{"id":135175,"date":"2026-11-09T17:09:00","date_gmt":"2026-11-09T15:09:00","guid":{"rendered":"https:\/\/www.reunion68.se\/?p=135175"},"modified":"2026-11-06T08:48:58","modified_gmt":"2026-11-06T06:48:58","slug":"09-09-112","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.reunion68.se\/?p=135175","title":{"rendered":"\u015awiat widzi konflikt \u017byd\u00f3w z Arabami, ale historia Izraela opowiada inn\u0105 histori\u0119"},"content":{"rendered":"
\n

Podczas gdy \u015bwiat spiera si\u0119 o to, czy \u017bydzi i Arabowie mog\u0105 ze sob\u0105 wsp\u00f3\u0142istnie\u0107, miliony jednych i drugich od pokole\u0144 wsp\u00f3lnie buduj\u0105, kwestionuj\u0105 i kszta\u0142tuj\u0105 to samo pa\u0144stwo.<\/strong><\/h4>\n<\/div>\n

<\/p>\n

\n

\"\"<\/a>\u015awiat widzi konflikt \u017byd\u00f3w z Arabami, ale historia Izraela opowiada inn\u0105 histori\u0119<\/a><\/strong><\/span><\/span><\/h3>\n

Joshua Hoffman<\/strong><\/span><\/p>\n

\n

Siedemdziesi\u0105t osiem lat po powstaniu wsp\u00f3\u0142czesnego Izraela partie kierowane przez Arab\u00f3w zdoby\u0142y rekordow\u0105 liczb\u0119 19 mandat\u00f3w w Knesecie (izraelskim parlamencie).<\/span><\/p>\n

Kilka izraelskich agencji bezpiecze\u0144stwa prowadzi dochodzenia w sprawie podejrze\u0144 o zagraniczn\u0105 ingerencj\u0119 w ubieg\u0142otygodniowe wybory w Izraelu. Mog\u0142y by\u0107 w ni\u0105 zamieszane Katar, Turcja i inne pa\u0144stwa, kt\u00f3re mia\u0142y p\u0142aci\u0107 izraelskim wyborcom arabskim za zwi\u0119kszenie frekwencji przy urnach. Nie umniejsza to jednak niezwyk\u0142ej historii izraelskich Arab\u00f3w – tej strony \u017cydowskiego pa\u0144stwa, o kt\u00f3rej znaczna cz\u0119\u015b\u0107 \u015bwiata ma zaledwie mgliste poj\u0119cie.<\/span><\/p>\n

Aby zrozumie\u0107, jak niezwyk\u0142a jest obecna chwila, musimy cofn\u0105\u0107 si\u0119 o niemal osiemdziesi\u0105t lat, do samych narodzin wsp\u00f3\u0142czesnego Pa\u0144stwa Izrael. A historia ta zaczyna si\u0119 od Arab\u00f3w, kt\u00f3rzy pozostali.<\/span><\/p>\n

W listopadzie 1947 roku Organizacja Narod\u00f3w Zjednoczonych przeg\u0142osowa\u0142a podzia\u0142 brytyjskiego Mandatu Palestyny na dwa pa\u0144stwa – \u017cydowskie i arabskie. Przyw\u00f3dcy \u017cydowscy zaakceptowali t\u0119 propozycj\u0119, mimo powa\u017cnych zastrze\u017ce\u0144 dotycz\u0105cych przyznanego im terytorium. Proponowane pa\u0144stwo \u017cydowskie mia\u0142o sk\u0142ada\u0107 si\u0119 z trzech geograficznie oddzielonych obszar\u00f3w, po\u0142\u0105czonych w\u0105skimi korytarzami, nie obejmowa\u0142o Jerozolimy – historycznego i duchowego serca narodu \u017cydowskiego – a jednocze\u015bnie mia\u0142o znaczn\u0105 ludno\u015b\u0107 arabsk\u0105.<\/span><\/p>\n

Mimo to przyw\u00f3dcy \u017cydowscy zgodzili si\u0119 na te kompromisy, poniewa\u017c dostrzegali historyczn\u0105 szans\u0119 utworzenia niepodleg\u0142ego pa\u0144stwa \u017cydowskiego. Przyw\u00f3dcy arabscy (z kt\u00f3rych wielu nie okre\u015bla\u0142o ani siebie, ani miejscowej ludno\u015bci arabskiej mianem \u201ePalesty\u0144czyk\u00f3w\u201d) zdecydowanie odrzucili plan podzia\u0142u. Przemoc szybko eskalowa\u0142a, przeradzaj\u0105c si\u0119 w wojn\u0119, kt\u00f3ra mia\u0142a odmieni\u0107 ca\u0142y region.<\/span><\/p>\n

