![](\"https:\/\/substackcdn.com\/image\/fetch\/$s_!2yYg!,w_1456,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep\/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F253061b5-4ce3-4323-bf99-37ad8b771f16_604x378.png\")
<\/p>\n<\/p>\n
![\"\"](\"http:\/\/www.reunion68.com\/Biuletyn\/img\/z-naszego.jpg\")
<\/a>DZIECI MIA\u0141Y IMIONA (Pora\u017cka Izraela w wojnie informacyjnej)<\/a><\/strong><\/span><\/h3>\nAndrew Fox<\/strong><\/span><\/p>\n 26 lutego 2025 roku dziesi\u0105tki tysi\u0119cy Izraelczyk\u00f3w ustawi\u0142y si\u0119 wzd\u0142u\u017c dr\u00f3g, kt\u00f3rymi przechodzi\u0142 kondukt pogrzebowy Shiri Bibas i jej syn\u00f3w, Ariela i Kfira. Tras\u0119 wyznacza\u0142y pomara\u0144czowe balony, nawi\u0105zuj\u0105ce kolorem do w\u0142os\u00f3w ch\u0142opc\u00f3w. M\u0119\u017cczy\u017ani przebrani za Batmana, ulubionego superbohatera Ariela, salutowali, gdy przeje\u017cd\u017ca\u0142y trumny. Ariel mia\u0142 cztery lata, kiedy zosta\u0142 porwany; Kfir mia\u0142 dziewi\u0119\u0107 miesi\u0119cy. Dzi\u0119ki rodzinnym fotografiom i desperackiej kampanii na rzecz sprowadzenia ich do domu ludzie na ca\u0142ym \u015bwiecie poznali tych dw\u00f3ch ma\u0142ych ch\u0142opc\u00f3w, brutalnie zamordowanych przez Hamas w Strefie Gazy.<\/span><\/p>\n Kolor pomara\u0144czowy. \u015awiat m\u00f3g\u0142 z \u0142atwo\u015bci\u0105 uto\u017csami\u0107 si\u0119 z tragicznym, rozgrywaj\u0105cym si\u0119 na jego oczach koszmarem rodziny Bibas \u2013 brutalnie porwanej matki i jej dwojga dzieci, \u0142atwo rozpoznawalnych dzi\u0119ki rudym w\u0142osom.<\/span><\/p>\n Izraelski rz\u0105d powinien by\u0142 zrozumie\u0107, dlaczego ich historia poruszy\u0142a ludzi, kt\u00f3rzy nigdy nie przeczytaliby \u017cadnego komunikatu Si\u0142 Obronnych Izraela (IDF). Rodziny zadba\u0142y o to, by ich dzieci nie pozosta\u0142y anonimowe przez ca\u0142e miesi\u0105ce spor\u00f3w o wojn\u0119, na kt\u00f3r\u0105 nie mia\u0142y \u017cadnego wp\u0142ywu. Od samego pocz\u0105tku zas\u0142ugiwa\u0142y za to na konsekwentne wsparcie ze strony rz\u0105du. Pozostawienie tak du\u017cej cz\u0119\u015bci tego ci\u0119\u017caru ludziom, kt\u00f3rzy ju\u017c prze\u017cywali co\u015b niewyobra\u017calnego, by\u0142o pora\u017ck\u0105 zar\u00f3wno wsp\u00f3\u0142czucia, jak i \u2013 je\u015bli spojrzymy na to z brutalnym ch\u0142odem \u2013 strategii.