{"id":16408,"date":"2015-03-18T19:07:29","date_gmt":"2015-03-18T17:07:29","guid":{"rendered":"http:\/\/www.reunion68.se\/?p=16408"},"modified":"2015-03-18T15:24:07","modified_gmt":"2015-03-18T13:24:07","slug":"16408","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.reunion68.se\/?p=16408","title":{"rendered":"O ksi\u0105\u017cce \u201eOskar\u017cam Auschwitz\u201d Miko\u0142aja Grynberga [Z bie\u017c\u0105cego pami\u0119tnika] Henryk Grynberg"},"content":{"rendered":"
\"\"<\/a>O ksi\u0105\u017cce \u201eOskar\u017cam Auschwitz\u201d Miko\u0142aja Grynberga [Z bie\u017c\u0105cego pami\u0119tnika] Henryk Grynberg<\/a><\/strong><\/span><\/span><\/h5>\n

Henryk Grynberg<\/strong><\/span><\/p>\n

\n

\"Grynberg_Oskarzam<\/p>\n

Autor przyznaje, \u017ce dialogi s\u0105 wybrane. Nie wyjawia, wed\u0142ug jakiego klucza, lecz przypuszczalnie wybra\u0142 najinteligentniejsze i najbole\u015bniejsze. Brzmi\u0105 one prawdziwie i przekonuj\u0105co, ale nie reprezentuj\u0105 wszystkich, a nawet w\u0105tpi\u0119, czy wi\u0119kszo\u015b\u0107 szcz\u0105tkowych poholokaustowych rodzin \u2013 pisze o \u201eOskar\u017cam Auschwitz\u201d Henryk Grynberg.<\/span><\/strong><\/p>\n

Miko\u0142aj Grynberg, o ca\u0142e pokolenie m\u0142odszy ode mnie, nie jest moim krewnym, ale troch\u0119 si\u0119 znamy, bo portretowa\u0142 mnie przy filmowaniu \u201eMiejsca urodzenia\u201d i portrety te widnia\u0142y potem na afiszu, ulotce, kasecie, a nawet tylnej ok\u0142adce mojego \u201eDziedzictwa\u201d (\u201eAneks\u201d 1993), kt\u00f3re skomponowa\u0142em z dialog\u00f3w nagranych przed kamer\u0105 i poza ni\u0105. Jego ksi\u0105\u017cka \u201eOskar\u017cam Auschwitz. Opowie\u015bci rodzinne\u201d (Wydawnictwo Czarne 2014) r\u00f3wnie\u017c si\u0119 sk\u0142ada z samych dialog\u00f3w, je\u015bli nie liczy\u0107 paru minimalnych wprowadze\u0144 do ka\u017cdego z nich.<\/span><\/p>\n

Rozm\u00f3wcy Miko\u0142aja Grynberga, jak i on sam, s\u0105 potomstwem ludzi, kt\u00f3rzy \u201ebyli zwierzyn\u0105 \u0142own\u0105\u201d, \u201ezostali na zawsze uszkodzeni\u201d, \u201ewidzieli najgorsze rzeczy na \u015bwiecie\u201d, \u201euwa\u017cali, \u017ce nie zas\u0142uguj\u0105 na to, by by\u0107 szcz\u0119\u015bliwi\u201d. \u201eGrali\u015bmy normalnych\u201d, \u201ewygl\u0105dali\u015bmy na normaln\u0105 rodzin\u0119\u201d, ale \u201enic nie by\u0142o takie, na jakie wygl\u0105da\u0142o\u201d \u2013 wyznaj\u0105. Pytaj\u0105 retorycznie, \u201eczy cz\u0142owiek, na kt\u00f3rego oczach zamordowano jego pi\u0119cioletniego syna, mo\u017ce by\u0107 normalny?\u201d i dochodz\u0105 do wniosku, \u017ce \u201enie spos\u00f3b si\u0119 od Holokaustu uwolni\u0107\u201d. \u201eWszyscy my\u015bl\u0105, \u017ce wyzwolenie to szcz\u0119\u015bcie\u2026 ale wyzwolenie to te\u017c moment, kiedy si\u0119 orientujesz, \u017ce jeste\u015b sam i \u017ce nie ma ju\u017c twojego \u015bwiata\u2026 a ty \u017cyjesz\u201d. Ta istotna konkluzja nie jest nowo\u015bci\u0105, bo dos\u0142ownie to samo m\u00f3wi\u0105 narratorki \u201eSzkicu w\u0119gierskiego\u201d i \u201eNiebieskookiej Marii\u201d w mojej galerii portret\u00f3w pod zbiorowym tytu\u0142em \u201eDrohobycz, Drohobycz\u201d.<\/span><\/p>\n

