{"id":24302,"date":"2015-07-31T18:09:06","date_gmt":"2015-07-31T16:09:06","guid":{"rendered":"http:\/\/www.reunion68.se\/?p=24302"},"modified":"2015-07-31T08:46:42","modified_gmt":"2015-07-31T06:46:42","slug":"24302","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.reunion68.se\/?p=24302","title":{"rendered":"Jestem Polakiem z b\u00f3lem"},"content":{"rendered":"
\"\"<\/a>Jestem Polakiem z b\u00f3lem<\/a><\/strong><\/span><\/span><\/h5>\n

Katarzyna Markusz<\/strong><\/span><\/p>\n

\n

\"\"<\/p>\n

Samuel Willenberg, chocia\u017c mieszka w Izraelu, cz\u0119sto bywa w Polsce. Ma tu wielu przyjaci\u00f3\u0142 i znajomych. Mimo \u017ce ma ju\u017c 88 lat, wci\u0105\u017c jest bardzo zaj\u0119ty. Ci\u0105gle si\u0119 z kim\u015b spotyka, dzwoni, za\u0142atwia wa\u017cne sprawy, a nawet pisze kolejn\u0105 ksi\u0105\u017ck\u0119. Ka\u017cdego dnia, jak podkre\u015bla, wraca jednak pami\u0119ci\u0105 do czasu, kiedy by\u0142 wi\u0119\u017aniem obozu \u015bmierci w Treblince.<\/strong><\/span><\/p>\n

Perec Willenberg by\u0142 utalentowanym artyst\u0105 plastykiem. Organizowa\u0142 wystawy z Romanem Kramsztykiem, Stanis\u0142awem Wyspia\u0144skim, Jackiem Malczewskim i Leonem Wycz\u00f3\u0142kowskim. Jego najwi\u0119ksz\u0105 pasj\u0105 by\u0142o jednak tworzenie nowego \u017cydowskiego stylu w sztuce. – Poniewa\u017c w synagogach nie mo\u017cna by\u0142o malowa\u0107 twarzy, m\u00f3j ojciec postanowi\u0142 u\u017cy\u0107 hebrajskich liter – wspomina Samuel Willenberg, pokazuj\u0105c zdj\u0119cie, na kt\u00f3rym Perec Willenberg stoi na rusztowaniu tu\u017c po sufitem jednej z ozdabianych przez siebie synagog. – W czasie wojny, gdy m\u00f3j ojciec ukrywa\u0142 si\u0119 w Warszawie, udawa\u0142 niemow\u0119. Nie chcia\u0142, \u017ceby zdradzi\u0142 go niew\u0142a\u015bciwy akcent. Przed kim udawa\u0142? No, przecie\u017c nie przed Niemcami, kt\u00f3rym jego akcent by\u0142 ca\u0142kowicie oboj\u0119tny i nigdy nie rozpoznaliby, \u017ce rozmawiaj\u0105 z \u017bydem.<\/span><\/p>\n

Gdy Perec Willenberg ukrywa\u0142 si\u0119 we wrze\u015bniu 1944 roku w piwnicy domu przy ul. Marsza\u0142kowskiej 60, postanowi\u0142 nad drzwiami namalowa\u0107 g\u0142ow\u0119 Jezusa. W tle znalaz\u0142 si\u0119 krzy\u017c i napis “Jezu ufam Tobie”. Niekt\u00f3rzy twierdz\u0105, \u017ce to w\u0142a\u015bnie ten Jezus uratowa\u0142 budynek przed zniszczeniem w trakcie bombardowania. Perec u\u017cywa\u0142 wtedy fa\u0142szywego, aryjskiego nazwiska – Baltazar P\u0119kos\u0142awski. Jeszcze w czasie wojny zarabia\u0142 na \u017cycie maluj\u0105c obrazy o charakterze religijnym. Gdy po ucieczce z Treblinki Samuel odnalaz\u0142 ojca, ten powiedzia\u0142 mu: “Pomy\u015bl Samku, jakie dziwne s\u0105 koleje \u017cycia ludzkiego. Ja, kt\u00f3ry swoje \u017cycie po\u015bwi\u0119ci\u0142em na tworzeniu stylu \u017cydowskiego, stylizuj\u0105c hebrajskie litery. Ja, kt\u00f3ry malowa\u0142em synagogi, dekoruj\u0105c ich plafony w stworzonym przeze mnie stylu. Ja, kt\u00f3ry lubowa\u0142em si\u0119 w malowaniu typ\u00f3w \u017cydowskich, maluj\u0119 teraz Jezusy i Matki Boskie”. – Tato, ty nadal malujesz \u017byd\u00f3w – odpowiedzia\u0142 mu wtedy Samuel.<\/span><\/p>\n

