{"id":24654,"date":"2015-08-10T18:00:30","date_gmt":"2015-08-10T16:00:30","guid":{"rendered":"http:\/\/www.reunion68.se\/?p=24654"},"modified":"2015-08-06T17:13:20","modified_gmt":"2015-08-06T15:13:20","slug":"24654","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.reunion68.se\/?p=24654","title":{"rendered":"Re\u017cim z brod\u0105"},"content":{"rendered":"
\"\"<\/a>Re\u017cim z brod\u0105<\/a><\/strong><\/span><\/h5>\n

Adam Szostkiewicz<\/strong><\/span><\/p>\n

\n
\"Brodacz

Brodacz w czerni nie by\u0142 entuzjast\u0105 niczego co zachodnie. Nosi\u0142 tytu\u0142 ajatollaha, czyli \u201eznaku Boga\u201d. zongo69\/Flickr CC by SA<\/p><\/div>\n

Brodaci m\u0119\u017cczy\u017ani w czarnych szatach. Duchowni szyiccy \u2013 ojcowie i nadzorcy czarnej rewolucji, kt\u00f3ra \u2013 ku zaskoczeniu Zachodu \u2013 w 1979 r. zmiot\u0142a prozachodni re\u017cim szacha Pahlawiego.<\/strong><\/span><\/p>\n

[Artyku\u0142 zosta\u0142 opublikowany w POLITYCE w lutym 2009 r.]<\/strong><\/em><\/span><\/p>\n

Taki by\u0142 niespodziewany, a brzemienny w konsekwencje, koniec bia\u0142ej rewolucji, czyli odg\u00f3rnej modernizacji Iranu prowadzonej przez szacha. Wtedy, w epoce dw\u00f3ch blok\u00f3w, zachodniego i radzieckiego, ma\u0142o kto przej\u0105\u0142 si\u0119 brodatym klerem przejmuj\u0105cym w\u0142adz\u0119 polityczn\u0105 w wielkim kraju wa\u017cnego regionu \u015bwiata.<\/span><\/p>\n

Wszystko lepsze ni\u017c czerwona, czyli komunistyczna, rewolucja i kontrola Moskwy nad Iranem, my\u015blano w wielu stolicach zachodnich, z Waszyngtonem na czele. Ma\u0142o kto zauwa\u017cy\u0142, \u017ce do tej strategicznej gry w kolory dochodzi jeszcze jeden \u2013 zielony, kolor islamu. \u017be rewolucja w Iranie otwiera ca\u0142kiem nowy rozdzia\u0142 w historii \u015bwiata muzu\u0142ma\u0144skiego. \u017be stanie si\u0119 inspiracj\u0105 dla ekstremist\u00f3w muzu\u0142ma\u0144skich. \u017be pomo\u017ce nieprzewidywanemu wcze\u015bniej renesansowi religii islamskiej i jej nowoczesnej politycznej reinterpretacji.<\/span><\/p>\n

Lud nie okaza\u0142 szachowi wdzi\u0119czno\u015bci za reformy finansowane z eksportu ropy. Szach reformowa\u0142, ale pod przymusem. Tak jak Kemal Pasza w Turcji, po przegranej wojnie i upadku imperium, kaza\u0142 niszczy\u0107 tradycyjne instytucje spo\u0142eczne; kobietom odebra\u0142 czador, m\u0119\u017cczyznom bazar. To mog\u0142o si\u0119 podoba\u0107 zapatrzonym w Zach\u00f3d elitom, nie przeszkadza\u0142o te\u017c opozycyjnej lewicy, zw\u0142aszcza komunistom, ale w masach budzi\u0142o zgroz\u0119 i op\u00f3r. Lewica za\u015b nienawidzi\u0142a zachodnich sojusznik\u00f3w szacha, przede wszystkim Ameryki. Gotowa by\u0142a sprzymierzy\u0107 si\u0119 z brodaczami w czerni dla obalenia rz\u0105du, kt\u00f3ry uwa\u017ca\u0142a za wasala zachodniego imperializmu.<\/span><\/p>\n