\u201eJestem w komorze gazowej, zasypiam, p\u00f3\u017aniej si\u0119 budz\u0119, a wszyscy nie \u017cyj\u0105\u201d \u2013 to koszmarny wsp\u00f3lny mianownik ocala\u0142ych w obu ksi\u0105\u017ckach, lecz ich potomkowie opowiadaj\u0105 o szczeg\u00f3lnym koszmarze poholokaustowych rodzin mieszanych. Na przyk\u0142ad: \u201eRodzice nie mieli przyjaci\u00f3\u0142\u2026 nikt nie przychodzi\u0142 do nas, a i my\u015bmy nigdzie nie chodzili\u201d; \u201eMam z dwu stron dwie r\u00f3\u017cne pustki: z \u017cydowskiej, bo nikogo nie by\u0142o, a z polskiej, bo mnie nie akceptowali\u201d. Izolowani, wykorzenieni, zagubieni znale\u017ali si\u0119 w pr\u00f3\u017cni kulturowej: \u201esiada\u0142y\u015bmy w \u015bwi\u0119ta we dwie do wigilijnego sto\u0142u\u201d. Jeszcze gorszym koszmarem by\u0142y ma\u0142\u017ce\u0144stwa, gdzie jedna ze stron (na og\u00f3\u0142 \u017cona) ukrywa\u0142a swoje pochodzenie: \u201eMama po wojnie by\u0142a w stanie posttraumatycznym i nigdy z niego nie wysz\u0142a\u201d. \u201eWiedzia\u0142a, \u017ce za bycie \u017bydem jest straszna kara\u201d. \u201e\u017bycie prze\u017cy\u0142a jako nie ona\u201d. \u201eJako ju\u017c mocno starsza pani pojecha\u0142a do Izraela i zosta\u0142a tam p\u00f3\u0142tora roku\u2026 to by\u0142y jedyne chwile po wojnie, kiedy si\u0119 nie ba\u0142a\u201d. A najbardziej koszmarne by\u0142y zwi\u0105zki ma\u0142\u017ce\u0144skie z antysemitami. Bo \u201emo\u017cna by\u0107 antysemit\u0105 i mie\u0107 swoj\u0105 \u017byd\u00f3wk\u0119 w domu\u201d. Klasyczny przyk\u0142ad to Gomu\u0142ka, g\u0142\u00f3wny aktor 1968 roku. \u201eW 1968 \u015bwiat mojej mamy kolejny raz opustosza\u0142\u201d. W szczeg\u00f3lnych przypadkach antysemita nie wiedzia\u0142, \u017ce si\u0119 o\u017ceni\u0142 z \u017byd\u00f3wk\u0105, bo i tak bywa\u0142o, i \u201edo ko\u0144ca jego \u017cycia by\u0142a t\u0105, za kt\u00f3r\u0105 on j\u0105 uwa\u017ca\u0142\u201d.<\/span><\/p>\n

