{"id":27141,"date":"2015-09-16T18:09:43","date_gmt":"2015-09-16T16:09:43","guid":{"rendered":"http:\/\/www.reunion68.se\/?p=27141"},"modified":"2015-09-16T18:14:56","modified_gmt":"2015-09-16T16:14:56","slug":"zmarla-oriana-fallaci","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.reunion68.se\/?p=27141","title":{"rendered":"Zmar\u0142a Oriana Fallaci"},"content":{"rendered":"
\"\"<\/a>Zmar\u0142a Oriana Fallaci<\/a>\u00a0 2009 09 15<\/strong><\/span><\/h5>\n

PAP\/Wikipedia\/WP<\/strong><\/span><\/p>\n

\n

\"\"<\/p>\n

Znana w\u0142oska dziennikarka i pisarka Oriana Fallaci zmar\u0142a w szpitalu we Florencji – poda\u0142y agencje. Przed laty zdiagnozowano u niej nowotw\u00f3r. Mia\u0142a 77 lat. W ostatnich latach zas\u0142yn\u0119\u0142a jako ostry krytyk islamu.<\/strong><\/span><\/p>\n

Nic nie wiadomo o ostatnich chwilach \u017cycia Fallaci, gdy\u017c najbli\u017csi poprosili o uszanowanie jej prywatno\u015bci. Informacj\u0119 o tym, \u017ce w zwi\u0105zku z gwa\u0142townym post\u0119pem choroby nowotworowej, na kt\u00f3r\u0105 cierpia\u0142a od lat, przewieziono j\u0105 do kliniki, utrzymywano do ostatniej chwili w tajemnicy.<\/span><\/p>\n

Wiele w\u0142oskich stacji radiowych przerwa\u0142o nadawanie program\u00f3w, \u017ceby poinformowa\u0107 o \u015bmierci Oriany Fallaci. W\u0142oska telewizja zapowiedzia\u0142a na najbli\u017csze godziny emisj\u0119 specjalnych program\u00f3w na jej temat.<\/span><\/p>\n

Ho\u0142d Fallaci oddaj\u0105 w\u0142oscy politycy, zwracaj\u0105c uwag\u0119 na pasj\u0119, z jak\u0105 pe\u0142ni\u0142a sw\u0105 misj\u0119 jako publicystka i pisarka.<\/span><\/p>\n

Rodzina powiadomi\u0142a, \u017ce pogrzeb zmar\u0142ej b\u0119dzie mia\u0142 charakter \u015bci\u015ble prywatny. Kiedy si\u0119 odb\u0119dzie – nie wiadomo.<\/span><\/p>\n

Oriana Fallaci urodzi\u0142a si\u0119 24 lipca 1929 we Florencji. W\u0142oska dziennikarka i pisarka by\u0142a znana ze swoich g\u0142o\u015bnych wywiad\u00f3w. Okrzykni\u0119to j\u0105 jako jedn\u0105 z najwybitniejszych dziennikarek XX wieku.<\/span><\/p>\n

W ostatnich latach ponownie zwr\u00f3ci\u0142a na siebie uwag\u0119 opinii publicznej swoj\u0105 kontrowersyjn\u0105 krytyk\u0105 wsp\u00f3\u0142czesnego islamu.<\/span><\/p>\n

W czasie II Wojny \u015awiatowej dzia\u0142a\u0142a w “Giustizia e Liberta” – w\u0142oskim antyfaszystowskim ruchu oporu. Widzia\u0142a Hitlera i Mussoliniego, gdy wizytowali jej rodzinne miasto. Jako 14-latka otrzyma\u0142a medal za walk\u0119 z faszyzmem.<\/span><\/p>\n

Karier\u0119 dziennikarsk\u0105 rozpocz\u0119\u0142a ju\u017c w 1950 kiedy to zosta\u0142a korespondentk\u0105 w\u0142oskiej gazety. Jako korespondentka, relacjonowa\u0142a prawie wszystkie konflikty zbrojne na \u015bwiecie: od powstania na W\u0119grzech, wojen w Wietnamie, Pakistanie i Indiach, na Bliskim Wschodzie, w RPA, w Ameryce \u0141aci\u0144skiej po Zatok\u0119 Persk\u0105.<\/span><\/p>\n

Pisa\u0142a dla wielu gazet i tygodnik\u00f3w, w tym dla “New York Timesa”, “Washington Post”, “New Republic”, “Life”, “Le Nouvelle Observateur”, “Stern”. Stale wsp\u00f3\u0142pracowa\u0142a z najwi\u0119ksz\u0105 w\u0142osk\u0105 gazet\u0105 “Corriere della sera”.\u00a0<\/span>Do historii przesz\u0142y wywiady Oriany Fallaci, zw\u0142aszcza z lat 60. i 70., m.in. z Jaserem Arafatem, szachem Iranu Rez\u0105 Pahlavim, Indir\u0105 Gandhi, premierem Izraela Gold\u0105 Meir, ajatollahem Chomeinim, libijskim przyw\u00f3dc\u0105 Kadafim oraz dla “Corriere della Sera” w 1981 roku – z Lechem Wa\u0142\u0119s\u0105.<\/span><\/p>\n

Napisa\u0142a wiele g\u0142o\u015bnych ksi\u0105\u017cek, mi\u0119dzy innymi “List do nienarodzonego dziecka” (1975), “Cz\u0142owiek” (1979), czy “Inszallah” By\u0142a r\u00f3wnie\u017c autork\u0105 ksi\u0105\u017cek i esej\u00f3w dotycz\u0105cych bie\u017c\u0105cych wydarze\u0144. Po 11 wrze\u015bnia 2001 rozpocz\u0119\u0142a g\u0142o\u015bno ostrzega\u0107 Zach\u00f3d przeciwko zagro\u017ceniom, kt\u00f3re wed\u0142ug niej niesie ze sob\u0105 agresywny islam. Te spostrze\u017cenia zawar\u0142a w ksi\u0105\u017ckach “W\u015bciek\u0142o\u015b\u0107 i duma” (kt\u00f3ra pocz\u0105tkowo by\u0142a kilustronnicowym artyku\u0142em w Corriere della Sera, najwi\u0119kszej w\u0142oskiej gazety), “Si\u0142a rozumu” jak r\u00f3wnie\u017c wie\u0144cz\u0105cy swoist\u0105 trylogi\u0119 “Wywiad z sam\u0105 sob\u0105. Apokalipsa”.\u00a0<\/span>W sumie opublikowa\u0142a 14 ksi\u0105\u017cek, przet\u0142umaczonych na 31 j\u0119zyk\u00f3w, wydanych w milionach egzemplarzy.<\/span><\/p>\n

By\u0142a ostro krytykowana przez r\u00f3\u017cne organizacje antyrasistowskie i islamskie. Polemizowa\u0142o z ni\u0105 r\u00f3wnie\u017c wielu wybitnych w\u0142oskich dziennikarzy i pisarzy jak Tiziano Terzani czy Dario Fo, laureat literackiej Nagrody Nobla.<\/span><\/p>\n

25 maja 2005 s\u0119dzia \u015bledczy we W\u0142oszech zdecydowa\u0142 o \u015bciganiu Oriany Fallaci za obraz\u0119 islamu. W ostatnich latach \u017cycia mieszka\u0142a w Nowym Jorku, chorowa\u0142a na raka.<\/span><\/p>\n

\n

[6 lat minelo od jej smierci, wiec aby Wam przypomniec bardziej aktualna dzis niz przed rokiem Oriane Fallaci, \u00a0zamieszczam artykul ktory napisala po terorystycznym zamachu na Twin Towers\u00a011 wrze\u015bnia 2001 roku. ]<\/strong><\/em><\/span><\/p>\n

\n

\"\"<\/a>W\u015aCIEK\u0141O\u015a\u0106 I DUMA<\/a><\/span><\/strong><\/h4>\n

ORIANA FALLACI Gazeta Wyborcza – 06-07.10.2001<\/strong><\/span><\/p>\n

\"File:UA
\nTo jest wojna, obud\u017acie si\u0119!<\/strong><\/span><\/p>\n

Czy nie widzicie, \u017ce tacy ludzie jak Osama ben Laden chc\u0105 nas zniszczy\u0107? \u017be czuj\u0105 si\u0119 uprawnieni do tego, \u017ceby zabija\u0107 was i wasze dzieci, tylko dlatego \u017ce pijecie wino lub piwo, chodzicie do teatru lub kina, nosicie minisp\u00f3dniczki albo kr\u00f3tkie skarpetki, kochacie si\u0119 kiedy chcecie, gdzie chcecie i z kim chcecie? Nawet to was nie obchodzi, idioci?<\/strong><\/span><\/p>\n