Brodacze nie zachwycaj\u0105<\/strong><\/span><\/p>\n

W obliczu narastaj\u0105cych protest\u00f3w znienawidzony Pahlawi uszed\u0142 na wygnanie. Ale natura, tak\u017ce polityki, nie znosi pr\u00f3\u017cni. Szach wyjecha\u0142 w styczniu, a ju\u017c 1 lutego 1979 r. z Francji przyby\u0142 do ojczyzny Ruhollah Chomeini. W Iranie, gdzie obok szyickiej wi\u0119kszo\u015bci \u017cyj\u0105 liczne mniejszo\u015bci etniczne i kulturowe, nie wszyscy kochali tego duchownego dostojnika. Ale w Teheranie witano go entuzjastycznie. Francja, wierna prawom cz\u0142owieka, udziela\u0142a mu przez lata azylu politycznego, nie wnikaj\u0105c w jego pogl\u0105dy na zachodni\u0105 demokracj\u0119. A brodacz w czerni nie by\u0142 entuzjast\u0105 niczego co zachodnie. Nosi\u0142 tytu\u0142 ajatollaha, czyli \u201eznaku Boga\u201d. I by\u0142 nim dla ira\u0144skich szyit\u00f3w. Tydzie\u0144 po powrocie Chomeini przej\u0105\u0142 w\u0142adz\u0119 nie tylko duchow\u0105, lecz i \u015bwieck\u0105.<\/span><\/p>\n

Pod koniec marca w Iranie odby\u0142o si\u0119 referendum. Wed\u0142ug oficjalnych danych, niczym w radzieckich demokracjach ludowych, 97 proc. g\u0142osuj\u0105cych zgodzi\u0142o si\u0119, by Iran z dziedzicznej monarchii konstytucyjnej zosta\u0142 przemianowany i przebudowany na republik\u0119 islamsk\u0105. W listopadzie rewolucjoni\u015bci zaj\u0119li ambasad\u0119 ameryka\u0144sk\u0105 w Teheranie i wzi\u0119li kilkudziesi\u0119ciu zak\u0142adnik\u00f3w. Sz\u0142o o to, by wymusi\u0107 powr\u00f3t do Iranu szacha, kt\u00f3ry leczy\u0142 si\u0119 w szpitalu w Nowym Jorku. Rewolucjoni\u015bci szykowali szachowi proces pokazowy. Obalony cesarz trafi\u0142 ostatecznie nie pod rewolucyjny trybuna\u0142 w Teheranie, lecz do Egiptu, gdzie zmar\u0142 w lipcu 1980 r.<\/span><\/p>\n

Ameryka, nie mog\u0105c doczeka\u0107 si\u0119 zwolnienia zak\u0142adnik\u00f3w i przerwania niezgodnej z prawem mi\u0119dzynarodowym okupacji swej ambasady, podj\u0119\u0142a nieudan\u0105 pr\u00f3b\u0119 odbicia jej si\u0142\u0105. Zak\u0142adnik\u00f3w zwolniono po 444 dniach, akurat kiedy urz\u0105d prezydenta Ameryki obejmowa\u0142 Ronald Reagan. Ale stosunk\u00f3w wzajemnych do dzi\u015b nie odbudowano. W propagandzie ira\u0144skiej Stany s\u0105 nazywane Wielkim Szatanem, a Izrael \u2013 najwa\u017cniejszy sojusznik Waszyngtonu w regionie \u2013 Ma\u0142ym.<\/span><\/p>\n

Brodacze w czerni uznali, \u017ce ich rewolucja musi mie\u0107 wroga zewn\u0119trznego. Nic tak bowiem nie konsoliduje spo\u0142ecze\u0144stwa jak w\u0142a\u015bnie zagro\u017cenie zewn\u0119trzne. Tym wrogiem przez prawie 10 pierwszych lat rewolucji by\u0142 laicki Irak Saddama Husajna, z kt\u00f3rym Iran stoczy\u0142 krwaw\u0105 wyniszczaj\u0105c\u0105 wojn\u0119 (wtedy Amerykanie wspierali Saddama, bo wr\u00f3g naszego wroga jest naszym przyjacielem). Ale przede wszystkim wrogiem by\u0142a Ameryka, a z ni\u0105 ca\u0142y Zach\u00f3d, jego system warto\u015bci. Tak rewolucja islamska w Iranie torowa\u0142a drog\u0119 dzisiejszemu pokoleniu islamist\u00f3w, mobilizuj\u0105cych muzu\u0142man\u00f3w do walki z Zachodem pod zielonym sztandarem Proroka.<\/span><\/p>\n

