{"id":2103,"date":"2014-06-03T06:57:03","date_gmt":"2014-06-03T04:57:03","guid":{"rendered":"http:\/\/www.reunion68.se\/?p=2103"},"modified":"2014-06-03T06:57:03","modified_gmt":"2014-06-03T04:57:03","slug":"przebrany-nacjonalizm","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.reunion68.se\/?p=2103","title":{"rendered":"Przebrany nacjonalizm"},"content":{"rendered":"

\"November_Independece_Wikimedia<\/a><\/p>\n

\u00a0Przebrany nacjonalizm<\/span><\/strong><\/span><\/p>\n

Latem 2013 roku wraz z grup\u0105 student\u00f3w prowadzi\u0142am badania etnograficzne w po\u0142udniowo-wschodniej Polsce. Przedmiotem naszych bada\u0144 by\u0142y lokalne narracje historyczne oraz polityka wielokulturowo\u015bci, ich miejscem \u2013 niewielkie miasteczko, kt\u00f3re w przesz\u0142o\u015bci zamieszkane by\u0142o przez Polak\u00f3w, \u017byd\u00f3w i Ukrai\u0144c\u00f3w. Chc\u0105c lepiej pozna\u0107 etniczno-religijny krajobraz regionu, prowadzili\u015bmy rozmowy z r\u00f3\u017cnorodnymi lud\u017ami: nie tylko z miejscowymi politykami, historykami, pedagogami i ksi\u0119\u017cmi, ale i ze sprzedawcami z lokalnego targu, rolnikami zamieszkuj\u0105cymi pobliskie wsie, kierowcami bus\u00f3w, kt\u00f3rzy wozili nas po okolicy.< Ku naszemu \u2013 pocz\u0105tkowemu \u2013 zdziwieniu, pierwsza grupa rozm\u00f3wc\u00f3w \u2013 czyli ludzie, kt\u00f3rzy nie tylko reprezentuj\u0105 miejscow\u0105 inteligencj\u0119, lecz tak\u017ce s\u0105 odpowiedzialni za kszta\u0142towanie \u201epolityki wielokulturowo\u015bci\u201d \u2013 otwarcie wyra\u017cali ksenofobiczne i dyskryminuj\u0105ce pogl\u0105dy w stosunku do Ukrai\u0144c\u00f3w i \u017byd\u00f3w (lub, w \u201enajgorszym\u201d mo\u017cliwym przypadku, wobec \u201eUkrai\u0144c\u00f3w o \u017cydowskich korzeniach\u201d), kt\u00f3rzy to, zdaniem naszych rozm\u00f3wc\u00f3w, \u201etrzymaj\u0105 stery w szeregach lokalnych w\u0142adz\u201d i s\u0105 odpowiedzialni za wszystkie polskie nieszcz\u0119\u015bcia. W przeciwie\u0144stwie do nich, \u201ezwykli\u201d mieszka\u0144cy opowiadali nam raczej o dawnym, pragmatycznym wsp\u00f3\u0142\u017cyciu przedstawicieli r\u00f3\u017cnych wyzna\u0144 i grup etnicznych; m\u00f3wili o \u017bydach jako zaradnych i pracowitych oraz chwalili sobie wsp\u00f3\u0142czesne relacje biznesowe i handlowe z Ukrai\u0144cami zza pobliskiej granicy. Podczas gdy dla pierwszych mieszka\u0144c\u00f3w s\u0142owa-klucze wsp\u00f3\u0142czesnej polskiej polityki to honor i duma narodowa, dla drugich najistotniejsz\u0105 by\u0142a przede wszystkim niekompetencja w\u0142adz pa\u0144stwowych w dziedzinie pal\u0105cych problem\u00f3w spo\u0142eczno-gospodarczych. Cho\u0107 podzia\u0142 pomi\u0119dzy tymi dwiema grupami trudno uzna\u0107 za jednoznaczny, stanowi on dobry punkt wyj\u015bcia do dyskusji na temat wsp\u00f3\u0142czesnej polskiej polityki oraz zach\u0119ca do szerszej krytycznej refleksji na temat rozpowszechnionych wyja\u015bnie\u0144 popularno\u015bci radykalnej prawicy oraz nacjonalistycznych i populistycznych ruch\u00f3w w Europie Wschodniej. Uznawane za g\u0142\u00f3wne przyczyny tego zjawiska \u201ebezrobocie\u201d, \u201ebrak poczucia bezpiecze\u0144stwa\u201d czy \u201ewykluczenie spo\u0142eczne\u201d przypisywane s\u0105 zazwyczaj mieszka\u0144com peryferyjnych, postindustrialnych region\u00f3w, \u201eprzegranym transformacji\u201d; ludziom, kt\u00f3rzy s\u0105 \u201epro\u015bci\u201d, \u201eniewykszta\u0142ceni\u201d i podatni na manipulacj\u0119.<\/span><\/p>\n