Jezus Willenberga z piwnicy przy Marsza\u0142kowskiej mia\u0142 zosta\u0107 przeniesiony do nowego Muzeum Historii \u017byd\u00f3w Polskich. Ostatecznie znajdzie jednak swoje miejsce w Muzeum Powstania Warszawskiego.<\/span><\/p>\n

Samuel Willenberg pochodzi z Cz\u0119stochowy. Wspomina, \u017ce przed wojn\u0105 nie mia\u0142 tam do czynienia z incydentami o charakterze antysemickim. Nieco inaczej sytuacj\u0119 w mie\u015bcie ocenia\u0142 Herszl Szperling, kt\u00f3ry z cz\u0119stochowskiego getta trafi\u0142 do Treblinki, sk\u0105d r\u00f3wnie\u017c uciek\u0142 w czasie buntu wi\u0119\u017ani\u00f3w. – To miasto Szperlingowie znali dobrze – podkre\u015bla Mark Smith, autor “Treblinka Survivor” napisanej na podstawie wspomnie\u0144 Szperlinga. – Herszl i jego rodzina cz\u0119sto przyje\u017cd\u017cali tu ze swoimi wozami i ko\u0144mi na czwartkowy rynek, tak jak i setki innych handlarzy z okolicznych wiosek. Czasami Icchak, ojciec Herszla, przyje\u017cd\u017ca\u0142 sam ze zwierz\u0119tami lub zabiera\u0142 ze sob\u0105 Herszla, \u017ceby m\u00f3g\u0142 mu pomaga\u0107. Innym razem Gitel i Frumet (matka i siostra Herszla) do\u0142\u0105cza\u0142y do nich, co by\u0142o okazj\u0105 do odwiedzenia krewnych. Wed\u0142ug spisu powszechnego w Cz\u0119stochowie w tamtym czasie mieszka\u0142o wielu Szperling\u00f3w i Goldberg\u00f3w – to nazwisko panie\u0144skie Gitel. Rynek odbywa\u0142 si\u0119 tu w ka\u017cdy czwartek z konkretnego powodu – aby \u017bydzi, kt\u00f3rzy w znacznej mierze zajmowali si\u0119 handlem mogli przygotowa\u0107 si\u0119 na szabas nast\u0119pnego dnia. Klientami Icchaka byli handlarze ko\u0144mi i koszerni rze\u017anicy, kupuj\u0105cy towar wprost od niego na rynku, na kt\u00f3rym znajdowa\u0142a si\u0119 nawet koszerna rze\u017ania. Gitel cz\u0119sto kupowa\u0142a tu produkty na rodzinny szabat i p\u00f3\u017anym popo\u0142udniem wraca\u0142a do K\u0142obucka, w kt\u00f3rym mieszkali, z du\u017c\u0105 ilo\u015bci\u0105 pakunk\u00f3w. Handel nie odbywa\u0142 si\u0119 jedynie wtedy, gdy jego termin pokrywa\u0142 si\u0119 z katolickimi \u015bwi\u0119tami. Biznes rozkr\u0119ca\u0142 si\u0119 na dobre wraz z pielgrzymami, kt\u00f3rzy przybywali z ka\u017cdej cz\u0119\u015bci Polski, aby zobaczy\u0107 Czarn\u0105 Madonn\u0119; z nimi przybywali r\u00f3wnie\u017c fanatycy, kt\u00f3rzy atakowali \u017byd\u00f3w, b\u0119d\u0105c pod wp\u0142ywem wypitej w\u00f3dki oraz demonicznych kaza\u0144 katolickich ksi\u0119\u017cy. Ca\u0142y ten odwieczny tryb \u017cycia zosta\u0142 zniszczony przez niemieck\u0105 inwazj\u0119.<\/span><\/p>\n

Sytuacja cz\u0119stochowskich \u017byd\u00f3w zmieni\u0142a si\u0119 znacznie po wybuchu wojny. W United States Holocaust Memorial Museum w Waszyngtonie znajduj\u0105 si\u0119 zdj\u0119cia pochodz\u0105ce z albumu jednego z cz\u0142onk\u00f3w Wehrmachtu. Na jednej z tych fotografii wida\u0107 grup\u0119 \u017byd\u00f3w stoj\u0105cych z podniesionymi do g\u00f3ry r\u0119koma na ulicy Stra\u017cackiej w Cz\u0119stochowie. Obecni tam \u017co\u0142nierze zaganiaj\u0105 kolejne ofiary do tej grupy. Jeden z Niemc\u00f3w spogl\u0105da spokojnie w stron\u0119 aparatu i u\u015bmiecha si\u0119. Scena ta rozegra\u0142a si\u0119 na pocz\u0105tku wrze\u015bnia 1939 r.<\/span><\/p>\n

