{"id":14014,"date":"2015-02-08T19:05:50","date_gmt":"2015-02-08T17:05:50","guid":{"rendered":"http:\/\/www.reunion68.se\/?p=14014"},"modified":"2015-02-06T15:14:05","modified_gmt":"2015-02-06T13:14:05","slug":"14014","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.reunion68.se\/?p=14014","title":{"rendered":"Dlaczego wolno\u015b\u0107 s\u0142owa jest fundamentalna"},"content":{"rendered":"
\"\"<\/a>Dlaczego wolno\u015b\u0107 s\u0142owa jest fundamentalna<\/a><\/strong><\/span><\/span><\/h5>\n

Steven Pinker<\/strong><\/span><\/p>\n

T\u0142umaczenie: Ma\u0142gorzata Koraszewska<\/strong><\/span><\/p>\n

\n

\"\"Ponad dwa stulecia po zapisaniu wolno\u015bci s\u0142owa w Pierwszej Poprawce do Konstytucji, to prawo znalaz\u0142o si\u0119 na pierwszych stronach gazet. Kodeksy sposobu wypowiadania si\u0119 na kampusach uniwersyteckich, odwo\u0142ani m\u00f3wcy, uwi\u0119zieni arty\u015bci, bloger skazany na tysi\u0105c bat\u00f3w przez jednego z naszych najbli\u017cszych sojusznik\u00f3w i masakra karykaturzyst\u00f3w francuskich zmusi\u0142y \u015bwiat demokratyczny do zanalizowania korzeni swojego przywi\u0105zania do wolno\u015bci s\u0142owa.<\/strong><\/span><\/p>\n

Czy wolno\u015b\u0107 s\u0142owa jest tylko symbolicznym talizmanem, jak flaga narodowa lub motto? Czy jest tylko jedn\u0105 z wielu warto\u015bci, kt\u00f3re pr\u00f3bujemy dopasowa\u0107 wzajem do siebie? Czy papie\u017c Franciszek mia\u0142 racj\u0119, kiedy powiedzia\u0142, \u017ce \u201cnie mo\u017cna wy\u015bmiewa\u0107 wiary innych\u201d? Czy uniwersytetom wolno kneblowa\u0107 usta jednych student\u00f3w, \u017ceby uchroni\u0107 wra\u017cliwo\u015b\u0107 innych? Czy karykaturzy\u015bci z \u201eCharlie Hebdo\u201d \u201eprzekroczyli granic\u0119, kt\u00f3ra oddziela wolne s\u0142owo od toksycznej mowy\u201d, jak to uzna\u0142 niedawno dziekan pewnej szko\u0142y dziennikarskiej? Czy wolne s\u0142owo jest fundamentalne \u2013 czy jest prawem, kt\u00f3re cho\u0107 nie absolutne, powinno by\u0107 ograniczane tylko w starannie okre\u015blonych przypadkach?<\/span><\/p>\n

Odpowiedzi\u0105 jest stwierdzenie, \u017ce istotnie wolno\u015b\u0107 s\u0142owa jest fundamentalna. Wa\u017cne jest przypomnienie sobie, dlaczego i pami\u0119tanie o tym, kiedy kto\u015b kwestionuje to prawo.<\/span><\/p>\n

Pierwszym powodem jest w\u0142a\u015bnie to, co robimy, kiedy pytamy czy wolno\u015b\u0107 s\u0142owa jest fundamentalna \u2013 czyli wymiana i ocean my\u015bli \u2013 zak\u0142ada, \u017ce mamy prawo wymienia\u0107 i ocenia\u0107 my\u015bli. Rozmawiaj\u0105c o wolno\u015bci s\u0142owa (lub o czymkolwiek innym), rozmawiamy. Nie rozwi\u0105zujemy naszego sporu przez si\u0142owanie si\u0119, ani przez konkurs pi\u0119kno\u015bci lub pojedynek na pistolety. Je\u015bli nie chcesz skompromitowa\u0107 si\u0119 przez oznajmienie, jak to uj\u0105\u0142 Nat Hentoff – \u201ewolno\u015b\u0107 s\u0142owa dla mnie, ale nie dla ciebie\u201d, to przegra\u0142e\u015b w momencie, w kt\u00f3rym pojawi\u0142e\u015b si\u0119 w dyskusji, by argumentowa\u0107 przeciwko wolno\u015bci s\u0142owa.<\/span><\/p>\n

Ci, kt\u00f3rych nie przekonuje ten argument logiczny, mog\u0105 zwr\u00f3ci\u0107 si\u0119 do argumentu opartego na do\u015bwiadczeniu ludzkim. Mo\u017cna wyobrazi\u0107 sobie \u015bwiat, w kt\u00f3rym wyrocznie, wr\u00f3\u017cbici, prorocy, papie\u017ce, wizjonerzy, imamowie lub guru byliby obdarzeni prawd\u0105, kt\u00f3r\u0105 tylko oni posiadaj\u0105, a kt\u00f3rej kwestionowanie by\u0142oby dla reszty z nas szale\u0144stwem, wr\u0119cz zbrodni\u0105. Historia m\u00f3wi nam, \u017ce \u017cyjemy ju\u017c w innym \u015bwiecie. Historia, nauka i zdrowy rozs\u0105dek raz za razem pokazywa\u0142y, \u017ce samozwa\u0144czy posiadacze prawdy mylili si\u0119 \u2013 cz\u0119sto wr\u0119cz komicznie.<\/span><\/p>\n