Chc\u0105c uzupe\u0142ni\u0107 powy\u017cszy obraz, nale\u017cy doda\u0107, i\u017c ksenofobiczne i dyskryminuj\u0105ce wypowiedzi, z kt\u00f3rymi mieli\u015bmy do czynienia podczas bada\u0144, r\u00f3wnie\u017c nie by\u0142y jednorodne. W\u015br\u00f3d naszych rozm\u00f3wc\u00f3w by\u0142o wielu pasjonat\u00f3w historii \u2013 cz\u0142onk\u00f3w grup rekonstrukcyjnych, lokalnych klub\u00f3w historycznych, pracownik\u00f3w urz\u0119du miasta \u2013 kt\u00f3rzy prezentowali nam w\u0142asn\u0105 wizj\u0119 polskich dziej\u00f3w. Zazwyczaj eksponowali oni krzywdy, jakie religijne i etniczne mniejszo\u015bci wyrz\u0105dzi\u0142y polskiemu narodowi, podkre\u015blali heroizm Polak\u00f3w oraz otwarcie przekonywali nas, aby\u015bmy zbytnio nie ufali spotykanym nie-Polakom. Rozmawiali\u015bmy jednak tak\u017ce z lud\u017ami, kt\u00f3rzy uwa\u017caj\u0105 si\u0119 i s\u0105 uwa\u017cani za lokalne elity \u2013 z profesorami, obie\u017cy\u015bwiatami, z potomkami szlachty \u2013 kre\u015bl\u0105cymi przed nami z niezwyk\u0142\u0105 elegancj\u0105 i elokwencj\u0105 \u2013 w moim odczuciu – bardzo zbli\u017con\u0105 \u2013 wizj\u0119 polskich cierpie\u0144 i polskiej \u015bwietno\u015bci. Tymczasem studenci krytykowali pierwsze z narracji jako pe\u0142ne uprzedze\u0144 i groteskowe, drugie za\u015b uwa\u017cali za obiektywne i przekonuj\u0105ce.<\/span>
\n Wsp\u00f3\u0142czesny dyskurs nacjonalistyczny w Polsce wsp\u00f3\u0142gra z i jest wzmacniany poprzez dyskurs elit: ubrany jest w eleganckie i stylowe szaty, propagowany w spos\u00f3b elokwentny i staranny, uzasadniany za pomoc\u0105 naukowych danych i akademickich tytu\u0142\u00f3w. Dyskurs ten budowany jest na szlacheckiej przesz\u0142o\u015bci, historycznych traumach i dawnej \u015bwietno\u015bci. Znajduje propagator\u00f3w nie w\u015br\u00f3d politycznych ekstremist\u00f3w ale w\u015br\u00f3d tych, kt\u00f3rzy reprezentuj\u0105 centrum; definiuj\u0105 si\u0119 jako \u201eliberalni\u201d a nie populistyczni; s\u0105 g\u0142osem klasy \u015bredniej i miejskiej inteligencji. Dyskurs ten utrwala ide\u0119 Polaka-katolika, czyni to jednak w zawoalowany spos\u00f3b: popieraj\u0105c \u201eliberalne\u201d skrzyd\u0142o Ko\u015bcio\u0142a i kpi\u0105c z tzw. Ko\u015bcio\u0142a \u201ezamkni\u0119tego\u201d. Dla wielu os\u00f3b tego typu nacjonalistyczny kostium jest bez w\u0105tpienia bardziej atrakcyjny ni\u017c ten uosabiany przez kibica i kij baseballowy. Jest to nacjonalizm, kt\u00f3ry mo\u017ce \u0142atwo pozosta\u0107 niezauwa\u017conym w\u015br\u00f3d bardziej ekstremalnych form. Co decyduje o jego niewidzialno\u015bci?<\/span><\/p>\n