<\/span><\/p>\n Psychologowie nazywaj\u0105 sk\u0142onno\u015b\u0107 do silniejszego reagowania na cierpienie konkretnej, znanej z imienia osoby ni\u017c na anonimowe ludzkie nieszcz\u0119\u015bcie \u201eefektem identyfikowalnej ofiary\u201d (identifiable victim effect). W badaniu z 2007 roku Deborah Small, George Loewenstein i Paul Slovic por\u00f3wnali skuteczno\u015b\u0107 apelu dotycz\u0105cego ub\u00f3stwa w ca\u0142ej Afryce z apelem opowiadaj\u0105cym o Rokii, siedmioletniej dziewczynce z Mali. W\u015br\u00f3d uczestnik\u00f3w, kt\u00f3rym wcze\u015bniej nie wyja\u015bniono tego zjawiska, osoby czytaj\u0105ce o Rokii przekazywa\u0142y \u015brednio 2,83 dolara, podczas gdy ci, kt\u00f3rym przedstawiono dane statystyczne, ofiarowywali \u015brednio 1,17 dolara.<\/span><\/p>\n Dla zachowania r\u00f3wnowagi trzeba jednak zaznaczy\u0107, \u017ce p\u00f3\u017aniejsze badania przynios\u0142y mniej jednoznaczne wyniki: metaanaliza z 2016 roku wykaza\u0142a niewielki przeci\u0119tny efekt, a p\u00f3\u017aniejsza pr\u00f3ba replikacji badania, wykorzystuj\u0105ca hipotetyczne darowizny, nie zdo\u0142a\u0142a go odtworzy\u0107. Nie mo\u017cemy traktowa\u0107 eksperymentu dotycz\u0105cego datk\u00f3w na cele charytatywne jako miary tego, ile os\u00f3b zmieni\u0142o zdanie na temat Gazy. Daje nam on jednak u\u017cyteczny punkt wyj\u015bcia do zrozumienia, dlaczego cierpienie jednostki potrafi przyci\u0105gn\u0105\u0107 uwag\u0119, kt\u00f3rej same liczby ofiar z trudem s\u0105 w stanie sprosta\u0107.<\/span><\/p>\n Znacznie mniej w\u0105tpliwo\u015bci budz\u0105 kalkulacje Jahji Sinwara. W czerwcu 2024 roku \u201eWall Street Journal\u201d opisa\u0142 wiadomo\u015bci, w kt\u00f3rych traktowa\u0142 on \u015bmier\u0107 palesty\u0144skich cywil\u00f3w jako atut w wojnie. Odwo\u0142uj\u0105c si\u0119 do strat poniesionych w innych konfliktach, nazywa\u0142 je \u201ekoniecznymi ofiarami\u201d. Wi\u0119cej zabitych oznacza\u0142o wi\u0119ksz\u0105 presj\u0119 na Izrael. Sinwar wierzy\u0142, \u017ce zdo\u0142a przetrwa\u0107 izraelsk\u0105 ofensyw\u0119, podczas gdy mieszka\u0144cy Gazy b\u0119d\u0105 p\u0142aci\u0107 za ni\u0105 cen\u0119. Samego cierpienia nie trzeba by\u0142o wymy\u015bla\u0107. W listopadzie 2023 roku \u015bwiat obieg\u0142o nagranie przedstawiaj\u0105ce Chalida Nabhana ca\u0142uj\u0105cego swoj\u0105 martw\u0105 wnuczk\u0119, Reem. Mia\u0142a trzy lata. W relacji CNN wspomina\u0142 zabaw\u0119, podczas kt\u00f3rej dziewczynka ci\u0105gn\u0119\u0142a go za brod\u0119, a on j\u0105 za warkoczyki; opowiada\u0142 o owocach, na kt\u00f3re dzieci mia\u0142y ochot\u0119, i mandarynkach, kt\u00f3re uda\u0142o mu si\u0119 zdoby\u0107. Ka\u017cdy, kto ma dziecko lub wnuka, m\u00f3g\u0142 rozpozna\u0107 czu\u0142o\u015b\u0107 kryj\u0105c\u0105 si\u0119 w tych drobnych gestach i cho\u0107 po cz\u0119\u015bci poj\u0105\u0107 agoni\u0119 ich utraty. To w\u0142a\u015bnie jest klucz do wojny informacyjnej: sprawi\u0107, by cierpienie niewinnych ludzi sta\u0142o si\u0119 czym\u015b osobistym dla tych, kt\u00f3rzy obserwuj\u0105 rzeczywist\u0105 wojn\u0119 z du\u017cej odleg\u0142o\u015bci.