{"id":16214,"date":"2015-03-16T19:06:55","date_gmt":"2015-03-16T17:06:55","guid":{"rendered":"http:\/\/www.reunion68.se\/?p=16214"},"modified":"2015-03-16T19:13:17","modified_gmt":"2015-03-16T17:13:17","slug":"16214","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.reunion68.se\/?p=16214","title":{"rendered":"\u201eKomuni\u015bci przeciwko komunistom\u201d Roberta Spa\u0142ka"},"content":{"rendered":"
\"\"<\/a>Stalinowskie samouk\u0105szenie. \u201eKomuni\u015bci przeciwko komunistom\u201d Roberta Spa\u0142ka <\/a><\/strong><\/span><\/span><\/h5>\n

\u0141ukasz Bertram <\/strong><\/span><\/p>\n

\n

\"\"<\/p>\n

Dlaczego ofiarami terroru komunistycznego w powojennej Europie cz\u0119sto padali dzia\u0142acze partyjni? Co tak naprawd\u0119 decydowa\u0142o o skali czystek i przebiegu walki o w\u0142adz\u0119 w Polsce Ludowej? Odpowiedzi na te pytania dostarcza ksi\u0105\u017cka Roberta Spa\u0142ka \u201eKomuni\u015bci przeciwko komunistom\u201d.<\/span><\/strong><\/p>\n

Nigdy chyba w dziejach slogan o rewolucji po\u017ceraj\u0105cej w\u0142asne dzieci nie zrealizowa\u0142 si\u0119 tak brutalnie, jak w ZSRR i krajach mu podleg\u0142ych pomi\u0119dzy ko\u0144cem lat 20. \u2013 kiedy to w\u0142adz\u0119 na Kremlu przej\u0105\u0142 J\u00f3zef Stalin \u2013 a rokiem 1953, kiedy w\u00f3dz post\u0119powej ludzko\u015bci zmar\u0142. Mimo to w polskiej historiografii wci\u0105\u017c nie dysponujemy ca\u0142o\u015bciowym opracowaniem tragiczno-ironicznego fina\u0142u dziej\u00f3w Komunistycznej Partii Polski podczas Wielkiej Czystki lat 1936\u201338, kt\u00f3ra poch\u0142on\u0119\u0142a tysi\u0105ce \u201estarych bolszewik\u00f3w\u201d radzieckich, a tak\u017ce prawie wszystkich znaczniejszych komunist\u00f3w polskich [1]. W dyskusji na temat znaczenia wewn\u0119trznych czystek w systemie totalitarnym pojawiaj\u0105 si\u0119 jednak nowe g\u0142osy. Najnowszym z nich jest imponuj\u0105cy ju\u017c na pierwszy rzut oka, bo ponad 1100-stronowy tom \u201eKomuni\u015bci przeciwko komunistom. Poszukiwanie wroga wewn\u0119trznego w kierownictwie partii komunistycznej w Polsce w latach 1948\u20131856\u201d autorstwa historyka z Instytutu Pami\u0119ci Narodowej Roberta Spa\u0142ka.<\/span><\/p>\n

Im lepiej, tym gorzej<\/span><\/strong><\/p>\n

Dynamika terroru stalinowskiego skierowanego przeciw w\u0142asnym kadrom \u2013 cho\u0107 nigdy nie osi\u0105gn\u0119\u0142a ju\u017c takiej skali jak podczas Wielkiej Czystki \u2013 nie zmniejszy\u0142a si\u0119 po II wojnie \u015bwiatowej. Stalin konsekwentnie przenosi\u0142 do sfery praktyki sw\u00f3j najwybitniejszy wk\u0142ad w teori\u0119 marksizmu-leninizmu: koncepcj\u0119 walki klasowej zaostrzaj\u0105cej si\u0119 w miar\u0119 post\u0119p\u00f3w budowy socjalizmu. Wielkiemu J\u0119zykoznawcy uda\u0142o si\u0119 w jej ramach odwr\u00f3ci\u0107 dawne has\u0142o \u201eim gorzej, tym lepiej\u201d i w genialny spos\u00f3b uzasadni\u0107 konieczno\u015b\u0107 zachowywania politycznej czujno\u015bci nawet wtedy, gdy wszystko zdaje si\u0119 zmierza\u0107 ku \u015bwietlanej przysz\u0142o\u015bci. Wr\u00f3g klasowy k\u0105sa bowiem najbole\u015bniej, gdy zostanie przyparty do muru, a co gorsza wnika w komunistyczne szeregi, po czym chytrze si\u0119 w nich maskuje.<\/span><\/p>\n

