{"id":17235,"date":"2017-04-11T17:09:11","date_gmt":"2017-04-11T15:09:11","guid":{"rendered":"http:\/\/www.reunion68.se\/?p=17235"},"modified":"2018-03-26T07:27:35","modified_gmt":"2018-03-26T05:27:35","slug":"17235","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.reunion68.se\/?p=17235","title":{"rendered":"\u015awi\u0119to Pesach"},"content":{"rendered":"<p><img decoding=\"async\" class=\" aligncenter\" src=\"http:\/\/www.reunion68.com\/Biuletyn\/img\/zydowskie\/2015-seder-D.jpg\" alt=\"\" \/><\/p>\n<hr style=\"height: 15px; background: #d0e6fa; width: 710px;\" \/>\n<h5 style=\"text-align: center;\"><a href=\"http:\/\/www.sztetl.org.pl\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"><img decoding=\"async\" class=\"center alignleft\" src=\"http:\/\/www.reunion68.com\/Biuletyn\/img\/w-sz.jpg \" alt=\"\" \/><\/a><span style=\"text-decoration: underline; color: #000080;\"><span style=\"text-decoration: underline;\"><strong><a style=\"color: #000080; text-decoration: underline;\" href=\"http:\/\/www.sztetl.org.pl\/pl\/cms\/wiedza\/1373\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">\u015awi\u0119to Pesach<\/a><\/strong><\/span><\/span><\/h5>\n<p style=\"text-align: center;\"><span style=\"color: #333333;\"><strong>A. Zieli\u0144ska: &#8220;Przewodnik pesachowy&#8221;<\/strong><\/span><\/p>\n<hr style=\"height: 15px; background: #d0e6fa; width: 710px;\" \/>\n<p style=\"text-align: center;\"><span style=\"color: #333333;\"><strong>Pesach (hebr. \u05e4\u05e1\u05d7 , dos\u0142. przej\u015bcie) \u2013 \u015bwi\u0119to \u017cydowskie obchodzone na pami\u0105tk\u0119 wyzwolenia \u017byd\u00f3w z niewoli egipskiej. <\/strong><\/span><\/p>\n<div style=\"width: 710px\" class=\"wp-caption aligncenter\"><img decoding=\"async\" src=\"http:\/\/www.jewoftheweek.net\/wp-content\/uploads\/2011\/04\/Moses.jpg\" alt=\"Moses Leads the Jews out of Egypt - by Stephen Howard\" width=\"700\" \/><p class=\"wp-caption-text\"><center><em><span style=\"color: #000080;\">Moses Leads the Jews out of Egypt &#8211; by Stephen Howard<\/span><\/em><\/center><\/p><\/div>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><span style=\"color: #000080;\">W Izraelu trwa siedem, a w diasporze osiem dni, poczynaj\u0105c od 14 dnia miesi\u0105ca nisan. \u015awi\u0119to Pesach kojarzy si\u0119 przede wszystkim z uroczyst\u0105 wieczerz\u0105 \u2013 Sederem oraz ze spo\u017cywaniem macy. Dobrze znane jest tak\u017ce zwi\u0105zane z Pesach poszukiwanie i pozbywanie si\u0119 chamecu. Zakaz posiadania chamecu wynika z nast\u0119puj\u0105cych werset\u00f3w: &#8220;Przez siedem dni b\u0119dziecie jedli mace. Ale [przed] pierwszym dniem [\u015bwi\u0119ta] usuniecie zakwas z waszych dom\u00f3w&#8230;&#8221; [Szemot 12:15]<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">Kiedy wszystkie przygotowania s\u0105 zako\u0144czone, w wigili\u0119 \u015bwi\u0119ta nadchodzi czas na zwyczaj bdikat hamec \u2013 poszukiwanie rzeczy kwaszonych \u2013 zgodnie ze zwyczajem \u2013 przy \u015bwiecy. Niekt\u00f3rzy u\u017cywaj\u0105 latarek, ale w ten spos\u00f3b gubi si\u0119 mistyczny charakter rytua\u0142u. Przed poszukiwaniami nale\u017cy odm\u00f3wi\u0107 b\u0142ogos\u0142awie\u0144stwo (bracha), kt\u00f3re mo\u017cna znale\u017a\u0107 w wi\u0119kszo\u015bci Hagadot. Ka\u017cdy okruch powinien by\u0107 zgarni\u0119ty na drewnian\u0105 \u0142y\u017ck\u0119 lub papierowy talerz za pomoc\u0105 pi\u00f3ra albo ga\u0142\u0105zki z lulaw i