{"id":24498,"date":"2015-08-09T18:09:29","date_gmt":"2015-08-09T16:09:29","guid":{"rendered":"http:\/\/www.reunion68.se\/?p=24498"},"modified":"2015-08-07T07:40:20","modified_gmt":"2015-08-07T05:40:20","slug":"24498","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.reunion68.se\/?p=24498","title":{"rendered":"G\u0119si\u00f3wka – wi\u0119zienie i ob\u00f3z przy ul. G\u0119siej"},"content":{"rendered":"
\"\"<\/a>G\u0119si\u00f3wka – wi\u0119zienie i ob\u00f3z przy ul. G\u0119siej<\/a><\/strong><\/span><\/h5>\n

Autorzy: Krzysztof Bielawski, Gedeon, izrael.badacz.org<\/a> <\/span><\/strong><\/span><\/p>\n

\n
\"\"

Tablica pami\u0105tkowa (ul. Anielewicza 34)<\/p><\/div>\n

Podczas drugiej wojny \u015bwiatowej w dawnym wi\u0119zieniu wojskowym przy ul. G\u0119siej 24 nazi\u015bci utworzyli centralny areszt getta (Zentralarrest fuer juedischen Wohnbezirk), formalnie podporz\u0105dkowany warszawskiemu Judenratowi.<\/span><\/strong><\/p>\n

Kompleks wi\u0119zienny sk\u0142ada\u0142 si\u0119 z kilku budynk\u00f3w, po\u0142o\u017conych pomi\u0119dzy ulicami: Zamenhofa, G\u0119si\u0105 (obecnie ul. M. Anielewicza) i Lubeckiego. Opr\u00f3cz \u017byd\u00f3w osadzano tu tak\u017ce osoby narodowo\u015bci romskiej. W celach mog\u0105cych pomie\u015bci\u0107 \u0142\u0105cznie oko\u0142o trzystu os\u00f3b, zamykano nawet powy\u017cej dw\u00f3ch tysi\u0119cy wi\u0119\u017ani\u00f3w. W wyniku przepe\u0142nienia cel, katastrofalnych warunk\u00f3w sanitarnych, g\u0142odu i chor\u00f3b wielu aresztant\u00f3w umiera\u0142o. Ludwik Hirszfeld w ksi\u0105\u017cce “Historia jednego \u017cycia” tak wspomina wi\u0119zienie: “Jako przewodnicz\u0105cy Rady Zdrowia chodzi\u0142em do wi\u0119zienia na G\u0119siej. Przeznaczone przed wojn\u0105 na 200-30 os\u00f3b mie\u015bci\u0142o 1.200. Z lewej strony mniejsze cele dla inteligencji po 8-10 os\u00f3b, maj\u0105 zakratowane okno. Cele dla proletariatu maj\u0105 tylko ma\u0142e okienka pod sufitem. T\u0142ok – nie ma miejsca by usi\u0105\u015b\u0107 ani tym bardziej po\u0142o\u017cy\u0107 si\u0119. Wi\u0119\u017aniowie dusz\u0105 si\u0119, umieraj\u0105 wskutek zatrucia dwutlenkiem w\u0119gla”.<\/span><\/p>\n

Na terenie aresztu dokonywano egzekucji. Na jednym z trzech dziedzi\u0144c\u00f3w wi\u0119ziennych ofiary by\u0142y przywi\u0105zywane do s\u0142upk\u00f3w, a nast\u0119pnie rozstrzeliwane przez funkcjonariuszy policji granatowej. Przytoczmy tu fragment wydanej w 1942 r. ksi\u0105\u017cki “Likwidacja ghetta warszawskiego” autorstwa Antoniego Szymanowskiego: “\u015aroda, 5 VIII. Wi\u0119zienie \u017cydowskie przy ul. G\u0119siej zosta\u0142o opr\u00f3\u017cnione pierwszego bodaj\u017ce dnia “akcji”. Obecnie jest terenem codziennych masowych egzekucyj, masakry starc\u00f3w, chorych, u\u0142omnych kalek, jednym s\u0142owem “szmelcu”, kt\u00f3rego nawet wozi\u0107 do Treblinki nie warto. Codziennie ginie tam 50-80 os\u00f3b”. W lipcu 1942 r. Niemcy wywie\u017ali z aresztu grup\u0119 110 os\u00f3b i nast\u0119pnie zg\u0142adzili ich w Babicach.<\/span><\/p>\n

Wi\u0119zienie zosta\u0142o oficjalnie zlikwidowane w dniu 19 kwietnia 1943 r.. Na terenach wzd\u0142u\u017c ul. G\u0119siej, od ul. Zamenhofa do ul. Okopowej Niemcy utworzyli fili\u0119 obozu na Majdanku. Osadzono w nim grup\u0119 \u017byd\u00f3w, w tym tak\u017ce przesiedle\u0144c\u00f3w z kraj\u00f3w Europy Zachodniej, mi\u0119dzy innymi z Belgii, Holandii, Niemiec, Austrii. Wi\u0119\u017aniowie byli wykorzystywani do prac na terenie zniszczonego getta – wyszukiwania w ruinach kosztowno\u015bci i rozbi\u00f3rki dom\u00f3w. W obozie od wiosny 1944 roku masowo rozstrzeliwano skaza\u0144c\u00f3w przywiezionych z pobliskiego wi\u0119zienia przy Pawiej, tak zwanego Pawiaka. Zw\u0142oki palono na miejscu.<\/span><\/p>\n