Zdrajc\u00f3w szukano wi\u0119c na W\u0119grzech, w Bu\u0142garii, Rumunii, a tak\u017ce Albanii, w kt\u00f3rej krwawe partyjne dintojry, osadzone w d\u0142ugiej tradycji klanowej przemocy, trwa\u0142y do pocz\u0105tku lat 80. Pod wyssanymi z palca zarzutami na szafot szli ministrowie, wicepremierzy, sekretarze, kt\u00f3rzy dopiero co zasiadali ze swoimi oskar\u017cycielami i katami w tych samych prezydiach. Pod koniec 1952 r. powieszono Rudolfa Sl\u00e1nsk\u00fd\u2019ego, by\u0142ego sekretarza generalnego KC Komunistycznej Partii Czechos\u0142owacji. Wok\u00f3\u0142 jego procesu pobrzmiewa\u0142y nowe tony. W roli naczelnego demona titoizm zast\u0105piony zosta\u0142 przez syjonizm. \u015amier\u0107 czeskiego genseka, a tak\u017ce rzekomy spisek \u201ekremlowskich lekarzy\u201d (o wyra\u017anym pod\u0142o\u017cu antysemickim) mog\u0142y sta\u0107 si\u0119 preludium do kolejnego przetasowania, w kt\u00f3rym z talii wypa\u015b\u0107 mia\u0142y r\u00f3wnie\u017c tak wys\u0142u\u017cone figury, jak Wiaczes\u0142aw Mo\u0142otow czy \u0141awrientij Beria. Tej partii Stalin ju\u017c nie zd\u0105\u017cy\u0142 doko\u0144czy\u0107. Nikita Chruszczow na XX Zje\u017adzie KPZR w lutym 1956 r. ujawnieniem niewielkiego wycinka zbrodni Chor\u0105\u017cego Pokoju sprawi\u0142, \u017ce kszta\u0142towanie kadr metod\u0105 plutonu egzekucyjnego odesz\u0142o bezpowrotnie w przesz\u0142o\u015b\u0107. W europejskim komunizmie \u2013 z marginalnym wyj\u0105tkiem alba\u0144skim \u2013 zako\u0144czy\u0142a si\u0119 epoka nie tylko terroru masowego i powszechnego, lecz tak\u017ce, jak pisze Robert Spa\u0142ek, autoagresywnego.<\/span><\/p>\n

\u201eKomuni\u015bci przeciwko komunistom\u201d nie stanowi\u0105 studium por\u00f3wnawczego. Zamierzeniem autora by\u0142o \u2013 po pierwsze \u2013 wyja\u015bni\u0107, w jaki spos\u00f3b w Polsce Ludowej po zd\u0142awieniu opozycji antykomunistycznej rozp\u0119tano polowanie na czarownice we w\u0142asnych szeregach pod has\u0142em walki z odchyleniem prawicowo-nacjonalistycznym, reprezentowanym jakoby przez W\u0142adys\u0142awa Gomu\u0142k\u0119. Po drugie \u2013 przedstawi\u0107 metody, kt\u00f3re w tej walce zastosowano. Po trzecie \u2013 odpowiedzie\u0107 na pytanie, co stanowi\u0142o o polskiej odmienno\u015bci. Dlaczego Gomu\u0142ka czy Marian Spychalski, w przeciwie\u0144stwie do Trajczo Kostowa czy L\u00e1szl\u00f3 Rajka, nie trafili ani na szubienic\u0119, ani nawet na sal\u0119 s\u0105dow\u0105?<\/span><\/p>\n

