{"id":21143,"date":"2015-05-31T18:09:37","date_gmt":"2015-05-31T16:09:37","guid":{"rendered":"http:\/\/www.reunion68.se\/?p=21143"},"modified":"2015-05-31T13:31:22","modified_gmt":"2015-05-31T11:31:22","slug":"21143","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.reunion68.se\/?p=21143","title":{"rendered":"Datner: \u017bydowski punkt widzenia Pyta Kacha Szaniawska"},"content":{"rendered":"
\"\"<\/a>Datner: \u017bydowski punkt widzenia Pyta Kacha Szaniawska<\/a><\/strong><\/span><\/h5>\n

Pyta: Kacha Szaniawska<\/strong><\/span><\/p>\n

\n
\"\"

Fot.: Ministry of Foreign Affairs of the Republic of Poland, cc, Flickr.com<\/p><\/div>\n

\n
\n
\n
\n

To sformu\u0142owanie by\u0142o jak p\u0142achta na byka, gdy pracowali\u015bmy w muzeum \u2013 nie ma, nie wolno!<\/strong><\/span><\/p>\n

Kacha Szaniawska: W recenzji wystawy g\u0142\u00f3wnej Muzeum Historii \u017byd\u00f3w Polskich Joanna Krakowska nazywa jego strategi\u0119 \u201ecytatch\u00f3rzostwem\u201d. Jerzy Halbersztadt m\u00f3wi, \u017ce muzeum chowa si\u0119 za cytatami, nie bierze odpowiedzialno\u015bci za opowiadanie historii. Mnie z kolei w wystawie zabrak\u0142o sp\u00f3jnej i pe\u0142nej opowie\u015bci; zwyczajnie pogubi\u0142am si\u0119 w g\u0105szczu fragment\u00f3w, obraz\u00f3w, d\u017awi\u0119k\u00f3w, ten przepych mnie przyt\u0142oczy\u0142. Ale mo\u017ce to jest celowy zabieg? Pracowa\u0142a\u015b w zespole projektuj\u0105cym galeri\u0119 \u201ePowojnie\u201d. Powiedz, jak wyobra\u017cali\u015bcie sobie ostateczny kszta\u0142t wystawy?<\/strong><\/span><\/p>\n

Helena Datner:<\/strong> Na pewno nie by\u0142o takiego zamys\u0142u, kiedy pracowali\u015bmy nad wystaw\u0105, \u017ce b\u0119dziemy co\u015b opowiadali, \u017ceby co innego zakry\u0107 albo \u017ceby czego\u015b nie dopowiedzie\u0107. My\u015bleli\u015bmy, \u017ce te cytaty s\u0105 dobrym punktem otwieraj\u0105cym. Nie mieli\u015bmy poczucia, \u017ce one s\u0105 zamiast. Nie by\u0142o centralnego m\u00f3zgu, przynajmniej na pocz\u0105tku, kt\u00f3ry by m\u00f3wi\u0142, \u017ce powinni\u015bmy czego\u015b unika\u0107. Niekt\u00f3rzy z nas nawet pytali tak naiwnie i wprost: ile tego antysemityzmu? Na ile to jest wa\u017cna rzecz, na ile b\u0119dziemy ten w\u0105tek \u015bledzi\u0107? Albo: jakie s\u0105 w og\u00f3le w\u0105tki, kt\u00f3re powinni\u015bmy \u015bledzi\u0107? I na to w\u0142a\u015bciwie nigdy nie by\u0142o odpowiedzi. Nie stanowili\u015bmy jednego zespo\u0142u, ka\u017cdy pracowa\u0142 na w\u0142asn\u0105 odpowiedzialno\u015b\u0107, taka by\u0142a mechanika tworzenia tego muzeum. I ostatecznie jest tak, jak m\u00f3wisz: muzeum unika stawiania wyra\u017anych tez, wprowadzenia okre\u015blonych w\u0105tk\u00f3w historiozoficznych; unika odpowiedzialno\u015bci.<\/span><\/p>\n

