{"id":19621,"date":"2015-05-12T18:09:09","date_gmt":"2015-05-12T16:09:09","guid":{"rendered":"http:\/\/www.reunion68.se\/?p=19621"},"modified":"2015-05-10T17:54:03","modified_gmt":"2015-05-10T15:54:03","slug":"19621","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.reunion68.se\/?p=19621","title":{"rendered":"\u017bydzi w czasach okupacji: Sze\u015b\u0107 strategii przetrwania"},"content":{"rendered":"
\"\"<\/a>\u017bydzi w czasach okupacji: Sze\u015b\u0107 strategii przetrwania<\/a><\/strong><\/span><\/h5>\n

Andrzej \u017bbikowski<\/strong><\/span><\/p>\n

\n
\"Uj\u0119ty

Uj\u0119ty powstaniec z \u017bydowskiej Organizacji Bojowej w getcie warszawskim; kwiecie\u0144 1943 r.<\/p><\/div>\n

Wi\u0119kszo\u015b\u0107 mieszka\u0144c\u00f3w gett, wycie\u0144czona szykanami i g\u0142odem, w ci\u0105gu pierwszych lat okupacji nie by\u0142a w stanie przeciwstawi\u0107 si\u0119 niemieckim akcjom deportacyjnym. Cz\u0119\u015b\u0107 podj\u0119\u0142a walk\u0119 zbrojn\u0105<\/span><\/strong><\/p>\n

Ukrycie po aryjskiej stronie.<\/strong><\/span> Ukrycie si\u0119 w\u015br\u00f3d polskiej ludno\u015bci wymaga\u0142o du\u017cych zasob\u00f3w finansowych i dobrych znajomo\u015bci. Przy bardzo efektywnej niemieckiej propagandzie antysemickiej i powszechnym stosowaniu represji (\u0142\u0105cznie z kar\u0105 \u015bmierci) wobec os\u00f3b ukrywaj\u0105cych \u017byd\u00f3w, znalezienie schronienia po tzw. stronie aryjskiej i doczekanie w kryj\u00f3wce wyzwolenia by\u0142o mo\u017cliwe tylko dla os\u00f3b zamo\u017cnych i g\u0142\u0119boko zasymilowanych. Poluj\u0105cy na podaj\u0105cych si\u0119 za tzw. etnicznych Polak\u00f3w szanta\u017cy\u015bci (szmalcownicy) i niemieccy tajni agenci mieli jedynie problemy z rozpoznaniem kobiet i dziewcz\u0105t \u017cydowskiego pochodzenia (m\u0119\u017cczyzn powszechnie zdradza\u0142o obrzezanie).<\/span><\/p>\n

Osoby podejrzane poddawano zazwyczaj powierzchownemu egzaminowi z chrze\u015bcija\u0144skich modlitw i zwyczaj\u00f3w. Z ok. 500 tys. os\u00f3b, kt\u00f3re zdecydowa\u0142y si\u0119 na ucieczk\u0119 z gett, prze\u017cy\u0142o wojn\u0119 kilkadziesi\u0105t tysi\u0119cy. Pozostali padli ofiar\u0105 policyjnych akcji pacyfikacyjnych b\u0105d\u017a donos\u00f3w, zdrady i morderstw ze strony miejscowej ludno\u015bci chrze\u015bcija\u0144skiej. Uratowani \u017bydzi (po\u0142owa z tej grupy wyzwolenia doczeka\u0142a w obozach pracy, kt\u00f3rych Niemcy nie zd\u0105\u017cyli zlikwidowa\u0107, a 10 tys. \u017byd\u00f3w \u0142\u00f3dzkich prze\u017cy\u0142o Auschwitz i marsze \u015bmierci) ocalenie zawdzi\u0119czali z regu\u0142y polskim sprawiedliwym, kt\u00f3rzy zaryzykowali \u017cycie swoje i swoich bliskich dla najcz\u0119\u015bciej s\u0142abo sobie znanych os\u00f3b. Dzi\u015b z nazwiska znamy nieco ponad 6 tys. Polak\u00f3w uhonorowanych przez w\u0142adze izraelskie medalem Sprawiedliwy w\u015br\u00f3d Narod\u00f3w \u015awiata.<\/span><\/p>\n