Gdy tylko mowa jest o polskim nacjonalizmie i prawicy, na pierwszy plan wysuwani s\u0105 zazwyczaj Jaros\u0142aw Kaczy\u0144ski i Prawo i Sprawiedliwo\u015b\u0107, m\u0142odzie\u017cowe ruchy odwo\u0142uj\u0105ce si\u0119 do endeckiej ideologii oraz dynamicznie rozwijaj\u0105ce si\u0119 katolickie mass media. Z powodu ich moralnego konserwatyzmu oraz etno-nacjonalistycznej ideologii, zjawiska tego typu skazywane s\u0105 przez zewn\u0119trznych obserwator\u00f3w \u201ena wymarcie\u201d, albowiem prawdziwie \u201eeuropejskie\u201d i \u201enowoczesne\u201d spo\u0142ecze\u0144stwo \u2013 do jakiego aspiruje Polska \u2013 nie mo\u017ce popiera\u0107 politycznego i spo\u0142ecznego integryzmu. Niedawne debaty na temat \u201eideologii gender\u201d \u2013 nowego wyimaginowanego wroga polskiej prawicy i katolickiej hierarchii \u2013 brak dowod\u00f3w potwierdzaj\u0105cych \u201eteori\u0119 smole\u0144skiego zamachu\u201d, jak r\u00f3wnie\u017c trudno\u015bci, z jakim przychodzi polskim biskupom akceptacja \u201erewolucyjnego\u201d przes\u0142ania nowego papie\u017ca, tylko utwierdzi\u0142y wielu w tym przekonaniu. Jednak\u017ce tego typu scenariusze nie bior\u0105 pod uwag\u0119 jednego czynnika, a mianowicie tego, \u017ce polskie partie prawicowe nie tylko zaspokajaj\u0105 egzystencjalne potrzeby pewnego od\u0142amu populacji, kt\u00f3remu bliskie s\u0105 ich przekonania, ale przede wszystkim s\u0142u\u017c\u0105 innym partiom politycznym. Przede wszystkim za\u015b s\u0142u\u017c\u0105 one rz\u0105dz\u0105cej (w teorii: liberalnej i centrowej) partii, kt\u00f3ra lubi por\u00f3wnywa\u0107 si\u0119 z \u201eultraprawic\u0105\u201d i przedstawia\u0107 sam\u0105 siebie jako diametralnie od niej r\u00f3\u017cn\u0105. Kiedy bowiem uwaga spo\u0142ecze\u0144stwa zostaje skierowana na dziwaczne wypowiedzi i propozycje partii prawicowych, \u0142atwo jest przys\u0142oni\u0107 fakt, i\u017c to ministrowie rz\u0105dz\u0105cej, liberalnej partii promuj\u0105 patriarchaln\u0105 ideologi\u0119 i g\u0142osuj\u0105 za ograniczeniem praw kobiet; broni\u0105 katolickich hierarch\u00f3w mimo dowod\u00f3w nadu\u017cy\u0107 oraz maj\u0105 obsesj\u0119 na punkcie wizerunku Polski w \u015bwiecie w niemniejszym stopniu ni\u017c ich koledzy na prawicy. Opinie owych polityk\u00f3w s\u0105 niejednokrotnie zbli\u017cone do tych, kt\u00f3re mo\u017cemy znale\u017a\u0107 na facebookowych stronach narodowc\u00f3w \u2013 ubrane s\u0105 jednak w elegancki krawat i elokwentne s\u0142owa.<\/span><\/p>\n