Ale to wiemy dzisiaj. 30 lat temu \u015bwiat by\u0142 zafascynowany rewolucj\u0105 mu\u0142\u0142\u00f3w. Ka\u017cda rewolucja ma sw\u00f3j patos, nawet je\u015bli oznacza zmian\u0119 na gorsze. W \u015bwiecie podzielonym na bloki czarna rewolucja ira\u0144ska mog\u0142a si\u0119 wydawa\u0107 znakiem nadziei, \u017ce ten podzia\u0142 nie jest wieczny. Tak patrzono na Iran w krajach pod kontrol\u0105 radzieck\u0105: je\u015bli oni mogli si\u0119 wyrwa\u0107 spod kurateli szacha i jego pot\u0119\u017cnych sojusznik\u00f3w zachodnich, to mo\u017ce kiedy\u015b i my wybijemy si\u0119 na suwerenno\u015b\u0107, zrzucaj\u0105c jarzmo socjalizmu.<\/span><\/p>\n

Ryszard Kapu\u015bci\u0144ski, kt\u00f3ry pojecha\u0142 wtedy do Iranu jako korespondent i zbiera\u0142 materia\u0142 do s\u0142ynnego \u201eSzachinszacha\u201d, uzna\u0142 wydarzenia ira\u0144skie za ostatni\u0105 wielk\u0105 rewolucj\u0119 XX w. i widzia\u0142 w niej pewn\u0105 analogi\u0119 do innego pot\u0119\u017cnego ruchu spo\u0142ecznego na rzecz sprawiedliwo\u015bci i praw cz\u0142owieka \u2013 naszej Solidarno\u015bci. Ale wyczuwa\u0142 tak\u017ce, \u017ce rewolucja wytraca impet i wkr\u00f3tce zacznie przynosi\u0107 rozczarowania.<\/span><\/p>\n

Na Zachodzie liczni lewicuj\u0105cy intelektuali\u015bci wprawdzie nie zachwycali si\u0119 brodaczami, ale cieszyli z upadku szacha, bo widzieli w nim cios zadany Ameryce. G\u0142o\u015bny francuski filozof Michel Foucault poszed\u0142 jeszcze dalej. Jak Kapu\u015bci\u0144ski, pojecha\u0142 do Iranu w momencie rewolucyjnego apogeum, a wcze\u015bniej, jeszcze we Francji, spotka\u0142 si\u0119 z Chomeinim. Francuza zachwyci\u0142o, \u017ce brodacze robi\u0105 polityk\u0119 duchow\u0105, wyzwalaj\u0105c ogromn\u0105 kreatywn\u0105 energi\u0119 spo\u0142eczn\u0105. Prorokowa\u0142 \u2013 cz\u0119\u015bciowo trafnie \u2013 \u017ce rewolucja ira\u0144ska stanie si\u0119 wzorem uniwersalnym dla si\u0142 redefiniuj\u0105cych islam do cel\u00f3w walki ideologicznej ze \u015bwiatem zachodnim, do kt\u00f3rego, z ich punktu widzenia, zalicza si\u0119 tak\u017ce blok radziecki.<\/span><\/p>\n

Czarna i czerwona rewolucja<\/strong><\/span><\/p>\n

Jakby na potwierdzenie Sowieci zorganizowali w 1979 r. pucz w Afganistanie, a nowe w\u0142adze poprosi\u0142y ich o \u201ebratni\u0105 pomoc\u201d. Rosjanie, niepewni, jak ostatecznie potocz\u0105 si\u0119 sprawy w Iranie, woleli przej\u0105\u0107 kontrol\u0119 przynajmniej nad Afganistanem. W ko\u0144cu wycofali si\u0119 z Afganistanu, a w po\u0142owie lat 90. do w\u0142adzy doszli tam talibowie. Zaprowadzili porz\u0105dek jeszcze bardziej surowy ni\u017c brodacze w Iranie, ale po d\u0142ugich latach wojennego chaosu byli witani z otwartymi r\u0119koma. \u017bycie cofn\u0119\u0142o si\u0119 o ca\u0142e wieki. W Iranie ajatollah\u00f3w do tak radykalnego zwrotu nie dosz\u0142o. Ale w obu przypadkach mo\u017cna m\u00f3wi\u0107 o ostrzegawczej lekcji dla reformist\u00f3w. Kto si\u0142\u0105 i odg\u00f3rnie chce radykalnie modernizowa\u0107 kraj, sko\u0144czy jak szach Pahlawi lub komuni\u015bci afga\u0144scy.<\/span><\/p>\n

