{"id":135045,"date":"2026-11-01T17:09:00","date_gmt":"2026-11-01T15:09:00","guid":{"rendered":"https:\/\/www.reunion68.se\/?p=135045"},"modified":"2026-11-01T08:20:55","modified_gmt":"2026-11-01T06:20:55","slug":"04-09-120","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.reunion68.se\/?p=135045","title":{"rendered":"Makabryczne \u201egad\u017cety\u201d sprzed wiek\u00f3w to m.in. sznury wisielc\u00f3w i elementy ich cia\u0142"},"content":{"rendered":"

Czaszka ludzka z 1645 roku. Fot. W\u0142adys\u0142aw Zahorski (1858-1927)\/Polona<\/em><\/span><\/p>\n

\n

\"\"<\/a>Makabryczne \u201egad\u017cety\u201d sprzed wiek\u00f3w to m.in. sznury wisielc\u00f3w i elementy ich cia\u0142<\/a><\/strong><\/span><\/span><\/h3>\n

jwo\/ aszw\/ <\/strong><\/span><\/p>\n

\n

U\u017cywane podczas zabaw helloweenowych gad\u017cety wydaj\u0105 si\u0119 dzieci\u0119c\u0105 igraszk\u0105 w por\u00f3wnaniu z tym, jakich przedmiot\u00f3w u\u017cywano przed wiekami. W cenie by\u0142y m.in. wisielcze sznury i cz\u0119\u015bci cia\u0142 powieszonych na szubienicach skaza\u0144c\u00f3w.<\/strong><\/h4>\n
\n

– Przed wiekami kara \u015bmierci dokonywana przez powieszenie by\u0142a stosowana do\u015b\u0107 powszechnie. Stosowano j\u0105 zwykle wobec biedoty, by\u0142 to rodzaj ha\u0144bi\u0105cej \u015bmierci, bo tak zgin\u0105\u0142 Judasz. Szubienice za\u015b by\u0142y tak powszechne, \u017ce umieszczano je na mapach \u2013 powiedzia\u0142 PAP historyk Robert Klimek, kt\u00f3ry zauwa\u017cy\u0142 szubienice m.in. na mapach wykre\u015blonych w XVII w. przez s\u0142ynnego kartografa J\u00f3zefa Naronowicza-Naro\u0144skiego.<\/span><\/p>\n

Mapy z XVII w. pokazuj\u0105 szubienice przy ka\u017cdym wi\u0119kszym mie\u015bcie. Co wi\u0119cej, czasami nie by\u0142y one prostymi drewnianymi konstrukcjami, tylko murowanymi \u2013 tak by\u0142o m.in. na \u015al\u0105sku. Murowan\u0105 szubienic\u0119 wida\u0107 te\u017c na mapach przy trakcie z Torunia do Gda\u0144ska.<\/span><\/p>\n

– Szubienice celowo stawiano przy g\u0142\u00f3wnych traktach, by by\u0142y w ten spos\u00f3b przestrog\u0105. Cz\u0119sto przy szubienicach by\u0142y te\u017c ko\u0142a, kt\u00f3rych kaci u\u017cywali przy wykonywaniu kary \u0142amania ko\u0142em. Te ko\u0142a te\u017c wida\u0107 na mapach \u2013 doda\u0142 dr Klimek.<\/span><\/p>\n

Po wykonaniu wyroku przez powieszenie kat nie zabiera\u0142 z szubienicy cia\u0142a skaza\u0144ca. Zbigniew Miko\u0142ejko w ksi\u0105\u017cce \u201eWe w\u0142adzy wisielca\u201d napisa\u0142, \u017ce wykonywanie kary skazania trwa\u0142o do czasu, \u201ea\u017c zgnij\u0105 \u015bci\u0119gna i rozlu\u017ani\u0105 si\u0119 spojenia ko\u015bci\u201d. Mia\u0142o to s\u0142u\u017cy\u0107 przestrodze i pouczeniu, ale tak\u017ce wi\u0105za\u0142o si\u0119 z magicznymi rytua\u0142ami – rozpad cia\u0142a by\u0142 jednym z ryt\u00f3w oczyszczaj\u0105cych.<\/span><\/p>\n

Jak wskazuj\u0105 zachowane \u017ar\u00f3d\u0142a historyczne \u017cyj\u0105cy, kt\u00f3rzy cz\u0119sto ogl\u0105dali egzekucje, nie czekali biernie, a\u017c cia\u0142o wisielca ulegnie rozk\u0142adowi.<\/span><\/p>\n

\u201eW czasach nowo\u017cytnych wierzono, \u017ce cz\u0119\u015bci cia\u0142a wisielc\u00f3w lub sznury, na kt\u00f3rych ich powieszono, maj\u0105 magiczna moc i ich posiadanie przynosi szcz\u0119\u015bcie. Kawa\u0142ek stryczka mia\u0142 chroni\u0107 przed zimnem, czy pomaga\u0107 w warzeniu piwa\u201d \u2013 napisa\u0142 historyk Jacek Wijaczka w ksi\u0105\u017cce \u201eProcesy o czary w Prusach Ksi\u0105\u017c\u0119cych (Brandenburskich) w XVI-XVIII\u201d.<\/span><\/p>\n