Po latach milczenia s\u0142ynna w\u0142oska pisarka Oriana Fallaci og\u0142osi\u0142a w “Corriere della Sera” pe\u0142n\u0105 furii filipik\u0119, w kt\u00f3rej atakuje islam i nawo\u0142uje do obrony zachodniej cywilizacji<\/span><\/p>\n

Od redakcji “Corriere della Sera<\/span>
\n Tym nadzwyczajnym szkicem Oriana Fallaci przerywa dziesi\u0119cioletnie milczenie. Bardzo d\u0142ugie. Nasza najs\u0142ynniejsza pisarka (ona sama okre\u015bla si\u0119 jako pisarz i w og\u00f3le nie wypowiada ju\u017c s\u0142owa “dziennikarz”) sp\u0119dza spor\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 roku na Manhattanie. Nie odbiera telefonu, rzadko otwiera drzwi, wychodzi jeszcze rzadziej. Nie udziela wywiad\u00f3w. Cho\u0107 wszyscy pr\u00f3bowali, nikomu si\u0119 nie uda\u0142o. \u017byje w izolacji od \u015bwiata. Ale historia i los chcia\u0142y, \u017ceby centrum wsp\u00f3\u0142czesnej apokalipsy jak dantejska czelu\u015b\u0107 rozwar\u0142o si\u0119 nieopodal jej pi\u0119knej literackiej pustelni. Fala uderzeniowa tamtego poranka 11 wrze\u015bnia zniszczy\u0142a r\u00f3wnie\u017c klasztorny i hermetyczny spok\u00f3j Oriany.<\/span><\/p>\n

Otwiera drzwi – ta niezwyk\u0142a czynno\u015b\u0107 j\u0105 sam\u0105 zdaje si\u0119 dziwi\u0107… Jej wzrok jest r\u00f3wnocze\u015bnie \u0142agodny i dziki. W\u015br\u00f3d stos\u00f3w papierzysk, w pozornym chaosie, Oriana od lat z wojowniczym zapa\u0142em pracuje nad dzie\u0142em bardzo wa\u017cnym i wyczekiwanym przez \u015bwiat.<\/span><\/p>\n

Poprosi\u0142em j\u0105, \u017ceby opisa\u0142a to, co widzia\u0142a, czego do\u015bwiadczy\u0142a, co poczu\u0142a w tamten wtorek i p\u00f3\u017aniej – i Oriana zebra\u0142a na kilku kartkach swoje uczucia i my\u015bli. “Na ka\u017cdym do\u015bwiadczeniu zostawiam strz\u0119py duszy” – napisa\u0142a kilka lat temu. To w dalszym ci\u0105gu jest prawda, najprawdziwsza. My\u015bli mocne. Przejmuj\u0105ce. Jest nad czym si\u0119 zatrzyma\u0107, zastanowi\u0107. O Ameryce, o W\u0142oszech, o \u015bwiecie islamu. O Ojczy\u017anie (zaskakuj\u0105ce jest to, co m\u00f3wi o Ojczy\u017anie). Inwektywy i tezy, kt\u00f3re bij\u0105 r\u00f3wnocze\u015bnie z m\u00f3zgu i serca, a raczej z m\u00f3zgu przez serce. “Kto\u015b musia\u0142 to powiedzie\u0107. Powiedzia\u0142am. Teraz zostawcie mnie w spokoju. Drzwi s\u0105 znowu zamkni\u0119te. I nie chc\u0119 ju\u017c ich otwiera\u0107” – wybucha. Jej szpony. Te same co zawsze. Wywo\u0142a dyskusj\u0119. I to jak\u0105.<\/span><\/p>\n

FERRUCCIO DE BORTOLI, REDAKTOR NACZELNY<\/span><\/p>\n

Chcesz, \u017cebym si\u0119 wreszcie odezwa\u0142a. Prosisz, \u017cebym tym razem przerwa\u0142a milczenie, kt\u00f3re wybra\u0142am, kt\u00f3re od lat sobie narzucam, \u017ceby nie wmiesza\u0107 swojego g\u0142osu w orkiestr\u0119 cykad. I zrobi\u0119 to. Poniewa\u017c dowiedzia\u0142am si\u0119, \u017ce r\u00f3wnie\u017c we W\u0142oszech s\u0105 tacy, kt\u00f3rzy si\u0119 ciesz\u0105 – tak samo jak wczoraj wieczorem w Gazie przed kamerami cieszyli si\u0119 Palesty\u0144czycy. “Zwyci\u0119stwo! Zwyci\u0119stwo!”. M\u0119\u017cczy\u017ani, kobiety, dzieci. O ile kogo\u015b, kto zachowuje si\u0119 w taki spos\u00f3b, w og\u00f3le mo\u017cna nazwa\u0107 m\u0119\u017cczyzn\u0105, kobiet\u0105 czy dzieckiem. Dowiedzia\u0142am si\u0119, \u017ce niekt\u00f3re luksusowe cykady, politycy lub tak zwani politycy, intelektuali\u015bci lub tak zwani intelektuali\u015bci, a tak\u017ce inne indywidua, kt\u00f3re nie zas\u0142uguj\u0105 na miano obywateli, zachowuj\u0105 si\u0119 zasadniczo tak samo. M\u00f3wi\u0105: “Dobrze tak Amerykanom. Dobrze im tak”. I jestem bardzo, bardzo, bardzo w\u015bciek\u0142a. W\u015bciek\u0142a w\u015bciek\u0142o\u015bci\u0105 zimn\u0105, przejrzyst\u0105, racjonaln\u0105. W\u015bciek\u0142o\u015bci\u0105, kt\u00f3ra eliminuje wszelki dystans, wszelk\u0105 wyrozumia\u0142o\u015b\u0107, kt\u00f3ra mi ka\u017ce udzieli\u0107 im odpowiedzi, a przede wszystkim ich oplu\u0107. Pluj\u0119 na nich. R\u00f3wnie w\u015bciek\u0142a co ja afroameryka\u0144ska poetka Maya Angelou wczoraj rykn\u0119\u0142a: “Be angry. It’s good to be angry, it’s healthy” (B\u0105d\u017acie w\u015bciekli. W\u015bciek\u0142o\u015b\u0107 dobrze robi. To zdrowe). Czy mnie zrobi dobrze, tego nie wiem. Ale wiem, \u017ce nie zrobi dobrze im, czyli tym, kt\u00f3rzy podziwiaj\u0105 Osam\u0119 ben Ladena, tym, kt\u00f3rzy wyra\u017caj\u0105 mu zrozumienie, sympati\u0119 lub solidarno\u015b\u0107. Swoim \u017cyczeniem odpali\u0142e\u015b \u0142adunek, kt\u00f3ry ju\u017c od dawna mia\u0142 ochot\u0119 wybuchn\u0105\u0107. Zobaczysz.<\/span><\/p>\n

Chcesz r\u00f3wnie\u017c, \u017cebym opowiedzia\u0142a, jak prze\u017cy\u0142am t\u0119 Apokalips\u0119. Kr\u00f3tko m\u00f3wi\u0105c, \u017cebym da\u0142a \u015bwiadectwo. Od niego wi\u0119c zaczn\u0119. By\u0142am w domu – m\u00f3j dom mie\u015bci si\u0119 w centrum Manhattanu – i punktualnie o 9 odczu\u0142am gro\u017c\u0105ce niebezpiecze\u0144stwo, kt\u00f3re by\u0107 mo\u017ce nie grozi\u0142o mi osobi\u015bcie, ale kt\u00f3re na pewno mnie dotyczy\u0142o. Odczucie, kt\u00f3rego do\u015bwiadcza si\u0119 na wojnie, a raczej w bitwie, kiedy wszystkimi porami sk\u00f3ry czujesz nadlatuj\u0105c\u0105 kul\u0119 lub pocisk i nastawiasz uszu, i krzyczysz do stoj\u0105cego obok ciebie cz\u0142owieka: “Down! Get down!” (Na ziemi\u0119!). Otrz\u0105sn\u0119\u0142am si\u0119 z niego. Nie mieszkam przecie\u017c w Wietnamie, nie by\u0142am przecie\u017c w tej chwili na \u017cadnej z tych pieprzonych wojen, kt\u00f3re – pocz\u0105wszy od II wojny \u015bwiatowej – posieka\u0142y mi \u017cycie! By\u0142am w Nowym Jorku, do diab\u0142a, by\u0142 cudowny wrze\u015bniowy poranek roku 2001. Lecz to wra\u017cenie – niewyt\u0142umaczalnie – wci\u0105\u017c trzyma\u0142o mnie w swoich szponach. I w\u00f3wczas zrobi\u0142am co\u015b, czego rano nigdy nie robi\u0119. W\u0142\u0105czy\u0142am telewizor. Fonia nie dzia\u0142a\u0142a, ale wizja, owszem. I na ka\u017cdym kanale, a jest ich tu prawie sto, wida\u0107 by\u0142o jedn\u0105 z wie\u017c World Trade Center p\u0142on\u0105c\u0105 jak gigantyczna zapa\u0142ka. Kr\u00f3tkie spi\u0119cie? Jaka\u015b zb\u0142\u0105kana awionetka? Czy mo\u017ce przemy\u015blany zamach terrorystyczny? Jak sparali\u017cowana wpatrywa\u0142am si\u0119 w wie\u017c\u0119 bez przerwy, a kiedy si\u0119 tak wpatrywa\u0142am, kiedy powtarza\u0142am sobie te trzy pytania, na monitorze pojawi\u0142 si\u0119 samolot. Bia\u0142y, du\u017cy. Samolot pasa\u017cerski. Lecia\u0142 bardzo nisko. Lec\u0105c tak nisko, kierowa\u0142 si\u0119 w stron\u0119 drugiej wie\u017cy jak bombowiec, kt\u00f3ry zawisa nad celem, kt\u00f3ry zrzuca na niego bomb\u0119. A\u017c zrozumia\u0142am. Zrozumia\u0142am r\u00f3wnie\u017c dlatego, \u017ce w tej samej chwili wr\u00f3ci\u0142a fonia i us\u0142ysza\u0142am ch\u00f3r dzikich wrzask\u00f3w. Wci\u0105\u017c tych samych, dzikich. “God! Oh, God! Oh, God, God, God! Gooooooood!” (Bo\u017ce! O Bo\u017ce! O Bo\u017ce! Bo\u017ce, Bo\u017ce, Boooo\u017ceeee!). I samolot w\u015blizn\u0105\u0142 si\u0119 w drug\u0105 wie\u017c\u0119, jak n\u00f3\u017c si\u0119 w\u015blizguje w kostk\u0119 mas\u0142a.<\/span><\/p>\n