Samuel Willenberg ch\u0119tnie dzieli si\u0119 swoimi wspomnieniami. Opowiada o \u017cyciu w Cz\u0119stochowie, sytuacji po rozpocz\u0119ciu wojny, pobycie w obozie w Treblince. – O, tu pani dotknie – pokazuje mi miejsce na swoich plecach. – Czuje pani dziur\u0119? To od kuli.<\/span><\/p>\n

Na pocz\u0105tku wojny 16-letni Samuel wst\u0105pi\u0142 do wojska. Chcia\u0142 broni\u0107 swojej ojczyzny. Walczy\u0142 nie tylko z Niemcami, ale r\u00f3wnie\u017c Armi\u0105 Czerwon\u0105. Wzi\u0105\u0142 udzia\u0142 w potyczce w okolicach Che\u0142ma. – Gdy jechali\u015bmy poci\u0105giem, nagle pad\u0142 strza\u0142 – wspomina. – Na szcz\u0119\u015bcie nie dozna\u0142em powa\u017cnych uszkodze\u0144. Najpierw le\u017ca\u0142em w szpitalu, p\u00f3\u017aniej opiekowa\u0142a si\u0119 mn\u0105 w domu matka.<\/span><\/p>\n

Samuel Willenberg przyznaje, \u017ce nie ma dnia, aby nie my\u015bla\u0142 o swoich wojennych prze\u017cyciach. Te wspomnienia s\u0105 z nim przez ca\u0142y czas. Za ka\u017cdym razem, gdy wspomina swoje siostry, w jego oczach pojawiaj\u0105 si\u0119 \u0142zy. Ostatni raz widzia\u0142 It\u0119 i Tamar\u0119 w Cz\u0119stochowie, gdzie Samuel z matk\u0105 i siostrami, udaj\u0105c pielgrzym\u00f3w, wynaj\u0119li pok\u00f3j. Wkr\u00f3tce matka z synem musieli jecha\u0107 do Opatowa po troch\u0119 rzeczy i \u015brodk\u00f3w do \u017cycia. Gdy wr\u00f3cili, okaza\u0142o si\u0119, \u017ce dziewczynki zosta\u0142y zabrane przez Niemc\u00f3w. “Stali\u015bmy przy drzwiach w tym mrocznym i cuchn\u0105cym korytarzu i nie wiedzieli\u015bmy, co mamy zrobi\u0107 ze sob\u0105. U\u015bwiadomili\u015bmy sobie, \u017ce ja straci\u0142em siostry, a mama swoje dwie c\u00f3rki. Patrzyli\u015bmy na siebie w niemej rozpaczy, bezradnie, nie wiedz\u0105c dok\u0105d p\u00f3j\u015b\u0107, do kogo zwr\u00f3ci\u0107 si\u0119 o pomoc” – wspomina ten dzie\u0144 w swojej ksi\u0105\u017cce “Bunt w Treblince”.<\/span>
\n P\u00f3\u017aniej, b\u0119d\u0105c ju\u017c w obozie \u015bmierci, Samuel Willenberg zajmowa\u0142 si\u0119 sortowaniem odzie\u017cy. Pewnego dnia w\u015br\u00f3d sterty ubra\u0144 zauwa\u017cy\u0142 palto swojej siostry. – Tamara uros\u0142a i palto zrobi\u0142o si\u0119 za kr\u00f3tkie – wspomina. – Mama doszy\u0142a jej wi\u0119c takie zielone paski materia\u0142u na r\u0119kawach. To w\u0142a\u015bnie dzi\u0119ki temu pozna\u0142em jej palto.<\/span>
\n Wtedy Willenberg zrozumia\u0142, \u017ce jego siostry z cz\u0119stochowskiego wi\u0119zienia zosta\u0142y przewiezione do obozu w Treblince. Tutaj zgin\u0119\u0142y.<\/span><\/p>\n

– W Polsce wi\u0119cej m\u00f3wi si\u0119 o Holocau\u015bcie ni\u017c w Izraelu – uwa\u017ca Samuel Willenberg. – To wszystko przecie\u017c w\u0142a\u015bnie tu si\u0119 odbywa\u0142o. Wszyscy wiedz\u0105, co to Treblinka, O\u015bwi\u0119cim. Wprawdzie na meczach niekt\u00f3rzy krzycz\u0105 co\u015b o \u017bydach, np na Widzew, kt\u00f3ry z \u017bydami nie ma nic wsp\u00f3lnego. Co ja mog\u0119 na to powiedzie\u0107? R\u0119ce opadaj\u0105. Cz\u0142owiek chce kocha\u0107 Polsk\u0119, bo tu si\u0119 urodzi\u0142, a okazuje si\u0119, \u017ce nawet ten ma\u0142y pomnik w Jedwabnem komu\u015b przeszkadza\u0142. Takie rzeczy wynikaj\u0105 z braku kultury.<\/span><\/p>\n