Podobne obserwacje dotycz\u0105ce zacierania politycznych podzia\u0142\u00f3w mo\u017cna poczyni\u0107 w odniesieniu do mass medi\u00f3w, kt\u00f3re nie tylko szukaj\u0105 \u201cwinnych\u201d wed\u0142ug wy\u017cej opisywanego klucza (biedni, wykluczeni, niewykszta\u0142ceni), ale tak\u017ce, mimo podkre\u015blanych r\u00f3\u017cnic, wykazuj\u0105 sporo podobie\u0144stw w promowaniu polskiego nacjonalizmu i wywo\u0142ywaniu konflikt\u00f3w. Pierwsze zjawisko, o kt\u00f3rym warto w tym miejscu wspomnie\u0107, jest znajome ka\u017cdemu, kto czytaj\u0105c polsk\u0105 pras\u0119 bezskutecznie pr\u00f3buje znale\u017a\u0107 w niej jak\u0105\u015b informacj\u0119, kt\u00f3ra nie dotyczy\u0142aby Polski. \u201eNowy prezydent USA? Ciekawe, czy zniesie wizy\u201d; \u201eEksplozja bomby w Iraku i pi\u0119\u0107dziesi\u0119ciu rannych? A co z polskim kontyngentem?\u201d; \u201eDramatyczna sytuacja na ulicach Kijowa? Ukrai\u0144cy s\u0105 wdzi\u0119czni za polskie wsparcie!\u201d \u201eNowy film na temat drugiej wojny \u015bwiatowej? Jak ma\u0142o o sytuacji Polski!\u201d. Paradoksalnie, bez wzgl\u0119du na to, czy media krytykuj\u0105 czy te\u017c popieraj\u0105 postawy nacjonalistyczne, pokazuj\u0105 one wizj\u0119 \u015bwiata w\u0142a\u015bnie poprzez narodowe okulary, co niejednokrotnie stoi w sprzeczno\u015bci z krytycznym, liberalnym podej\u015bciem, kt\u00f3re maj\u0105 teoretycznie upowszechnia\u0107. Oczywi\u015bcie, nie mo\u017ce by\u0107 mowy o zr\u00f3wnywaniu polsko-centrycznego dyskursu z otwarcie ksenofobicznymi, rasistowskimi i antysemickimi pogl\u0105dami, pojawiaj\u0105cymi si\u0119 na stronach internetowych i w tytu\u0142ach prasowych narodowych organizacji. Nale\u017cy jednak podkre\u015bli\u0107, \u017ce obydwa te dyskursy prowadz\u0105 do tego samego rezultatu, a mianowicie do mniejszej wra\u017cliwo\u015bci, mniejszego zainteresowania tym, co nie dotyczy \u201epolskiej sprawy\u201d i \u201epolskiego interesu\u201d.<\/span>
\n Podobnie, oskar\u017caj\u0105c \u201einnych\u201d o promowanie wizji narodu, kt\u00f3ra wyklucza i dyskryminuje, wielu dziennikarzy i intelektualist\u00f3w nie zdaje sobie – lub nie chce – zdawa\u0107 sobie sprawy, i\u017c sami walcz\u0105 z nielubianymi ideami t\u0105 sam\u0105 broni\u0105, za kt\u00f3rej u\u017cycie krytykuj\u0105 swoich przeciwnik\u00f3w. Publiczny dyskurs w Polsce jest bardzo agresywny; niewiele w nim miejsca na dialog i dyskusj\u0119 i wydawa\u0107 si\u0119 mo\u017ce, \u017ce oponenci walcz\u0105 ze sob\u0105 dla samej walki. Godnym uwagi przyk\u0142adem mog\u0105 by\u0107 obchody Dnia Flagi w 2013 roku, zorganizowane pod has\u0142em \u201eOrze\u0142 mo\u017ce\u201d. Obchody te mia\u0142y zach\u0119ci\u0107 do refleksji nad polskimi sukcesami, zmianami na lepsze, osi\u0105gni\u0119ciami kraju; na temat tego, co jednoczy polskich obywateli i mo\u017ce by\u0107 \u017ar\u00f3d\u0142em dumy. W ramach obchod\u00f3w zorganizowano mi\u0119dzy innymi radosny marsz oraz prezentacj\u0119 wielkiego or\u0142a z czekolady, przygotowanego przez fabryk\u0119 Wedla. Zyskawszy wsparcie polskiego prezydenta i r\u00f3\u017cnych warszawskich medi\u00f3w, obchody te by\u0142y krytykowane od lewej do prawej i wywo\u0142a\u0142y trwaj\u0105c\u0105 kilka tygodni debat\u0119. Osobi\u015bcie by\u0142am mniej zaskoczona krytyk\u0105 ze strony prawicy, dla kt\u00f3rej radosna forma wydarzenia by\u0142a nie do przyj\u0119cia (tam, gdzie m\u00f3wi si\u0119 o patriotyzmie i narodzie, nie ma przecie\u017c miejsca na humor i zabaw\u0119). Gdy jednak przeczyta\u0142am g\u0142osy z drugiej strony \u2013 g\u0142osy m\u00f3wi\u0105ce, i\u017c inwestowanie pieni\u0119dzy w or\u0142a z czekolady w kraju, w kt\u00f3rym wiele dzieci nie zna nawet smaku czekolady, jest nie do pomy\u015blenia \u2013 u\u015bwiadomi\u0142am sobie, \u017ce w Polsce ka\u017cde \u201ejednocz\u0105ce\u201d ludzi wydarzenie z g\u00f3ry skazane jest na niepowodzenie. Ponownie mamy tu do czynienia z podobnym skutkiem dw\u00f3ch, wydawa\u0107 by si\u0119 mog\u0142o, przeciwstawnych stanowisk. Bez wzgl\u0119du na to, czy bezustannie podkre\u015bla si\u0119 polskie m\u0119cze\u0144stwo czy te\u017c cynicznie wyolbrzymia wsp\u00f3\u0142czesne problemy, obydwa te g\u0142osy utrudniaj\u0105 tworzenie nowej, bardziej inkluzyjnej i pluralistycznej (czyli rozumianej jako akceptacja szerokiego spektrum przekona\u0144) wizji narodu i spo\u0142ecze\u0144stwa, kt\u00f3ra mog\u0142aby stanowi\u0107 antidotum dla wykluczaj\u0105cego, zamkni\u0119tego nacjonalistycznego my\u015blenia.<\/span><\/p>\n