Swoj\u0105 drog\u0105, to interesuj\u0105cy skutek: ka\u017cda z grup tworz\u0105cych poszczeg\u00f3lne cz\u0119\u015bci muzeum dzia\u0142a\u0142a niezale\u017cnie, spontanicznie, a ca\u0142o\u015b\u0107 sama si\u0119 z\u0142o\u017cy\u0142a w co\u015b, co w tej chwili wydaje mi si\u0119 trudne do przyj\u0119cia. To studium \u015bwiadomo\u015bci badaczy, je\u015bli chodzi o histori\u0119 \u017byd\u00f3w.<\/span><\/p>\n

Shana Penn w entuzjastycznym tek\u015bcie na temat MH\u017bP cytuje Barbar\u0119 Kirshenblatt-Gimblett, kt\u00f3ra m\u00f3wi, \u017ce to muzeum jest \u201eteatrem historii\u201d. I ja mam dok\u0142adnie takie odczucia, \u017ce to jest scenografia, \u017ce poruszam si\u0119 w efektownych dekoracjach, kt\u00f3re same w sobie nie maj\u0105 tre\u015bci. Dopiero aktorzy \u2013 przewodnicy, zwiedzaj\u0105cy \u2013 musz\u0105 je wype\u0142ni\u0107.<\/strong><\/span><\/p>\n

To jest niestety bardzo trafny opis, z tym \u017ce ten \u201ebrak tre\u015bci\u201d to dla mnie raczej wskazanie na to, o czym m\u00f3wi\u0142y\u015bmy przed chwil\u0105: brak przewodu historiograficznego albo obecno\u015b\u0107 tre\u015bci, kt\u00f3re \u201ezamazuj\u0105\u201d t\u0119 histori\u0119. Niekoniecznie intencjonalnie, ale skutek jest taki w\u0142a\u015bnie.<\/span><\/p>\n

K\u0142opot w tym, \u017ce opowie\u015b\u0107 proponowana przez muzeum jest nie tylko niesp\u00f3jna, ale do\u015b\u0107 tendencyjna. Odnosz\u0119 wra\u017cenie, \u017ce mimo deklaracji muzeum nie jest gotowe na dialog. W nat\u0142oku interaktywnych eksponat\u00f3w, cytat\u00f3w, ekran\u00f3w narzuca gotow\u0105 wersj\u0119 wydarze\u0144. Zwiedzaj\u0105cy maj\u0105 zapami\u0119ta\u0107, \u017ce Polska by\u0142a i jest Paradisus Iudaeorum. A gdyby kto\u015b mia\u0142 w\u0105tpliwo\u015bci, to ostatecznie przypiecz\u0119towuje to dziwaczne wsp\u00f3\u0142czesne zako\u0144czenie wystawy, kt\u00f3re wprawi\u0142o mnie w os\u0142upienie i konsternacj\u0119.<\/strong><\/span><\/p>\n

Tak, tak jest w istocie. Widz nie ma szansy, \u017ceby zrozumie\u0107, sk\u0105d antysemityzm, jak dzia\u0142a\u0142, jakie by\u0142y jego skutki. I to ma\u0142o m\u0105dre, pe\u0142ne dumy zaklinanie, \u017ce nie stworzyli\u015bmy muzeum antysemityzmu! Koniec galerii \u201ePowojnie\u201d i jednocze\u015bnie koniec wystawy jest naprawd\u0119 okropny, nikt si\u0119 chyba takiego nie spodziewa\u0142. Ca\u0142y problem polega na tym, \u017ce, jak to si\u0119 cz\u0119sto zdarza, nic nie by\u0142o nam m\u00f3wione otwartym tekstem; by\u0142y tylko takie zdania, kt\u00f3re unosi\u0142y si\u0119 w powietrzu.<\/span><\/p>\n