W tej publikacji Wijaczka ca\u0142y rozdzia\u0142 po\u015bwi\u0119ci\u0142 opisaniu spraw kryminalnych z XVI i XVIII wieku, kt\u00f3rych bohaterowie mieli k\u0142opoty z powodu posiadania wisielczego sznura lub np. d\u0142oni odci\u0119tej wisielcowi. Wiosn\u0105 1606 roku mieszkaniec Bartoszyc Paul Naagel powiedzia\u0142 miejskiej radzie, \u017ce jego \u017cona Else trzyma w domu, w piwnicy przy kadzi z piwem, kawa\u0142ek wisielczej czaszki. Nagel nie tylko doni\u00f3s\u0142 na \u017con\u0119, ale i na \u201estar\u0105 pastuchow\u0105 Judith ze wsi Leginy\u201d, kt\u00f3ra wsp\u00f3lnie z Else mia\u0142a wyprawi\u0107 si\u0119 pod szubienic\u0119, by zdoby\u0107 cz\u0119\u015b\u0107 cia\u0142a wisielca.<\/span><\/p>\n

\u201eNegelowa obja\u015bni\u0142a jej (tj. Judith- PAP), dlaczego bierze te g\u0142ow\u0119, mianowicie po to, aby lepiej sprzedawa\u0142o si\u0119 warzone i szynkowane przez ni\u0105 piwo\u201d \u2013 napisa\u0142 Wijaczka. Mroczna historia Nagelowej sko\u0144czy\u0142a si\u0119 wyrzuceniem czaszki wisielca do stawu przed bram\u0105 miejsk\u0105. \u00a0<\/span><\/p>\n

W trakcie procesu Nagelowej, jak przytacza Jacek Wijaczka, wysz\u0142o na jaw, \u017ce mieszkanka Bartoszyc, zanim zdoby\u0142a wisielcz\u0105 czasz\u0119, zabiega\u0142a te\u017c o wisielczy sznur. \u201eJednak kat nie mia\u0142 w\u00f3wczas \u017cadnego stryczka, ale obieca\u0142, \u017ce poszuka i sznur przy\u015ble. P\u00f3\u017aniej rzeczywi\u015bcie to robi\u0142\u201d \u2013 napisa\u0142 Wijaczka, kt\u00f3ry opisa\u0142 te\u017c pr\u00f3by odcinania wisielcom palc\u00f3w, czy ca\u0142ych d\u0142oni. Wszystko po to, by zapewni\u0107 sobie pomy\u015blno\u015b\u0107 przy produkcji i sprzeda\u017cy piwa. By\u0142o to o tyle istotne, \u017ce piwo by\u0142o w\u00f3wczas spo\u017cywane w ogromnych ilo\u015bciach, poniewa\u017c czysto\u015b\u0107 wody w miejskich studniach te\u017c pozostawia\u0142a wiele do \u017cyczenia. \u00a0\u00a0<\/span><\/p>\n

Jacek Wijaczka przyzna\u0142 w swojej pracy, \u017ce \u2013 przewrotnie \u2013 posiadanie cz\u0119\u015bci cia\u0142a wisielc\u00f3w, czy wisielczych stryczk\u00f3w dla niekt\u00f3rych nie przynosi\u0142o szcz\u0119\u015bcia, a ko\u0144czy\u0142o si\u0119 k\u0142opotami tj. oskar\u017ceniem o czary.<\/span><\/p>\n

\u201ePoniewa\u017c wiara w cudown\u0105 moc cz\u0119\u015bci cia\u0142a wisielc\u00f3w by\u0142a powszechna i utrzymywa\u0142a si\u0119 bardzo d\u0142ugo, to w Landrechcie (tj. zbiorze praw \u2013 PAP) z 1721 roku znalaz\u0142 si\u0119 punkt m\u00f3wi\u0105cy, \u017ce ludzi, kt\u00f3rzy odcinaj\u0105 cz\u0119\u015bci cia\u0142a od zw\u0142ok, aby u\u017cy\u0107 ich do praktyk czarodziejskich, nale\u017cy kara\u0107 ch\u0142ost\u0105, wygnaniem lub innymi karami\u201d- napisa\u0142 Wijaczka.<\/span><\/p>\n

O tym, \u017ce cz\u0119\u015bci cia\u0142a wisielc\u00f3w by\u0142y popularne w ca\u0142ej Europie \u015bwiadczy m.in. rycina hiszpa\u0144skiego malarza Francisco Goi \u201ePolowanie na z\u0119by\u201d. Przedstawia scen\u0119, gdy kobieta pr\u00f3buje wyrywa\u0107 z\u0119by wisielcowi. (PAP)<\/span><\/p>\n<\/div>\n

\n
\n
\n
\n

Zawarto\u015b\u0107 publikowanych artyku\u0142\u00f3w i materia\u0142\u00f3w nie reprezentuje pogl\u0105d\u00f3w ani opinii Reunion’68,<\/em>
\nani te\u017c webmastera Blogu Reunion’68, chyba ze jest to wyra\u017anie zaznaczone.
\nTwoje uwagi, linki, w\u0142asne artyku\u0142y lub wiadomo\u015bci prze\u015blij na adres:
\n<\/em>webmaster@reunion68.com<\/span><\/a><\/em><\/strong><\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n

\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Czaszka ludzka z 1645 roku. Fot. W\u0142adys\u0142aw Zahorski (1858-1927)\/Polona Makabryczne \u201egad\u017cety\u201d sprzed wiek\u00f3w to m.in. sznury wisielc\u00f3w i elementy ich cia\u0142 jwo\/ aszw\/ U\u017cywane podczas zabaw helloweenowych gad\u017cety wydaj\u0105 si\u0119 dzieci\u0119c\u0105 igraszk\u0105 w por\u00f3wnaniu z tym, jakich przedmiot\u00f3w u\u017cywano przed wiekami. W cenie by\u0142y m.in. wisielcze sznury i cz\u0119\u015bci cia\u0142 powieszonych na szubienicach skaza\u0144c\u00f3w. – […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[6],"tags":[33,24],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/135045"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=135045"}],"version-history":[{"count":7,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/135045\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":135056,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/135045\/revisions\/135056"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=135045"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=135045"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=135045"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}