{"id":17562,"date":"2015-04-12T18:00:49","date_gmt":"2015-04-12T16:00:49","guid":{"rendered":"http:\/\/www.reunion68.se\/?p=17562"},"modified":"2015-04-12T17:28:22","modified_gmt":"2015-04-12T15:28:22","slug":"17562","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.reunion68.se\/?p=17562","title":{"rendered":"Zdrajca czy bohater? Hetman Mazepa chcia\u0142 niepodleg\u0142ej Ukrainy"},"content":{"rendered":"
\"\"<\/a>Zdrajca czy bohater? Hetman Mazepa chcia\u0142 niepodleg\u0142ej Ukrainy<\/a><\/strong><\/span><\/span><\/h5>\n

Jakub Mielnik<\/strong><\/span><\/p>\n

\n
\"Hetman

Hetman Iwan Mazepa<\/em><\/span><\/p><\/div>\n

Hetman Iwan Mazepa chcia\u0142 niepodleg\u0142ej Ukrainy. Przyklejono mu \u0142atk\u0119 zdrajcy, kt\u00f3ry zaprzeda\u0142 si\u0119 Zachodowi<\/strong><\/span><\/p>\n

Bracia, nasz czas nadszed\u0142, powinni\u015bmy zem\u015bci\u0107 si\u0119 na Moskwie za lata brutalnej dominacji, powinni\u015bmy broni\u0107 naszych praw i wolnej, niepodleg\u0142ej Ukrainy\u201d \u2013 te s\u0142owa nie pad\u0142y podczas zamieszek na kijowskim Majdanie ani na wiecu mobilizuj\u0105cym ochotnik\u00f3w do walki z rosyjskimi wojskami w Donbasie. Wypowiedzia\u0142 je ponad 300 lat temu wykszta\u0142cony na dworze polskiego kr\u00f3la ukrai\u0144ski szlachcic Jan Ko\u0142ody\u0144ski, znany szerzej jako Iwan Mazepa. By\u0142 pa\u017adziernik roku 1708 i Ukraina stawa\u0142a przed aktualnym i dzi\u015b wyborem: czy wbrew Rosji d\u0105\u017cy\u0107 do Europy, czy te\u017c pozosta\u0107 moskiewsk\u0105 koloni\u0105. Mazepa, w\u00f3wczas hetman i w\u0142adca kraju podzielonego mi\u0119dzy cara moskiewskiego i kr\u00f3la Rzeczypospolitej, wybra\u0142 co\u015b, co dzi\u015b nazwaliby\u015bmy opcj\u0105 europejsk\u0105. Wtedy oznacza\u0142o to sojusz z armi\u0105 szwedzkiego kr\u00f3la Karola XII i jego polskim sojusznikiem Stanis\u0142awem Leszczy\u0144skim. Hetman z europejskimi ambicjami zap\u0142aci\u0142 za t\u0119 decyzj\u0119 wysok\u0105 cen\u0119, staj\u0105c si\u0119 symbolem zaprzedanego Zachodowi zdrajcy. Jego portrety najpierw wieszano na szubienicach, a potem spalono. Fundowane przez niego cerkwie jeszcze bolszewicy wysadzali ze szczeg\u00f3lnym upodobaniem.<\/span><\/p>\n

DWORZANIN IN FLAGRANTI<\/span><\/p>\n

\u201e\u0179dzieli\u0142em Mazep\u0119 w g\u0119b\u0119\u201d \u2013 chwali\u0142 si\u0119 po ca\u0142ej Warszawie znany sto\u0142eczny pieniacz i pijaczyna o nazwisku Jan Chryzostom Pasek. Autor poczytnego p\u00f3\u017aniej pami\u0119tnika nie przepada\u0142 za ukrai\u0144skim pokojowym kr\u00f3la Jana Kazimierza. Mazepa przyczyni\u0142 si\u0119 kiedy\u015b do aresztowania Paska, ujawniaj\u0105c jego udzia\u0142 w skierowanej przeciw kr\u00f3lowi konfederacji.<\/span>
\n Poza tym Pasek mia\u0142 powody, by by\u0107 zazdrosny o dworzanina. Syn podczaszego czernihowskiego, absolwent Akademii Kijowsko-Mohylewskiej i kolegium jezuickiego w Warszawie, zosta\u0142 przez kr\u00f3la wys\u0142any na kilka lat za granic\u0119 na studia. Wr\u00f3ci\u0142 pe\u0142en najnowszej europejskiej wiedzy, z bieg\u0142\u0105 znajomo\u015bci\u0105 niemieckiego i w\u0142oskiego, co dawa\u0142o mu \u015bwietne perspektywy kariery w s\u0142u\u017cbie dyplomatycznej Rzeczypospolitej. Tyle \u017ce na jego drodze zn\u00f3w pojawi\u0142 si\u0119 Pasek, kt\u00f3ry napad\u0142 go podczas wizyty na dworze i zacz\u0105\u0142 l\u017cy\u0107, na co Mazepa straci\u0142 cierpliwo\u015b\u0107 i doby\u0142 szabli na k\u0142\u00f3tliwego szlachciur\u0119. Pojedynki by\u0142y surowo zakazane, wi\u0119c kr\u00f3lowi nie pozostawa\u0142o nic innego, jak wys\u0142a\u0107 dawnego faworyta z misj\u0105 dyplomatyczn\u0105 na dalek\u0105 Ukrain\u0119.<\/span><\/p>\n