M\u00f3wi\u0105c o problemach spo\u0142ecznych, chcia\u0142abym na koniec wr\u00f3ci\u0107 do kwestii biedy i wykluczenia jako przyczyn poparcia dla nacjonalistycznych ugrupowa\u0144 i prawicowego ekstremizmu. Nie ulega w\u0105tpliwo\u015bci, i\u017c bezrobocie, niezrealizowane aspiracje i gospodarczy kryzys by\u0142y w historii przyczyn\u0105 masowych protest\u00f3w oraz doprowadzi\u0142y do w\u0142adzy autorytarnych polityk\u00f3w \u2013 doj\u015bcie do w\u0142adzy przez Adolfa Hitlera i upadek republiki weimarskiej s\u0105 tu oczywistymi przyk\u0142adami. Nie ignoruj\u0105c tego argumentu, nale\u017cy jednak przyjrze\u0107 si\u0119 bli\u017cej kategorii \u201ebiednych\u201d i \u201ewykluczonych\u201d, by wyja\u015bni\u0107 wiele nieporozumie\u0144. Raz jeszcze niedawne wydarzenie \u2013 marsz narodowc\u00f3w w Dniu Niepodleg\u0142o\u015bci, podczas kt\u00f3rego dokonali oni akt\u00f3w wandalizmu, zniszczyli w\u0142asno\u015b\u0107 prywatn\u0105 i publiczn\u0105 i zaatakowali rosyjsk\u0105 ambasad\u0119 \u2013 stanowi \u015bwietny przyk\u0142ad. Relacjonuj\u0105c przebieg marszu, media koncentrowa\u0142y swoj\u0105 uwag\u0119 na zamaskowanych m\u0142odych ludziach, ubranych w wojskowe kurtki i ci\u0119\u017ckie buty, rzucaj\u0105cych kamieniami i wykrzykuj\u0105cych rasistowskie has\u0142a. Niekt\u00f3re z prezentowanych w telewizji i prasie obraz\u00f3w przywodzi\u0142y na my\u015bl osiemnasto- i dziewi\u0119tnastowieczne opisy egzotycznych plemion i \u201edzikus\u00f3w\u201d, tworzone przez podr\u00f3\u017cnych i pierwszych antropolog\u00f3w. Polski \u201edzikus\u201d uosabia najgorsze spo\u0142eczne wady: antysemityzm, szowinizm, zacofanie, obskurantyzm. Dlaczego \u201edzicy\u201d maszeruj\u0105? Bo s\u0105 biedni, wykluczeni, niewykszta\u0142ceni\u2026 Bez w\u0105tpienia du\u017co \u0142atwiej jest zadowoli\u0107 si\u0119 tego typu wyja\u015bnieniem zamiast dostrzec, \u017ce w\u015br\u00f3d maszeruj\u0105cych narodowc\u00f3w znajduj\u0105 si\u0119 m\u0142odzi ludzie z trzema tytu\u0142ami magistra, kt\u00f3rzy maszeruj\u0105, albowiem nie ma dla nich miejsca w aktualnie obowi\u0105zuj\u0105cym modelu gospodarczym i nie mog\u0105 realizowa\u0107 swoich aspiracji; dzieci z \u201edobrych rodzin\u201d przywi\u0105zane do patriarchalnego porz\u0105dku i konserwatywnych warto\u015bci; ludzie, dla kt\u00f3rych kult partyzant\u00f3w i \u017co\u0142nierzy to hobby czy forma zbiorowej dzia\u0142alno\u015bci; oraz ci wszyscy, do kt\u00f3rych po prostu trafia narodowa narracja o silnej Polsce \u2013 \u0142atwo przyswajalna, gdy\u017c serwowana m\u0142odym Polakom pocz\u0105wszy od szko\u0142y podstawowej. Przyczyny dla kt\u00f3rych m\u0142odzi ludzie bior\u0105 udzia\u0142 w marszu s\u0105 bardzo r\u00f3\u017cne \u2013 nie jest moim celem zr\u00f3wnywanie tych motywacji ani tym bardziej kwestionowanie wzrostu rasistowskich, ksenofobicznych i anty-demokratycznych tendencji \u2013 nale\u017cy jednak zaznaczy\u0107, \u017ce r\u00f3\u017cni\u0105 si\u0119 oni mi\u0119dzy sob\u0105, nie tworz\u0105c homogenicznej czarnej masy. W gruncie rzeczy, zar\u00f3wno prawicowi ekstremi\u015bci, jak i ich krytycy buduj\u0105 idealistyczn\u0105 wizj\u0119 Polski, wykorzystuj\u0105c ten sam mechanizm: przypisuj\u0105c r\u00f3\u017cnego rodzaju winy grupie, kt\u00f3r\u0105 sami wykluczaj\u0105 z narodowej wsp\u00f3lnoty, oraz demonizuj\u0105cych \u201einnych\u201d.<\/span><\/p>\n