Drugie pokolenie ma wiele cech wsp\u00f3lnych z bezpo\u015brednimi dzie\u0107mi Holokaustu, kt\u00f3re najlepiej znam. Dobrze charakteryzuj\u0105 je wypowiedzi zawarte w ksi\u0105\u017cce: \u201eNie ma si\u0119 do kogo odezwa\u0107, bo wok\u00f3\u0142 jest pusto\u2026 odziedziczona pustka\u201d. \u201eMam w sobie wyryt\u0105 niewiar\u0119 w ludzi, takie co\u015b, \u017ce nikomu w \u017cyciu do ko\u0144ca nie ufasz\u2026 \u017ce to, co widz\u0119, nie jest tym, czym naprawd\u0119 jest\u201d. \u201eNauczy\u0142am si\u0119 \u015bmia\u0107, ale to nie ze szcz\u0119\u015bcia\u2026\u201d. \u201eDobrze jest si\u0119 ze mn\u0105 \u015bmia\u0107, ale tak naprawd\u0119 nie nawi\u0105zuj\u0119 bliskich relacji\u201d. Specyficzn\u0105 cech\u0105 drugiego pokolenia jest raczej to, \u017ce nie rozumia\u0142o poj\u0119\u0107 rodzinnych: \u201eCo to s\u0105 \u00abdziadkowie\u00bb, sk\u0105d si\u0119 oni bior\u0105?\u201d W australijskim przedszkolu nauczycielka zaalarmowa\u0142a \u017cydowsk\u0105 matk\u0119-imigrantk\u0119, \u017ce dziecko jest niedorozwini\u0119te, bo nie wie, co to babcia, dziadek, wujek, ciocia, kuzyn (patrz \u201eCi\u0105g dalszy\u201d, Warszawa 2008, rozdz. \u201eMilczenie\u201d). \u201eBardzo mi brakowa\u0142o tej wiedzy o poprzednich pokoleniach\u201d. \u201eChcia\u0142abym cho\u0107 raz przytuli\u0107 si\u0119 do moich bab\u0107\u201d. St\u0105d usilne, cz\u0119sto obsesyjne poszukiwania \u017cydowskich korzeni. Miko\u0142aj Grynberg, z wykszta\u0142cenia psycholog, rozpoznaje i wskazuje zaburzenia psychiczne tego pokolenia wbrew sceptykom, kt\u00f3rzy do niedawna nie wierzyli, \u017ce dzieci ocala\u0142ych cierpi\u0105, \u201ejakby to one prze\u017cy\u0142y Zag\u0142ad\u0119\u201d i wr\u0119cz podejrzewali \u201eusilne poszukiwanie zbiorowego urazu Holokaustu, kt\u00f3ry \u2013 gdyby go znale\u017a\u0107 \u2013 przywr\u00f3ci\u0142by utracony sens osobistym k\u0142opotom jednostek\u201d (Zygmunt Bauman \u201eHereditory Victimhood: The Holocaust\u2019s Life as a Ghost\u201d, \u201eTikkun\u201d 13\/1998 i \u201eWidmo Zag\u0142ady\u201d, \u201eMidrasz\u201d 9\/1999). Zreszt\u0105 nie zawsze do\u015bwiadczenia tego pokolenia s\u0105 negatywne. Na pytanie: \u201eJak to jest by\u0107 wychowan\u0105 przez ocala\u0142ych?\u201d, pada r\u00f3wnie\u017c odpowied\u017a: \u201eto jest przywilej i odpowiedzialno\u015b\u0107\u201d; \u201emia\u0142am najlepszych na \u015bwiecie rodzic\u00f3w\u201d; \u201echroni\u0142am [ich], \u017ceby nikt nie m\u00f3g\u0142 powt\u00f3rnie ich zrani\u0107\u201d.<\/span><\/p>\n