Zawistny Pasek rozpuszcza\u0142 potem plotki o tym, jakoby powodem wyjazdu Mazepy z Warszawy by\u0142 skandal obyczajowy z \u017con\u0105 s\u0105siada w roli g\u0142\u00f3wnej. Przy\u0142apany przez zazdrosnego m\u0119\u017ca in flagranti dworzanin zosta\u0142 wywleczony nagi z \u0142\u00f3\u017cka, przywi\u0105zany do konia i puszczony na oklep przez chaszcze. Podobno gna\u0142 tak nago a\u017c na Ukrain\u0119, na spotkanie swojego przeznaczenia.<\/span><\/p>\n

S\u0141UGA CARA, KR\u00d3L UKRAINY<\/span><\/p>\n

W drugiej po\u0142owie XVII w. Sob\u00f3r M\u0105dro\u015bci Bo\u017cej, kolebka chrze\u015bcija\u0144stwa na Rusi, kt\u00f3rego z\u0142ocone bizantyjskie polichromie pami\u0119ta\u0142y wypraw\u0119 kijowsk\u0105 Boles\u0142awa Chrobrego, by\u0142 w op\u0142akanym stanie. Nadwer\u0119\u017cony przez czas i kolejne najazdy, wymaga\u0142 pilnego remontu, kt\u00f3rego koszty ch\u0119tnie pokry\u0142 szczodry hetman. By\u0142 nim nikt inny jak Jan Ko\u0142ody\u0144ski, u\u017cywaj\u0105cy ju\u017c powszechnie swojego ukrai\u0144skiego nazwiska Iwan Mazepa. Dawny pokojowy polskiego kr\u00f3la zrobi\u0142 na Ukrainie b\u0142yskotliw\u0105 karier\u0119. Najpierw zosta\u0142 praw\u0105 r\u0119k\u0105 lojalnego wobec Rzeczypospolitej hetmana Doroszenki, kt\u00f3ry rz\u0105dzi\u0142 Ukrain\u0105 na zach\u00f3d od Dniepru. W czasie misji dyplomatycznej do Tatar\u00f3w krymskich Mazepa zosta\u0142 pojmany przez s\u0142u\u017c\u0105cych moskiewskim carom Kozak\u00f3w ze wschodniej Ukrainy. Znaj\u0105cy stosunki na dworze w Warszawie i wykszta\u0142cony na Zachodzie szlachcic, kt\u00f3rego matka pochodzi\u0142a z rodziny najbli\u017cszych wsp\u00f3\u0142pracownik\u00f3w hetmana Bohdana Chmielnickiego, okaza\u0142 si\u0119 cennym nabytkiem. Szybko zosta\u0142 zausznikiem Iwana Samoj\u0142owicza, mianowanego przez Kreml hetmana wschodniej Ukrainy. W 1687 r. oskar\u017cy\u0142 Samoj\u0142owicza o pr\u00f3b\u0119 oderwania Ukrainy od Rosji i zaj\u0105\u0142 jego miejsce. Sam ksi\u0105\u017c\u0119 Golicyn, faworyt carskiej regentki Zofii, udzieli\u0142 mu poparcia.<\/span><\/p>\n

Nowy hetman musia\u0142 by\u0107 zr\u0119cznym politykiem, je\u015bli uratowa\u0142 g\u0142ow\u0119 po politycznym upadku regentki Zofii i Golicyna. Nowy car Piotr by\u0142 podejrzliwy i zrobi\u0142 czystk\u0119 w\u015br\u00f3d ich dawnych protegowanych, ale bywa\u0142y w \u015bwiecie Kozak zachowa\u0142 stanowisko. M\u0142ody car by\u0142 zafascynowany kozackim dow\u00f3dc\u0105, kt\u00f3ry \u2013 podobnie jak Piotr Romanow \u2013 \u0142\u0105czy\u0142 zami\u0142owanie do ucztowania i kobiet z szacunkiem dla zachodniej edukacji i p\u0119dem do reformowania prawos\u0142awnej S\u0142owia\u0144szczyzny. Mazepa dosta\u0142 na Ukrainie woln\u0105 r\u0119k\u0119 i zaraz zacz\u0105\u0142 wprowadza\u0107 europejskie porz\u0105dki. Chwyci\u0142 za pysk kozack\u0105 szlacht\u0119, zmuszaj\u0105c j\u0105 do rozwi\u0105zywania spor\u00f3w w s\u0105dzie, a nie za pomoc\u0105 szabli i nahajki. Zbuntowani atamani zacz\u0119li s\u0142a\u0107 donosy do cara, ale Piotr odsy\u0142a\u0142 je z powrotem Mazepie, kt\u00f3ry dla przyk\u0142adu skaza\u0142 na \u015bmier\u0107 kilku wichrzycieli. Hetman zreformowa\u0142 system podatkowy, czyni\u0105c Ukrain\u0119 g\u0142\u00f3wnym dostawc\u0105 danin dla cara. W nagrod\u0119 dosta\u0142 od Piotra 20 tys. gospodarstw domowych, co uczyni\u0142o go jednym z najwi\u0119kszych posiadaczy ziemskich w Europie. Mazepa robi\u0142 dobry u\u017cytek ze swojego maj\u0105tku, wydaj\u0105c krocie na nowe cerkwie i katedry. W czasie prawie 20-letniego panowania postawi\u0142 ich na Ukrainie blisko 30, przyczyniaj\u0105c si\u0119 do powstania unikalnego stylu architektonicznego, nazwanego od jego imienia barokiem mazepi\u0144skim. Do dzi\u015b oczy zwiedzaj\u0105cych Kij\u00f3w ciesz\u0105 odnowiony przez hetmana Sob\u00f3r M\u0105dro\u015bci Bo\u017cej, \u0141awra Pieczerska czy monastyr \u015bw. Micha\u0142a.<\/span><\/p>\n