By\u0142a ju\u017c 9.15. Nie pytaj, co czu\u0142am podczas tych pi\u0119tnastu minut. Nie wiem, nie pami\u0119tam. By\u0142am jak sopel lodu. R\u00f3wnie\u017c m\u00f3j m\u00f3zg by\u0142 soplem. Nie pami\u0119tam nawet, co dzia\u0142o si\u0119 na pierwszej, a co na drugiej wie\u017cy. Ludzie, kt\u00f3rzy nie chcieli sp\u0142on\u0105\u0107 \u017cywcem, rzucali si\u0119 z okien osiemdziesi\u0105tego czy dziewi\u0119\u0107dziesi\u0105tego pi\u0119tra. Rozbijali szyby w oknach, przechodzili przez nie, rzucali si\u0119 w d\u00f3\u0142, jak z samolotu rzucaj\u0105 si\u0119 spadochroniarze, i spadali powoli. Trzepocz\u0105c nogami i r\u0119kami, p\u0142ywaj\u0105c w powietrzu. Tak, wydawa\u0142o si\u0119, \u017ce p\u0142ywaj\u0105 w powietrzu. I \u017ce nie dotr\u0105 do celu. Lecz na poziomie trzydziestego pi\u0119tra przyspieszali. Zaczynali rozpaczliwie gestykulowa\u0107, jak gdyby \u017ca\u0142owali wszystkiego, jak gdyby krzyczeli: “Help! Help!” (Na pomoc!). I by\u0107 mo\u017ce tak krzyczeli naprawd\u0119. Wreszcie spadali jak kamie\u0144 i paf! Wiesz, my\u015bla\u0142am, \u017ce na wojnach widzia\u0142am ju\u017c wszystko. Czu\u0142am si\u0119 zaszczepiona na wojny, i w gruncie rzeczy to prawda. Nic mnie ju\u017c nie zaskakuje. Cho\u0107 czasami si\u0119 w\u015bciekam, a nawet oburzam. Ale na wojnach zawsze widzia\u0142am ludzi, kt\u00f3rych mordowano. Nigdy nie widzia\u0142am ludzi, kt\u00f3rzy umieraj\u0105, zabijaj\u0105c samych siebie, czyli rzucaj\u0105c si\u0119 bez spadochronu z okien osiemdziesi\u0105tego, dziewi\u0119\u0107dziesi\u0105tego albo setnego pi\u0119tra. Ponadto na wojnach zawsze widzia\u0142am rzeczy, kt\u00f3re wybuchaj\u0105. Kt\u00f3re wybuchaj\u0105 na wszystkie strony. I zawsze s\u0142ysza\u0142am wielki huk. A te dwie wie\u017ce nie wybuch\u0142y. Pierwsza z\u0142o\u017cy\u0142a si\u0119, poch\u0142on\u0119\u0142a sam\u0105 siebie. Druga stopi\u0142a si\u0119, rozpu\u015bci\u0142a. Pod wp\u0142ywem temperatury rozpu\u015bci\u0142a si\u0119 dok\u0142adnie tak jak kostka mas\u0142a na rozgrzanej patelni. I wszystko to, przynajmniej tak mi si\u0119 wydawa\u0142o, wydarzy\u0142o si\u0119 w grobowej ciszy. Czy to mo\u017cliwe? Czy ta cisza by\u0142a naprawd\u0119, czy tylko we mnie?<\/span><\/p>\n

Musz\u0119 ci r\u00f3wnie\u017c wyzna\u0107, \u017ce na wojnach zawsze widzia\u0142am niewielu zabitych. Co bitwa, to dwie\u015bcie czy trzysta zw\u0142ok. Najwy\u017cej czterysta. Jak w Wietnamie, w Dak To. A kiedy walka si\u0119 sko\u0144czy\u0142a, Amerykanie zacz\u0119li ich zbiera\u0107, liczy\u0107 – nie wierzy\u0142am w\u0142asnym oczom. Podczas rzezi w Meksyku – tej samej, w kt\u00f3rej ja r\u00f3wnie\u017c zosta\u0142am postrzelona – zebrano co najmniej osiemset trup\u00f3w. I kiedy, bior\u0105c mnie za zmar\u0142\u0105, wrzucili mnie do kostnicy, wydawa\u0142o mi si\u0119, \u017ce wok\u00f3\u0142 mnie jest ca\u0142e morze zw\u0142ok. C\u00f3\u017c, w obu wie\u017cach pracowa\u0142o prawie pi\u0119\u0107dziesi\u0105t tysi\u0119cy os\u00f3b. I bardzo niewiele z nich zd\u0105\u017cy\u0142o si\u0119 ewakuowa\u0107. Windy przesta\u0142y dzia\u0142a\u0107, to oczywiste, a w\u0119dr\u00f3wka na d\u00f3\u0142 z g\u00f3rnych pi\u0119ter musia\u0142aby trwa\u0107 ca\u0142\u0105 wieczno\u015b\u0107. O ile p\u0142omienie w og\u00f3le by pozwoli\u0142y j\u0105 podj\u0105\u0107. Nigdy nie poznamy liczby ofiar. (Czterdzie\u015bci, czterdzie\u015bci pi\u0119\u0107 tysi\u0119cy…?). Amerykanie nigdy tego nie powiedz\u0105. \u017beby nie podkre\u015bla\u0107 rozmiar\u00f3w tej Apokalipsy. \u017beby nie dawa\u0107 satysfakcji Osamie ben Ladenowi i nie zach\u0119ca\u0107 do nast\u0119pnych zamach\u00f3w. A poza tym te dwie czelu\u015bcie, kt\u00f3re poch\u0142on\u0119\u0142y dziesi\u0105tki tysi\u0119cy istnie\u0144, s\u0105 zbyt g\u0142\u0119bokie. Robotnicy wykopuj\u0105 co najwy\u017cej kawa\u0142ki poodrywanych cz\u0119\u015bci cia\u0142a. Tu nos, tam palec. Albo mas\u0119, kt\u00f3ra wygl\u0105da jak zmielona kawa, a w rzeczywisto\u015bci jest materi\u0105 organiczn\u0105. Pozosta\u0142o\u015b\u0107 po cia\u0142ach, kt\u00f3re w mgnieniu oka rozsypuj\u0105 si\u0119 w py\u0142. Wczoraj burmistrz Giuliani wys\u0142a\u0142 kolejne dziesi\u0119\u0107 tysi\u0119cy work\u00f3w, lecz okaza\u0142y si\u0119 bezu\u017cyteczne.<\/span><\/p>\n