Co nie znaczy, \u017ce rewolucja ira\u0144ska osi\u0105gn\u0119\u0142a swe cele. Przeciwnie, czarna rewolucja dzieli los czerwonych: jeszcze trzyma w\u0142adz\u0119, ale ju\u017c przegrywa walk\u0119 o rz\u0105d dusz. Francuski pisarz polityczny Guy Sorman w \u201eDzieciach Rifay\u201d, znakomitym studium problemu muzu\u0142ma\u0144skiego stosunku do nowoczesno\u015bci, zauwa\u017ca liczne analogie mi\u0119dzy rewolucj\u0105 bolszewick\u0105 a ira\u0144sk\u0105. Je\u015bli ma racj\u0119, to musz\u0105 one prowadzi\u0107 do podobnych skutk\u00f3w. Do wyczerpania si\u0119 si\u0142y ideologicznej i materialnej obecnego systemu i jego upadku.<\/span><\/p>\n

Niewidzialna r\u0119ka pisze przestrogi na murach Teheranu ju\u017c od dawna. Kraj jest w do\u0142ku gospodarczym, kt\u00f3ry pog\u0142\u0119bi si\u0119 wskutek spadku cen ropy, m\u0142odzie\u017c i kobiety gremialnie g\u0142osuj\u0105 na pragmatyk\u00f3w przeciwko czarnym ideologicznym ortodoksom, zachodni styl bycia i \u017cycia wraca w\u015br\u00f3d elit. Kobiety w Teheranie nosz\u0105 coraz kr\u00f3tsze chusty, maluj\u0105 si\u0119 i coraz odwa\u017cniej wyst\u0119puj\u0105 przeciwko czarnym purytanom. Ajatollahowie maj\u0105 taki sam agresywny stosunek do swobody seksualnej jak wszyscy totalitarni przyw\u00f3dcy w historii. Zabraniaj\u0105 tej wolno\u015bci spo\u0142ecze\u0144stwu (cho\u0107 niekoniecznie sobie), a przede wszystkim kobietom.<\/span><\/p>\n

Swoboda obyczajowa to przecie\u017c wyraz indywidualizmu, a totalitary\u015bci wszelkich odcieni indywidualizm t\u0119pi\u0105, bo zagra\u017ca on ich monopolowi w\u0142adzy. Kto dzi\u015b domaga si\u0119 swobody obyczajowej, jutro mo\u017ce za\u017c\u0105da\u0107 wolno\u015bci politycznej. Brodacze nie zauwa\u017cyli, \u017ce Ira\u0144czycy weszli ju\u017c na etap takiego indywidualizmu. Oczywi\u015bcie dotyczy to przede wszystkim Teheranu i warstw wykszta\u0142conych, na prowincji brodacze s\u0105 nadal popularni. Tam jeszcze nie zdarza si\u0119, by taks\u00f3wkarz nie wzi\u0105\u0142 mu\u0142\u0142y do auta. Sorman cytuje s\u0142owa jednego z intelektualnych idoli m\u0142odego pokolenia: \u201eSpr\u00f3bowali\u015bmy rewolucji islamskiej, ale si\u0119 nie powiod\u0142a. Odrzu\u0107cie wszelkie urazy i nostalgi\u0119; przyznajcie, \u017ce prawa cz\u0142owieka nie s\u0105 wcale zachodnie, lecz uniwersalne!\u201d.<\/span><\/p>\n

Brodate ikony rewolucji<\/strong><\/span><\/p>\n

Czarna rewolucja nie zdoby\u0142a serc i umys\u0142\u00f3w m\u0142odego, wykszta\u0142conego pokolenia. Podobnie nie osi\u0105gn\u0119\u0142a ambitnych cel\u00f3w zewn\u0119trznych. Mia\u0142a by\u0107 przes\u0142aniem i wezwaniem w ca\u0142ym \u015bwiecie muzu\u0142ma\u0144skim: id\u017acie za naszym pionierskim przyk\u0142adem. Mia\u0142a by\u0107 dowodem, \u017ce islam i pewne elementy demokracji s\u0105 do pogodzenia. I \u017ce pa\u0144stwo islamskie jest tym, czego potrzebuje \u015bwiat muzu\u0142ma\u0144ski, kiedy zbankrutowa\u0142y dawniejsze idee laickiego nacjonalizmu i arabskiego socjalizmu, a na ideologicznym placu boju pozosta\u0142y tylko o\u015bwiecone prozachodnie dyktatury i odrodzony islam integralny, ogarniaj\u0105cy ca\u0142e \u017cycie jednostki i wsp\u00f3lnoty, jak by\u0142o przed wiekami.<\/span><\/p>\n