Na aryjskich papierach<\/strong><\/span>. Ta forma szukania ratunku wi\u0105za\u0142a si\u0119 z wielkim, anonimowym miastem. Za spore pieni\u0105dze b\u0105d\u017a dzi\u0119ki pomocy polskich przyjaci\u00f3\u0142 zwi\u0105zanych z konspiracj\u0105 antyniemieck\u0105 mo\u017cna by\u0142o zdoby\u0107 niezb\u0119dne dokumenty osobiste (\u015bwiadectwo chrztu, kenkart\u0119, za\u015bwiadczenie o pracy) i na ich podstawie wynaj\u0105\u0107 mieszkanie. Grozi\u0142o jednak niebezpiecze\u0144stwo przypadkowego rozpoznania lub szanta\u017cu, tak \u017ce niewiele os\u00f3b decydowa\u0142o si\u0119 na \u017cycie pod przybran\u0105 polsk\u0105 to\u017csamo\u015bci\u0105. Ta droga by\u0142a skuteczna do pewnego stopnia w Warszawie (w mniejszym stopniu w Krakowie i we Lwowie), w kt\u00f3rej ukrywaj\u0105cy si\u0119 mogli liczy\u0107 na pomoc \u017cydowskiej konspiracji (dzia\u0142aj\u0105cy po likwidacji getta szcz\u0105tkowy \u017bydowski Komitet Narodowy oraz grupa dzia\u0142aczy Bundu) oraz polskiego podziemia, na czele z powsta\u0142\u0105 w grudniu 1942 r. Rad\u0105 Pomocy \u017bydom \u017begota. W stolicy ukrywa\u0142o si\u0119 na pocz\u0105tku 1944 r. ok. 20 tys. uciekinier\u00f3w z getta, przybysz\u00f3w spoza Warszawy oraz os\u00f3b pochodzenia \u017cydowskiego, kt\u00f3rzy w getcie nigdy nie zamieszkali. Wojn\u0119 prze\u017cy\u0142a mniej wi\u0119cej po\u0142owa tej grupy.<\/span><\/p>\n

Ucieczka na tereny wiejskie.<\/strong><\/span> Udawa\u0107 Polak\u00f3w nie mogli powierzchownie zasymilowani mieszka\u0144cy ma\u0142ych miasteczek, sukcesywnie likwidowanych w 1942 i 1943 r. W trakcie deportacji hitlerowcy jedynie kilka procent skazanych na \u015bmier\u0107 w komorach gazowych wys\u0142ali do oboz\u00f3w pracy, g\u0142\u00f3wnie nale\u017c\u0105cych do firm zbrojeniowych. Niemniej jednak z ok. 1,5 mln os\u00f3b przeznaczonych na bezpo\u015bredni\u0105 zag\u0142ad\u0119, by\u0107 mo\u017ce nawet 300 tys. pr\u00f3bowa\u0142o ucieczki na tereny wiejskie, w trudno dost\u0119pne tereny le\u015bne i bagienne. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 z nich zosta\u0142a wy\u0142apana przez lotne komanda niemieckiej \u017candarmerii i polskiej policji. Pewna grupa przetrwa\u0142a w ukryciu dzi\u0119ki wsparciu polskich znajomych, ewentualnie wysoko odp\u0142atnej pomocy b\u0105d\u017a w ko\u0144cu dzi\u0119ki zwyk\u0142emu szcz\u0119\u015bciu. Grupa ta nieustannie si\u0119 zmniejsza\u0142a na skutek wzrostu bandytyzmu i spo\u0142ecznej anomii, zaniku wzajemnej solidarno\u015bci, l\u0119ku przed niemieckimi represjami, zazdro\u015bci o posiadany rzeczywisty b\u0105d\u017a cz\u0119\u015bciej urojony maj\u0105tek.<\/span><\/p>\n

Brakuje pewnych danych, by okre\u015bli\u0107 odpowiedzialnie liczb\u0119 \u017byd\u00f3w uratowanych w ukryciu z pomoc\u0105 polskich s\u0105siad\u00f3w, podobnie jak liczb\u0119 os\u00f3b zamordowanych b\u0105d\u017a cz\u0119\u015bciej wydanych niemieckiej \u017candarmerii. Przypuszcza si\u0119, \u017ce mog\u0105 to by\u0107 liczby do siebie bardzo zbli\u017cone. Z niepe\u0142nych danych wiemy, \u017ce np. na Lubelszczy\u017anie ujawni\u0142o si\u0119 w ci\u0105gu pierwszego p\u00f3\u0142rocza po wyzwoleniu zaledwie nieca\u0142e 6 tys. ukrywaj\u0105cych si\u0119 na tym terytorium \u017byd\u00f3w.<\/span><\/p>\n