Co czuj\u0119 w stosunku do tych kamikadze, kt\u00f3rzy zgin\u0119li razem z nimi? \u017badnego szacunku. \u017badnej lito\u015bci. Tak, nawet lito\u015bci. Ja, kt\u00f3ra w ka\u017cdym przypadku zawsze jej ulegam. Kamikadze, czyli faceci, kt\u00f3rzy pope\u0142niaj\u0105 samob\u00f3jstwo po to, \u017ceby zabi\u0107 innych ludzi, zawsze wydawali mi si\u0119 antypatyczni – dotyczy to r\u00f3wnie\u017c japo\u0144skich kamikadze z czas\u00f3w II wojny \u015bwiatowej. Nigdy nie uwa\u017ca\u0142am ich za kogo\u015b w rodzaju Pietra Mikki, kt\u00f3ry zagrodzi\u0142 nieprzyjacielskim oddzia\u0142om drog\u0119 do Turynu, podpalaj\u0105c proch i wylatuj\u0105c w powietrze razem z murami obronnymi [w 1706 r., podczas obl\u0119\u017cenia przez wojska francuskie – przyp. t\u0142um.]. Nigdy nie uwa\u017ca\u0142am ich za \u017co\u0142nierzy. A tym bardziej za m\u0119czennik\u00f3w czy bohater\u00f3w, jak w 1972 roku, wrzeszcz\u0105c i pluj\u0105c, okre\u015bli\u0142 ich pan Arafat (podczas wywiadu, kt\u00f3ry przeprowadzi\u0142am z nim w Ammanie – w miejscu, gdzie jego sier\u017canci szkolili r\u00f3wnie\u017c terroryst\u00f3w z grupy Baader Meinhof). Uwa\u017cam ich za zarozumialc\u00f3w, i tyle. Zarozumialc\u00f3w, kt\u00f3rzy zamiast szuka\u0107 s\u0142awy w kinematografii, w polityce lub sporcie, szukaj\u0105 jej w \u015bmierci w\u0142asnej i innych. W \u015bmierci, kt\u00f3ra zamiast statuetki Oscara, funkcji ministra czy mistrzostwa kraju przyniesie im (jak wierz\u0105) podziw. A w przypadku tych, kt\u00f3rzy modl\u0105 si\u0119 do Allaha – miejsce w Raju, o kt\u00f3rym m\u00f3wi Koran: w Raju, gdzie bohaterowie pieprz\u0105 hurysy. Za\u0142o\u017c\u0119 si\u0119, \u017ce ta zarozumia\u0142o\u015b\u0107 dotyczy r\u00f3wnie\u017c ich wygl\u0105du. Mam przed oczami fotografi\u0119 dw\u00f3ch kamikadze, o kt\u00f3rych pisz\u0119 w “Inszallahu”: powie\u015bci, kt\u00f3ra rozpoczyna si\u0119 od zniszczenia bazy ameryka\u0144skiej (ponad czterysta ofiar) i bazy francuskiej (ponad trzysta pi\u0119\u0107dziesi\u0105t) w Bejrucie. To zdj\u0119cie kazali sobie zrobi\u0107, zanim poszli na \u015bmier\u0107, i zanim poszli na \u015bmier\u0107, poszli te\u017c do fryzjera. C\u00f3\u017c za wspania\u0142a fryzura. Jakie wypomadowane w\u0105sy, przylizane br\u00f3dki, jakie zalotne baczki…<\/span><\/p>\n

Ach! Jak by si\u0119 skr\u0119ca\u0142 pan Arafat, gdyby mnie teraz s\u0142ysza\u0142. Wiesz, pomi\u0119dzy nim a mn\u0105 nie uk\u0142ada si\u0119 najlepiej. Nigdy mi nie wybaczy\u0142 ani przepastnej r\u00f3\u017cnicy pogl\u0105d\u00f3w, kt\u00f3ra wysz\u0142a na jaw podczas tamtego spotkania, ani opinii, jak\u0105 o nim wyrazi\u0142am w mojej ksi\u0105\u017cce “Wywiad z histori\u0105”. Co do mnie, nie wybaczy\u0142am mu nigdy niczego. Mi\u0119dzy innymi tego, \u017ce jednemu z dziennikarzy w\u0142oskich, kt\u00f3ry nieopatrznie przedstawi\u0142 si\u0119 mu jako “m\u00f3j przyjaciel”, przystawiono do serca rewolwer. Wi\u0119c si\u0119 ju\u017c nie spotykamy. A szkoda. Bo gdybym zn\u00f3w si\u0119 z nim zobaczy\u0142a, a raczej gdybym udzieli\u0142a mu audiencji, wykrzycza\u0142abym mu w pysk, kim s\u0105 m\u0119czennicy i bohaterowie. Wrzeszcza\u0142abym: “Wielmo\u017cny Panie Arafat, m\u0119czennikami s\u0105 pasa\u017cerowie czterech uprowadzonych samolot\u00f3w zamienionych w \u017cywe bomby. W\u015br\u00f3d nich czteroletnia dziewczynka unicestwiona w drugiej wie\u017cy. Wielmo\u017cny Panie Arafat, m\u0119czennikami s\u0105 urz\u0119dnicy, kt\u00f3rzy pracowali w obu wie\u017cach i w Pentagonie. Wielmo\u017cny Panie Arafat, m\u0119czennikami s\u0105 stra\u017cacy, kt\u00f3rzy zgin\u0119li, pr\u00f3buj\u0105c ich uratowa\u0107. I wie Pan, kto jeszcze zalicza si\u0119 do tego grona? Pasa\u017cerowie samolotu, kt\u00f3ry mia\u0142 run\u0105\u0107 na Bia\u0142y Dom, a kt\u00f3ry rozbi\u0142 si\u0119 w lesie w Pensylwanii, poniewa\u017c oni podj\u0119li walk\u0119! Dla nich – owszem – przyda\u0142by si\u0119 Raj, Wielmo\u017cny Panie Arafat. K\u0142opot w tym, \u017ce teraz to Pan robi za g\u0142ow\u0119 pa\u0144stwa ad perpetuum. Robi Pan za monarch\u0119. Sk\u0142ada Pan wizyt\u0119 Papie\u017cowi, twierdzi Pan, \u017ce nie lubi terroryzmu, przesy\u0142a Pan Bushowi wyrazy wsp\u00f3\u0142czucia. I w swojej kameleonowej umiej\u0119tno\u015bci zaprzeczania samemu sobie by\u0142by Pan zdolny powiedzie\u0107 mi, \u017ce mam racj\u0119”. Lecz zmie\u0144my temat. Ja, jak wiadomo, jestem bardzo chora, i na sam\u0105 my\u015bl o spotkaniu z r\u00f3\u017cnymi Arafatami dostaj\u0119 gor\u0105czki.<\/span><\/p>\n

Wol\u0119 m\u00f3wi\u0107 o nietykalno\u015bci, jak\u0105 wiele os\u00f3b przypisywa\u0142o Ameryce. Nietykalno\u015b\u0107? Jaka nietykalno\u015b\u0107?!? Im bardziej spo\u0142ecze\u0144stwo jest demokratyczne i otwarte, tym bardziej jest nara\u017cone na terroryzm. Im bardziej jaki\u015b kraj jest wolny, im dalszy od re\u017cimu policyjnego, tym wi\u0119ksze ponosi ryzyko i tym cz\u0119\u015bciej do\u015bwiadcza porwa\u0144 i rzezi, kt\u00f3re przez wiele lat mia\u0142y miejsce we W\u0142oszech, w Niemczech i innych regionach Europy. I kt\u00f3re teraz, w wyolbrzymionym rozmiarze, maj\u0105 miejsce w Ameryce. Nie bez powodu kraje niedemokratyczne, zarz\u0105dzane przez re\u017cimy policyjne, zawsze go\u015bci\u0142y i finansowa\u0142y terroryst\u00f3w i teraz pomagaj\u0105 im, jak mog\u0105. Na przyk\u0142ad Zwi\u0105zek Radziecki, kraje jego obozu i Chiny Ludowe. Libia Kadafiego, Irak, Iran, Syria, Arafatowski Liban, sam Egipt, sama Arabia Saudyjska, kt\u00f3rej poddanym jest Osama ben Laden, sam Pakistan, oczywi\u015bcie Afganistan i wszystkie muzu\u0142ma\u0144skie regiony Afryki. Na lotniskach i w samolotach tych kraj\u00f3w zawsze czu\u0142am si\u0119 bezpieczna. Spokojna jak \u015bpi\u0105cy noworodek. Ba\u0142am si\u0119 jedynie aresztowania, poniewa\u017c \u017ale pisa\u0142am o terrorystach. A na lotniskach i w samolotach europejskich zawsze by\u0142am podenerwowana. Na lotniskach i w samolotach ameryka\u0144skich wr\u0119cz zdenerwowana. A w Nowym Jorku nerwowa po dwakro\u0107. (W Waszyngtonie nie. Musz\u0119 to przyzna\u0107. Tego, \u017ce samolot mo\u017ce spa\u015b\u0107 na Pentagon, naprawd\u0119 si\u0119 nie spodziewa\u0142am). Kr\u00f3tko m\u00f3wi\u0105c, moim zdaniem to nigdy nie by\u0142 problem “czy”, lecz “kiedy”. Jak my\u015blisz, dlaczego we wtorek rano moja pod\u015bwiadomo\u015b\u0107 odnotowa\u0142a ten niepok\u00f3j, t\u0119 gro\u017ab\u0119? Jak my\u015blisz, dlaczego wbrew moim zwyczajom w\u0142\u0105czy\u0142am telewizor? Jak my\u015blisz, dlaczego w\u015br\u00f3d pyta\u0144, jakie sobie stawia\u0142am, kiedy p\u0142on\u0119\u0142a pierwsza wie\u017ca i nie by\u0142o fonii, pojawi\u0142o si\u0119 pytanie o zamach? A dlaczego na widok drugiego samolotu od razu wszystko sta\u0142o si\u0119 dla mnie jasne? Dlatego, \u017ce Ameryka jest najpot\u0119\u017cniejszym krajem na \u015bwiecie, najbogatszym, najsilniejszym, najbardziej nowoczesnym, prawie wszyscy wpadli w te sid\u0142a. Czasami wpadali w nie r\u00f3wnie\u017c sami Amerykanie. Lecz krucho\u015b\u0107 Ameryki rodzi si\u0119 w\u0142a\u015bnie z jej si\u0142y, z jej bogactwa, z jej pot\u0119gi, z jej nowoczesno\u015bci. Jak w starej historii o psie, kt\u00f3ry po\u017cera w\u0142asny ogon.<\/span><\/p>\n

