{"id":25356,"date":"2015-08-18T18:09:34","date_gmt":"2015-08-18T16:09:34","guid":{"rendered":"http:\/\/www.reunion68.se\/?p=25356"},"modified":"2016-09-16T18:29:50","modified_gmt":"2016-09-16T16:29:50","slug":"25356","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.reunion68.se\/?p=25356","title":{"rendered":"Zapiski z wygnania. Rozmowa z Sabin\u0105 Baral"},"content":{"rendered":"
\"\"<\/a>Zapiski z wygnania. Rozmowa z Sabin\u0105 Baral<\/a><\/strong><\/span><\/h5>\n

Dorota Koz\u0142owska<\/strong><\/span><\/p>\n

\n
\"Ok\u0142adka

Ok\u0142adka ksi\u0105\u017cki Sabiny Baral “Zapiski z wygnania”<\/p><\/div>\n

\u201eZapiski z wygnania\u201d to przede wszystkim opowie\u015b\u0107 o m\u0142odej dziewczynie, kt\u00f3ra wiele lat p\u00f3\u017aniej opisuje, jak w jednej chwili zmieni\u0142o si\u0119 ca\u0142e jej \u017cycie. To opis dw\u00f3ch podr\u00f3\u017cy: rzeczywistej i wewn\u0119trznej, opowie\u015b\u0107 o dojrzewaniu i poszukiwaniu w\u0142asnej to\u017csamo\u015bci. Mniej w niej polityki, wi\u0119cej osobistych zmaga\u0144, historii, wyzna\u0144: na temat Polski i Wroc\u0142awia, tego, kim by\u0142a i kim jest teraz; opowie\u015b\u0107 o miejscach i ludziach, mi\u0142o\u015bci, zaufaniu, relacjach z rodzicami.<\/strong><\/em><\/p>\n

Sabina Baral pokazuje trudn\u0105 drog\u0119, kt\u00f3r\u0105 przesz\u0142a \u2013 od momentu \u201ewyjazdu\u201d z Polski a\u017c po przyjazd z rodzicami do USA, gdzie mieszka do dzi\u015b. Opisuje podr\u00f3\u017c przez miasta i kontynenty, spotkania z lud\u017ami, poznawanie ich \u2013 cz\u0119sto tragicznych \u2013 los\u00f3w. Nagle musia\u0142a stawa\u0107 przed problemami, o kt\u00f3rych wcze\u015bniej nawet nie my\u015bla\u0142a, nie zdawa\u0142a sobie by\u0107 mo\u017ce z nich sprawy, \u017cyj\u0105c w Polsce.<\/strong><\/em><\/p>\n

W \u201eZapiskach\u2026\u201d wa\u017cne s\u0105 relacje autorki z rodzicami, dla kt\u00f3rych konieczno\u015b\u0107 wyjazdu z Polski by\u0142a chyba trudniejsza ni\u017c dla m\u0142odej dziewczyny; musieli odnale\u017a\u0107 si\u0119, podobnie jak ona, w nowej rzeczywisto\u015bci, ale na zawsze ju\u017c mieli czu\u0107 si\u0119 w niej troch\u0119 zagubieni. Musia\u0142a si\u0119 nimi zaopiekowa\u0107 i pom\u00f3c zapu\u015bci\u0107 korzenie w nowym miejscu.<\/strong><\/em><\/p>\n

\u201e\u015awiat si\u0119 rodzicom dramatycznie skurczy\u0142. Kiedy\u015b w ko\u0144cu naucz\u0105 si\u0119 angielskiego na tyle, \u017ceby si\u0119 dogada\u0107 w sklepie lub w urz\u0119dzie, ale z gazet\u0105, ksi\u0105\u017ck\u0105 czy filmem, a szczeg\u00f3lnie z \u017cartami w rozmowie ju\u017c zawsze b\u0119dzie im trudno\u201d.<\/strong><\/em><\/p>\n

