{"id":23773,"date":"2015-07-24T18:09:16","date_gmt":"2015-07-24T16:09:16","guid":{"rendered":"http:\/\/www.reunion68.se\/?p=23773"},"modified":"2015-07-21T07:48:06","modified_gmt":"2015-07-21T05:48:06","slug":"23773","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.reunion68.se\/?p=23773","title":{"rendered":"Bruno Schulz: Geniusz z pejczem w teczce"},"content":{"rendered":"
\"\"<\/a>Bruno Schulz: Geniusz z pejczem w teczce<\/a><\/strong><\/span><\/h5>\n

Joanna Roli\u0144ska<\/strong><\/span><\/p>\n

\n
\"Bruno

Na grafikach zamieszczonych w przesyconej erotyzmem Xi\u0119dze Ba\u0142wochwalczej m\u0119\u017cczy\u017ani sk\u0142adaj\u0105 ho\u0142d kobietom. Pierwsze polskie wydanie ukaza\u0142o si\u0119 w 1988 roku.<\/p><\/div>\n

Polski Chaplin czy maniakalny masochista, zagubiona pierdo\u0142a czy mo\u017ce geniusz wyprzedzaj\u0105cy epok\u0119? 70 lat temu zgin\u0105\u0142 w Drohobyczu, autor dw\u00f3ch ksi\u0105\u017cek i albumu z perwersyjnymi rysunkami.<\/span><\/strong><\/p>\n

Joanna Roli\u0144ska: Na jedynym z zachowanych warszawskich zdj\u0119\u0107 Bruno Schulz ma u\u015bmiechni\u0119t\u0105 twarz i przys\u0142oni\u0119te r\u0119kami oczy. To s\u0142ynna \u2013 inspirowana przez Witkacego \u2013 \u201eMaskarada\u201d z udzia\u0142em doktora Jana Kochanowskiego i pianisty Romana Jasi\u0144skiego. Fotografia powsta\u0142a oko\u0142o 1937 roku, najprawdopodobniej w kamienicy przy ulicy Wiejskiej 11, w mieszkaniu zaprzyja\u017anionego z Witkacym Kochanowskiego. Obecno\u015b\u0107 Schulza na tym zdj\u0119ciu jest sensacj\u0105 \u2013 uchodzi\u0142 przecie\u017c za cz\u0142owieka towarzysko ma\u0142o efektownego. Ale, jak wspomina\u0142 sam Jasi\u0144ski: \u201ePrzecie Witkacy potrafi\u0142 i jego rozczmucha\u0107\u201d.<\/span><\/strong><\/p>\n

Wies\u0142aw Budzy\u0144ski:<\/strong> To by\u0142o czyste wariactwo uprawiane przez Witkacego. Tak jak uprawia\u0142 czyst\u0105 form\u0119, tak i czyste wariactwo. I on by\u0142 sprawc\u0105 tych wyg\u0142up\u00f3w. Prosz\u0119 sobie wyobrazi\u0107, \u017ce oni mieli wtedy \u015brednio po czterdzie\u015bci par\u0119 lat, a Witkacy by\u0142 po pi\u0119\u0107dziesi\u0105tce! Stare ch\u0142opy! Ale przecie\u017c by\u0142o te\u017c w tym ich \u015bwiecie co\u015b, co wisia\u0142o w powietrzu, katastrofa jaka\u015b\u2026 Prosz\u0119 spojrze\u0107 na to zdj\u0119cie, przecie\u017c oni nas tutaj strasz\u0105 tym, co ma nadej\u015b\u0107\u2026 Schulz wygl\u0105da, jakby w og\u00f3le nie chcia\u0142 na ten \u015bwiat patrze\u0107. Chocia\u017c min\u0119 ma rozbawion\u0105, a on rzadko przecie\u017c by\u0142 u\u015bmiechni\u0119ty\u2026<\/span><\/p>\n

J.R.: Czy mo\u017cna zaryzykowa\u0107 stwierdzenie, \u017ce Warszawa umia\u0142a wyzwoli\u0107 w Schulzu, cz\u0142owieku zakompleksionym i nietowarzyskim, chorobliwie nie\u015bmia\u0142ym, inn\u0105, bardziej rozrywkow\u0105 natur\u0119?<\/span><\/strong><\/p>\n

