{"id":16804,"date":"2015-03-26T18:05:22","date_gmt":"2015-03-26T16:05:22","guid":{"rendered":"http:\/\/www.reunion68.se\/?p=16804"},"modified":"2015-03-26T16:42:07","modified_gmt":"2015-03-26T14:42:07","slug":"spacer-historyczny-sladami-dyplomatow","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.reunion68.se\/?p=16804","title":{"rendered":"Spacer historyczny \u015bladami dyplomat\u00f3w"},"content":{"rendered":"
\"\"<\/a>Spacer historyczny \u015bladami dyplomat\u00f3w<\/a><\/strong><\/span><\/span><\/h5>\n
\n

Dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci Instytutu Polskiego w Budapeszcie wzi\u0119\u0142am udzia\u0142 w spacerze historycznym \u015bladami dyplomat\u00f3w ratuj\u0105cych \u017byd\u00f3w w czasie II wojny \u015bwiatowej. Jest to wsp\u00f3lny projekt plac\u00f3wek 7 kraj\u00f3w akredytowanych na W\u0119grzech (Hiszpania, W\u0142ochy, Watykan, Portugalia, Szwecja, Szwajcaria, Polska). W ramach wsp\u00f3\u0142pracy przy projekcie Domy z gwiazd\u0105, do kt\u00f3rego ze wzgl\u0119du na trwaj\u0105cy rok pami\u0119ci Holokaustu w\u0142\u0105czy\u0142 si\u0119 r\u00f3wnie\u017c IP, na wydarzenie zaproszeni zostali dyplomaci z tych kraj\u00f3w.<\/strong><\/span><\/p>\n

70 lat temu w czerwcu 1944 roku w ci\u0105gu pi\u0119ciu dni od ukazania si\u0119 rozporz\u0105dzenia do 2000 dom\u00f3w oznaczonych \u017c\u00f3\u0142t\u0105 gwiazd\u0105 musia\u0142o przenie\u015b\u0107 si\u0119 blisko 200 tys. \u017byd\u00f3w. W czasie spaceru odwiedzili\u015bmy kilka takich dom\u00f3w, z kt\u00f3rych wi\u0119kszo\u015b\u0107 przetrwa\u0142a do dzi\u015b \u2013 najwi\u0119cej w VI, VII i VIII dzielnicy oraz \u00dajlip\u00f3tv\u00e1ros (to cz\u0119\u015b\u0107 XIII dzielnicy Budapesztu zamieszkiwana przez klas\u0119 \u015bredni\u0105-wy\u017csz\u0105 i inteligencj\u0119 pochodzenia \u017cydowskiego) oraz mieli\u015bmy mo\u017cliwo\u015b\u0107 zobaczy\u0107 kilka budynk\u00f3w, kt\u00f3re by\u0142y obj\u0119te ochron\u0105 pa\u0144stw neutralnych maj\u0105cych swoje przedstawicielstwa dyplomatyczne w \u00f3wczesnym Budapeszcie. Prowadz\u0105cy spacer przewodnik przedstawi\u0142 sylwetki dyplomat\u00f3w, kt\u00f3rzy wybitnie zaznaczyli si\u0119 w akcji ratowania \u017byd\u00f3w. Byli to: szwedzki handlowiec i dyplomata Raul Wallenberg,<\/strong><\/span> vice-konsul szwajcarski Carl Lutz<\/strong><\/span> i jego rodak Friedrich Born<\/strong><\/span>, nuncjusz apostolski w Budapeszcie abp Angelo Rotta<\/strong><\/span>, Hiszpan \u00c1ngel Sanz Briz<\/strong><\/span>, W\u0142och Giorgio Perlasca<\/strong><\/span>, zatrzymali\u015bmy si\u0119 te\u017c przy tablicy upami\u0119tniaj\u0105cej Henryka S\u0142awika<\/strong><\/span>. Wg. danych Centrum Pami\u0119ci Holokaustu w czasie wojny zgin\u0119\u0142o ok. 500 tys. z licz\u0105cej ponad 700 tys. spo\u0142eczno\u015bci w\u0119gierskich \u017byd\u00f3w. W pierwszej kolejno\u015bci do oboz\u00f3w zag\u0142ady wywieziono \u017byd\u00f3w z prowincji, tym z Budapesztu w wielu przypadkach uda\u0142o si\u0119 przetrwa\u0107, m.in. dzi\u0119ki dzia\u0142alno\u015bci dyplomat\u00f3w, kt\u00f3rzy chronili ich przed marszami \u015bmierci i deportacjami.
\n<\/span>
\n\"\"<\/p>\n