Dla miejscowych Arab\u00f3w wojna oznacza\u0142a ogromny wstrz\u0105s. Po odrzuceniu przez Arab\u00f3w planu podzia\u0142u i rozpocz\u0119ciu przez nich wojny przeciwko powstaj\u0105cemu pa\u0144stwu \u017cydowskiemu setki tysi\u0119cy ludzi opu\u015bci\u0142y swoje domy. Cz\u0119\u015b\u0107 ucieka\u0142a przed walkami, innych arabscy przyw\u00f3dcy i dow\u00f3dcy zach\u0119cali do ewakuacji lub nakazywali im wyjazd, cz\u0119sto w przekonaniu, \u017ce powr\u00f3c\u0105 po arabskim zwyci\u0119stwie. Jeszcze inni zostali wyp\u0119dzeni przez si\u0142y \u017cydowskie lub izraelskie.<\/span><\/p>\n

Izrael wyszed\u0142 zwyci\u0119sko ze swojej wojny o niepodleg\u0142o\u015b\u0107 w 1949 roku i odm\u00f3wi\u0142 zgody na masowy powr\u00f3t Arab\u00f3w, kt\u00f3rzy opu\u015bcili swoje domy podczas walk. Cho\u0107 decyzja ta do dzi\u015b budzi kontrowersje, izraelskie uzasadnienie wzgl\u0119dami bezpiecze\u0144stwa by\u0142o proste: nowo powsta\u0142e pa\u0144stwo \u017cydowskie, kt\u00f3re w\u0142a\u015bnie przetrwa\u0142o wojn\u0119 maj\u0105c\u0105 uniemo\u017cliwi\u0107 samo jego istnienie, by\u0142o zdecydowane nie stwarza\u0107 warunk\u00f3w do kolejnej pr\u00f3by jego zniszczenia.<\/span><\/p>\n

Jednak oko\u0142o 150 tysi\u0119cy Arab\u00f3w pozosta\u0142o w granicach nowego Pa\u0144stwa Izrael. Niekt\u00f3rzy pozostali w swoich wioskach. Inni zostali wysiedleni z rodzinnych miejscowo\u015bci, ale znale\u017ali schronienie w innych cz\u0119\u015bciach nowego pa\u0144stwa. Cz\u0119\u015b\u0107 mieszka\u0142a w miastach i miasteczkach zamieszkanych g\u0142\u00f3wnie przez Arab\u00f3w, inni w takich miastach jak Hajfa, Jafa, Akka czy Lod, gdzie \u017bydzi i Arabowie \u017cyli obok siebie od pokole\u0144.<\/span><\/p>\n

To w\u0142a\u015bnie ci ludzie mieli sta\u0107 si\u0119 arabskimi obywatelami Izraela. Nie przybyli jako imigranci do pa\u0144stwa \u017cydowskiego. To pa\u0144stwo \u017cydowskie powsta\u0142o wok\u00f3\u0142 nich.<\/span><\/p>\n

Nagle znale\u017ali si\u0119 w sytuacji mniejszo\u015bci narodowej w pa\u0144stwie utworzonym wyra\u017anie jako ojczyzna innego narodu. Byli Arabami w pa\u0144stwie \u017cydowskim, Palesty\u0144czykami mieszkaj\u0105cymi w Izraelu, obywatelami kraju, kt\u00f3rego niepodleg\u0142o\u015b\u0107 zbieg\u0142a si\u0119 z narodow\u0105 katastrof\u0105 znacznej cz\u0119\u015bci ich w\u0142asnej spo\u0142eczno\u015bci. By\u0142o to po\u0142o\u017cenie niezwykle skomplikowane, do kt\u00f3rego nikt ich nie przygotowa\u0142.<\/span><\/p>\n

Izraelska Deklaracja Niepodleg\u0142o\u015bci wyra\u017anie obiecywa\u0142a wszystkim obywatelom r\u00f3wne prawa spo\u0142eczne i polityczne, bez wzgl\u0119du na religi\u0119, ras\u0119 czy p\u0142e\u0107. Zwraca\u0142a si\u0119 r\u00f3wnie\u017c bezpo\u015brednio do arabskich mieszka\u0144c\u00f3w nowego pa\u0144stwa, wzywaj\u0105c ich do udzia\u0142u w jego budowie na zasadach r\u00f3wnego obywatelstwa i reprezentacji politycznej. Izrael nie og\u0142osi\u0142 si\u0119 jedynie pa\u0144stwem \u017cydowskim. Og\u0142osi\u0142 si\u0119 pa\u0144stwem \u017cydowskim, w kt\u00f3rym r\u00f3wnie\u017c nie-\u017bydzi b\u0119d\u0105 korzysta\u0107 z praw obywatelskich i politycznych.<\/span><\/p>\n

