncentracyjnych. W szpitalu w Auschwitz formalnie zakazano wi\u0119c bicia i dopuszczono mo\u017cliwo\u015b\u0107 d\u0142u\u017cszego leczenia chorych zamiast natychmiastowego wysy\u0142ania ich do gazu. R\u00f3wnocze\u015bnie niemieccy lekarze nagle zauwa\u017cyli, \u017ce maj\u0105 w obozie fachowc\u00f3w i pod koniec 1941 roku oficjalnie dopu\u015bcili wi\u0119\u017ani\u00f3w z medycznym wykszta\u0142ceniem (tak\u017ce lekarki, kt\u00f3re ju\u017c od 1942 roku zajmowa\u0142y si\u0119 chorymi w kobiecym szpitalu wi\u0119\u017aniarskim) do pracy w obozowych szpitalach. Od tego momentu polscy i \u017cydowscy medycy zacz\u0119li mie\u0107 g\u0142os w sprawach leczenia. To by\u0142a zasadnicza zmiana, bo wcze\u015bniej o tym, co dzia\u0142o si\u0119 w szpitalu, decydowali m.in. przywiezieni do Auschwitz z Dachau niemieccy komuni\u015bci, a tak\u017ce zwykli kryminali\u015bci i ich protegowani.<\/span><\/p>\n

PAP: Jak ta zmiana wp\u0142yn\u0119\u0142a na funkcjonowanie obozowego szpitala?<\/strong><\/p>\n

B.M.:<\/strong> W szpitalu spad\u0142a \u015bmiertelno\u015b\u0107. Zreszt\u0105 ju\u017c wcze\u015bniej lekarze-wi\u0119\u017aniowie udowodnili swoj\u0105 skuteczno\u015b\u0107. Kiedy na wiosn\u0119 1941 roku w obozie wybuch\u0142a epidemia tyfusu plamistego, Niemcy byli bezradni, a Polacy \u2014 w\u00f3wczas jeszcze formalnie pracuj\u0105cy jedynie jako piel\u0119gniarze \u2013 pokazali lekarzom SS, \u017ce zamiast ludzi mo\u017cna zabija\u0107 wszy. Zaproponowali rygorystyczne zasady higieny, kt\u00f3re wprowadzono, a tysi\u0105ce ludzi unikn\u0119\u0142o \u015bmierci.<\/span><\/p>\n

PAP: W\u015br\u00f3d wi\u0119\u017ani\u00f3w byli tak\u017ce znani przed wojn\u0105 chirurdzy\u2026<\/strong><\/p>\n

B.M.:<\/strong> Przede wszystkim Polacy. To oni stworzyli oddzia\u0142 chirurgiczny. Dzi\u0119ki temu, \u017ce niemieccy lekarze chcieli \u0107wiczy\u0107 pod okiem \u015bwietnych operator\u00f3w, mo\u017cna by\u0142o przeprowadzi\u0107 dziesi\u0105tki tysi\u0119cy w wi\u0119kszo\u015bci prostych zabieg\u00f3w, kt\u00f3re jednak w warunkach obozowych przynajmniej na jaki\u015b czas ratowa\u0142y \u017cycie tysi\u0105com wi\u0119\u017ani\u00f3w.<\/span><\/p>\n

PAP: Kim byli niemieccy lekarze obozowi?<\/strong><\/p>\n

B.M.:<\/strong> Nie nale\u017celi zazwyczaj do pierwszej ligi niemieckiej medycyny. Lekarze SS trafiali do Auschwitz najcz\u0119\u015bciej z frontu z powodu niezdolno\u015bci do s\u0142u\u017cby. Mengele by\u0142 wyj\u0105tkiem, bo w 1943 roku zg\u0142osi\u0142 si\u0119 do pracy w obozie na ochotnika. Wcze\u015bniej pracowa\u0142 w Instytucie Cesarza Wilhelma (dzisiejszy Instytut Maxa Plancka), w\u00f3wczas jednym z najlepszych o\u015brodk\u00f3w tego typu na \u015bwiecie. Mengele uzna\u0142, \u017ce w obozie jest bardzo du\u017co \u201emateria\u0142u badawczego\u201d, bo wi\u0119ziono tam wtedy ca\u0142e rodziny.<\/span><\/p>\n

PAP: Czy \u201eanio\u0142 \u015bmierci\u201d, jak nazywano Mengelego, przeprowadza\u0142 swoje zbrodnicze eksperymenty z pomoc\u0105 wi\u0119\u017ani\u00f3w?<\/strong><\/p>\n