Jako antropolog, sp\u0119dzi\u0142am znaczn\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 moich studi\u00f3w oraz pracy akademickiej przemieszczaj\u0105c si\u0119 pomi\u0119dzy \u015brodowiskiem uczelnianym a r\u00f3\u017cnego rodzaju terenami badawczymi, kt\u00f3rymi by\u0142y zazwyczaj tereny wiejskie i ma\u0142e miasteczka. Patrz\u0105c wstecz, mog\u0119 bez wahania stwierdzi\u0107, i\u017c s\u0142ysza\u0142am du\u017co wi\u0119cej antysemickich \u017cart\u00f3w (\u201eto tylko \u017cart\u201d) i ksenofobicznych wypowiedzi (\u201etakie s\u0105 fakty\u201d) przy okazji konferencyjnych obiad\u00f3w i dyskusji w uczelnianych salach ni\u017c podczas rozm\u00f3w z \u201ewykluczonymi\u201d i \u201ebiednymi\u201d. Chc\u0119 raz jeszcze podkre\u015bli\u0107, i\u017c nie jest moim celem kre\u015blenie romantycznej wizji i idealizacja marginalizowanych ludzi, ani upraszczaj\u0105ce por\u00f3wnania z \u017cyj\u0105cymi w dostatku mieszka\u0144cami du\u017cych centr\u00f3w (cho\u0107 musz\u0119 przyzna\u0107, \u017ce jestem niezmiennie zaskoczona brakiem refleksji nad tym, i\u017c demonizowani biedni i wykluczeni s\u0105 z regu\u0142y zbyt zaj\u0119ci walk\u0105 o wi\u0105zanie ko\u0144ca z ko\u0144cem, by bra\u0107 udzia\u0142 w marszach i paramilitarnych organizacjach). Tym, co pragn\u0119 uwypukli\u0107 jest szkodliwo\u015b\u0107 upraszczaj\u0105cego za\u0142o\u017cenia, i\u017c pewien styl \u017cycia, poziom zarobk\u00f3w i wykszta\u0142cenie r\u00f3wnaj\u0105 si\u0119 otwarto\u015bci, liberalnej postawie i post\u0119powo\u015bci. Mimo i\u017c bezsensowno\u015b\u0107 tego typu za\u0142o\u017cenia wydaje si\u0119 oczywista, jest ono ci\u0105gle powtarzane i reprodukowane.<\/span><\/p>\n