A jednak rzeczywisto\u015b\u0107 pierwszych dziesi\u0119cioleci by\u0142a znacznie bardziej skomplikowana.<\/span><\/p>\n

Od 1948 do 1966 roku wi\u0119kszo\u015b\u0107 arabskiej ludno\u015bci Izraela \u017cy\u0142a pod administracj\u0105 wojskow\u0105, kt\u00f3ra ogranicza\u0142a swobod\u0119 przemieszczania si\u0119, kontrolowa\u0142a dost\u0119p do niekt\u00f3rych obszar\u00f3w i wymaga\u0142a zezwole\u0144 na rozmaite rodzaje dzia\u0142alno\u015bci. Je\u015bli pami\u0119tamy, \u017ce m\u0142ode pa\u0144stwo zosta\u0142o w\u0142a\u015bnie zaatakowane przez pi\u0119\u0107 kraj\u00f3w arabskich w wojnie o ludob\u00f3jczych zamiarach, nietrudno zrozumie\u0107, dlaczego wydarzenia potoczy\u0142y si\u0119 w\u0142a\u015bnie w ten spos\u00f3b.<\/span><\/p>\n

I, co nie powinno dziwi\u0107, sytuacja daleka by\u0142a od doskona\u0142o\u015bci i prowadzi\u0142a do konflikt\u00f3w.<\/span><\/p>\n

Na przyk\u0142ad w 1956 roku funkcjonariusze izraelskiej Stra\u017cy Granicznej zabili 49 arabskich cywil\u00f3w w Kafr Kasim i jego okolicach po tym, jak godzin\u0119 rozpocz\u0119cia godziny policyjnej przesuni\u0119to na wcze\u015bniejsz\u0105 por\u0119, nie informuj\u0105c o tym nale\u017cycie mieszka\u0144c\u00f3w wracaj\u0105cych z pracy. Masakra ta sta\u0142a si\u0119 jednym z najmroczniejszych epizod\u00f3w w historii stosunk\u00f3w \u017cydowsko-arabskich w Izraelu. P\u00f3\u017aniejsze procesy doprowadzi\u0142y r\u00f3wnie\u017c do sformu\u0142owania wa\u017cnej zasady izraelskiego prawa, dotycz\u0105cej obowi\u0105zku odmowy wykonania rozkaz\u00f3w, kt\u00f3rych bezprawno\u015b\u0107 jest oczywista.<\/span><\/p>\n

Do\u015bwiadczenia te pozostawi\u0142y trwa\u0142e blizny. Istnia\u0142a jednak r\u00f3wnie\u017c druga strona tej historii, o kt\u00f3rej cz\u0119sto si\u0119 zapomina: nawet w okresie, gdy wielu arabskich obywateli \u017cy\u0142o pod administracj\u0105 wojskow\u0105, uczestniczyli oni w izraelskich wyborach.<\/span><\/p>\n

Ju\u017c od pierwszych wybor\u00f3w parlamentarnych w Izraelu w 1949 roku obywatele arabscy uczestniczyli w systemie parlamentarnym kraju. Niekt\u00f3rzy wybierali arabskich przedstawicieli z list powi\u0105zanych z rz\u0105dz\u0105c\u0105 parti\u0105 Mapai, poprzedniczk\u0105 dzisiejszego nurtu Partii Pracy. Inni g\u0142osowali na Izraelsk\u0105 Parti\u0119 Komunistyczn\u0105, w kt\u00f3rej dzia\u0142ali zar\u00f3wno politycy \u017cydowscy, jak i arabscy.<\/span><\/p>\n

Co wi\u0119cej, frekwencja wyborcza w\u015br\u00f3d Arab\u00f3w w pierwszych dziesi\u0119cioleciach istnienia Izraela by\u0142a niezwykle wysoka i w latach 1949\u20131973 wynosi\u0142a \u015brednio oko\u0142o 84 procent. Oznacza\u0142o to, \u017ce obywatele arabscy mieli swoich przedstawicieli w Knesecie od samego pocz\u0105tku.<\/span><\/p>\n

Zniesienie administracji wojskowej w 1966 roku stanowi\u0142o wa\u017cny punkt zwrotny. Ograniczenia zosta\u0142y uchylone, mo\u017cliwo\u015bci edukacyjne si\u0119 poszerzy\u0142y, a obywatele arabscy coraz liczniej podejmowali studia na izraelskich uniwersytetach, wchodzili do r\u00f3\u017cnych grup zawodowych i instytucji publicznych.<\/span><\/p>\n