spalony rano. Pozosta\u0142e przygotowania maj\u0105 r\u00f3wnie\u017c swoj\u0105 kolejno\u015b\u0107. Na przyk\u0142ad w Szabat poprzedzaj\u0105cy \u015bwi\u0119to nale\u017cy p\u00f3j\u015b\u0107 do synagogi. Jest to szczeg\u00f3lny Szabat Hagadol (Wielki Szabat), kt\u00f3ry formalnie jest pocz\u0105tkiem \u015bwi\u0119ta Pesach. Haftora przypadaj\u0105ca na ten Szabat m\u00f3wi o wielkim dniu Boga (u\u017cywaj\u0105c s\u0142owa gadol w celu opisania tego dnia), wi\u0105\u017c\u0105c wyzwolenie spod egipskiego jarzma z ostatecznym odkupieniem. W tym samym czasie rabini udzielaj\u0105 d\u0142ugich (gadol) poucze\u0144 zwi\u0105zanych ze \u015bwi\u0119tem.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">Niekt\u00f3rzy czytaj\u0105 fragmenty Hagady po po\u0142udniu, podczas Szabat Hagadol, aby przypomnie\u0107 sobie tekst. Wielu pierworodnych po\u015bci w erew Pesach (wigili\u0119 Pesach), na pami\u0105tk\u0119 plagi, kt\u00f3rej unikn\u0119li Izraelici, a kt\u00f3ra zabi\u0142a egipskich pierworodnych. Tego poranka odczytuje si\u0119 ostatni fragment \u015bwi\u0119tych tekst\u00f3w studiowanych w synagodze. Z powodu zako\u0144czenia studi\u00f3w urz\u0105dzany jest sijum (dos\u0142ownie &#8220;uko\u0144czenie&#8221;, w tym przypadku posi\u0142ek i \u015bwi\u0119to z okazji uko\u0144czenia studi\u00f3w. Sijum jest wa\u017cniejsze od postu i ci, kt\u00f3rzy brali udzia\u0142 w modlitwie mog\u0105 wzi\u0105\u0107 w nim udzia\u0142 nie \u0142ami\u0105c prawa.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">Najwa\u017cniejszym przykazaniem obowi\u0105zuj\u0105cym \u017cyd\u00f3w w \u015bwi\u0119to Paschy jest zakaz spo\u017cywania (a nawet posiadania w domu) chleba na zakwasie (chamec). Zamiast niego spo\u017cywa si\u0119 pieczywo ze specjalnie przygotowanej m\u0105ki \u2013 mac\u0119. Nie mo\u017cna u\u017cywa\u0107 zwyk\u0142ych naczy\u0144 kuchennych i sztu\u0107c\u00f3w, gdy\u017c wch\u0142on\u0119\u0142y one chamec i mog\u0105 by\u0107 rytualnie oczyszczone tylko przez specjalne procedury koszerowania. Chamec nale\u017cy wyrzuci\u0107, albo sprzeda\u0107 nie-\u017bydom i ewentualnie odkupi\u0107 po \u015bwi\u0119tach. Poza tym r\u00f3\u017cne spo\u0142eczno\u015bci \u017cydowskie maj\u0105 w\u0142asne ograniczenia pokarmowe, np. Aszkenazyjczycy nie jedz\u0105 fasoli, grochu i ry\u017cu. W pierwszy i ostatni dzie\u0144 Paschy zakazana jest praca.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">Oczyszczenie domu z chamecu jest wa\u017cnym rytua\u0142em, kt\u00f3ry wynika z symbolicznego znaczenia chamecu. Judaizm uwa\u017ca, \u017ce ka\u017cdy cz\u0142owiek ma inklinacje do z\u0142a i niezale\u017cnie, jak bardzo stara si\u0119 post\u0119powa\u0107 w\u0142a\u015bciwie, ca\u0142y czas tkwi w nim potencjalna sk\u0142onno\u015b\u0107 do arogancji, niesprawiedliwo\u015bci, zarozumia\u0142o\u015bci, m\u015bciwo\u015bci, zniewolenia innych. Cechy te charakteryzowa\u0142y egipskich w\u0142a\u015bcicieli niewolnik\u00f3w i prze\u015bladowc\u00f3w \u017byd\u00f3w. Symbolizowa\u0142 je w\u0142a\u015bnie chamec \u2013 niezb\u0119dny sk\u0142adnik najpopularniejszego produktu egipskiego, kt\u00f3rym by\u0142 chleb \u2013 wynalazek cywilizacji egipskiej i symbol triumfu Egiptu nad reszt\u0105 \u015bwiata \u2013 robiony ze zb\u00f3\u017c tak obficie zbieranych wy\u0142\u0105cznie w delcie i na r\u00f3wninach zalewanych wodami Nilu. Egipski chleb by\u0142 chlebem w\u0142a\u015bcicieli niewolnik\u00f3w, a wi\u0119c chlebem ludzi z\u0142ych.