Rodzi si\u0119 r\u00f3wnie\u017c z wieloetnicznej istoty Ameryki, z jej liberalizmu, z szacunku dla obywateli i go\u015bci. Przyk\u0142ad: prawie dwadzie\u015bcia cztery miliony Amerykan\u00f3w to Arabowie – muzu\u0142manie. I kiedy jaki\u015b Mustafa czy Mohammed przybywa tu, dajmy na to, z Afganistanu w odwiedziny do wujka, nikt mu nie zabroni podj\u0105\u0107 nauki w szkole pilota\u017cu i nauczy\u0107 si\u0119 obs\u0142ugi boeinga 757. Nikt mu nie broni zapisa\u0107 si\u0119 na uniwersytet (mam nadziej\u0119, \u017ce to si\u0119 zmieni) i studiowa\u0107 chemi\u0119 oraz biologi\u0119 – dyscypliny niezb\u0119dne do wywo\u0142ania wojny bakteriologicznej. Nikt. Nawet je\u015bli rz\u0105d si\u0119 obawia, \u017ce ten syn Allaha uprowadzi boeinga 757 albo wrzuci fiolk\u0119 z bakteriami do zbiornika wody i wywo\u0142a epidemi\u0119. (M\u00f3wi\u0119 “je\u015bli”, poniewa\u017c tym razem rz\u0105d nic nie wiedzia\u0142, a wpadka CIA i FBI razem wzi\u0119tych przekracza wszelkie dopuszczalne granice. Gdybym by\u0142a prezydentem Stan\u00f3w Zjednoczonych, wykopa\u0142abym ich wszystkich za kretynizm). Ale wr\u00f3\u0107my do pocz\u0105tkowego w\u0105tku. Jakie s\u0105 symbole si\u0142y, bogactwa, pot\u0119gi i nowoczesno\u015bci Ameryki? Nie jazz, nie rock and roll, guma do \u017cucia, hamburger, Broadway czy Hollywood, lecz jej wie\u017cowce. Jej Pentagon. Jej nauka. Jej technologia. Te wspania\u0142e wie\u017cowce, takie wysokie, takie pi\u0119kne, \u017ce kiedy unosisz wzrok, jeste\u015b sk\u0142onny zapomnie\u0107 o piramidach i o boskich przybytkach naszej przesz\u0142o\u015bci. Te gigantyczne, przesadnie wielkie samoloty, kt\u00f3rych u\u017cywaj\u0105 tak samo, jak kiedy\u015b u\u017cywali \u017caglowc\u00f3w i ci\u0119\u017car\u00f3wek, poniewa\u017c teraz ju\u017c w \u017cadnej dziedzinie \u017cycia nie mog\u0105 si\u0119 oby\u0107 bez samolot\u00f3w. W \u017cadnej. Poczta, \u015bwie\u017ce ryby, my sami. (A nie zapominaj, \u017ce to oni wynale\u017ali wojn\u0119 lotnicz\u0105. A przynajmniej rozwin\u0119li do histerycznych rozmiar\u00f3w). Ten przera\u017caj\u0105cy Pentagon, ta forteca, kt\u00f3ra budzi strach ju\u017c na pierwszy rzut oka. Ta wszechobecna i wszechmocna nauka. Ta niewiarygodna technologia, kt\u00f3ra w ci\u0105gu niewielu lat przewr\u00f3ci\u0142a zasady naszego codziennego funkcjonowania, nasze tysi\u0105cletnie sposoby komunikowania, jedzenia, \u017cycia. I gdzie ich ugodzi\u0142 szacowny Osama ben Laden? W wie\u017cowce, w Pentagon. Jak? Samolotami, zdobyczami naukowymi, technologi\u0105. By the way: czy wiesz, co mnie najbardziej zdumiewa w tym ponurym ultramiliarderze, w tym niezrealizowanym playboyu, kt\u00f3ry zamiast zaleca\u0107 si\u0119 do jasnow\u0142osych ksi\u0119\u017cniczek i szale\u0107 w nocnych klubach (jak to robi\u0142 w Bejrucie, kiedy mia\u0142 dwadzie\u015bcia lat), zabawia si\u0119, morduj\u0105c w imi\u0119 Mahometa i Allaha? Fakt, \u017ce jego bezkresny maj\u0105tek pochodzi r\u00f3wnie\u017c z dochod\u00f3w korporacji wyspecjalizowanej w burzeniu i \u017ce on sam jest do\u015bwiadczonym burzycielem. Demolka jest specjalno\u015bci\u0105 ameryka\u0144sk\u0105.<\/span><\/p>\n