Potem nadesz\u0142a wojna sze\u015bciodniowa w 1967 roku, kt\u00f3r\u0105 w istocie zapocz\u0105tkowa\u0142 Egipt, a do kt\u00f3rej nast\u0119pnie przy\u0142\u0105czy\u0142y si\u0119 Syria i Jordania.<\/span><\/p>\n

Dla Izraela wojna oznacza\u0142a niezwyk\u0142e zwyci\u0119stwo militarne nad armiami s\u0105siednich pa\u0144stw arabskich. Dla wielu jego arabskich obywateli przynios\u0142a r\u00f3wnie\u017c g\u0142\u0119boko osobist\u0105 zmian\u0119. Zdobycie przez Izrael Judei i Samarii (znanych r\u00f3wnie\u017c jako Zachodni Brzeg, znajduj\u0105cy si\u0119 w\u00f3wczas pod administracj\u0105 Jordanii) oraz Strefy Gazy (administrowanej wtedy przez Egipt) umo\u017cliwi\u0142o ponowne nawi\u0105zanie kontakt\u00f3w niekt\u00f3rym rodzinom i spo\u0142eczno\u015bciom rozdzielonym od 1948 roku.<\/span><\/p>\n

Do\u015bwiadczenie to w praktyce zrodzi\u0142o palesty\u0144sk\u0105 \u015bwiadomo\u015b\u0107 narodow\u0105 w\u015br\u00f3d wielu zwyk\u0142ych miejscowych Arab\u00f3w. Byli obywatelami pa\u0144stwa \u017cydowskiego, ale nale\u017celi r\u00f3wnie\u017c do szerszego \u015bwiata arabskiego, kt\u00f3rego los pozostawa\u0142 g\u0142\u0119boko spleciony z losem Izraela. Ta podw\u00f3jna to\u017csamo\u015b\u0107 mia\u0142a sta\u0107 si\u0119 jedn\u0105 z najwa\u017cniejszych cech arabskiego \u017cycia politycznego w Izraelu.<\/span><\/p>\n

Drugi punkt zwrotny nast\u0105pi\u0142 w 1973 roku, podczas wydarze\u0144, kt\u00f3re przesz\u0142y do historii jako Jom al-Ard, czyli Dzie\u0144 Ziemi. Arabscy obywatele zorganizowali strajki i demonstracje przeciwko wyw\u0142aszczaniu grunt\u00f3w przez rz\u0105d, zw\u0142aszcza w Galilei. W starciach z si\u0142ami bezpiecze\u0144stwa zgin\u0119\u0142o sze\u015bciu arabskich obywateli.<\/span><\/p>\n

Dzie\u0144 Ziemi sta\u0142 si\u0119 wa\u017cnym kamieniem milowym w politycznym rozwoju arabskiej mniejszo\u015bci Izraela. Odzwierciedla\u0142 rosn\u0105c\u0105 gotowo\u015b\u0107 arabskich obywateli do samodzielnego organizowania si\u0119, domagania si\u0119 wi\u0119kszej r\u00f3wno\u015bci i wyra\u017cania swoich zbiorowych interes\u00f3w.<\/span><\/p>\n

\n
\n
\"\"<\/picture><\/span><\/p>\n
\n
Umm al-Fahm, trzecie co do wielko\u015bci arabskie miasto w Izraelu (fot. Wikipedia).<\/em><\/span><\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/figure>\n<\/div>\n

W nast\u0119pnych dziesi\u0119cioleciach arabskie ruchy polityczne stawa\u0142y si\u0119 coraz bardziej zr\u00f3\u017cnicowane i niezale\u017cne. Niekt\u00f3re koncentrowa\u0142y si\u0119 na palesty\u0144skim nacjonalizmie. Inne podkre\u015bla\u0142y znaczenie socjalizmu, wsp\u00f3\u0142pracy mi\u0119dzy \u017bydami i Arabami, to\u017csamo\u015bci islamskiej lub pragmatycznego uczestnictwa w izraelskich instytucjach.<\/span><\/p>\n

I tu dochodzimy do czego\u015b, co zagranicznym obserwatorom cz\u0119sto umyka: nigdy nie istnia\u0142a jedna, wsp\u00f3lna to\u017csamo\u015b\u0107 polityczna izraelskich Arab\u00f3w.<\/span><\/p>\n