Spacer wyruszy\u0142 spod Parlamentu, gdzie pierwszym przystankiem by\u0142o nabrze\u017ce Dunaju i bardzo wymowny pomnik przedstawiaj\u0105cy buty ludzi zamordowanych i wrzuconych do Dunaju w czasie terroru strza\u0142okrzy\u017cowc\u00f3w. Jedn\u0105 z ofiar by\u0142 Gedeon Richter, tw\u00f3rca w\u0119gierskiego przemys\u0142u farmaceutycznego i dzia\u0142aj\u0105cej do dzi\u015b firmy. Rodzin\u0119 Richtera wraz z ponad tysi\u0105cem innych \u017byd\u00f3w ochrania\u0142 Raul Wallenberg. Richtera upami\u0119tnia tablica znajduj\u0105ca si\u0119 na domu przy ul. Katona (XIII dzielnica), z kt\u00f3rego zosta\u0142 wywleczony i wraz z towarzyszami stracony nad brzegiem rzeki w grudniu 1944 roku.<\/span><\/p>\n

Najciekawszym punktem spaceru by\u0142 tzw. szklany dom \u2013 w\u0119g. \u00fcvegh\u00e1z (przyk\u0142ad Bauhausu z u\u017cyciem du\u017cej ilo\u015bci szklanych element\u00f3w, zaprojektowany przez architekta Lajosa Kozm\u0119 dla rodziny Weiss\u00f3w produkuj\u0105c\u0105 szk\u0142o dla przemys\u0142u budowlanego), znajduj\u0105cy si\u0119 przy ul. Vad\u00e1sz utca 29 w V dzielnicy, b\u0119d\u0105cy dzi\u015b izb\u0105 pami\u0119ci Carla Lutza<\/strong><\/span>. Wg. nowego prawa dyskryminuj\u0105cego \u017byd\u00f3w, budynek zosta\u0142 zamkni\u0119ty i odebrany \u017cydowskim w\u0142a\u015bcicielom (tablic\u0119 pami\u0105tkow\u0105 ku pami\u0119ci dotychczasowego w\u0142a\u015bciciela Arthura Weissa mo\u017cna obejrze\u0107 na wystawie wewn\u0105trz budynku \u2013 by\u0142a ona kilkakrotnie niszczona a\u017c trzeba j\u0105 by\u0142o zast\u0105pi\u0107 wykonan\u0105 z br\u0105zu). Niszczej\u0105cy obiekt po pewnym czasie przej\u0119\u0142a ambasada Szwajcarii tworz\u0105c tu Wydzia\u0142 Imigracyjny. Fakt, \u017ce budynek sta\u0142 si\u0119 miejscem chronionym immunitetem wykorzysta\u0142 Carl Lutz, szwajcarski dyplomata, kt\u00f3ry stworzy\u0142 tu chroniony dom dla ludno\u015bci \u017cydowskiej, a kt\u00f3remu przypisuje si\u0119 uratowanie 62 tys. \u017byd\u00f3w poprzez pertraktacje z w\u0119gierskim rz\u0105dem, przyznawanie dokument\u00f3w oraz poprzez wsp\u00f3\u0142prac\u0119 z plac\u00f3wkami innych pa\u0144stw. W budynku jednorazowo przebywa\u0142o od 2 do 3 tys. \u017byd\u00f3w. Jak nam opowiedzia\u0142 opiekun Izby Pami\u0119ci \u2013 st\u0142oczeni na ma\u0142ej powierzchni, gdzie warunki sanitarne i bytowe by\u0142y bardzo trudne, potrafili by\u0107 \u015bwietnie zorganizowani. Wsp\u00f3\u0142pracuj\u0105cy z Lutzem m\u0142odzi syjoni\u015bci w\u0119gierscy podzieleni na kilka grup mieli pod swoj\u0105 opiek\u0105 okre\u015blon\u0105 liczb\u0119 ludzi. Ka\u017cdemu zapewniono miejsce do spania b\u0105d\u017a siedzenia(!). Na wystawie widzimy rysunki, kt\u00f3re daj\u0105 wyobra\u017cenie w jakim st\u0142oczeniu toczy\u0142o si\u0119 \u017cycie szklanego domu, na \u015brodku sali makieta budynku. W\u015br\u00f3d przebywaj\u0105cych tu os\u00f3b wiele zajmowa\u0142o si\u0119 wcze\u015bniej handlem, a wi\u0119c mia\u0142o liczne kontakty z chrze\u015bcija\u0144skimi kupcami. Dzi\u0119ki temu \u0142atwiej by\u0142o zdoby\u0107 jedzenie czy inne niezb\u0119dne artyku\u0142y w zamian za obietnic\u0119 wynagrodzenia po wojnie. M\u0142odzi syjoni\u015bci dzi\u0119ki oficjalnej przykrywce zapewnionej przez Lutza mogli porusza\u0107 si\u0119 swobodniej jako kurierzy, dostarczaj\u0105c prawdziwe i fa\u0142szywe dokumenty. Po 15 pa\u017adziernika 1944 roku i przej\u0119ciu w\u0142adzy przez strza\u0142okrzy\u017cowc\u00f3w (w\u0119g. nyilasok), szklany dom sta\u0142 si\u0119 jednym z niewielu miejsc na mapie Budapesztu daj\u0105cych wzgl\u0119dnie bezpieczne schronienie przed szalej\u0105cym na zewn\u0105trz terrorem. Dzi\u0119ki w\u0142asnej pomys\u0142owo\u015bci i poczuciu bezpiecze\u0144stwa ludzie przebywali tu tygodniami, a czasem miesi\u0105cami do stycznia 1945 roku. Tablica upami\u0119tniaj\u0105ca Lutza znajduje si\u0119 r\u00f3wnie\u017c na placu Szabads\u00e1g, przed ambasad\u0105 USA.<\/span><\/p>\n