Dziwne odrodzenie i grymasy pod adresem Izraela<\/strong><\/span><\/p>\n

Niekiedy rozmowy Miko\u0142aja Grynberga ujawniaj\u0105 dziwno\u015bci tak zwanego odrodzenia \u017cycia \u017cydowskiego w Polsce: \u201eMasz u siebie mezuz\u0119?\u201d, \u201eA ty?\u201d, \u201eMia\u0142em, a teraz nie mam\u201d. Ortodoksyjny ch\u0142opiec jada tylko z koszernych naczy\u0144, ale obowi\u0105zkow\u0105 jarmu\u0142k\u0119 zak\u0142ada dopiero \u201etu\u017c przed wej\u015bciem do gabinetu\u2026\u201d. Cz\u0119stochowskie TSK\u017b (Towarzystwo Spo\u0142eczno-Kulturalne \u017byd\u00f3w) boi si\u0119 swojego w\u0142asnego szyldu: \u201eSzyldu nie wieszamy od 1968 roku\u201d. Bo co by\u0142o w 1968 roku? \u201eWpadli do \u015brodka, ksi\u0105\u017cki darli, p\u0142yty potrzaskali, nawet portret Pereca\u2026\u201d. W 1938 niszczono \u017cydowskie sklepy, w 1968 resztki \u017cydowskiej kultury. A teraz? \u201eTeraz si\u0119 ta bardzo polska m\u0142odzie\u017c pojawi\u0142a, r\u00f3\u017cne anonimy dostajemy\u201d. Anonimy nie s\u0105 nowo\u015bci\u0105, lecz powt\u00f3rk\u0105 i zmor\u0105 z 1968 roku. To materia\u0142 dla racjonalist\u00f3w, kt\u00f3rzy zawsze szukali ekonomicznych podstaw antysemityzmu. \u201eNasza obecno\u015b\u0107 w tamtym kraju dobieg\u0142a ko\u0144ca i nie mamy po co udawa\u0107, \u017ce jest inaczej\u201d \u2013 twierdzi potomek urodzony w Ameryce. Kto\u015b inny uog\u00f3lnia, \u017ce w Europie \u201ewszyscy maj\u0105 co\u015b na sumieniu\u201d (a nieczystego sumienia nikt nie lubi, nie potrzeba wi\u0119c przyczyn ekonomicznych ani nawet politycznych \u2013 wnioskuje ni\u017cej podpisany). A konkluzja jednego z rozm\u00f3wc\u00f3w, \u017ce \u201enas z tym miejscem \u0142\u0105czy b\u00f3l odziedziczony po rodzicach\u201d, brzmi jak odpowied\u017a na pretensje, \u017ce uczestnicy \u201emarszu \u017cywych\u201d nie przyje\u017cd\u017caj\u0105 do Polski podziwia\u0107 krajobraz\u00f3w. Pretensje takie zg\u0142asza zreszt\u0105 i autor ksi\u0105\u017cki, kt\u00f3ry mieszka w Polsce i broni tej swojej racji stanu \u2013 prawie tak samo jak ja p\u00f3\u0142 wieku temu w Izraelu i Ameryce, a nawet jeszcze w kwietniu 1967 roku w Genewie, nim jesieni\u0105 tego\u017c roku uciek\u0142em z kraju (patrz \u201eUchod\u017acy\u201d, Warszawa 2004).<\/span><\/p>\n

Czytaj dalej tu: O ksi\u0105\u017cce \u201eOskar\u017cam…<\/a><\/strong><\/span><\/span><\/p>\n

\n
\n
\n
\n

twoje uwagi, linki, wlasne artykuly, lub wiadomosci przeslij do: webmaster@reunion68.com<\/a><\/span><\/span><\/strong><\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n

 <\/p>\n

\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

O ksi\u0105\u017cce \u201eOskar\u017cam Auschwitz\u201d Miko\u0142aja Grynberga [Z bie\u017c\u0105cego pami\u0119tnika] Henryk Grynberg Henryk Grynberg Autor przyznaje, \u017ce dialogi s\u0105 wybrane. Nie wyjawia, wed\u0142ug jakiego klucza, lecz przypuszczalnie wybra\u0142 najinteligentniejsze i najbole\u015bniejsze. Brzmi\u0105 one prawdziwie i przekonuj\u0105co, ale nie reprezentuj\u0105 wszystkich, a nawet w\u0105tpi\u0119, czy wi\u0119kszo\u015b\u0107 szcz\u0105tkowych poholokaustowych rodzin \u2013 pisze o \u201eOskar\u017cam Auschwitz\u201d Henryk Grynberg. Miko\u0142aj […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[6],"tags":[24],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/16408"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=16408"}],"version-history":[{"count":15,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/16408\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":16415,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/16408\/revisions\/16415"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=16408"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=16408"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=16408"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}