Arabska ludno\u015b\u0107 Izraela obejmuje muzu\u0142man\u00f3w, chrze\u015bcijan, Druz\u00f3w i spo\u0142eczno\u015bci bedui\u0144skie, r\u00f3\u017cni\u0105ce si\u0119 histori\u0105, tradycjami i stosunkiem do pa\u0144stwa. Niekt\u00f3rzy uwa\u017caj\u0105 si\u0119 za Palesty\u0144czyk\u00f3w. Inni wol\u0105 okre\u015blenia \u201eizraelscy Arabowie\u201d, \u201eArabowie izraelscy\u201d albo po prostu \u201eIzraelczycy\u201d. Jeszcze inni \u0142\u0105cz\u0105 kilka tych to\u017csamo\u015bci, podczas gdy cz\u0119\u015b\u0107 ca\u0142kowicie odrzuca niekt\u00f3re z tych okre\u015ble\u0144.<\/span><\/p>\n

R\u00f3\u017cnice te nie s\u0105 jedynie kwesti\u0105 s\u0142\u00f3w. Wp\u0142ywaj\u0105 na spos\u00f3b rozumienia przynale\u017cno\u015bci narodowej, obowi\u0105zk\u00f3w religijnych, s\u0142u\u017cby wojskowej, uczestnictwa w polityce i stosunk\u00f3w z \u017cydowsk\u0105 wi\u0119kszo\u015bci\u0105.<\/span><\/p>\n

Na przyk\u0142ad druzyjscy m\u0119\u017cczy\u017ani od dziesi\u0119cioleci zasadniczo podlegaj\u0105 obowi\u0105zkowej s\u0142u\u017cbie w Si\u0142ach Obronnych Izraela. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 arabskich obywateli wyznania muzu\u0142ma\u0144skiego i chrze\u015bcija\u0144skiego nie jest powo\u0142ywana do wojska, cho\u0107 niekt\u00f3rzy zg\u0142aszaj\u0105 si\u0119 na ochotnika.<\/span><\/p>\n

Arabskich obywateli mo\u017cna r\u00f3wnie\u017c spotka\u0107 w izraelskiej policji, na uniwersytetach, w s\u0105dach, szpitalach i innych instytucjach publicznych. W istocie stali si\u0119 oni coraz wa\u017cniejsz\u0105 cz\u0119\u015bci\u0105 \u017cycia zawodowego Izraela. Obecnie izraelscy Arabowie stanowi\u0105 oko\u0142o 25 procent pracuj\u0105cych lekarzy, 27 procent personelu piel\u0119gniarskiego i niemal po\u0142ow\u0119 farmaceut\u00f3w w Izraelu.<\/span><\/p>\n

Innymi s\u0142owy, w tym samym kraju, w kt\u00f3rym \u017cydowscy i arabscy politycy z trudem potrafi\u0105 uzgodni\u0107 nawet godzin\u0119, \u017cydowscy i arabscy lekarze na co dzie\u0144 pracuj\u0105 rami\u0119 w rami\u0119, lecz\u0105c \u017cydowskich i arabskich pacjent\u00f3w. Ka\u017cdy, kto sp\u0119dzi\u0142 troch\u0119 czasu w izraelskim szpitalu, wie, \u017ce prawdziwy kraj jest znacznie ciekawszy ni\u017c jego obraz przedstawiany w mi\u0119dzynarodowych sporach politycznych.<\/span><\/p>\n

Izraelscy Arabowie pe\u0142nili r\u00f3wnie\u017c funkcje s\u0119dzi\u00f3w S\u0105du Najwy\u017cszego, profesor\u00f3w uniwersyteckich, lider\u00f3w biznesu, sportowc\u00f3w, dziennikarzy i wybitnych postaci \u017cycia kulturalnego. Ich obecno\u015b\u0107 sta\u0142a si\u0119 nieod\u0142\u0105cznym elementem codziennego funkcjonowania pa\u0144stwa.<\/span><\/p>\n

Nie oznacza to oczywi\u015bcie, \u017ce Izrael wyeliminowa\u0142 dyskryminacj\u0119 czy nier\u00f3wno\u015bci. Spo\u0142eczno\u015bci arabskie nadal borykaj\u0105 si\u0119 z powa\u017cnymi problemami dotycz\u0105cymi ub\u00f3stwa, infrastruktury, mieszkalnictwa, zasob\u00f3w edukacyjnych, zatrudnienia i przest\u0119pczo\u015bci z u\u017cyciem przemocy.<\/span><\/p>\n