Samuel Willenberg wraz z rodzin\u0105 mieszka w Izraelu. Cz\u0119sto przyje\u017cd\u017ca do Polski, ale nie chcia\u0142by mieszka\u0107 tu na sta\u0142e. – Podziwiam wszystkich \u017byd\u00f3w, kt\u00f3rzy tu jeszcze siedz\u0105 – wyznaje. – Przecie\u017c istnieje Izrael to trzeba tam jecha\u0107. Dobrze si\u0119 czuj\u0119 w Polsce, cz\u0119sto tu przyje\u017cd\u017cam, ale nie wyobra\u017cam sobie, \u017ce mia\u0142bym tu \u017cy\u0107, mieszka\u0107 na sta\u0142e. Dlatego podziwiam wszystkich \u017byd\u00f3w, kt\u00f3rzy \u017cyj\u0105 w Polsce. Izrael to nasza ojczyzna, zreszt\u0105 jedna z najpi\u0119kniejszych. Cz\u0142owiek mo\u017ce tam si\u0119 czu\u0107 stuprocentowym obywatelem.<\/span><\/p>\n

Podczas ostatniej wizyty w Warszawie Willenbergowie wzi\u0119li udzia\u0142 w koncercie ko\u0144cz\u0105cym Festiwal Singera. – Byli tam r\u00f3wnie\u017c Polacy, bili brawa, Go\u0142da Tencer otrzyma\u0142a podzi\u0119kowania, ale jaka to garstka przysz\u0142a. Mo\u017ce tysi\u0119czna cz\u0119\u015b\u0107 Warszawy. Ja \u017cyj\u0119 w Izraelu, bo jestem \u017bydem – podkre\u015bla Samuel Willenberg. – Polska nie jest krajem dobrym dla \u017byd\u00f3w i nigdy nie b\u0119dzie. My\u015bmy prze\u017cyli Holocaust i dlatego jeste\u015bmy tak silni. Je\u015bli padnie Izrael, padnie ca\u0142a Europa.<\/span><\/p>\n

Samuel Willenberg ma polskie obywatelstwo. – Jestem Polakiem, ale Polakiem z b\u00f3lem, bo walczy\u0142em w 1939 r., p\u00f3\u017aniej w Powstaniu Warszawskim oraz w Puszczy Kampinoskiej. I co z tego? Na ulicy wprawdzie nie s\u0142yszy si\u0119 krzyk\u00f3w, czy zaczepek, ale co wezm\u0119 gazet\u0119 do r\u0119ki to czytam o antysemityzmie. Kocham Polsk\u0119. Kocham polskie lasy. Jak na nie patrz\u0119 to zaraz si\u0119 zastanawiam, czy dobrze by\u0142oby si\u0119 tu ukry\u0107, czy nie. W Izraelu mam moje wnuki, ale wspomnienia z mojej m\u0142odo\u015bci mam tu – w Polsce. Kiedy chodz\u0119 ulicami na ka\u017cdym kroku rozpoznaj\u0119 znajome miejsca – by\u0142em na tej ulicy, w tamtym lesie, tu by\u0142a gorzelnia, a tam walczy\u0142em na barykadzie. Chodz\u0119 wi\u0119c i wspominam. Spotykam si\u0119 te\u017c z kolegami z Powstania. Oni zawsze wiedzieli, \u017ce jestem \u017bydem. Wszyscy w AK wiedzieli.<\/span><\/p>\n

\n
\n
\n
\n

twoje uwagi, linki, wlasne artykuly, lub wiadomosci przeslij do: webmaster@reunion68.com<\/a><\/span><\/span><\/strong><\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n

 <\/p>\n

\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Jestem Polakiem z b\u00f3lem Katarzyna Markusz Samuel Willenberg, chocia\u017c mieszka w Izraelu, cz\u0119sto bywa w Polsce. Ma tu wielu przyjaci\u00f3\u0142 i znajomych. Mimo \u017ce ma ju\u017c 88 lat, wci\u0105\u017c jest bardzo zaj\u0119ty. Ci\u0105gle si\u0119 z kim\u015b spotyka, dzwoni, za\u0142atwia wa\u017cne sprawy, a nawet pisze kolejn\u0105 ksi\u0105\u017ck\u0119. Ka\u017cdego dnia, jak podkre\u015bla, wraca jednak pami\u0119ci\u0105 do czasu, […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[6],"tags":[26,24],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/24302"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=24302"}],"version-history":[{"count":10,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/24302\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":24306,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/24302\/revisions\/24306"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=24302"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=24302"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=24302"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}