Kiedy si\u0119 spotkali\u015bmy, wydawa\u0142e\u015b si\u0119 niemal zdumiony heroiczn\u0105 sprawno\u015bci\u0105 i godn\u0105 podziwu solidarno\u015bci\u0105, z jak\u0105 Amerykanie stawili czo\u0142o tej Apokalipsie. O, tak. Mimo wad, kt\u00f3re s\u0105 jej bez przerwy wytykane i kt\u00f3re ja sama jej wyrzucam (pomimo \u017ce europejskie, a zw\u0142aszcza w\u0142oskie, wady s\u0105 jeszcze bardziej powa\u017cne), Ameryka jest krajem, kt\u00f3ry mo\u017ce nauczy\u0107 nas wielkich rzeczy. \u0154 propos tej heroicznej sprawno\u015bci, pozw\u00f3l mi wy\u015bpiewa\u0107 pean na cze\u015b\u0107 burmistrza Nowego Jorku. Tego Rudolpha Giulianiego, kt\u00f3remu my, W\u0142osi, powinni\u015bmy dzi\u0119kowa\u0107 na kl\u0119czkach. Poniewa\u017c nosi w\u0142oskie nazwisko, z pochodzenia jest W\u0142ochem i przed ca\u0142ym \u015bwiatem wystawia nam najlepsze \u015bwiadectwo. To wielki, naprawd\u0119 bardzo wielki burmistrz ten Rudolph Giuliani. M\u00f3wi ci to osoba, kt\u00f3ra nigdy nie jest zadowolona z niczego i nikogo, poczynaj\u0105c od siebie samej. Jest godny innego wielkiego burmistrza o w\u0142oskim nazwisku – Fiorella La Guardia – i wielu naszych burmistrz\u00f3w powinno si\u0119 zg\u0142osi\u0107 do niego po lekcj\u0119. Stan\u0105\u0107 przed nim z pochylon\u0105 g\u0142ow\u0105, posypa\u0107 j\u0105 sobie popio\u0142em i spyta\u0107: “Panie Giuliani, jak to si\u0119 robi?”. On nie zrzuca na nikogo swoich obowi\u0105zk\u00f3w. Nie traci czasu na pierdo\u0142y i na podzia\u0142 \u0142up\u00f3w. Nie dzieli w\u0142asnej osoby na funkcj\u0119 burmistrza, ministra i pos\u0142a. (Czy kto\u015b mnie s\u0142ucha w trzech miastach Stendhala, czyli w Neapolu, Florencji i Rzymie?). Pojawi\u0142 si\u0119 natychmiast i kiedy wbieg\u0142 do drugiego drapacza chmur, ryzykowa\u0142, \u017ce wraz z innymi zamieni si\u0119 w proch. Uratowa\u0142 si\u0119 przez przypadek, o w\u0142os. I w ci\u0105gu czterech dni przywr\u00f3ci\u0142 miasto do \u017cycia. Miasto, kt\u00f3re – pami\u0119taj! – ma dziewi\u0119\u0107 i p\u00f3\u0142 miliona mieszka\u0144c\u00f3w, prawie dwa miliony na samym Manhattanie. Jak tego dokona\u0142, nie wiem. Biedak, jest chory jak ja. Rak ze swoimi nawrotami dorwa\u0142 r\u00f3wnie\u017c jego. I tak jak ja udaje, \u017ce jest zdrowy – pracuje mimo wszystko. Ale ja pracuj\u0119 przy stoliku, na siedz\u0105co, do diab\u0142a! A on… Wygl\u0105da\u0142 jak genera\u0142, kt\u00f3ry osobi\u015bcie bierze udzia\u0142 w bitwie. Jak \u017co\u0142nierz, kt\u00f3ry rzuca si\u0119 z bagnetem do ataku. “Do roboty, ludzie! Zakaszmy r\u0119kawy, szybko!”. Ale uda\u0142o mu si\u0119, poniewa\u017c ci ludzie byli, s\u0105 tacy sami jak on. Ludzie, kt\u00f3rzy nie znaj\u0105 znu\u017cenia, gnu\u015bno\u015bci, ludzie – jak by powiedzia\u0142 m\u00f3j ojciec – z jajami. Co do niezwyk\u0142ej jedno\u015bci, niemal wojennej zwarto\u015bci szereg\u00f3w, kt\u00f3r\u0105 Amerykanie demonstruj\u0105 wobec tragedii i wobec wroga, to c\u00f3\u017c – musz\u0119 przyzna\u0107, \u017ce zaskoczy\u0142a ona mnie sam\u0105. Owszem, wiedzia\u0142am, \u017ce da\u0142a o sobie zna\u0107 w okresie Pearl Harbor, czyli wtedy, gdy nar\u00f3d skupi\u0142 si\u0119 wok\u00f3\u0142 Roosevelta, a Roosevelt podj\u0105\u0142 walk\u0119 z hitlerowskimi Niemcami, z W\u0142ochami Mussoliniego i z Japoni\u0105 cesarza Hirohito. Owszem, poczu\u0142am j\u0105 po zab\u00f3jstwie Kennedy?ego. Ale potem by\u0142a wojna w Wietnamie, rozdzieraj\u0105ce podzia\u0142y wywo\u0142ane wojn\u0105 w Wietnamie i w pewnym sensie to przypomnia\u0142o mi ich wojn\u0119 secesyjn\u0105 sprzed p\u00f3\u0142tora wieku. I tak, kiedy zobaczy\u0142am, jak biali i czarni obejmuj\u0105 si\u0119 i wsp\u00f3lnie p\u0142acz\u0105 (powtarzam: obejmuj\u0105 si\u0119), kiedy widzia\u0142am, jak demokraci i republikanie obejmuj\u0105 si\u0119 i \u015bpiewaj\u0105 “God save America” (Bo\u017ce, ocal Ameryk\u0119), kiedy widzia\u0142am, jak zacieraj\u0105 wszystkie r\u00f3\u017cnice, oniemia\u0142am. To samo, kiedy us\u0142ysza\u0142am, jak Bill Clinton (osoba, do kt\u00f3rej nigdy nie mia\u0142am s\u0142abo\u015bci) deklaruje: “Zacie\u015bnijmy szeregi wok\u00f3\u0142 George’a Busha, ufajcie naszemu prezydentowi”. To samo, kiedy te same s\u0142owa powt\u00f3rzy\u0142a dobitnie jego \u017cona Hillary, obecnie senator stanu Nowy Jork. To samo, kiedy powt\u00f3rzy\u0142 je Lieberman, by\u0142y kandydat Demokrat\u00f3w na wiceprezydenta. (Tylko przegrany Al Gore trwa\u0142 w sromotnym milczeniu). I to samo, kiedy Kongres jednomy\u015blnie przeg\u0142osowa\u0142 wojn\u0119, ukaranie winnych. Ach, gdyby tak W\u0142ochy zechcia\u0142y wyci\u0105gn\u0105\u0107 z tego nauk\u0119! W\u0142ochy s\u0105 tak podzielone. Tak rozbite, tak zatrute swoimi plemiennymi ma\u0142ostkami! We W\u0142oszech nienawidz\u0105 si\u0119 nawet przedstawiciele tej samej partii. Nie umiej\u0105 by\u0107 razem nawet wtedy, gdy maj\u0105 ten sam emblemat, ten sam symbol, do diab\u0142a! Zawistni, zgorzkniali, pr\u00f3\u017cni, mali, my\u015bl\u0105 wy\u0142\u0105cznie o swoich prywatnych interesach. O swoich marnych karierach, o swojej n\u0119dznej chwale, o swojej lokalnej wielko\u015bci. Dla osobistych interes\u00f3w robi\u0105 sobie nawzajem na z\u0142o\u015b\u0107, zdradzaj\u0105 si\u0119, oskar\u017caj\u0105, kurwi\u0105… Jestem absolutnie przekonana, \u017ce gdyby Osama ben Laden wysadzi\u0142 w powietrze wie\u017c\u0119 Giotta [nale\u017c\u0105c\u0105 do katedry we Florencji – przyp. t\u0142um.] albo wie\u017c\u0119 w Pizie, opozycja oskar\u017cy\u0142aby o to rz\u0105d. A rz\u0105d oskar\u017cy\u0142by opozycj\u0119. Szefowie rz\u0105du i opozycji oskar\u017cyliby w\u0142asnych koleg\u00f3w i towarzyszy. A teraz pozw\u00f3l sobie wyt\u0142umaczy\u0107, sk\u0105d bierze si\u0119 ta jedno\u015b\u0107, kt\u00f3ra cechuje Amerykan\u00f3w.<\/span><\/p>\n

Rodzi si\u0119 z ich patriotyzmu. Nie wiem, czy we W\u0142oszech widzieli\u015bcie i zrozumieli\u015bcie to, co wydarzy\u0142o si\u0119 w Nowym Jorku, kiedy Bush poszed\u0142 podzi\u0119kowa\u0107 robotnikom (i robotnicom), kt\u00f3rzy przeszukuj\u0105c zgliszcza obu wie\u017c, usi\u0142uj\u0105 ocali\u0107 \u017cywych ludzi, lecz wykopuj\u0105 jedynie nosy i palce. A jednak nie ust\u0119puj\u0105. Nie rezygnuj\u0105. A kiedy spytasz ich, jak to robi\u0105, odpowiedz\u0105: “I can allow myself to be exhausted not to be defeated” (Mog\u0119 sobie pozwoli\u0107 na zm\u0119czenie, ale nie na pora\u017ck\u0119). Wszyscy. M\u0142odzi, nieletni, starzy, w \u015brednim wieku. Biali, czarni, \u017c\u00f3\u0142ci, br\u0105zowi, fioletowi… Widzieli\u015bcie czy nie? Kiedy Bush im dzi\u0119kowa\u0142, machali tylko ameryka\u0144skimi sztandarami i wznosili zaci\u015bni\u0119te pi\u0119\u015bci z gro\u017anym pomrukiem: “Ju-e-sej! Ju-e-sej! Ju-e-sej! USA! USA! USA!”. Gdyby chodzi\u0142o o kraj totalitarny, pomy\u015bla\u0142abym: “Ale ich dobrze zorganizowali!”. Jednak nie w Ameryce. W Ameryce takich rzeczy si\u0119 nie organizuje. Nie nakazuje si\u0119 ich, nie zarz\u0105dza. Zw\u0142aszcza w metropolii tak bardzo pozbawionej z\u0142udze\u0144 jak Nowy Jork, w kt\u00f3rej mieszkaj\u0105 tacy robotnicy jak nowojorscy. Robotnicy nowojorscy to wyj\u0105tkowe typy. Bardziej wolni od wiatru, nie do utrzymania. Nie s\u0142uchaj\u0105 nawet swoich zwi\u0105zk\u00f3w zawodowych. Ale spr\u00f3buj tkn\u0105\u0107 ich flag\u0119, Ojczyzn\u0119… W j\u0119zyku angielskim nie ma s\u0142owa “Ojczyzna”. \u017beby powiedzie\u0107 “Ojczyzna”, trzeba z\u0142o\u017cy\u0107 dwa s\u0142owa, np. Father Land, Ziemia Ojc\u00f3w. Mother Land, Ziemia Macierzysta. Native Land, Ziemia Rodzinna. Albo powiedzie\u0107 po prostu My Country, M\u00f3j Kraj. Ale rzeczownik “patriotism” istnieje. Przymiotnik “patriotic” istnieje. I opr\u00f3cz Francji chyba nie umiem wyobrazi\u0107 sobie bardziej patriotycznego kraju ni\u017c Ameryka. Ach! Tak bardzo si\u0119 wzruszy\u0142am, widz\u0105c tych robotnik\u00f3w, kt\u00f3rzy zaciskaj\u0105c pi\u0119\u015bci i pomachuj\u0105c flag\u0105, warczeli “Ju-e-sej! Ju-e-sej! Ju-e-sej!”, cho\u0107 nikt im tego nie kaza\u0142. I odczu\u0142am co\u015b w rodzaju upokorzenia, poniewa\u017c robotnik\u00f3w w\u0142oskich, kt\u00f3rzy powiewaj\u0105 w\u0142asn\u0105 tr\u00f3jkolorow\u0105 flag\u0105 i pomrukuj\u0105 “Italia! Italia!”, jako\u015b nie umiem sobie wyobrazi\u0107. Na pochodach i wiecach widzia\u0142am, jak wymachuj\u0105 czerwonymi flagami. Rzeki, jeziora czerwonych sztandar\u00f3w. Ale tr\u00f3jkolorowych sztandar\u00f3w widzia\u0142am bardzo niewiele. Ani jednego. \u0179le kierowani lub tyranizowani przez aroganck\u0105 lewic\u0119 oddan\u0105 Zwi\u0105zkowi Radzieckiemu tr\u00f3jkolorowe flagi zawsze pozostawiali wrogom. A wrogowie nie robili z nich raczej dobrego u\u017cytku. Dzi\u0119ki Bogu nie zrobili z nich r\u00f3wnie\u017c z\u0142ego. A ci, kt\u00f3rzy chodz\u0105 na msz\u0119, to samo. A cham w zielonej koszuli i pod zielonym krawatem w og\u00f3le nie wie, jakie s\u0105 te trzy kolory: “Jestem Lombardczykiem!”. On chcia\u0142by nas cofn\u0105\u0107 do czasu wojen pomi\u0119dzy Florencj\u0105 a Sien\u0105. W rezultacie w\u0142oskie flagi wida\u0107 dzi\u015b tylko na olimpiadzie, je\u017celi przypadkiem uda si\u0119 zdoby\u0107 jaki\u015b medal. Co gorsza, wida\u0107 je na stadionach podczas mi\u0119dzypa\u0144stwowych mecz\u00f3w pi\u0142karskich. Jest to zreszt\u0105 r\u00f3wnie\u017c jedyna okazja, \u017ceby us\u0142ysze\u0107 okrzyki: “Italia! Italia!”.<\/span><\/p>\n