Raoul Wallenberg<\/strong><\/span> \u2013 sekretarz ambasady szwedzkiej w Budapeszcie. Szwedzki paszport otrzyma\u0142o dzi\u0119ki niemu ok. 10 tys. \u017byd\u00f3w, wielu zatrudni\u0142 w ambasadzie, umieszcza\u0142 w domach chronionych immunitetem. Dzi\u0119ki dzia\u0142aniom ambasady szwedzkiej we wsp\u00f3\u0142pracy z Nuncjatur\u0105 i Czerwonym Krzy\u017cem uda\u0142o si\u0119 uratowa\u0107 ok. 100 tys. \u017byd\u00f3w. Tablica upami\u0119tniaj\u0105ca tego….<\/span><\/p>\n

Czytaj dalej tu: Spacer historyczny \u015bladami dyplomat\u00f3w<\/a><\/strong><\/span><\/span><\/p>\n

\n
\n
\n
\n

twoje uwagi, linki, wlasne artykuly, lub wiadomosci przeslij do: webmaster@reunion68.com<\/a><\/span><\/span><\/strong><\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n

 <\/p>\n

\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Spacer historyczny \u015bladami dyplomat\u00f3w Dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci Instytutu Polskiego w Budapeszcie wzi\u0119\u0142am udzia\u0142 w spacerze historycznym \u015bladami dyplomat\u00f3w ratuj\u0105cych \u017byd\u00f3w w czasie II wojny \u015bwiatowej. Jest to wsp\u00f3lny projekt plac\u00f3wek 7 kraj\u00f3w akredytowanych na W\u0119grzech (Hiszpania, W\u0142ochy, Watykan, Portugalia, Szwecja, Szwajcaria, Polska). W ramach wsp\u00f3\u0142pracy przy projekcie Domy z gwiazd\u0105, do kt\u00f3rego ze wzgl\u0119du na trwaj\u0105cy […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[6],"tags":[24],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/16804"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=16804"}],"version-history":[{"count":11,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/16804\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":16816,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/16804\/revisions\/16816"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=16804"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=16804"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=16804"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}