W.B<\/strong>.: On do Warszawy przyje\u017cd\u017ca\u0142 jak doMekki. Zdawa\u0142 sobie spraw\u0119, \u017ce w Drohobyczu nikt si\u0119 na tym, co on pisze i rysuje, do ko\u0144ca nie pozna. Chcia\u0142 tu zaistnie\u0107. Ale z drugiej strony poza Drohobyczem Schulz wsz\u0119dzie czu\u0142 si\u0119 obco. Przecie\u017c on nawet z Pary\u017ca, o kt\u00f3rym ca\u0142e \u017cycie marzy\u0142, uciek\u0142 po trzech tygodniach! Opowiada\u0142 p\u00f3\u017aniej, \u017ce to rozpustne miasto. By\u0142 zszokowany. Ka\u017cda metropolia go parali\u017cowa\u0142a. W mojej ksi\u0105\u017cce \u201eSchulz pod kluczem\u201d przytaczam wspomnienie Hanny Mortkowicz-Olczakowej, kt\u00f3ra spacerowa\u0142a raz z Schulzem i Gombrowiczem Szczygl\u0105. Szczygla by\u0142a ulic\u0105 \u015blep\u0105 i Schulz, znany ze swych licznych l\u0119k\u00f3w, dosta\u0142 tam strasznego ataku paniki. Poczu\u0142 si\u0119 jak w potrzasku. Wedle Mortkowicz-Olczakowej dla Schulza, tego \u2013 jak go nazywa \u2013 \u201eprowincjonalnego wizjonera\u201d, Warszawa by\u0142a r\u00f3wnie ob\u0142\u0105kana i niepoj\u0119ta jak dla niej i jej podobnych mroczne ulice jego wizyjnego miasta.<\/span><\/p>\n

J.R.: A jednak planowa\u0142 sw\u00f3j wymarzony roczny urlop sp\u0119dzi\u0107 w\u0142a\u015bnie w Warszawie.<\/span><\/strong><\/p>\n

W.B.<\/strong>: On tu mia\u0142 przecie\u017c zamieszka\u0107 na sta\u0142e, to mia\u0142o by\u0107 jego drugie, po Drohobyczu, miasto. Razem z narzeczon\u0105 J\u00f3zefin\u0105 Szeli\u0144sk\u0105 podj\u0119li ju\u017c decyzj\u0119 o przeprowadzce. Ona przyjecha\u0142a tu pierwsza, podj\u0119\u0142a nudn\u0105 prac\u0119 w GUS-ie i ca\u0142y czas na niego czeka\u0142a. Po latach w li\u015bcie do Jerzego Ficowskiego wspomina\u0142a: \u201eJe\u015bli poprzednio zale\u017ca\u0142o mi bardzo na wsp\u00f3lnym \u017cyciu w Warszawie, je\u015bli w tym celu podj\u0119\u0142am si\u0119 straszliwie nudnej, zab\u00f3jczej w swej nudzie pracy biurowej, to w\u0142a\u015bnie po to, by przyczyni\u0107 si\u0119 do materialnego ugruntowania naszego \u017cycia w Warszawie, co by\u0142o \u0142atwe i mo\u017cliwe (\u2026). Bruno przyje\u017cd\u017ca\u0142 dalej na \u015bwi\u0119ta, w roku 1936 przebywa\u0142 d\u0142u\u017cej, czuj\u0105c si\u0119 jednak fatalnie, na co wp\u0142yn\u0119\u0142a konieczno\u015b\u0107 podj\u0119cia decyzji przyj\u0119cia pracy w Warszawie, decyzji, do kt\u00f3rej zawsze by\u0142 w najg\u0142\u0119bszych swoich pok\u0142adach negatywnie nastawiony, czuj\u0105c, \u017ce tw\u00f3rczo\u015b\u0107 jego \u2013 ten jedyny sens jego \u017cycia \u2013 by\u0142a nierozerwalnie zwi\u0105zana z Drohobyczem\u201d. Tyle Szeli\u0144ska. Zwi\u0105zek si\u0119 oczywi\u015bcie rozlecia\u0142, bo Schulz zwleka\u0142 z przeprowadzk\u0105, zwleka\u0142 z przej\u015bciem na katolicyzm itd. Wszelkie powa\u017cniejsze decyzje \u017cyciowe go parali\u017cowa\u0142y.<\/span><\/p>\n

J.R.: W \u015bwietle tego, co pan w\u0142a\u015bnie powiedzia\u0142, jego wyprawa do Warszawy w 1933 r. zdaje si\u0119 by\u0107 wyczynem niemal brawurowym, szalonym. Przecie\u017c on tu jecha\u0142 w\u0142a\u015bciwie w ciemno, nikogo nie znaj\u0105c i licz\u0105c tylko zaledwie na szcz\u0119\u015bliwy traf, na spotkanie z Na\u0142kowsk\u0105.<\/span><\/strong><\/p>\n