Mazepa rozbudowa\u0142 te\u017c Akademi\u0119 Kijowsko-Mohylewsk\u0105, kt\u00f3ra sta\u0142a si\u0119 najwa\u017cniejsz\u0105 uczelni\u0105 prawos\u0142awnej Europy. To tu t\u0142umaczono z \u0142aciny i polskiego najnowsze dzie\u0142a europejskich uczonych i st\u0105d, dzi\u0119ki Mazepie, trafia\u0142y one na dw\u00f3r Piotra I, daj\u0105c mu podstawy do reformowania skostnia\u0142ego pa\u0144stwa moskiewskich car\u00f3w. Kozacy Mazepy zdobyli te\u017c dla cara tureckie twierdze nad Morzem Azowskim. Gdy August II Sas poprosi\u0142 Rosj\u0119 o pomoc w st\u0142umieniu ch\u0142opskiej ruchawki na wschodnich kresach Rzeczypospolitej, Mazepa wys\u0142a\u0142 tam 30-tysi\u0119czny korpus kozacki, kt\u00f3ry zaj\u0105\u0142 dla niego ca\u0142y Wo\u0142y\u0144 i znaczn\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 Galicji. Po raz pierwszy od czas\u00f3w Chmielnickiego w\u0142adza nad Ukrain\u0105 po obu stronach Dniepru znalaz\u0142a si\u0119 w jednych r\u0119kach.<\/span><\/p>\n

Kozacy ukuli nawet znane do dzi\u015b powiedzenie: \u201eod Bohdana (Chmielnickiego) do Iwana (Mazepy) nie by\u0142o hetmana\u201d. Mazepa zachowywa\u0142 si\u0119 jak udzielny w\u0142adca. W swojej siedzibie w Baturynie urz\u0105dzi\u0142 dw\u00f3r z etykiet\u0105 i protoko\u0142em wzorowanym na warszawskich obyczajach, na kt\u00f3rym dzia\u0142a\u0142 pierwszy na Ukrainie teatr. Wraz z matk\u0105, kt\u00f3ra po owdowieniu wst\u0105pi\u0142a do klasztoru jako Maria Magdalena i by\u0142a uwa\u017cana za szar\u0105 eminencj\u0119 dworu Mazepy, hetman zacz\u0105\u0142 snu\u0107 plany pe\u0142nego uniezale\u017cnienia si\u0119 od Rosji i stworzenia z Ukrainy silnego europejskiego pa\u0144stwa.<\/span><\/p>\n

Czytaj dalej tu: Zdrajca czy bohater?<\/a><\/strong><\/span><\/span><\/p>\n

\n
\n
\n
\n

twoje uwagi, linki, wlasne artykuly, lub wiadomosci przeslij do: webmaster@reunion68.com<\/a><\/span><\/span><\/strong><\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n

 <\/p>\n

\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Zdrajca czy bohater? Hetman Mazepa chcia\u0142 niepodleg\u0142ej Ukrainy Jakub Mielnik Hetman Iwan Mazepa chcia\u0142 niepodleg\u0142ej Ukrainy. Przyklejono mu \u0142atk\u0119 zdrajcy, kt\u00f3ry zaprzeda\u0142 si\u0119 Zachodowi Bracia, nasz czas nadszed\u0142, powinni\u015bmy zem\u015bci\u0107 si\u0119 na Moskwie za lata brutalnej dominacji, powinni\u015bmy broni\u0107 naszych praw i wolnej, niepodleg\u0142ej Ukrainy\u201d \u2013 te s\u0142owa nie pad\u0142y podczas zamieszek na kijowskim Majdanie […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[6],"tags":[24],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/17562"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=17562"}],"version-history":[{"count":26,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/17562\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":17589,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/17562\/revisions\/17589"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=17562"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=17562"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=17562"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}