Przyczyn\u0119, dla kt\u00f3rej tego typu rodzaj my\u015blenia jest ci\u0105gle utrwalany, nietrudno zrozumie\u0107: du\u017co \u0142atwiej jest wyobrazi\u0107 sobie \u201edzikusy\u201d jako istoty zupe\u0142nie r\u00f3\u017cne od nas. \u0141atwiej jest kupi\u0107 mieszkanie na strze\u017conym osiedlu, oddzielaj\u0105c si\u0119 od \u201ebiednego t\u0142umu\u201d, i formu\u0142owa\u0107 diagnozy spo\u0142ecze\u0144stwa z takiej perspektywy. \u0141atwiej jest rozprawia\u0107 o \u201ebraku edukacji\u201d zamiast proponowa\u0107 konkretne reformy system edukacji lub przyjrze\u0107 si\u0119 temu, jaki rodzaj wiedzy otrzymuj\u0105 w szko\u0142ach m\u0142odzi obywatele i przyszli wyborcy. \u0141atwiej przymyka\u0107 oko na fakt, \u017ce edukacja ta przygotowuje \u017cyzny grunt pod nacjonalistyczny spos\u00f3b my\u015blenia, kt\u00f3ry jest nast\u0119pnie wzmacniany poprzez polsko-centryczne media oraz wzrastaj\u0105c\u0105 populizacj\u0119 liberalnych dyskurs\u00f3w. Przede wszystkim za\u015b, jest du\u017co \u0142atwiej widzie\u0107 \u201enacjonalist\u0119\u201d w gniewnym m\u0142odym m\u0119\u017cczy\u017anie maszeruj\u0105cym ulicami stolicy zamiast dostrzec, i\u017c kolega z pracy siedz\u0105cy przy s\u0105siednim biurku (ten, kt\u00f3ry ma tak\u0105 dobra pami\u0119\u0107 do \u017cart\u00f3w), \u201ecentrowy\u201d polityk, szanowany profesor oraz s\u0105siad ze strze\u017conego osiedla r\u00f3wnie\u017c mo\u017ce by\u0107 \u2013 przebranym \u2013 \u201edzikusem\u201d.<\/span><\/p>\n

autor\/tlumaczenie: Agnieszka Pasieka<\/strong><\/span><\/p>\n


\nArtyku\u0142 ukaza\u0142 si\u0119 w pi\u015bmie Tr@nsit Instytutu Nauki o Cz\u0142owieku w Wiedniu<\/strong>:\"\"<\/span>
\n Wersja angielska<\/span><\/a><\/strong><\/span><\/span><\/p>\n

 <\/p>\n

Agnieszka Pasieka<\/strong> jest doktorem etnologii, adiunktem w Zak\u0142adzie Bada\u0144 Narodowo\u015bciowych w Instytucie Slawistyki PAN, czlonkinia Otwartej Rzeczpospolitej; wiecej<\/span><\/a><\/strong><\/span><\/p>\n

\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

\u00a0Przebrany nacjonalizm Latem 2013 roku wraz z grup\u0105 student\u00f3w prowadzi\u0142am badania etnograficzne w po\u0142udniowo-wschodniej Polsce. Przedmiotem naszych bada\u0144 by\u0142y lokalne narracje historyczne oraz polityka wielokulturowo\u015bci, ich miejscem \u2013 niewielkie miasteczko, kt\u00f3re w przesz\u0142o\u015bci zamieszkane by\u0142o przez Polak\u00f3w, \u017byd\u00f3w i Ukrai\u0144c\u00f3w. Chc\u0105c lepiej pozna\u0107 etniczno-religijny krajobraz regionu, prowadzili\u015bmy rozmowy z r\u00f3\u017cnorodnymi lud\u017ami: nie tylko z miejscowymi […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[6],"tags":[24],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2103"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=2103"}],"version-history":[{"count":26,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2103\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2129,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2103\/revisions\/2129"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=2103"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=2103"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=2103"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}