<\/span><\/p>\n M\u0142odzi i martwi. To zaledwie niekt\u00f3re twarze dzieci, kt\u00f3re zgin\u0119\u0142y wskutek atak\u00f3w Hamasu na Izrael 7 pa\u017adziernika 2023 roku.<\/span><\/p>\n Szansa dla Hamasu pojawi\u0142a si\u0119 wtedy, gdy ta \u017ca\u0142oba sta\u0142a si\u0119 jedynym wyja\u015bnieniem wojny. Widz ogl\u0105da\u0142 martwe dziecko i skutki izraelskiego uderzenia, ca\u0142kowicie pozbawione kontekstu. Ludzie, kt\u00f3rzy 7 pa\u017adziernika rozp\u0119tali masakr\u0119 i nadal przetrzymywali zak\u0142adnik\u00f3w, mogli znikn\u0105\u0107 z tej opowie\u015bci. Ilekro\u0107 wsp\u00f3\u0142czucie dla Palesty\u0144czyk\u00f3w przeradza\u0142o si\u0119 w presj\u0119 na Izrael, by zaprzesta\u0142 walk, bez r\u00f3wnowa\u017cnej presji na Hamas, by uwolni\u0142 je\u0144c\u00f3w i odda\u0142 w\u0142adz\u0119, ich strategia odnosi\u0142a korzy\u015bci. Aby to zadzia\u0142a\u0142o, zagraniczni odbiorcy wcale nie musieli darzy\u0107 Hamasu sympati\u0105.<\/span><\/p>\n Z tak\u0105 sam\u0105 bezwzgl\u0119dno\u015bci\u0105 wykorzystywali cierpienie Izraelczyk\u00f3w. 16 pa\u017adziernika 2023 roku Hamas opublikowa\u0142 nagranie przedstawiaj\u0105ce rann\u0105 i przetrzymywan\u0105 w niewoli Mi\u0119 Schem. Jej matka, Keren, rozpozna\u0142a strach c\u00f3rki i by\u0142a przekonana, \u017ce widzi, jak Mia powtarza to, co kazali jej powiedzie\u0107 porywacze. Hamas j\u0105 uprowadzi\u0142, a teraz kontrolowa\u0142 r\u00f3wnie\u017c to, co jej rodzina mog\u0142a o niej zobaczy\u0107. \u017ba\u0142ob\u0119 palesty\u0144skiej rodziny mo\u017cna by\u0142o wykorzysta\u0107 do wywierania presji przeciwko ofensywie, podczas gdy desperacj\u0119 izraelskiej rodziny mo\u017cna by\u0142o wykorzysta\u0107 do wymuszenia porozumienia na warunkach Hamasu. Kontrola nad zak\u0142adnikami dawa\u0142a mu mo\u017cliwo\u015b\u0107 przed\u0142u\u017cania tej desperacji.<\/span><\/p>\n Gorzka ironia polega na tym, \u017ce Izrael od pierwszego poranka dysponowa\u0142 w\u0142asnymi ludzkimi historiami, a mimo to nie chcia\u0142 \u2013 i wielu b\u0119dzie twierdzi\u0107, \u017ce s\u0142usznie \u2013 wykorzystywa\u0107 ich jako atutu w wojnie informacyjnej. Shani Louk by\u0142a 22-letni\u0105 niemiecko-izraelsk\u0105 tatua\u017cystk\u0105, kt\u00f3ra przyjecha\u0142a na festiwal Nova, \u017ceby ta\u0144czy\u0107. Znaczna cz\u0119\u015b\u0107 \u015bwiata po raz pierwszy zobaczy\u0142a j\u0105 na nagraniu przedstawiaj\u0105cym jej cia\u0142o na pace pick-upa, poddane upokorzeniu, kt\u00f3re wybrali dla niej jej zab\u00f3jcy. Na stronie po\u015bwi\u0119conej jej pami\u0119ci rodzina prezentuje jej rysunki i