B.M.: <\/strong>Mengele szybko si\u0119 zorientowa\u0142, \u017ce w obozie jest wielu wysoko wykwalifikowanych lekarzy. Zacz\u0105\u0142 z nich formowa\u0107 \u201ezespo\u0142y badawcze\u201d. Nie chodzi\u0142o wy\u0142\u0105cznie o nieludzkie eksperymenty, z kt\u00f3rymi Mengele jest s\u0142usznie kojarzony. Lekarze-wi\u0119\u017aniowie przeprowadzali dla niego np. badania antropologiczne polegaj\u0105ce na mierzeniu, pobieraniu krwi i spisywaniu protoko\u0142\u00f3w w j\u0119zyku niemieckim, kt\u00f3re Mengele wykorzystywa\u0142 p\u00f3\u017aniej pod swoim nazwiskiem. Lekarze pochodzenia \u017cydowskiego, b\u0119d\u0105cy w obozie w du\u017co gorszej sytuacji od Polak\u00f3w, byli zmuszani do uczestniczenia w eksperymentach. Musieli np. przeprowadza\u0107 dla Mengelego autopsje zabitych rzekomo dla cel\u00f3w \u201ebadawczych\u201d dzieci.<\/span><\/p>\n

Trzeba pami\u0119ta\u0107, \u017ce w obozowej hierarchii tzw. \u017bydzi transportowi znajdowali si\u0119 najni\u017cej i byli de facto od pocz\u0105tku skazani na \u015bmier\u0107. Polacy byli w tej hierarchii nieco wy\u017cej i teoretycznie niekt\u00f3rzy z nich mieli szans\u0119 na prze\u017cycie.<\/strong><\/p><\/blockquote>\n

PAP: Czy polscy lekarze uczestniczyli w pseudomedycznych eksperymentach prowadzonych przez niemieckich nadzorc\u00f3w?<\/strong><\/p>\n

B.M.:<\/strong> Lekarze-wi\u0119\u017aniowie byli po wojnie cz\u0119sto demonizowani i zarzucano im zmy\u015blone zbrodnie. By\u0142o to tym \u0142atwiejsze, \u017ce aby ratowa\u0107 ludzi, musieli najpierw prze\u017cy\u0107. Znalezienie si\u0119 w obozowym szpitalu dawa\u0142o im na to wi\u0119ksze szanse. Musieli nast\u0119pnie uzyska\u0107 pewn\u0105 pozycj\u0119 w szpitalnej hierarchii, a to wi\u0105za\u0142o si\u0119 z jak\u0105\u015b form\u0105 wsp\u00f3\u0142pracy z lekarzami SS.<\/span><\/p>\n

PAP: Z pana ksi\u0105\u017cki wynika jednak, \u017ce wi\u0119zie\u0144 Auschwitz dr W\u0142adys\u0142aw Dering na polecenie lekarza garnizonowego operowa\u0142 wcze\u015bniej na\u015bwietlanych \u017cydowskich m\u0119\u017cczyzn. Czy s\u0142usznie bywa do dzi\u015b opisywany jako \u201enajbli\u017cszy wsp\u00f3\u0142pracownik oprawc\u00f3w\u201d?<\/strong><\/p>\n

B.M.:<\/strong> Na Zachodzie, ale tak\u017ce w Polsce, rzeczywi\u015bcie funkcjonuje do dzi\u015b przekaz o uczestnictwie Deringa w pseudomedycznych eksperymentach. Na podstawie bada\u0144 w archiwach mog\u0119 jednak stwierdzi\u0107, \u017ce wi\u0119kszo\u015b\u0107 tych zarzut\u00f3w jest wyssana z palca.<\/span><\/p>\n

Deringa stara\u0142o si\u0119 dopa\u015b\u0107 UB. Kampania oszczerstw przeciwko niemu mia\u0142a z tego powodu zasi\u0119g wr\u0119cz mi\u0119dzynarodowy. Oczywi\u015bcie Dering z pewno\u015bci\u0105 miewa\u0142 osobiste konflikty i nie wszyscy wsp\u00f3\u0142wi\u0119\u017aniowie go lubili, ale trzeba spojrze\u0107 tak\u017ce na jego dokonania. To on rozbudowa\u0142 i prowadzi\u0142 oddzia\u0142 chirurgiczny i wielu ludziom uratowa\u0142 \u017cycie. To jego ogromna zas\u0142uga.<\/span><\/p>\n