<\/span><\/p>\n<p><img decoding=\"async\" class=\"ilustracja alignright\" src=\"http:\/\/www.sztetl.org.pl\/getimage.php?c=OBRAZY&amp;x=200&amp;y=260&amp;file=obraz_1438.jpg\" alt=\"Ilustracja\" \/><\/p>\n<p><span style=\"color: #333333;\"><strong>Czym jest chamec?<\/strong><\/span><\/p>\n<ul>\n<li><span style=\"color: #000080;\">1) Chamec to produkt z ka\u017cdego z pi\u0119ciu podstawowych zb\u00f3\u017c: pszenicy, \u017cyta, j\u0119czmienia, orkiszu i owsa, kt\u00f3ry wszed\u0142 w kontakt z wod\u0105 na czas co najmniej 18 minut. Przyjmuje si\u0119, \u017ce w takim zbo\u017cu rozpocz\u0105\u0142 si\u0119 ju\u017c proces zakwaszania, poniewa\u017c w\u0142a\u015bnie po 18 minutach w cie\u015bcie powsta\u0142ym z mieszanki m\u0105ki z wod\u0105 rozpoczyna si\u0119 proces fermentacji.<\/span><\/li>\n<li><span style=\"color: #000080;\">2) Chamec to ka\u017cde jedzenie i nap\u00f3j wytworzony z u\u017cyciem tych zb\u00f3\u017c lub w kt\u00f3rym kt\u00f3re\u015b z nich wyst\u0119puje cho\u0107by w minimalnych ilo\u015bciach. (Wyj\u0105tkiem jest maca przygotowywana w szczeg\u00f3lny spos\u00f3b specjalnie na Pesach.)<\/span><\/li>\n<li><span style=\"color: #000080;\">3) W Pesach zakazane jest u\u017cywanie naczy\u0144 i przybor\u00f3w kuchennych, kt\u00f3re mog\u0105 zawiera\u0107<\/span><\/li>\n<li><span style=\"color: #000080;\">cho\u0107by minimalne ilo\u015bci chamecu. Takie przybory musz\u0105 by\u0107 przed u\u017cyciem uczynione koszernymi.<\/span><\/li>\n<li><span style=\"color: #000080;\">4) \u017bydzi aszkenazyjscy podczas Pesach nie jedz\u0105 tak\u017ce kitnijot \u2013 produkt\u00f3w z ry\u017cu, kukurydzy, soczewicy, prosa i fasoli. Chamecu nie wolno nie tylko je\u015b\u0107, ale i posiada\u0107: &#8220;Mace b\u0119d\u0105 jedzone przez siedem dni i nie b\u0119dzie widziane u ciebie zakwaszone i nie b\u0119dzie widziany u ciebie zakwas&#8221; [Szemot 13:7].<\/span><\/li>\n<\/ul>\n<div style=\"width: 710px\" class=\"wp-caption aligncenter\"><img decoding=\"async\" src=\"http:\/\/www.reunion68.com\/Biuletyn\/img\/zydowskie\/dinner.jpg\" alt=\"\" width=\"700\" \/><p class=\"wp-caption-text\"><span style=\"color: #000080;\"><em>Matzah balls (Yiddish: \u05e7\u05e0\u05d9\u05d9\u05d3\u05dc\u05e2\u05da kneydlekh pl., singular \u05e7\u05e0\u05d9\u05d9\u05d3\u05dc kneydl; with numerous other transliterations) are an Ashkenazi Jewish soup dumpling made from a mixture of matzah meal, eggs, water, and a fat, such as oil, margarine, or chicken fat. Matzah balls are traditionally served in chicken soup. For some they are a staple food on Passover.<span style=\"color: #333333;\">(specjalnosc Fridy Schatz)<\/span><\/em><\/span><\/p><\/div>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">&#8220;Przez siedem dni nie znajdzie si\u0119 w waszych domach zakwas&#8221; [Szemot 12:19] Nie wolno tak\u017ce czerpa\u0107 z niego \u017cadnych korzy\u015bci. Przed \u015bwi\u0119tem Pesach w \u017cydowskich domach dokonuje si\u0119 specjalnego oczyszczenia z chamecu, kt\u00f3r\u0105 to ceremoni\u0119 okre\u015bla si\u0119 mianem bedikat chamec. Nale\u017cy pami\u0119ta\u0107 tak\u017ce o tym, \u017ce chamec w Pesach nie mo\u017ce si\u0119 znajdowa\u0107 r\u00f3wnie\u017c np. w naszym biurze w pracy, w gara\u017cu, w samochodzie, w altanie na dzia\u0142ce itd.