W.B.<\/strong>: Przyjecha\u0142 poci\u0105giem \u201eDancing, narty, bridge\u201d, kt\u00f3ry kursowa\u0142 wtedy przez Drohobycz, i zatrzyma\u0142 si\u0119 przy Nowym \u015awiecie 33 w pensjonacie nale\u017c\u0105cym do rze\u017abiarki Magdaleny Gross. To by\u0142a Wielkanoc. Wiedzia\u0142, \u017ce Gross\u00f3wna przyja\u017ani si\u0119 z Na\u0142kowsk\u0105. Jedna z \u00f3wczesnych mieszkanek pensjonatu malarka Alicja Giangrande wspomina\u0142a po latach Schulza jako \u201ema\u0142ego, szarego, chaplinowatego cz\u0142owieczka\u201d, z kt\u00f3rego razem z w\u0142a\u015bcicielk\u0105 pod\u015bmiewa\u0142y si\u0119 nieco: \u201eGra pan w bridge\u2019a? A mo\u017ce pan je\u017adzi na nartach lub ta\u0144czy?\u201d. A on t\u0142umaczy\u0142, \u017ce przywi\u00f3z\u0142 ksi\u0105\u017ck\u0119, kt\u00f3r\u0105 w\u0142a\u015bnie sko\u0144czy\u0142, i chcia\u0142by, \u017ceby przeczyta\u0142 j\u0105 kto\u015b, kto si\u0119 na tym zna. Wed\u0142ug Giangrande przypar\u0142 w ko\u0144cu Gross\u00f3wn\u0119 do muru, m\u00f3wi\u0105c: \u201eM\u00f3j los zale\u017cy od pani. Wiem, \u017ce pani przyja\u017ani si\u0119 z Zofi\u0105 Na\u0142kowsk\u0105 i je\u017celi pani j\u0105 o to poprosi, zgodzi si\u0119 mnie przyj\u0105\u0107. Prosz\u0119, niech pani to zrobi i to od razu \u2013 mam tylko dzisiejsze popo\u0142udnie, wracam wieczorem tym samym poci\u0105giem, wi\u0119c nie mog\u0119 traci\u0107 czasu\u201d. Jeszcze tego samego dnia po spotkaniu Na\u0142kowska oddzwoni\u0142a, \u017ce jest to najbardziej sensacyjna rewelacja literacka, z jak\u0105 si\u0119 zetkn\u0119\u0142a, i \u017ce ju\u017c jutro zacznie omawia\u0107 warunki jej publikacji z wydawnictwem R\u00f3j. Na\u0142kowska doprowadzi p\u00f3\u017aniej nie tylko do wydania \u201eSklep\u00f3w cynamonowych\u201d. Stanie si\u0119 Schulza protektork\u0105, b\u0119dzie prowadzi\u0107 go nieomal za r\u0119k\u0119, prze\u017cywa\u0107 jego powodzenia i k\u0142opoty. B\u0119dzie si\u0119 w nim podkochiwa\u0107.<\/span><\/p>\n

J.R.: On te\u017c chyba mia\u0142 do niej s\u0142abo\u015b\u0107.<\/span><\/strong><\/p>\n

Czytaj dalej tu: Bruno Schulz: Geniusz z pejczem w teczce<\/a><\/strong><\/span><\/span><\/p>\n

\n
\n
\n
\n

twoje uwagi, linki, wlasne artykuly, lub wiadomosci przeslij do: webmaster@reunion68.com<\/a><\/span><\/span><\/strong><\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n

 <\/p>\n

\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Bruno Schulz: Geniusz z pejczem w teczce Joanna Roli\u0144ska Polski Chaplin czy maniakalny masochista, zagubiona pierdo\u0142a czy mo\u017ce geniusz wyprzedzaj\u0105cy epok\u0119? 70 lat temu zgin\u0105\u0142 w Drohobyczu, autor dw\u00f3ch ksi\u0105\u017cek i albumu z perwersyjnymi rysunkami. Joanna Roli\u0144ska: Na jedynym z zachowanych warszawskich zdj\u0119\u0107 Bruno Schulz ma u\u015bmiechni\u0119t\u0105 twarz i przys\u0142oni\u0119te r\u0119kami oczy. To s\u0142ynna \u2013 […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[4],"tags":[26,24],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/23773"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=23773"}],"version-history":[{"count":18,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/23773\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":23780,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/23773\/revisions\/23780"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=23773"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=23773"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=23773"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}