Ech! Istnieje du\u017ca r\u00f3\u017cnica pomi\u0119dzy krajem, w kt\u00f3rym flag\u0105 Ojczyzny wymachuj\u0105 tylko chuligani na stadionie, a krajem, w kt\u00f3rym powiewa ni\u0105 ca\u0142y nar\u00f3d. Na przyk\u0142ad niepokorni robotnicy, kt\u00f3rzy dr\u0105\u017c\u0105 zgliszcza, \u017ceby wydoby\u0107 jakie\u015b ucho czy nos ludzi zamordowanych przez syn\u00f3w Allaha. Lub po to, \u017ceby zebra\u0107 t\u0119 zmielon\u0105 kaw\u0119.<\/span><\/p>\n

M\u00f3j drogi, to fakt, \u017ce Ameryka jest szczeg\u00f3lnym krajem. Krajem, kt\u00f3remu mo\u017cna pozazdro\u015bci\u0107 rzeczy niemaj\u0105cych nic wsp\u00f3lnego z bogactwem. Dlatego \u017ce powsta\u0142 z potrzeby duszy, z potrzeby posiadania ojczyzny, a tak\u017ce z idei najbardziej wznios\u0142ej, jak\u0105 kiedykolwiek pomy\u015bla\u0142 cz\u0142owiek: z idei wolno\u015bci, i to splecionej z ide\u0105 r\u00f3wno\u015bci. A tak\u017ce dlatego, \u017ce w tamtych czasach idea wolno\u015bci wcale nie by\u0142a modna. Idea r\u00f3wno\u015bci r\u00f3wnie\u017c. O takich rzeczach m\u00f3wili tylko niekt\u00f3rzy filozofowie o\u015bwiecenia. Takie koncepty mo\u017cna by\u0142o znale\u017a\u0107 tylko w kosztownym tomiszczu w odcinkach nazywanym Encyklopedi\u0105. I opr\u00f3cz pisarzy i innych intelektualist\u00f3w, opr\u00f3cz ksi\u0105\u017c\u0105t i ja\u015bniepan\u00f3w, kt\u00f3rzy mieli pieni\u0105dze, \u017ceby kupi\u0107 to tomiszcze lub ksi\u0105\u017cki, kt\u00f3re zainspirowa\u0142y jego autor\u00f3w, kto mia\u0142 poj\u0119cie o o\u015bwieceniu? Tym nie mo\u017cna by\u0142o nape\u0142ni\u0107 brzucha! O o\u015bwieceniu nie m\u00f3wili nawet francuscy rewolucjoni\u015bci, a poza tym rewolucja francuska mia\u0142a wybuchn\u0105\u0107 w 1789 roku, czyli trzyna\u015bcie lat po rewolucji ameryka\u0144skiej, kt\u00f3ra wybuch\u0142a w roku 1776. (To inny szczeg\u00f3\u0142, o kt\u00f3rym anty-Amerykanie z gatunku dobrze-im-tak nie wiedz\u0105 albo udaj\u0105, \u017ce zapomnieli. Ob\u0142udnicy).<\/span><\/p>\n

To kraj szczeg\u00f3lny, kraj godny zazdro\u015bci, r\u00f3wnie\u017c dlatego, \u017ce ta idea zosta\u0142a zrozumiana przez rolnik\u00f3w, nierzadko analfabet\u00f3w, w ka\u017cdym razie ludzi niewykszta\u0142conych. Rolnik\u00f3w z kolonii ameryka\u0144skich. I dlatego \u017ce zosta\u0142a zrealizowana przez ma\u0142\u0105 grup\u0119 nadzwyczajnych lider\u00f3w: przez ludzi wielkiej kultury i wielkiej warto\u015bci. The Founding Fathers, Ojc\u00f3w Za\u0142o\u017cycieli. Ale czy masz poj\u0119cie, kim byli Ojcowie Za\u0142o\u017cyciele, Franklinowie, Jeffersonowie, Paine’owie, Adamsowie, Washingtonowie i im podobni? To nie adwokaciny (jak s\u0142usznie nazywa\u0142 ich Vittorio Alfieri), uczestnicy rewolucji francuskiej! [Vittorio Alfieri – XVIII-wieczny pisarz w\u0142oski – red.]. To nie ponurzy i histeryczni kaci Terroru, to nie Marat, Danton, Saint-Just, Robespierre! Ojcowie Za\u0142o\u017cyciele byli lud\u017ami, kt\u00f3rzy grek\u0119 i \u0142acin\u0119 znali tak jak w\u0142oscy nauczyciele greki i \u0142aciny (o ile tacy jeszcze istniej\u0105) nigdy si\u0119 nie naucz\u0105. Ludzie, kt\u00f3rzy po grecku czytali Arystotelesa i Platona, po \u0142acinie czytali Senek\u0119 i Cycerona, kt\u00f3rzy zasady demokracji greckiej zg\u0142\u0119bili tak, jak w moich czasach nawet marksi\u015bci nie przestudiowali teorii nadbudowy. (Zak\u0142adaj\u0105c, \u017ce w og\u00f3le j\u0105 studiowali). Jefferson zna\u0142 r\u00f3wnie\u017c w\u0142oski (nazywa\u0142 go toska\u0144skim). Po w\u0142osku m\u00f3wi\u0142 i pisa\u0142 bardzo swobodnie. I razem z dwoma tysi\u0105cami szczep\u00f3w winnych i tysi\u0105cem szczep\u00f3w drzew oliwnych oraz papierem nutowym, kt\u00f3rego w Wirginii brakowa\u0142o, w 1774 roku florentczyk Filippo Mazzei przywi\u00f3z\u0142 mu kilka egzemplarzy ksi\u0105\u017cki napisanej przez niejakiego Cesare Beccari\u0119, zatytu\u0142owanej “O przest\u0119pstwach i karach” [Cesare Beccaria – XVIII-wieczny prawnik i ekonomista w\u0142oski – red.]. Co do samouka Franklina, by\u0142 geniuszem. Uczony, drukarz, wydawca, pisarz, dziennikarz, polityk, wynalazca. W 1752 roku odkry\u0142 elektryczn\u0105 natur\u0119 pioruna i wynalaz\u0142 piorunochron. To niema\u0142o. I to razem z tymi nadzwyczajnymi liderami, z tymi warto\u015bciowymi lud\u017ami, rolnicy analfabeci, w ka\u017cdym razie ludzie niewykszta\u0142ceni, zbuntowali si\u0119 w 1776 roku przeciw Anglii. Proklamowali wojn\u0119 o niepodleg\u0142o\u015b\u0107, rewolucj\u0119 ameryka\u0144sk\u0105.<\/span><\/p>\n