udost\u0119pnia projekty tatua\u017cy, z kt\u00f3rych mog\u0105 korzysta\u0107 inni. S\u0105 tam prace, kt\u00f3re stworzy\u0142a, zanim ktokolwiek zna\u0142 jej imi\u0119, a kt\u00f3re ludzie nadal mog\u0105 zdecydowa\u0107 si\u0119 nosi\u0107 na w\u0142asnej sk\u00f3rze. Jej rodzina da\u0142a obcym ludziom mo\u017cliwo\u015b\u0107 poznania jej jako kogo\u015b wi\u0119cej ni\u017c tylko ofiary okre\u015blonego rodzaju \u015bmierci.<\/span><\/p>\n Zabijanie dzieci. W\u00f3zek dzieci\u0119cy i rzeczy osobiste widoczne na drodze obok samochodu w pobli\u017cu kibucu Kfar Aza ukazuj\u0105 potworn\u0105 groz\u0119 orgii rzezi m\u0142odych rodzin podr\u00f3\u017cuj\u0105cych wiejsk\u0105 drog\u0105. (Fot. Ronen Zvulun\/Reuters)<\/span><\/p>\n Rodziny obserwatorek wojskowych z Nahal Oz zrobi\u0142y co\u015b podobnego. Roni Eshel mia\u0142a 19 lat i uwielbia\u0142a Taylor Swift. Jej rodzice posadzili drzewa owocowe w parku po\u015bwi\u0119conym jej pami\u0119ci, poniewa\u017c bardzo je lubi\u0142a. Jej ojciec, Eyal, m\u00f3wi\u0142 r\u00f3wnie\u017c o ostrze\u017ceniach, kt\u00f3re przekazywa\u0142a przed atakiem, i o tym, \u017ce wojsko ich nie pos\u0142ucha\u0142o. W\u0142a\u015bciwe upami\u0119tnienie Roni wymaga uwzgl\u0119dnienia tego wszystkiego. Jej m\u0142odo\u015b\u0107 i pasje musz\u0105 znale\u017a\u0107 miejsce obok odpowiedzialno\u015bci, jak\u0105 ponosi\u0142a na granicy, oraz gniewu jej ojca wobec ludzi, kt\u00f3rzy mieli j\u0105 chroni\u0107.<\/span><\/p>\n Te dzia\u0142ania zwyk\u0142ych Izraelczyk\u00f3w i ich przyjaci\u00f3\u0142 na ca\u0142ym \u015bwiecie rozpocz\u0119\u0142y si\u0119 wcze\u015bnie. Plakaty \u201eKidnapped\u201d (\u201ePorwani\u201d), stworzone przez Nitzan Mintz, Dede Bandaida i Tal Huber, w ci\u0105gu kilku tygodni od masakry sprawi\u0142y, \u017ce imiona i fotografie zak\u0142adnik\u00f3w pojawi\u0142y si\u0119 na ulicach miast ca\u0142ego \u015bwiata. Izraelscy urz\u0119dnicy r\u00f3wnie\u017c m\u00f3wili o zak\u0142adnikach, w tym o Kfirze Bibasie. Izraelskiemu rz\u0105dowi nie uda\u0142o si\u0119 jednak przekszta\u0142ci\u0107 tych rozproszonych inicjatyw w sp\u00f3jn\u0105 kampani\u0119, dysponuj\u0105c\u0105 zasobami i ci\u0105g\u0142o\u015bci\u0105 dzia\u0142ania, jakich wymaga\u0142a d\u0142ugotrwa\u0142a wojna informacyjna.<\/span><\/p>\n \u201eNikt nie odwa\u017cy\u0142by si\u0119 zerwa\u0107 plakatu z psem, ale z \u017bydami? \u017baden problem\u201d. Arty\u015bci uliczni Dede Bandaid i Nitzan Mintz (powy\u017cej), kt\u00f3rzy wsp\u00f3lnie z Tal Huber zapocz\u0105tkowali wiralow\u0105 kampani\u0119 plakatow\u0105 po\u015bwi\u0119con\u0105 zak\u0142adnikom, wyrazili wstrz\u0105s nagraniami przedstawiaj\u0105cymi ludzi