Po wybuchu Powstania Warszawskiego, w dniu 5 sierpnia 1944 r. \u017co\u0142nierze kompanii AK “Giewont” z harcerskiego batalionu “Zo\u015bka” po trwaj\u0105cym p\u00f3\u0142torej godziny natarciu, opanowali ob\u00f3z i uwolnili 348 przetrzymywanych tam wi\u0119\u017ani\u00f3w. Cz\u0119\u015b\u0107 z nich – mi\u0119dzy innymi Henryk Lederman i Dawid Goldman ps. Gutek – przy\u0142\u0105czy\u0142a si\u0119 do powsta\u0144c\u00f3w i kontynuowa\u0142a walk\u0119 z okupantem.<\/span><\/p>\n

Julian Grzesik w ksi\u0105\u017cce zatytu\u0142owanej “Zag\u0142ada \u017byd\u00f3w 1939-1945” tak opisa\u0142 wyzwolenie obozu: “\u017bydowscy wi\u0119\u017aniowie us\u0142yszeli detonacje, a\u017c baraki zatrz\u0119s\u0142y si\u0119 w posadach. Zrobi\u0142o si\u0119 ca\u0142kiem ciemno i nast\u0105pi\u0142a przera\u017caj\u0105ca cisza przerwana nie niemieck\u0105, lecz polsk\u0105 mow\u0105. By\u0142o pytanie: “Ch\u0142opcy kim jeste\u015bcie?”. Odpowied\u017a brzmia\u0142a: “Jeste\u015bmy \u017bydami!”. Uwi\u0119zieni us\u0142yszeli: “Jeste\u015bcie wolni!”. Taboretami zacz\u0119to wybija\u0107 szyby okien i wydostawa\u0107 si\u0119 na zewn\u0105trz. Potem w euforii uwolnieni \u017bydzi zacz\u0119li biega\u0107 po placu i krzycze\u0107 a\u017c do ochrypni\u0119cia: “Niech \u017cyje Polska!”. (….) Jakub Wi\u015bnia, osadzony na Pawiaku, w tak zwanej “\u00f3semce – \u017cydowskiej celi \u015bmierci”, potem w “G\u0119si\u00f3wce” zapisa\u0142 rozmow\u0119 z jednym oficerem “Zo\u015bki”. Ten zapyta\u0142 go: sk\u0105d pochodzi, czy ma rodzin\u0119 i co zamierza robi\u0107 dalej. Odpowied\u017a o rodzinie by\u0142a z g\u00f3ry do przewidzenia. Utraci\u0142 wszystkich, straci\u0142 nadziej\u0119, ale pragnie z ca\u0142ego serca wzi\u0105\u0107 udzia\u0142 w powstaniu. I w taki oto spos\u00f3b on, \u017byd Jakub Wi\u015bnia i jego towarzysze znale\u017ali si\u0119 w batalionie”.<\/em><\/span><\/span><\/p>\n

Grupa oko\u0142o 50 by\u0142ych wi\u0119\u017ani\u00f3w G\u0119si\u00f3wki – \u017byd\u00f3w greckich, rumu\u0144skich i w\u0119gierskich – zgin\u0119\u0142a z r\u0105k Niemc\u00f3w oko\u0142o 6 sierpnia 1944 r. w sk\u0142adzie narz\u0119dzi rolniczych fabryki Kirchmayera i Marczewskiego przy ul. Wolskiej 79\/81[1.1].<\/span><\/p>\n

Po wojnie na \u015bcianie bloku przy ul. Anielewicza 34 ods\u0142oni\u0119to tablic\u0119 pami\u0105tkow\u0105 z napisem o tre\u015bci: “5 sierpnia 1944 roku harcerski batalion ‘Zo\u015bka’ zgrupowania ‘Rados\u0142aw’ Armii Krajowej zdoby\u0142 niemiecki ob\u00f3z koncentracyjny ‘G\u0119si\u00f3wka’ i uwolni\u0142 348 wi\u0119\u017ani\u00f3w \u017byd\u00f3w obywateli r\u00f3\u017cnych kraj\u00f3w Europy. Wielu z nich walczy\u0142o i poleg\u0142o w Powstaniu Warszawskim”.<\/span><\/p>\n

\n
\n
\n
\n

twoje uwagi, linki, wlasne artykuly, lub wiadomosci przeslij do: webmaster@reunion68.com<\/a><\/span><\/span><\/strong><\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n

 <\/p>\n

\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

G\u0119si\u00f3wka – wi\u0119zienie i ob\u00f3z przy ul. G\u0119siej Autorzy: Krzysztof Bielawski, Gedeon, izrael.badacz.org Podczas drugiej wojny \u015bwiatowej w dawnym wi\u0119zieniu wojskowym przy ul. G\u0119siej 24 nazi\u015bci utworzyli centralny areszt getta (Zentralarrest fuer juedischen Wohnbezirk), formalnie podporz\u0105dkowany warszawskiemu Judenratowi. Kompleks wi\u0119zienny sk\u0142ada\u0142 si\u0119 z kilku budynk\u00f3w, po\u0142o\u017conych pomi\u0119dzy ulicami: Zamenhofa, G\u0119si\u0105 (obecnie ul. M. Anielewicza) i […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[4],"tags":[26,24],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/24498"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=24498"}],"version-history":[{"count":14,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/24498\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":24503,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/24498\/revisions\/24503"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=24498"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=24498"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=24498"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}