Problemy te s\u0105 rzeczywiste, ale nie za wszystkie ponosi win\u0119 izraelskie pa\u0144stwo czy spo\u0142ecze\u0144stwo. Niekt\u00f3re maj\u0105 zwi\u0105zek z arabsk\u0105 kultur\u0105 i mentalno\u015bci\u0105, podobnie jak czarni Amerykanie borykaj\u0105 si\u0119 z wieloma problemami b\u0119d\u0105cymi po cz\u0119\u015bci skutkiem uwarunkowa\u0144 systemowych, a po cz\u0119\u015bci ich w\u0142asnych dzia\u0142a\u0144. Niezale\u017cnie od tego arabscy obywatele stali si\u0119 g\u0142\u0119boko zakorzenion\u0105 cz\u0119\u015bci\u0105 izraelskiego spo\u0142ecze\u0144stwa.<\/span><\/p>\n

\n
\n
\"\"<\/picture><\/span><\/p>\n
\n
\u017bo\u0142nierze druzyjskiego batalionu Herew w Si\u0142ach Obronnych Izraela (fot. IDF).<\/em><\/span><\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/figure>\n<\/div>\n

W latach dziewi\u0119\u0107dziesi\u0105tych i pierwszej dekadzie XXI wieku niezale\u017cne arabskie partie polityczne zacz\u0119\u0142y odgrywa\u0107 coraz wi\u0119ksz\u0105 rol\u0119. Ruch islamski uzyska\u0142 w\u0142asn\u0105 reprezentacj\u0119 parlamentarn\u0105 poprzez parti\u0119 Ra\u2019am, podczas gdy ugrupowania nacjonalistyczne oraz ruchy polityczne skupiaj\u0105ce Arab\u00f3w i \u017byd\u00f3w przedstawia\u0142y odmienne wizje przysz\u0142o\u015bci tej spo\u0142eczno\u015bci.<\/span><\/p>\n

W 2015 roku kilka g\u0142\u00f3wnych arabskich ugrupowa\u0144 politycznych po\u0142\u0105czy\u0142o si\u0142y, tworz\u0105c Zjednoczon\u0105 List\u0119, kt\u00f3ra zdoby\u0142a 13 mandat\u00f3w w Knesecie. Pi\u0119\u0107 lat p\u00f3\u017aniej, w 2020 roku, sojusz ten uzyska\u0142 15 mandat\u00f3w, ustanawiaj\u0105c nowy rekord.<\/span><\/p>\n

Nast\u0119pnie, w 2021 roku, wydarzy\u0142o si\u0119 co\u015b, co dla wielu Izraelczyk\u00f3w jeszcze jedno pokolenie wcze\u015bniej by\u0142oby niemal niewyobra\u017calne: niezale\u017cna arabska partia islamistyczna wesz\u0142a do izraelskiej koalicji rz\u0105dowej.<\/span><\/p>\n

Ra\u2019am, kierowana przez Mansura Abbasa, sta\u0142a si\u0119 cz\u0119\u015bci\u0105 zr\u00f3\u017cnicowanego rz\u0105du kierowanego przez Naftalego Bennetta i Jaira Lapida. Jej udzia\u0142 mia\u0142 historyczne znaczenie, mi\u0119dzy innymi dlatego, \u017ce koalicja obejmowa\u0142a partie o skrajnie odmiennych stanowiskach w sprawie stosunk\u00f3w izraelsko-palesty\u0144skich i charakteru pa\u0144stwa \u017cydowskiego.<\/span><\/p>\n

Abbas uzasadnia\u0142 udzia\u0142 w rz\u0105dzie pragmatycznymi argumentami: arabscy obywatele mieli codzienne problemy, kt\u00f3rych nie da\u0142o si\u0119 rozwi\u0105za\u0107 samymi przem\u00f3wieniami o konflikcie izraelsko-palesty\u0144skim. Potrzebowali bezpieczniejszych ulic, lepszej infrastruktury, lepszych szk\u00f3\u0142, mieszka\u0144 i wi\u0119kszych inwestycji publicznych. Uczestnictwo w rz\u0105dzie dawa\u0142o jedn\u0105 z mo\u017cliwo\u015bci realizacji tych cel\u00f3w.<\/span><\/p>\n

By\u0142 to zdumiewaj\u0105cy rozw\u00f3j wydarze\u0144. Arabska partia islamistyczna sta\u0142a si\u0119 partnerem we wsp\u00f3\u0142rz\u0105dzeniu jedynym pa\u0144stwem \u017cydowskim na \u015bwiecie. Koalicja ostatecznie si\u0119 rozpad\u0142a, ale precedens pozosta\u0142.<\/span><\/p>\n