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">Wsp\u00f3\u0142cze\u015bnie podczas kolacji sederowej spo\u017cywa si\u0119 warzywa zanurzone w s\u0142onej wodzie oraz gorzkie zio\u0142a. Tradycyjnymi potrawami s\u0105: pieczony udziec z ko\u015bci\u0105 (symbolizuj\u0105cy ofiar\u0119 z baranka paschalnego) oraz jajka. W pierwsz\u0105 noc \u015bwi\u0119ta (poza Izraelem tak\u017ce w noc nast\u0119pn\u0105) spo\u017cywa si\u0119 w gronie rodziny uroczyst\u0105 kolacj\u0119, podczas kt\u00f3rej odczytuje si\u0119 \u201eOpowie\u015b\u0107 na Pesach\u201d. Wiecz\u00f3r sederowy sk\u0142ada si\u0119 z wielu tradycyjnych rytua\u0142\u00f3w, odprawianych w ustalonym porz\u0105dku. Istnieje te\u017c wiele zwyczaj\u00f3w ludowych zwi\u0105zanych z sederem: np. dzieci pr\u00f3buj\u0105 znale\u017a\u0107 ostatni kawa\u0142ek macy (afikoman) i wymieni\u0107 go na prezenty; jeden puchar wina nape\u0142nia si\u0119 dla proroka Eliasza, kt\u00f3ry jest uroczy\u015bcie zapraszany do \u015brodka (na kt\u00f3rego nale\u017cy czeka\u0107 poniewa\u017c nie wiadomo czy nie przyjdzie akurat tego wieczoru); wino z kielich\u00f3w jest ulewane dziesi\u0119ciokrotnie na pami\u0105tk\u0119 dziesi\u0119ciu plag egipskich. Na koniec wieczerzy sk\u0142ada si\u0119 \u017cyczenia: \u201eNa przysz\u0142y rok w Jerozolimie!\u201d.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">Chrze\u015bcija\u0144stwo nawi\u0105zuje do \u017cydowskiego \u015bwi\u0119ta Paschy, poniewa\u017c wydarzenie Ostatniej Wieczerzy ma miejsce tu\u017c przed \u015bwi\u0119tem Paschy. Jego przebieg ponadto ma elementy wsp\u00f3lne z wieczorem sederowym, jednak pozostaje istotowo r\u00f3\u017cny.<\/span><\/p>\n<hr style=\"height: 15px; background: #d0e6fa; width: 710px;\" \/>\n<div id=\"content\" class=\" content-alignment&lt;br \/&gt;&lt;br \/&gt; \">\n<div id=\"watch-description\" class=\"yt-uix-button-panel\">\n<div id=\"watch-description-text\">\n<p style=\"text-align: center;\"><span style=\"color: #808080;\"> twoje uwagi, linki, wlasne artykuly, lub wiadomosci przeslij do: <strong><span style=\"text-decoration: underline;\"><span style=\"color: #808080; text-decoration: underline;\"><a href=\"mailto:webmaster@reunion68.com\">webmaster@reunion68.com<\/a><\/span><\/span><\/strong><\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<hr style=\"width: 710px;\" \/>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u015awi\u0119to Pesach A. Zieli\u0144ska: &#8220;Przewodnik pesachowy&#8221; Pesach (hebr. \u05e4\u05e1\u05d7 , dos\u0142. przej\u015bcie) \u2013 \u015bwi\u0119to \u017cydowskie obchodzone na pami\u0105tk\u0119 wyzwolenia \u017byd\u00f3w z niewoli egipskiej. &nbsp; W Izraelu trwa siedem, a w diasporze osiem dni, poczynaj\u0105c od 14 dnia miesi\u0105ca nisan. \u015awi\u0119to Pesach kojarzy si\u0119 przede wszystkim z uroczyst\u0105 wieczerz\u0105 \u2013 Sederem oraz ze spo\u017cywaniem macy. Dobrze [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[4],"tags":[24],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/17235"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=17235"}],"version-history":[{"count":35,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/17235\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":60423,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/17235\/revisions\/60423"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=17235"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=17235"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=17235"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}