Partyzantka.<\/strong><\/span> Kolejn\u0105 szans\u0105 ratunku by\u0142a partyzantka: stworzenie w\u0142asnych oddzia\u0142\u00f3w b\u0105d\u017a przy\u0142\u0105czenie si\u0119 do oddzia\u0142\u00f3w polskich, ewentualnie stworzonych przez uciekinier\u00f3w z oboz\u00f3w dla je\u0144c\u00f3w sowieckich. Czym dalej na wsch\u00f3d przedwojennych terytori\u00f3w Polski, tym teren by\u0142 bardziej lesisty lub bagnisty, sie\u0107 drogowa rzadsza, same miasteczka mniejsze, a przez to tak\u017ce sta\u0142e si\u0142y niemieckie s\u0142absze. Dawa\u0142o to wi\u0119ksze mo\u017cliwo\u015bci ukrycia si\u0119 ca\u0142ych \u017cydowskich oboz\u00f3w rodzinnych w trudno dost\u0119pnych ost\u0119pach. Takie warunki sprzyja\u0142y tak\u017ce rozwojowi partyzantki, kt\u00f3ra na polskich Kresach mia\u0142a charakter g\u0142\u00f3wnie narodowo-etniczny (oddzia\u0142y polskie, litewskie i ukrai\u0144skie), a do takich oddzia\u0142\u00f3w \u017byd\u00f3w z zasady nie przyjmowano. Przeciwnie, nale\u017celi do nich cz\u0119sto ludzie zaanga\u017cowani w pogromach anty\u017cydowskich, do kt\u00f3rych dochodzi\u0142o powszechnie na Kresach w pierwszych tygodniach po wybuchu wojny niemiecko-sowieckiej. \u017bydzi mogli wi\u0119c liczy\u0107 jedynie na pomoc partyzant\u00f3w sowieckich, silnie skonfliktowanych z partyzantk\u0105 narodow\u0105.<\/span><\/p>\n

Mniejsze grupy uciekinier\u00f3w z gett mia\u0142y problemy ze zdobyciem po\u017cywienia. Wi\u0119ksze \u017cydowskie rodzinne obozy doczeka\u0142y wyzwolenia jedynie na Kresach P\u00f3\u0142nocno-Wschodnich (g\u0142\u00f3wnie Puszcza Nalibocka, oddzia\u0142 braci Tuwiego, Zusiego, Asaela i Arona Bielskich liczy\u0142 ponad tysi\u0105c os\u00f3b), gdzie partyzantka sowiecka by\u0142a najsilniejsza. W Polsce centralnej (w okolicach Parczewa) przetrwa\u0142 wielokrotne ob\u0142awy niemieckie jedynie niewielki oddzia\u0142 rodzinny dowodzony przez Chila Grynszpana oraz pojedynczy \u017bydzi walcz\u0105cy g\u0142\u00f3wnie w oddzia\u0142ach prokomunistycznej Armii Ludowej. W oddzia\u0142ach Armii Krajowej \u017cydowscy partyzanci bili si\u0119 co najwy\u017cej pod przybran\u0105 polsk\u0105 to\u017csamo\u015bci\u0105, gdy\u017c obowi\u0105zywa\u0142y rozkazy nieprzyjmowania do nich przedstawicieli mniejszo\u015bci narodowych. Mniejsze grupy by\u0142y te\u017c cz\u0119sto likwidowane przez polsk\u0105 konspiracj\u0119 na mocy dyrektywy dow\u00f3dcy AK gen. Tadeusza Bora-Komorowskiego z 1943 r. dotycz\u0105cej zwalczania bandytyzmu. Powszechnie oddzia\u0142y \u017cydowskie likwidowa\u0142a partyzantka Narodowych Si\u0142 Zbrojnych oraz Ukrai\u0144skiej Podziemnej Armii. W granicach przedwojennej Polski wyzwolenia z okupacji niemieckiej doczeka\u0142o co najwy\u017cej kilka tysi\u0119cy \u017cydowskich partyzant\u00f3w b\u0105d\u017a cz\u0142onk\u00f3w tzw. grup rodzinnych.<\/span><\/p>\n

Op\u00f3r w getcie.<\/strong><\/span> W du\u017cych gettach….<\/span><\/p>\n

Czytaj dalej tu: \u017bydzi w czasach okupacji…<\/a><\/strong><\/span><\/span><\/p>\n

\n
\n
\n
\n

twoje uwagi, linki, wlasne artykuly, lub wiadomosci przeslij do: webmaster@reunion68.com<\/a><\/span><\/span><\/strong><\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n

 <\/p>\n

\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

\u017bydzi w czasach okupacji: Sze\u015b\u0107 strategii przetrwania Andrzej \u017bbikowski Wi\u0119kszo\u015b\u0107 mieszka\u0144c\u00f3w gett, wycie\u0144czona szykanami i g\u0142odem, w ci\u0105gu pierwszych lat okupacji nie by\u0142a w stanie przeciwstawi\u0107 si\u0119 niemieckim akcjom deportacyjnym. Cz\u0119\u015b\u0107 podj\u0119\u0142a walk\u0119 zbrojn\u0105 Ukrycie po aryjskiej stronie. Ukrycie si\u0119 w\u015br\u00f3d polskiej ludno\u015bci wymaga\u0142o du\u017cych zasob\u00f3w finansowych i dobrych znajomo\u015bci. Przy bardzo efektywnej niemieckiej propagandzie […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[6],"tags":[24],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/19621"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=19621"}],"version-history":[{"count":17,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/19621\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":19639,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/19621\/revisions\/19639"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=19621"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=19621"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=19621"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}