A teraz partie kierowane przez Arab\u00f3w pobi\u0142y nawet swoje wcze\u015bniejsze rekordy wyborcze, zdobywaj\u0105c \u0142\u0105cznie 19 mandat\u00f3w. Szacuje si\u0119, \u017ce w wyborach uczestniczy\u0142o 80 procent arabskich wyborc\u00f3w, co oznacza dramatyczny wzrost frekwencji w por\u00f3wnaniu z poprzednimi wyborami.<\/span><\/p>\n

Niekt\u00f3rzy g\u0142osowali z powodu sprzeciwu wobec obecnego rz\u0105du. Innych mobilizowa\u0142y obawy zwi\u0105zane z przest\u0119pczo\u015bci\u0105 zorganizowan\u0105, inwestycjami rz\u0105dowymi, r\u00f3wno\u015bci\u0105 lub kwesti\u0105 palesty\u0144sk\u0105. Cz\u0119\u015b\u0107 popiera\u0142a pragmatyczn\u0105 wsp\u00f3\u0142prac\u0119 z partiami \u017cydowskimi, podczas gdy inni woleli bardziej konfrontacyjny spos\u00f3b dzia\u0142ania w parlamentarnej opozycji.<\/span><\/p>\n

Co wa\u017cne, nie wszyscy arabscy obywatele g\u0142osuj\u0105 na partie kierowane przez Arab\u00f3w. Niekt\u00f3rzy oddaj\u0105 g\u0142osy na partie kierowane przez \u017byd\u00f3w, reprezentuj\u0105ce r\u00f3\u017cne cz\u0119\u015bci izraelskiego spektrum politycznego, podobnie jak cz\u0119\u015b\u0107 \u017cydowskich Izraelczyk\u00f3w g\u0142osuje na partie arabskie lub wsp\u00f3lne listy \u017cydowsko-arabskie.<\/span><\/p>\n

W ko\u0144cu to Izrael. Nawet mniejszo\u015bci w tym kraju nie wykazuj\u0105 szczeg\u00f3lnej sk\u0142onno\u015bci do zgadzania si\u0119 mi\u0119dzy sob\u0105.<\/span><\/p>\n

Jednak wybory w 2026 roku postawi\u0142y w szczeg\u00f3lnie wyrazistym \u015bwietle dobrze znane pytanie: jak\u0105 rol\u0119 arabskie partie polityczne powinny odgrywa\u0107 w rz\u0105dzeniu pa\u0144stwem \u017cydowskim?<\/span><\/p>\n

Arytmetyka parlamentarna wskazuje, \u017ce mog\u0105 odegra\u0107 wa\u017cn\u0105 rol\u0119. Polityka jest jednak znacznie bardziej skomplikowana. Niekt\u00f3re partie opozycyjne kierowane przez \u017byd\u00f3w wykluczy\u0142y mo\u017cliwo\u015b\u0107 wsp\u00f3lnego rz\u0105dzenia z partiami arabskimi, podczas gdy inne s\u0105 bardziej otwarte na wsp\u00f3\u0142prac\u0119. Same partie arabskie r\u00f3wnie\u017c r\u00f3\u017cni\u0105 si\u0119 w ocenie tego, czy powinny wej\u015b\u0107 do koalicji, popiera\u0107 j\u0105 z zewn\u0105trz, czy pozosta\u0107 w opozycji.<\/span><\/p>\n

Nie ma \u017cadnej gwarancji, \u017ce zdobyte przez nie 19 mandat\u00f3w prze\u0142o\u017cy si\u0119 na udzia\u0142 w nast\u0119pnym rz\u0105dzie. Niemniej sam fakt, \u017ce partie kierowane przez Arab\u00f3w dysponuj\u0105 obecnie tak znaczn\u0105 liczb\u0105 miejsc w parlamencie, ma historyczne znaczenie.<\/span><\/p>\n

Prowadzi to r\u00f3wnie\u017c do szerszego pytania o to, jak \u015bwiat rozumie Izrael.<\/span><\/p>\n

Okre\u015blenie \u201epa\u0144stwo \u017cydowskie\u201d jest cz\u0119sto interpretowane przez ludzi z zewn\u0105trz tak, jakby oznacza\u0142o kraj zamieszkany wy\u0142\u0105cznie przez \u017byd\u00f3w albo taki, w kt\u00f3rym nie-\u017bydzi nie odgrywaj\u0105 \u017cadnej istotnej roli obywatelskiej czy politycznej. W rzeczywisto\u015bci Izrael od zawsze by\u0142 ojczyzn\u0105 r\u00f3wnie\u017c znacz\u0105cych spo\u0142eczno\u015bci nie\u017cydowskich.<\/span><\/p>\n