PAP: By\u0142 tak\u017ce cz\u0142onkiem ruchu oporu. Rotmistrz Witold Pilecki po swojej ucieczce z Auschwitz w kwietniu 1943 r. uzna\u0142 go w Raporcie \u201eW\u201d za filar za\u0142o\u017conej przez siebie konspiracji\u2026<\/strong><\/p>\n

B.M.:<\/strong> O tym akurat po wojnie milczano. By\u0107 mo\u017ce nie przypadkiem pr\u00f3bowano zniszczy\u0107 cz\u0142owieka, kt\u00f3ry by\u0142 bliskim wsp\u00f3\u0142pracownikiem Pileckiego. Co istotne, zas\u0142ugi Deringa przypisali sobie po wojnie ci wi\u0119\u017aniowie, kt\u00f3rzy go oskar\u017cali, m.in. austriacki komunista Hermann Langbein, z zawodu aktor, kt\u00f3ry mia\u0142 ogromny wp\u0142yw na powojenn\u0105 narracj\u0119 o Auschwitz. Wymy\u015bli\u0142 np., \u017ce Dering rzekomo zrobi\u0142 z worka mosznowego \u017cydowskiego wi\u0119\u017ania woreczek na tyto\u0144. Ta pseudoinformacja wci\u0105\u017c widnieje w niemieckiej Wikipedii.<\/span><\/p>\n

Niestety ta wieloletnia, niesprawiedliwa nagonka doprowadzi\u0142a do tego, \u017ce pod koniec lat 50. i na pocz\u0105tku lat 60. to nie Mengele, ale Dering by\u0142 nies\u0142usznie postrzegany jako symbol zbrodni medycznych w Auschwitz.<\/span><\/p>\n

\n

Rozmawia\u0142a Anna Gwozdowska (PAP)<\/strong><\/em><\/span><\/p>\n

Ksi\u0105\u017cka \u201eSzpital w piekle. Historie lekarzy-wi\u0119\u017ani\u00f3w w Auschwitz\u201d uka\u017ce si\u0119 nak\u0142adem wyd. Zysk i S-ka.<\/em><\/span><\/p>\n

Bogdan Musia\u0142 to historyk dziej\u00f3w najnowszych, w latach 1990-1998 studiowa\u0142 histori\u0119, nauki polityczne i socjologi\u0119 w Hanowerze i Manchesterze, od 1999 do 2004 roku by\u0142 pracownikiem Niemieckiego Instytutu Historycznego w Warszawie, wsp\u00f3\u0142pracownikiem Instytutu Pami\u0119ci Narodowej. Autor licznych ksi\u0105\u017cek historycznych, m.in. \u201eZachodu po trupie Polski\u201d i \u201eWojny Stalina\u201d.<\/em><\/span><\/p>\n<\/div>\n

\n
\n
\n
\n

Zawarto\u015b\u0107 publikowanych artyku\u0142\u00f3w i materia\u0142\u00f3w nie reprezentuje pogl\u0105d\u00f3w ani opinii Reunion’68,<\/em>
\nani te\u017c webmastera Blogu Reunion’68, chyba ze jest to wyra\u017anie zaznaczone.
\nTwoje uwagi, linki, w\u0142asne artyku\u0142y lub wiadomo\u015bci prze\u015blij na adres:
\n<\/em>webmaster@reunion68.com<\/span><\/a><\/em><\/strong><\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n

\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Rzekomo bohaterska postawa niemieckich komunist\u00f3w wi\u0119zionych w Auschwitz to utrwalona po wojnie legenda, a wi\u0119kszo\u015b\u0107 zarzut\u00f3w wobec dr. W\u0142adys\u0142awa Deringa, oskar\u017canego o \u201ewsp\u00f3\u0142prac\u0119 z oprawcami\u201d, jest wyssana z palca \u2013 m\u00f3wi PAP Bogdan Musia\u0142, autor monografii pt. \u201eSzpital w piekle. Historie lekarzy-wi\u0119\u017ani\u00f3w w Auschwitz\u201d, kt\u00f3ra uka\u017ce si\u0119 13 pa\u017adziernika. Autor monografii o lekarzach-wi\u0119\u017aniach w Auschwitz: […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[6],"tags":[33,24],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/134627"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=134627"}],"version-history":[{"count":8,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/134627\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":134641,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/134627\/revisions\/134641"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=134627"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=134627"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=134627"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}