Odchylenie prawicowo-paranoiczne<\/strong><\/span><\/p>\n

Spa\u0142ek skrupulatnie charakteryzuje kolejne pola walki mi\u0119dzy polskimi komunistami. Opisuje \u015bledztwo wok\u00f3\u0142 grupy W\u0142odzimierza Lechowicza i Alfreda Jaroszewicza, aresztowania ameryka\u0144skiego sympatyka komunizmu Hermanna Fielda i grupy jego polskich przyjaci\u00f3\u0142 (ca\u0142kowicie bezpodstawnie oskar\u017conych o wsp\u00f3\u0142prac\u0119 z zagranicznymi o\u015brodkami wywiadowczymi). Dotyka r\u00f3wnie\u017c \u2013 aczkolwiek ju\u017c raczej na zasadzie dygresji \u2013 osobnego tematu aresztowa\u0144 w Wojsku Polskim (na czele z odwo\u0142aniem ze stanowiska gen. Wac\u0142awa Komara) [2]. Pokazuje, w jaki spos\u00f3b zamierzano uczyni\u0107 z tych spraw ogniwa projektu najwa\u017cniejszego, czyli oskar\u017cenia Mariana Spychalskiego, a nast\u0119pnie W\u0142adys\u0142awa Gomu\u0142ki, w 1948 r. napi\u0119tnowanego, w 1949 usuni\u0119tego ze wszystkich stanowisk, wreszcie w sierpniu 1951 aresztowanego.<\/span><\/p>\n

\u201eKomuni\u015bci przeciw komunistom\u201d to szczeg\u00f3\u0142owa rekonstrukcja narastaj\u0105cej zbiorowej paranoi. W historii tej nie chodzi\u0142o bowiem tylko o sformu\u0142owanie wobec Gomu\u0142ki i os\u00f3b z nim powi\u0105zanych zarzut\u00f3w czysto politycznych, takich jak brak pe\u0142nego zaufania dla Zwi\u0105zku Radzieckiego, niew\u0142a\u015bciwe (czyli: niezbyt entuzjastyczne) podej\u015bcie do kwestii kolektywizacji rolnictwa czy nieodpowiednia ocena tradycji ruchu robotniczego w Polsce. Misterna \u2013 w za\u0142o\u017ceniu tw\u00f3rc\u00f3w \u2013 konstrukcja opiera\u0142a si\u0119 bowiem na za\u0142o\u017ceniu, \u017ce oskar\u017ceni przyw\u00f3dcy odpowiadali r\u00f3wnie\u017c za wprowadzenie w szeregi partii zdrajc\u00f3w i prowokator\u00f3w i umo\u017cliwili jej penetracj\u0119 przez ka\u017cdego mo\u017cliwego do wyobra\u017cenia wroga \u2013 od Niemc\u00f3w przez Polskie Pa\u0144stwo Podziemne po wywiady imperialistyczne.<\/span><\/p>\n

Pod\u0105\u017caj\u0105c za t\u0105 logik\u0105, Spa\u0142ek \u015bledzi mozolne wznoszenie przez przyw\u00f3dc\u00f3w PZPR oraz funkcjonariuszy Biura Specjalnego \/ X Departamentu Ministerstwa Bezpiecze\u0144stwa Publicznego gmachu ca\u0142kowitej fikcji. Wyrazistym jej przyk\u0142adem jest tu szczeg\u00f3\u0142owe opisanie los\u00f3w Lechowicza i Jaroszewicza. Ci przedwojenni wsp\u00f3\u0142pracownicy wywiadu radzieckiego, a w czasie okupacji komunistyczne wtyczki w strukturach Pa\u0144stwa Podziemnego, oskar\u017ceni zostali o ni mniej, ni wi\u0119cej tylko szpiegowanie na rzecz tych, kt\u00f3rych w rzeczywisto\u015bci rozpracowywali. Na tej absurdalnej podstawie zamierzano \u201edoj\u015b\u0107\u201d do Gomu\u0142ki jako ich \u015bwiadomego protektora. W logice systemu mie\u015bci\u0142o si\u0119 zatem ca\u0142kowite odwr\u00f3cenie wektor\u00f3w. Ka\u017cdy czyn i wypowied\u017a, kt\u00f3re dopiero co stanowi\u0142y \u015bwiadectwo komunistycznej moralno\u015bci, mog\u0142y zosta\u0107 w razie potrzeby zmienione w dow\u00f3d winy.<\/span><\/p>\n