Pocz\u0105tkowo brzmia\u0142o to atrakcyjnie, ale po latach \u201epionierskiego pa\u0144stwa fundamentalistycznego \u2013 pisze Krzysztof Mroziewicz w ksi\u0105\u017cce \u201eMoc, niemoc i przemoc\u201d \u2013 wida\u0107, \u017ce wszyscy zostali oszukani. Chomeini szybko chwyci\u0142 swoich rodak\u00f3w za gard\u0142a, u\u017cywaj\u0105c policji i s\u0142u\u017cby bezpiecze\u0144stwa, czyli metod szacha. M\u0142odzi Ira\u0144czycy nienawidz\u0105 re\u017cymu, bo wiedz\u0105 od swoich krewnych-emigrant\u00f3w, jak mo\u017cna \u017cy\u0107 w \u015bwiecie, kiedy jest on demokratyczny i wolny\u201d. Tak wi\u0119c brodacze nie maj\u0105 racji, gdy s\u0105dz\u0105, \u017ce ich czarna rewolucja jest ko\u0144cem historii, \u017ce ju\u017c nic istotnego nie mo\u017ce si\u0119 po niej w dziejach wydarzy\u0107.<\/span><\/p>\n

Ta arogancja czarnych rewolucjonist\u00f3w odebra\u0142a patos wydarzeniom w Iranie. Brodacze reprezentowali mniejszo\u015b\u0107 i religijn\u0105, i etniczn\u0105 (Ira\u0144czycy nie s\u0105 Arabami). Szyizm od wiek\u00f3w budzi\u0142 nieufno\u015b\u0107 sunnickiej wi\u0119kszo\u015bci. A kiedy zacz\u0105\u0142 pozowa\u0107 na lidera muzu\u0142ma\u0144skiego Bliskiego Wschodu, jego oferta zabrzmia\u0142a prowokacyjnie dla Saudyjczyk\u00f3w, Egipcjan, Syryjczyk\u00f3w. To znaczy dla elit w\u0142adzy w tych krajach, bo ulica, zw\u0142aszcza w Egipcie, ojczy\u017anie Braci Muzu\u0142man\u00f3w, pierwszego nowo\u017cytnego ruchu islamistycznego, patrzy\u0142a na Iran mniej krytycznie. W niedawnym egipskim sonda\u017cu popularno\u015bci wygra\u0142 obecny prezydent ira\u0144ski Ahmadined\u017cad, drugie miejsce zaj\u0105\u0142 przyw\u00f3dca liba\u0144skiego szyickiego Hezbollahu. Przyw\u00f3dcy ira\u0144scy s\u0105 popularniejsi za granic\u0105 ni\u017c we w\u0142asnym kraju, tak jak kiedy\u015b ikony rewolucji rosyjskiej czy kuba\u0144skiej i jak reformista Gorbaczow. To kolejny znak uwi\u0105du systemu.<\/span><\/p>\n

Nie mo\u017cna go jednak lekcewa\u017cy\u0107. P\u00f3ki ajatollahowie s\u0105 u w\u0142adzy, g\u0142osz\u0105 doktryn\u0119 nienawi\u015bci do USA i Izraela, wspieraj\u0105 petrodolarami (dochody z ropy w 2008 r. szacuje si\u0119 na 180 mld dol.), broni\u0105 i kadrami zagraniczne ruchy szyickie typu Hezbollahu czy palesty\u0144ski islamistyczny Hamas w Gazie. P\u00f3ki zdaj\u0105 si\u0119 wygrywa\u0107 nuklearn\u0105 ciuciubabk\u0119 z Zachodem, s\u0105 gro\u017ani, bo mog\u0105 nie tylko destabilizowa\u0107 region, ale wywo\u0142a\u0107 konflikt zbrojny na wielk\u0105 skal\u0119.<\/span><\/p>\n