Jego \u017cydowska to\u017csamo\u015b\u0107 odzwierciedla prawo narodu \u017cydowskiego do samostanowienia w naszej historycznej ojczy\u017anie. Jego instytucje demokratyczne tworz\u0105 ramy, w kt\u00f3rych obywatele r\u00f3\u017cnych religii i to\u017csamo\u015bci narodowych uczestnicz\u0105 w \u017cyciu publicznym.<\/span><\/p>\n

Godzenie tych dw\u00f3ch zasad nigdy nie by\u0142o ca\u0142kowicie proste. \u017bydowski charakter pa\u0144stwa nie jest jedynie kwesti\u0105 ceremonia\u0142u. Kszta\u0142tuje polityk\u0119 imigracyjn\u0105, symbole narodowe, tydzie\u0144 pracy (od niedzieli do czwartku), \u015bwi\u0119ta i wa\u017cne kwestie konstytucyjne \u2014 a wszystko to wywo\u0142uje napi\u0119cia w\u015br\u00f3d arabskiej ludno\u015bci Izraela.<\/span><\/p>\n

Powinni\u015bmy jednak uwa\u017ca\u0107, by nie myli\u0107 istnienia takich spor\u00f3w z brakiem demokracji.<\/span><\/p>\n

Arabski obywatel nie musi popiera\u0107 syjonizmu, izraelskiego rz\u0105du ani \u015bpiewa\u0107 Hatikwy (\u201eNadziei\u201d – hymnu narodowego Izraela), aby korzysta\u0107 ze swoich praw obywatelskich.<\/span><\/p>\n

W rzeczywisto\u015bci, kiedy w Knesecie rozbrzmiewa Hatikwa, wielu arabskich polityk\u00f3w izraelskich opuszcza sal\u0119 obrad. Jednego z nich zapytano kiedy\u015b dlaczego. Odpowiedzia\u0142 po prostu:<\/span><\/p>\n

\u201ePoniewa\u017c nie mam \u017cydowskiej duszy\u201d.<\/span><\/p>\n

Nawi\u0105zywa\u0142 w ten spos\u00f3b do s\u0142\u00f3w nefesz jehudi (\u201e\u017cydowska dusza\u201d), pojawiaj\u0105cych si\u0119 w hymnie.<\/span><\/p>\n

I w\u0142a\u015bnie to sprawia, \u017ce izraelska demokracja jest tak fascynuj\u0105ca.<\/span><\/p>\n

Arabski polityk izraelski mo\u017ce odm\u00f3wi\u0107 \u015bpiewania \u017cydowskiego hymnu narodowego, otwarcie kwestionowa\u0107 \u017cydowski charakter pa\u0144stwa, a mimo to zasiada\u0107 w jego parlamencie, g\u0142osowa\u0107 nad jego ustawami i potencjalnie wsp\u00f3\u0142decydowa\u0107 o tym, kto zostanie nast\u0119pnym premierem.<\/span><\/p>\n

Nie jest to zaprzeczenie demokratycznego charakteru Izraela.<\/span><\/p>\n

Jest to jeden z najbardziej fascynuj\u0105cych jego przejaw\u00f3w.<\/span><\/p>\n

\n
\n
\n
\n

Zawarto\u015b\u0107 publikowanych artyku\u0142\u00f3w i materia\u0142\u00f3w nie reprezentuje pogl\u0105d\u00f3w ani opinii Reunion’68,<\/em>
\nani te\u017c webmastera Blogu Reunion’68, chyba ze jest to wyra\u017anie zaznaczone.
\nTwoje uwagi, linki, w\u0142asne artyku\u0142y lub wiadomo\u015bci prze\u015blij na adres:
\n<\/em>webmaster@reunion68.com<\/span><\/a><\/em><\/strong><\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n

\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Podczas gdy \u015bwiat spiera si\u0119 o to, czy \u017bydzi i Arabowie mog\u0105 ze sob\u0105 wsp\u00f3\u0142istnie\u0107, miliony jednych i drugich od pokole\u0144 wsp\u00f3lnie buduj\u0105, kwestionuj\u0105 i kszta\u0142tuj\u0105 to samo pa\u0144stwo. \u015awiat widzi konflikt \u017byd\u00f3w z Arabami, ale historia Izraela opowiada inn\u0105 histori\u0119 Joshua Hoffman Siedemdziesi\u0105t osiem lat po powstaniu wsp\u00f3\u0142czesnego Izraela partie kierowane przez Arab\u00f3w zdoby\u0142y […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[6],"tags":[33,24],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/135175"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=135175"}],"version-history":[{"count":7,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/135175\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":135186,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/135175\/revisions\/135186"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=135175"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=135175"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=135175"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}