Spa\u0142ek detalicznie przedstawia, odwo\u0142uj\u0105c si\u0119 do niezliczonych stenogram\u00f3w, notatek i innych dokument\u00f3w, stosowane metody \u015bledcze oraz ich zr\u00f3\u017cnicowanie w zale\u017cno\u015bci od postawy wi\u0119\u017ania, a tak\u017ce sytuacji politycznej. Daje wgl\u0105d w to, w jaki spos\u00f3b paranoiczna struktura i mentalno\u015b\u0107 w po\u0142\u0105czeniu z go\u0142\u0105, brutaln\u0105 przemoc\u0105 wp\u0142ywa\u0142y na zachowanie ludzi, kt\u00f3rzy wpadli w tryby systemu. Pisze o biciu, torturach, upokarzaniu, wielogodzinnych przes\u0142uchaniach, pozbawianiu snu \u2013 dzia\u0142aniach maj\u0105cych sprawi\u0107, \u017ce zatrzymani przyznawali si\u0119 do czyn\u00f3w, kt\u00f3rych nie pope\u0142nili i do spisk\u00f3w, w kt\u00f3rych nie uczestniczyli. Rysuje portrety ludzi, kt\u00f3rzy ca\u0142e doros\u0142e \u017cycie sp\u0119dzili w s\u0142u\u017cbie idei i Partii, by w ich imi\u0119 zosta\u0107 zepchni\u0119tymi na dno ludzkiej egzystencji albo przynajmniej poddanymi destrukcyjnym dla to\u017csamo\u015bci zabiegom polegaj\u0105cym na wmawianiu, \u017ce ca\u0142e \u017cycie danej osoby by\u0142o wype\u0142nione fa\u0142szem. Autor zastanawia si\u0119 te\u017c nad nadzorcami i wykonawcami walki z odchyleniem prawicowo-nacjonalistycznym \u2013 nad tym, czy dzia\u0142ali oni ca\u0142kowicie cynicznie, staraj\u0105c si\u0119 \u201ewykaza\u0107\u201d, czy mo\u017ce sami wpadli w sid\u0142a w\u0142asnych manipulacji i uwierzyli w absurdy, kt\u00f3re pr\u00f3bowali wm\u00f3wi\u0107 aresztowanym. Sugeruje przy tym, \u017ce przynajmniej na szczeblu oficer\u00f3w \u015bledczych, druga z tych odpowiedzi mog\u0142a by\u0107 w wielu przypadkach prawdziwa.<\/span><\/p>\n

Czytaj dalej tu: Komuni\u015bci przeciwko…<\/a><\/strong><\/span><\/span><\/p>\n

\n
\n
\n
\n

twoje uwagi, linki, wlasne artykuly, lub wiadomosci przeslij do: webmaster@reunion68.com<\/a><\/span><\/span><\/strong><\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n

 <\/p>\n

\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Stalinowskie samouk\u0105szenie. \u201eKomuni\u015bci przeciwko komunistom\u201d Roberta Spa\u0142ka \u0141ukasz Bertram Dlaczego ofiarami terroru komunistycznego w powojennej Europie cz\u0119sto padali dzia\u0142acze partyjni? Co tak naprawd\u0119 decydowa\u0142o o skali czystek i przebiegu walki o w\u0142adz\u0119 w Polsce Ludowej? Odpowiedzi na te pytania dostarcza ksi\u0105\u017cka Roberta Spa\u0142ka \u201eKomuni\u015bci przeciwko komunistom\u201d. Nigdy chyba w dziejach slogan o rewolucji po\u017ceraj\u0105cej w\u0142asne […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[6],"tags":[24],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/16214"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=16214"}],"version-history":[{"count":16,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/16214\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":16231,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/16214\/revisions\/16231"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=16214"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=16214"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=16214"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}