Interesuj\u0105cy jest pocz\u0105tek ksi\u0105\u017cki, w kt\u00f3rym odnajdziemy opis m\u0142odo\u015bci autorki we Wroc\u0142awiu, wspomnienia miasta i jego miejsc oraz ludzi. A p\u00f3\u017aniej ten, ma\u0142o powiedziane, trudny moment, w kt\u00f3rym trzeba wszystko zostawi\u0107, sprzeda\u0107, rozda\u0107 \u2013 wtedy przedmioty i miejsca, mo\u017ce z pozoru nieistotne nabieraj\u0105 symbolicznego znaczenia, nie da si\u0119 ich zabra\u0107, trzeba o nich zapomnie\u0107, podrze\u0107 pami\u0119tnik, aby nikt nie m\u00f3g\u0142 ju\u017c go przeczyta\u0107. Trzeba zapomnie\u0107 o Polsce, bo powrotu ju\u017c nie ma.<\/strong><\/em><\/p>\n

Dorota Koz\u0142owska: Czy wybaczy\u0142a pani Polsce Marzec?<\/strong><\/span><\/p>\n

Sabina Baral:<\/strong> Marzec zmieni\u0142 moje \u017cycie na zawsze \u2013 to by\u0142a krzywda. No c\u00f3\u017c, to by\u0142o dawno temu i ju\u017c si\u0119 z tym upora\u0142am. Ale \u017ceby odpowiedzie\u0107 \u015bci\u015ble: w kontek\u015bcie faktu, \u017ce Polska o wybaczenie w \u017cadnym sensie nigdy nie prosi\u0142a, mog\u0119 tylko odpowiedzie\u0107 \u201eNIE\u201d. Mia\u0142am tak\u0105 nadziej\u0119, wtedy, jako ta dziewczyna, kt\u00f3ra dar\u0142a sw\u00f3j pami\u0119tnik, mia\u0142am nadziej\u0119, \u017ce kiedy\u015b wszystko b\u0119dzie wygl\u0105da\u0142o inaczej. I mia\u0142am te\u017c t\u0119 nadziej\u0119 po czterdziestu latach, my\u015bla\u0142am, \u017ce faktyczne kto\u015b mo\u017ce przyjdzie do mnie z polskim paszportem i z pro\u015bb\u0105 o wybaczenie. To by, prawd\u0119 m\u00f3wi\u0105c, nic w moim \u017cyciu nie zmieni\u0142o, ale uzna\u0142abym, \u017ce spraw\u0119 zamkn\u0119li\u015bmy i mo\u017cemy i\u015b\u0107 dalej \u2013 ka\u017cdy w swoj\u0105 stron\u0119. Uwa\u017ca\u0142am, \u017ce moje dzieci czu\u0142yby si\u0119 lepiej, mia\u0142yby poczucie, \u017ce ich mam\u0119 \u0142\u0105czy z Polsk\u0105 wi\u0119cej, ni\u017c fakt, \u017ce tam si\u0119 urodzi\u0142a. Pi\u0119tno Zag\u0142ady istnieje, moje dzieci zdaj\u0105 sobie spraw\u0119, \u017ce nie mia\u0142am babci ani dziadka, to jest cz\u0119\u015b\u0107 mojej historii. Wiedz\u0105 te\u017c, \u017ce potem nas wyrzucono (z Polski). Dobrze by\u0142oby popatrze\u0107 na to z perspektywy czasu i powiedzie\u0107, \u017ce to faktycznie by\u0142 tylko rz\u0105d \u2013 ale przecie\u017c wiem, \u017ce nie.<\/span><\/p>\n

Wyobra\u017ca\u0142a sobie pani, jakby wygl\u0105da\u0142o \u017cycie, gdyby pani nie wyjecha\u0142a?<\/strong><\/p>\n