Najwi\u0119kszym, by\u0107 mo\u017ce odkryciem w historii ludzko\u015bci \u2013 wyprzedzaj\u0105cym wszystkie inne odkrycia \u2013 jest to, \u017ce nasze tradycyjne \u017ar\u00f3d\u0142a wiary s\u0105 w rzeczywisto\u015bci generatorami b\u0142\u0119d\u00f3w i powinny zosta\u0107 odrzucone jako podstawa wiedzy. Obejmuj\u0105 one wiar\u0119, objawienie, dogmat, autorytet, charyzm\u0119, wr\u00f3\u017cb\u0119, proroctwo, intuicj\u0119, jasnowidztwo, obiegow\u0105 m\u0105dro\u015b\u0107 i subiektywn\u0105 pewno\u015b\u0107.<\/span><\/p>\n

Jak wi\u0119c mo\u017cemy wiedzie\u0107? Poza dowodzeniem matematycznych twierdze\u0144, kt\u00f3re nie traktuj\u0105 o \u015bwiecie materialnym, odpowiedzi\u0105 jest proces, kt\u00f3ry wed\u0142ug filozofa, Karla Poppera, polega na przedstawianiu przypuszcze\u0144 i pr\u00f3bach ich obalenia. Mamy pomys\u0142 o naturze rzeczywisto\u015bci i testujemy go w konfrontacji z t\u0105 rzeczywisto\u015bci\u0105, pozwalaj\u0105c, by \u015bwiat sfalsyfikowa\u0142 b\u0142\u0119dne pomys\u0142y.<\/span><\/p>\n

\u201cPrzypuszczenie\u201d w tej formule zale\u017cy oczywi\u015bcie od korzystania z wolno\u015bci s\u0142owa. Podajemy te przypuszczenia bez \u017cadnej pewno\u015bci, \u017ce s\u0105 poprawne. Tylko przez m\u00f3wienie o tych pomys\u0142ach i sprawdzanie, kt\u00f3re ostan\u0105 si\u0119 pr\u00f3bom obalenia, nabywamy wiedz\u0119.<\/span><\/p>\n

Kiedy dotar\u0142o to do ludzi podczas Rewolucji Naukowej i O\u015bwiecenia, obalono tradycyjne rozumienie \u015bwiata. Wszyscy wiedz\u0105, \u017ce odkrycie, i\u017c Ziemia obraca si\u0119 wok\u00f3\u0142 s\u0142o\u0144ca, a nie odwrotnie, musia\u0142o przezwyci\u0119\u017cy\u0107 zajad\u0142\u0105 opozycj\u0119 w\u0142adz ko\u015bcielnych. Rewolucja kopernika\u0144ska by\u0142a jednak tylko pierwszym kamieniem lawiny, kt\u00f3ra mia\u0142a spowodowa\u0107, \u017ce nasze obecne zrozumienie \u015bwiata jest nie do poznania odmienne od tego jak \u015bwiat rozumieli nasi przodkowie. Wszystko, co wiemy o \u015bwiecie \u2013 wiek naszej cywilizacji, naszego gatunku, planet i wszech\u015bwiata; z czego jeste\u015bmy zrobieni; prawa rz\u0105dz\u0105ce materi\u0105 i energi\u0105; dzia\u0142anie cia\u0142a i m\u00f3zgu \u2013 przychodzi\u0142o jako obraza dla \u015bwi\u0119tych dogmat\u00f3w swoich czas\u00f3w. Wiemy teraz, \u017ce ukochane przekonania ka\u017cdej epoki i kultury mog\u0105 zosta\u0107 rozstrzygaj\u0105co sfalsyfikowane (niew\u0105tpliwie r\u00f3wnie\u017c wiele wyznawanych dzisiaj).<\/span><\/p>\n

Czytaj dalej tu: Dlaczego wolno\u015b\u0107 s\u0142owa…<\/a><\/strong><\/span><\/span><\/p>\n

\n
\n
\n
\n

twoje uwagi, linki, wlasne artykuly, lub wiadomosci przeslij do: webmaster@reunion68.com<\/a><\/span><\/span><\/strong><\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n

 <\/p>\n

\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Dlaczego wolno\u015b\u0107 s\u0142owa jest fundamentalna Steven Pinker T\u0142umaczenie: Ma\u0142gorzata Koraszewska Ponad dwa stulecia po zapisaniu wolno\u015bci s\u0142owa w Pierwszej Poprawce do Konstytucji, to prawo znalaz\u0142o si\u0119 na pierwszych stronach gazet. Kodeksy sposobu wypowiadania si\u0119 na kampusach uniwersyteckich, odwo\u0142ani m\u00f3wcy, uwi\u0119zieni arty\u015bci, bloger skazany na tysi\u0105c bat\u00f3w przez jednego z naszych najbli\u017cszych sojusznik\u00f3w i masakra karykaturzyst\u00f3w […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[6],"tags":[24],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/14014"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=14014"}],"version-history":[{"count":14,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/14014\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":14029,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/14014\/revisions\/14029"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=14014"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=14014"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=14014"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}