Co dalej?<\/strong><\/span><\/p>\n

Po zwyci\u0119stwie Obamy prezydent Iranu Ahmadined\u017cad wys\u0142a\u0142 Amerykaninowi list gratulacyjny. Zdarzy\u0142o si\u0119 to po raz pierwszy od 1979 r. Obama jeszcze jako pretendent zas\u0142yn\u0105\u0142 zapowiedzi\u0105, \u017ce Ameryka pod jego przyw\u00f3dztwem mo\u017ce rozmawia\u0107 z Iranem bez warunk\u00f3w wst\u0119pnych. Nim jednak do tych rozm\u00f3w dojdzie, je\u015bli dojdzie, ekipa Obamy powinna skorzysta\u0107 z sugestii samych Ira\u0144czyk\u00f3w na emigracji lub w opozycji do obecnego re\u017cimu w Teheranie. Jeden z nich, Amir Taheri, by\u0142y naczelny najwi\u0119kszego dziennika ira\u0144skiego \u201eKayhan\u201d, podkre\u015bla, \u017ce w istocie doktryna chomeinizmu jest ideologi\u0105 protofaszystowsk\u0105, radykalnym, gnostycznym odczytaniem szyizmu. Nigdy by nie przesz\u0142a w\u015br\u00f3d muzu\u0142man\u00f3w, gdyby nie ira\u0144skie petrodolary, za kt\u00f3re pa\u0144stwo mo\u017ce kupi\u0107 wsp\u00f3\u0142prac\u0119 i poparcie cz\u0119\u015bci wyznawc\u00f3w islamu. W ostatecznym rozrachunku walka z obskuranckim islamizmem Chomeiniego i Osamy ibn Ladena ma charakter ideologiczny, jak niegdy\u015b walka zachodniej demokracji liberalnej z ideologi\u0105 radzieck\u0105. I to na tym polu si\u0119 ona rozstrzygnie.<\/span><\/p>\n

Dlatego Zach\u00f3d, je\u015bli rzeczywi\u015bcie chce pokoju i stabilizacji, powinien umiej\u0119tnie popiera\u0107 si\u0142y i d\u0105\u017cenia demokratyczne w\u015br\u00f3d muzu\u0142man\u00f3w, nie zra\u017caj\u0105c si\u0119 ich wzgl\u0119dn\u0105 s\u0142abo\u015bci\u0105 w por\u00f3wnaniu z si\u0142ami antyzachodnimi, ale te\u017c nie rozmi\u0119kczaj\u0105c zachodnich standard\u00f3w demokracji. Umiej\u0119tna promocja demokracji i praw cz\u0142owieka nie mo\u017ce za\u015b ignorowa\u0107 obecnego stanu rzeczy. Czarna rewolucja nie przynios\u0142a demokracji Iranowi ani pokoju Bliskiemu Wschodowi.<\/span><\/p>\n

Nie mo\u017cna jednak budowa\u0107 muzu\u0142ma\u0144skiej demokracji, nie bior\u0105c pod uwag\u0119 ruch\u00f3w islamistycznych \u2013 w nadziei, \u017ce dialog z nimi (ale nie z terrorystami) jest mo\u017cliwy i stopniowo b\u0119dzie \u0142agodzi\u0142 programy i obyczaje. Zgoda, to wielkie ryzyko, ale nie ma demokracji bez partycypacji. Tak\u017ce na Bliskim Wschodzie.<\/span><\/p>\n

\n
\n
\n
\n

twoje uwagi, linki, wlasne artykuly, lub wiadomosci przeslij do: webmaster@reunion68.com<\/a><\/span><\/span><\/strong><\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n

 <\/p>\n

\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Re\u017cim z brod\u0105 Adam Szostkiewicz Brodaci m\u0119\u017cczy\u017ani w czarnych szatach. Duchowni szyiccy \u2013 ojcowie i nadzorcy czarnej rewolucji, kt\u00f3ra \u2013 ku zaskoczeniu Zachodu \u2013 w 1979 r. zmiot\u0142a prozachodni re\u017cim szacha Pahlawiego. [Artyku\u0142 zosta\u0142 opublikowany w POLITYCE w lutym 2009 r.] Taki by\u0142 niespodziewany, a brzemienny w konsekwencje, koniec bia\u0142ej rewolucji, czyli odg\u00f3rnej modernizacji Iranu […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[6],"tags":[26,24],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/24654"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=24654"}],"version-history":[{"count":13,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/24654\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":24661,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/24654\/revisions\/24661"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=24654"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=24654"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=24654"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}