Ja sobie nie wyobra\u017ca\u0142am, ale m\u00f3j tata tak. On mi m\u00f3wi\u0142: \u201eTy by\u015b pracowa\u0142a w \u201aElwro\u2019, wroc\u0142awskich zak\u0142adach produkuj\u0105cych urz\u0105dzenia elektroniczne, i w pewnym momencie kto\u015b by sobie przypomnia\u0142, \u017ce jeste\u015b \u017byd\u00f3wk\u0105 i wywaliliby ci\u0119\u201d. M\u00f3j tata mia\u0142 takie przepowiednie. My\u015bl\u0119, \u017ce wysz\u0142abym za m\u0105\u017c za Jacka, klepaliby\u015bmy troch\u0119 bied\u0119, anga\u017cowaliby\u015bmy si\u0119 we wszystkie zakr\u0119ty losu, kt\u00f3re spotka\u0142y Polak\u00f3w po naszym wyje\u017adzie\u2026 A ja bym ci\u0105gle przerabia\u0142a ten temat. Wa\u017cne jest, by zauwa\u017cy\u0107, \u017ce ci, kt\u00f3rzy zostali, nie zostali przecie\u017c jako \u017bydzi, ale raczej jako Polacy. Wielu chodzi\u0142o ze spuszczon\u0105 g\u0142ow\u0105 \u2013 a ja sobie tego nie wyobra\u017ca\u0142am, musia\u0142abym nauczy\u0107 si\u0119 pokory, ale dlaczego? Mo\u017cna mi powiedzie\u0107 r\u00f3\u017cne rzeczy, \u017ce np. zrobi\u0142am co\u015b \u017ale \u2013 b\u0119d\u0119 pokorna, b\u0119d\u0119 szuka\u0142a rozwi\u0105zania. Ale to jest problem, kt\u00f3rego ja nie stworzy\u0142am \u2013 ja si\u0119 po prostu urodzi\u0142am \u017byd\u00f3wk\u0105. A po tragedii Zag\u0142ady, z szacunku dla tych, kt\u00f3rzy oddali \u017cycie za t\u0119 prawd\u0119 urodzenia, poczuwa\u0142am si\u0119, i wtedy, i dzisiaj, w zdwojonym obowi\u0105zku, aby prze\u017cywa\u0107 moje \u017cycie w\u0142a\u015bnie jako \u017byd\u00f3wka.<\/span><\/p>\n

Jakie emocje towarzysz\u0105 pani powrotom do Wroc\u0142awia? Czy pod\u0105\u017ca pani szlakami dzieci\u0144stwa i m\u0142odo\u015bci?<\/strong><\/span><\/p>\n

Rzadko przyje\u017cd\u017cam tu. Pisz\u0119 chyba o tym w ksi\u0105\u017cce. Na zlocie mojej klasy, w Ratuszu, cytowa\u0142am Mi\u0142osza:<\/span><\/p>\n

\u201d\u2026 W staro\u015bci wybra\u0142em si\u0119 do miejsc,<\/span>
\n po kt\u00f3rych b\u0142\u0105dzi\u0142a moja wczesna m\u0142odo\u015b\u0107\u2026<\/span>
\n Przedziera\u0142em si\u0119 g\u0105szczem tam, gdzie kiedy\u015b by\u0142 park,<\/span>
\n ale nie znalaz\u0142em \u015blad\u00f3w alei\u2026\u201d<\/span><\/p>\n

I faktycznie ten Wroc\u0142aw nie jest ju\u017c m\u00f3j\u2026 Nikogo tu nie mam, nikogo nie znam, nikt mnie nie wita\u2026. Moja m\u0142odo\u015b\u0107 nale\u017cy do tego miejsca i temu nie mo\u017cna zaprzeczy\u0107, nie staram si\u0119 te\u017c tego robi\u0107, nie da si\u0119 przecie\u017c odrzuci\u0107 przesz\u0142o\u015bci. Przyje\u017cd\u017ca\u0142am do Wroc\u0142awia z ka\u017cdym swoim dzieckiem osobno \u2013 pokazywa\u0142am im te stare zakamarki, wszystko, co by\u0142o dla mnie wa\u017cne. Przecie\u017c st\u0105d pochodz\u0119.<\/span><\/p>\n

W ksi\u0105\u017cce opisuje pani swoj\u0105 podr\u00f3\u017c przez r\u00f3\u017cne miejsca: miasta i kontynenty. Ale nie mo\u017cna pozby\u0107 si\u0119 wra\u017cenia, \u017ce jest to te\u017c pani podr\u00f3\u017c wewn\u0119trzna: ku doros\u0142o\u015bci i chyba ku okre\u015bleniu w\u0142asnej to\u017csamo\u015bci. Czy tak w istocie by\u0142o?<\/strong><\/span><\/p>\n