zrywaj\u0105cych plakaty, uznaj\u0105c to za jawny przejaw antysemityzmu. (Fot. BFA)<\/span><\/p>\n W pa\u017adzierniku 2025 roku by\u0142y rzecznik IDF Nachman Shai napisa\u0142, \u017ce Izrael nadal nie posiada jednolitej struktury dyplomacji publicznej, \u0142\u0105cz\u0105cej dzia\u0142ania rz\u0105du i spo\u0142ecze\u0144stwa obywatelskiego. Mia\u0142 racj\u0119. Dwa lata po rozpocz\u0119ciu wojny by\u0142 to nadzwyczaj powa\u017cny akt oskar\u017cenia wobec priorytet\u00f3w rz\u0105du. Poszed\u0142bym dalej ni\u017c Shai w swojej krytyce samego aparatu organizacyjnego. Wyja\u015bnianie, dlaczego IDF zaatakowa\u0142y dany tunel, by\u0142o konieczne, ale wyja\u015bnienie to musia\u0142o r\u00f3wnie\u017c dotrze\u0107 do ludzi, kt\u00f3rzy nie mieli poj\u0119cia, co oznacza \u017cycie w zasi\u0119gu Hamasu ani w jaki spos\u00f3b wykorzystuje on cierpienie w\u0142asnego narodu jako bro\u0144. Rodziny ofiar mog\u0142y uczyni\u0107 to zagro\u017cenie zrozumia\u0142ym w spos\u00f3b, kt\u00f3rego nie zapewni\u0142by \u017caden briefing wojskowy.<\/span><\/p>\n Wystawa po\u015bwi\u0119cona festiwalowi Nova pokazuje, co by\u0142o mo\u017cliwe. Otwarto j\u0105 w Tel Awiwie w grudniu 2023 roku, a w maju 2026 roku dotar\u0142a do Londynu, prezentuj\u0105c przedmioty odnalezione na terenie festiwalu wraz ze \u015bwiadectwami ocala\u0142ych i pogr\u0105\u017conych w \u017ca\u0142obie krewnych. M\u00f3j znajomy odwiedzi\u0142 j\u0105 kilkakrotnie, za ka\u017cdym razem z r\u00f3\u017cnymi osobami wywodz\u0105cymi si\u0119 z odmiennych \u015brodowisk, i wszyscy wychodzili z niej z innym spojrzeniem na 7 pa\u017adziernika i p\u00f3\u017aniejsz\u0105 wojn\u0119 w Strefie Gazy. Organizatorzy prowadzili t\u0119 dzia\u0142alno\u015b\u0107 od lat. Ich osi\u0105gni\u0119cie sprawia, \u017ce pora\u017ck\u0119 izraelskiego rz\u0105du jeszcze trudniej usprawiedliwi\u0107: ludzie dzia\u0142aj\u0105cy poza strukturami pa\u0144stwa zd\u0105\u017cyli ju\u017c pokaza\u0107, jak umo\u017cliwi\u0107 zagranicznym odbiorcom trwa\u0142e zetkni\u0119cie si\u0119 z historiami istnie\u0144 zniszczonych 7 pa\u017adziernika. Izrael powinien by\u0142 pom\u00f3c tym inicjatywom dotrze\u0107 znacznie dalej ni\u017c tylko do os\u00f3b, kt\u00f3re i tak by\u0142y sk\u0142onne s\u0142ucha\u0107.<\/span><\/p>\n Dzi\u015b odbiorcy s\u0105 bardziej wrogo nastawieni. Wyniki bada\u0144 Pew z czerwca 2026 roku pokaza\u0142y, \u017ce 69% doros\u0142ych Brytyjczyk\u00f3w postrzega\u0142o Izrael nieprzychylnie, wobec 61% rok wcze\u015bniej. Sp\u00f3jrzmy prawdzie w oczy: gniewu wywo\u0142anego izraelsk\u0105 polityk\u0105 i zniszczeniami w Strefie Gazy nie mo\u017cna po prostu przypisywa\u0107 manipulacji, a \u017caden sonda\u017c nie powie nam, co osi\u0105gn\u0119\u0142aby lepsza izraelska kampania. Pokazuje on jednak, jak trudno jest dzi\u015b sprawi\u0107, by g\u0142os Izraela w og\u00f3le zosta\u0142 wys\u0142uchany.