Ciekawym momentem, i w ksi\u0105\u017cce, i w moim \u017cyciu, by\u0142 czas sp\u0119dzony w Rzymie. HIAS (Hebrew Immigrant Aid Society, Hebrajskie Stowarzyszenie Pomocy Imigrantom \u2013 przyp. red.), w kt\u00f3rym wtedy pracowa\u0142am, zorganizowa\u0142 mo\u017ce rok temu uroczyst\u0105 kolacj\u0119 w mojej okolicy; poproszono mnie o wyg\u0142oszenie przem\u00f3wienia. M\u00f3wi\u0142am wtedy mi\u0119dzy innymi o tym, \u017ce ja w tym Rzymie faktycznie dojrza\u0142am. Zmieni\u0142am si\u0119 tam ze studentki w doros\u0142\u0105, mo\u017ce nawet star\u0105 osob\u0119. Z beztroskiej c\u00f3rki nagle sta\u0142am si\u0119 odpowiedzialna za rodzic\u00f3w. Zrozumia\u0142am wiele spraw, o kt\u00f3rych wcze\u015bniej nawet nie my\u015bla\u0142am, bo nie dotyczy\u0142y mnie. Pisz\u0119 o tym troch\u0119 w woalce \u2013 do tamtej pory moimi zmartwieniami by\u0142y r\u00f3wnania r\u00f3\u017cniczkowe, a tam musia\u0142am nauczy\u0107 si\u0119 m\u00f3wi\u0107 delikatnie i z uwag\u0105 o kocie, bo dla kogo\u015b ten kot by\u0142 ca\u0142\u0105 rodzin\u0105. Ma pani w pewnym sensie racj\u0119, nie do\u015b\u0107, \u017ce dojrzewa\u0142am, to zyskiwa\u0142am jeszcze moc przynale\u017cno\u015bci \u2013 po trochu, stopniowo, najpierw pozbywaj\u0105c si\u0119 brzemienia, tego co wi\u0105za\u0142o si\u0119 z wyjazdem \u2013 widoku moich rodzic\u00f3w, ich smutku zwi\u0105zanego z wygnaniem.<\/span><\/p>\n

Porusza pani w ksi\u0105\u017cce problem to\u017csamo\u015bci, pisze pani, \u017ce: \u201e(\u2026) to\u017csamo\u015b\u0107 jest kwesti\u0105 wyboru. To, kim jestem i gdzie przynale\u017c\u0119, zale\u017cy od punktu widzenia. Tylko ludzie i systemy, kt\u00f3re praktykuj\u0105 ignorancj\u0119 lub nienawi\u015b\u0107, decyduj\u0105 o to\u017csamo\u015bci innych i za t\u0119 to\u017csamo\u015b\u0107 ich s\u0105dz\u0105\u201d. Jak wobec tego okre\u015bla pani teraz swoj\u0105 to\u017csamo\u015b\u0107?<\/strong><\/span><\/p>\n

Jestem Amerykank\u0105, bez cienia wahania. Absolutna wi\u0119kszo\u015b\u0107 ludzi, kt\u00f3ra przyjecha\u0142a do Ameryki, m\u00f3wi o sobie, \u017ce s\u0105 Amerykanami. To\u017csamo\u015b\u0107 to jest wielki dar od naszego jestestwa dla miejsca, i ja ten dar daj\u0119 Ameryce, bez wahania.<\/span><\/p>\n

A pani rodzice? Z nimi by\u0142o chyba troch\u0119 inaczej, czy oni tak\u017ce m\u00f3wili o sobie, \u017ce s\u0105 Amerykanami?<\/strong><\/span><\/p>\n

Nie. Oni byli zagubieni. Nie t\u0119sknili za Polsk\u0105 i nie czuli si\u0119 jej cz\u0119\u015bci\u0105, ale nie czuli si\u0119 te\u017c cz\u0119\u015bci\u0105 Ameryki. To by\u0142o ich wyzwanie \u2013 po wygnaniu ju\u017c nigdzie nie nale\u017celi. T\u0119sknili za harmonijnym \u017cyciem, kt\u00f3re rozumieli. T\u0119sknili za praktycznymi rzeczami, za tym, \u017ce w Polsce mama mog\u0142a dogada\u0107 si\u0119 z rze\u017anikiem. Ja m\u00f3wi\u0142am dobrze po angielsku, to u\u0142atwi\u0142o moje l\u0105dowanie. Rodzice nigdy nie nauczyli si\u0119 j\u0119zyka na tyle, \u017ceby np. rozumie\u0107 lub opowiada\u0107 dowcipy po angielsku.<\/span><\/p>\n

Wa\u017cn\u0105 rol\u0119 w pani ksi\u0105\u017cce pe\u0142ni\u0105 przedmioty. Podar\u0142a pani sw\u00f3j pami\u0119tnik, kiedy okaza\u0142o si\u0119, \u017ce nie mo\u017cna go wywie\u017a\u0107 z Polski.<\/strong><\/span><\/p>\n

Nie chcia\u0142am, \u017ceby kto\u015b go nawet dotyka\u0142. A je\u015bli chodzi o przedmioty, to ma pani racj\u0119, by\u0142y i s\u0105 wa\u017cne. Co mi zosta\u0142o? Lutowany garnek i \u015bwieczniki\u2026<\/span><\/p>\n

Cz\u0119sto podkre\u015bla pani, \u017ce to, co sta\u0142o si\u0119 w konsekwencji wydarze\u0144 Marca 1968, nie by\u0142o wyjazdem, emigracj\u0105, ale wygnaniem.<\/span><\/strong><\/p>\n

Oczywi\u015bcie. Emigracja jest z wyboru. My\u015bmy nie mieli wyboru.<\/span><\/p>\n

Dlaczego napisa\u0142a pani w\u0142a\u015bnie teraz, po tylu latach?<\/strong><\/span><\/p>\n

Ta przyszywana ciocia Ruta z Krakowa, o kt\u00f3rej wspominam w publikacji, strasznie mnie do tego namawia\u0142a. Uwa\u017ca\u0142a, \u017ce to wa\u017cne; \u017ce trzeba opowiedzie\u0107, jak by\u0142o, co si\u0119 sta\u0142o, co czuli\u015bmy\u2026 Ruta ci\u0105gle mnie do tego pomys\u0142u pcha\u0142a, ale ja nie chcia\u0142am, by\u0142am ci\u0105gle na nie\u2026 a potem umar\u0142a i nie by\u0142o ju\u017c si\u0119 z kim sprzecza\u0107. Ta ksi\u0105\u017cka to zado\u015b\u0107uczynienie jej pro\u015bbie, ale i moje rozliczenie. M\u0142odzi Polacy ledwo wiedz\u0105 o tych wydarzeniach, dziwi\u0105 si\u0119, pytaj\u0105: \u201eNaprawd\u0119?\u201d. W podr\u0119cznikach szkolnych podobno Marzec prawie nie istnieje, a na pewno \u2013 nie w swojej wadze i wymowie\u2026 A to si\u0119 przecie\u017c naprawd\u0119 sta\u0142o. \u220e<\/span><\/p>\n

\n

polecane \u2013 17 sierpnia 2015 \u2013 kultura \/ ludzie \/ chidusz 18 – 19 – 05-06\/2015<\/em><\/span><\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Miesi\u0119cznik \u201eChidusz\u201d<\/a><\/strong><\/span><\/p>\n

Prenumerata<\/a><\/strong><\/span><\/p>\n

 <\/p>\n

\n
\n
\n
\n

twoje uwagi, linki, wlasne artykuly, lub wiadomosci przeslij do: webmaster@reunion68.com<\/a><\/span><\/span><\/strong><\/span><\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n

 <\/p>\n

\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Zapiski z wygnania. Rozmowa z Sabin\u0105 Baral Dorota Koz\u0142owska \u201eZapiski z wygnania\u201d to przede wszystkim opowie\u015b\u0107 o m\u0142odej dziewczynie, kt\u00f3ra wiele lat p\u00f3\u017aniej opisuje, jak w jednej chwili zmieni\u0142o si\u0119 ca\u0142e jej \u017cycie. To opis dw\u00f3ch podr\u00f3\u017cy: rzeczywistej i wewn\u0119trznej, opowie\u015b\u0107 o dojrzewaniu i poszukiwaniu w\u0142asnej to\u017csamo\u015bci. Mniej w niej polityki, wi\u0119cej osobistych zmaga\u0144, historii, […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[6],"tags":[26,24],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/25356"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=25356"}],"version-history":[{"count":25,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/25356\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":46635,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/25356\/revisions\/46635"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=25356"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=25356"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=25356"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}