<\/span><\/p>\n Izrael odda\u0142 inicjatyw\u0119 w czasie, gdy znaczna cz\u0119\u015b\u0107 \u015bwiata dopiero kszta\u0142towa\u0142a swoje rozumienie tej wojny. \u015awiadectwa nadal mog\u0105 zmienia\u0107 pogl\u0105dy, ale rodzina zabieraj\u0105ca dzi\u015b g\u0142os mo\u017ce najpierw stan\u0105\u0107 przed konieczno\u015bci\u0105 przekonania odbiorc\u00f3w, \u017ce jej strata w og\u00f3le zas\u0142uguje na wys\u0142uchanie. Szansa na ukszta\u0142towanie tych pierwszych wra\u017ce\u0144 ju\u017c przepad\u0142a. Odzyskanie utraconego pola b\u0119dzie wymaga\u0142o czego\u015b wi\u0119cej ni\u017c sp\u00f3\u017anionego odkrycia, \u017ce zabici mieli imiona. Rz\u0105d powinien finansowa\u0107 t\u0142umaczenia i pomaga\u0107 rodzinom, kt\u00f3re chc\u0105 opowiada\u0107 swoje historie za granic\u0105, nie uzale\u017cniaj\u0105c wsparcia od tego, co powiedz\u0105. Je\u015bli ministrowie chc\u0105, by \u015bwiat us\u0142ysza\u0142 histori\u0119 Roni Eshel, musz\u0105 zaakceptowa\u0107 r\u00f3wnie\u017c to, \u017ce jej ojciec opowie \u015bwiatu, kto zignorowa\u0142 jej ostrze\u017cenia. Nie mog\u0105 powo\u0142ywa\u0107 si\u0119 na moraln\u0105 si\u0142\u0119 jego \u017ca\u0142oby, a nast\u0119pnie usuwa\u0107 z jego relacji oskar\u017ce\u0144, kt\u00f3re formu\u0142uje.<\/span><\/p>\n
\n\n![\"\"](\"https:\/\/substackcdn.com\/image\/fetch\/$s_!IjIO!,w_424,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep\/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F273bd461-f0fd-414c-8041-8a4bfcbed73c_605x437.png)
<\/picture>\n\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/figure>\n<\/div>\n\n![\"\"](\"https:\/\/substackcdn.com\/image\/fetch\/$s_!SwNk!,w_424,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep\/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Ff06e40c3-58ed-43f1-99b6-c85be5791ed2_605x404.png)
<\/picture>\n\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/figure>\n<\/div>\n\n![\"\"](\"https:\/\/substackcdn.com\/image\/fetch\/$s_!HvmJ!,w_424,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep\/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F31db0bbc-bd46-40c4-8df7-ca1b6ed7a675_605x518.png)
<\/picture>\n\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/figure>\n<\/div>\n\n![\"\"](\"https:\/\/substackcdn.com\/image\/fetch\/$s_!9bAd!,w_424,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep\/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fbad4e707-a05e-41be-b394-edc4dac21868_605x404.png)
<\/picture>\n