C\u00f3\u017c… Pomimo u\u017cycia karabin\u00f3w i prochu strzelniczego, pomimo ofiar, kt\u00f3rymi przyp\u0142aca si\u0119 ka\u017cd\u0105 wojn\u0119, nie pop\u0142yn\u0119\u0142y w\u00f3wczas rzeki krwi tak charakterystyczne dla p\u00f3\u017aniejszej rewolucji francuskiej. Nie u\u017cyli gilotyn i nie dokonali masakr, jakie znamy z Wandei. Przeprowadzili to za pomoc\u0105 kartki papieru, kt\u00f3ra razem z duchow\u0105 potrzeb\u0105 posiadania ojczyzny urzeczywistnia\u0142a wznios\u0142\u0105 ide\u0119 wolno\u015bci, i to splecionej z r\u00f3wno\u015bci\u0105 – Deklaracji Niepodleg\u0142o\u015bci. “We hold these truths to be self-evident…” (Uwa\u017camy nast\u0119puj\u0105ce prawdy za oczywiste: \u017ce wszyscy ludzie stworzeni s\u0105 r\u00f3wnymi, \u017ce Stw\u00f3rca obdarzy\u0142 ich pewnymi nienaruszalnymi prawami, \u017ce w sk\u0142ad tych praw wchodzi \u017cycie, wolno\u015b\u0107 i swoboda ubiegania si\u0119 o szcz\u0119\u015bcie, \u017ce celem zabezpieczenia tych praw wy\u0142onione zosta\u0142y spo\u015br\u00f3d ludzi rz\u0105dy…). I ta kartka papieru, kt\u00f3r\u0105 – pocz\u0105wszy od rewolucji francuskiej – wszyscy lepiej lub gorzej skopiowali\u015bmy lub kt\u00f3r\u0105 si\u0119 inspirowali\u015bmy, wci\u0105\u017c jest kr\u0119gos\u0142upem Ameryki. \u017bywotnym sokiem tego narodu. Czy wiesz dlaczego? Bo poddanych zmienia w obywateli. Bo plebejuszy zmienia w Nar\u00f3d. Bo ich zach\u0119ca, a wr\u0119cz nakazuje, by sami sob\u0105 rz\u0105dzili, by wyra\u017cali w\u0142asne indywidualne r\u00f3\u017cnice, by szukali w\u0142asnego szcz\u0119\u015bcia. W przeciwie\u0144stwie do tego, co czyni\u0142 komunizm, kt\u00f3ry zabrania\u0142 ludziom buntu, samorz\u0105dno\u015bci, swobody wypowiedzi, bogacenia si\u0119 i zast\u0105pi\u0142 tradycyjnych kr\u00f3l\u00f3w Jego Wysoko\u015bci\u0105 Pa\u0144stwem. “Komunizm jest re\u017cimem monarchicznym, monarchi\u0105 starej daty. I jako taki obcina ludziom jaja. A cz\u0142owiek bez jaj ju\u017c nie jest cz\u0142owiekiem” – mawia\u0142 m\u00f3j ojciec. Mawia\u0142 r\u00f3wnie\u017c, \u017ce zamiast wywy\u017csza\u0107 plebejuszy, komunizm wszystkich zamienia\u0142 w plebs. Ze wszystkich robi\u0142 zdechlak\u00f3w.<\/span><\/p>\n

C\u00f3\u017c, moim zdaniem Ameryka wywy\u017csza plebs. W Ameryce wszyscy s\u0105 plebejuszami. Biali, czarni, \u017c\u00f3\u0142ci, br\u0105zowi, fioletowi, g\u0142upi, inteligentni, biedni, bogaci. A najwi\u0119kszymi plebejuszami s\u0105 bogacze. W wi\u0119kszo\u015bci przypadk\u00f3w, co za prostaki. Grubosk\u00f3rni, chamscy. Od razu wida\u0107, \u017ce nie czytali podr\u0119cznik\u00f3w savoir-vivre’u, \u017ce nigdy nie mieli nic wsp\u00f3lnego z wyrafinowaniem, dobrym gustem czy z sophistication. Pomimo pieni\u0119dzy, kt\u00f3re trwoni\u0105 na ubrania, s\u0105 tak nieeleganccy, \u017ce w por\u00f3wnaniu z nimi nawet kr\u00f3lowa Anglii wydaje si\u0119 szykowna. Ale s\u0105 wyzwoleni, do diab\u0142a. A na tym \u015bwiecie nie ma nic silniejszego, pot\u0119\u017cniejszego od wyzwolonego plebsu. Zawsze po\u0142amiesz sobie rogi o Wyzwolony Plebs. A o Ameryk\u0119 po\u0142amali ju\u017c sobie rogi wszyscy. Anglicy, Niemcy, Meksykanie, Rosjanie, nazi\u015bci, faszy\u015bci, komuni\u015bci. Jako ostatni po\u0142amali je sobie Wietnamczycy, kt\u00f3rzy po swoim zwyci\u0119stwie musieli p\u00f3j\u015b\u0107 z Amerykanami na uk\u0142ady, wi\u0119c kiedy Wietnamczykom sk\u0142ada wizyt\u0119 by\u0142y prezydent Stan\u00f3w Zjednoczonych, wydaje im si\u0119, \u017ce chwycili Pana Boga za nogi. “Bienvenu, Monsieur le President, bienvenu!”. Problem w tym, \u017ce Wietnamczycy nie modl\u0105 si\u0119 do Allaha. A z dzie\u0107mi Allaha przeprawa b\u0119dzie ci\u0119\u017cka. Bardzo d\u0142uga i bardzo ci\u0119\u017cka. Chyba \u017ce reszta Zachodu przestanie robi\u0107 pod siebie. I zreflektuje si\u0119, i udzieli Ameryce pomocy.<\/span><\/p>\n

Nie m\u00f3wi\u0119, rzecz jasna, do hien, kt\u00f3re si\u0119 ciesz\u0105 na widok zgliszcz i rechoc\u0105: “Dobrze-tak-Amerykanom-dobrze-im-tak”. M\u00f3wi\u0119 do os\u00f3b, kt\u00f3re cho\u0107 nie s\u0105 g\u0142upie i z\u0142e, wci\u0105\u017c jeszcze bujaj\u0105 w ostro\u017cno\u015bci i w\u0105tpliwo\u015bciach. Do nich m\u00f3wi\u0119: Ludzie, obud\u017acie si\u0119! Zahukani przez strach, niesk\u0142onni p\u0142yn\u0105\u0107 pod pr\u0105d, czyli \u015bci\u0105gn\u0105\u0107 na siebie oskar\u017cenie o rasizm (s\u0142owo zreszt\u0105 niew\u0142a\u015bciwe, poniewa\u017c tu nie chodzi o ras\u0119, lecz o religi\u0119), nie rozumiecie lub nie chcecie zrozumie\u0107, \u017ce w\u0142a\u015bnie si\u0119 toczy Krucjata, tyle \u017ce na odwr\u00f3t. Przyzwyczajeni do podw\u00f3jnej gry, za\u015blepieni kr\u00f3tkowzroczno\u015bci\u0105 nie rozumiecie lub nie chcecie zrozumie\u0107, \u017ce w\u0142a\u015bnie toczy si\u0119 wojna religijna. Kt\u00f3rej chce i kt\u00f3r\u0105 wypowiada by\u0107 mo\u017ce tylko od\u0142am tamtej religii, lecz i tak jest to wojna religijna. Wojna, kt\u00f3r\u0105 oni nazywaj\u0105 d\u017cihad. \u015awi\u0119ta Wojna. Wojna, kt\u00f3rej celem by\u0107 mo\u017ce nie jest zdobycie naszych terytori\u00f3w, lecz kt\u00f3rej celem z pewno\u015bci\u0105 jest podb\u00f3j naszych dusz. Unicestwienie naszej wolno\u015bci i naszej cywilizacji. Zniszczenie naszego sposobu \u017cycia i \u015bmierci, naszego sposobu modlenia si\u0119 lub niemodlenia, naszego sposobu jedzenia, picia, ubierania, rozrywki i przekazu informacji… Nie rozumiecie albo nie chcecie zrozumie\u0107, \u017ce je\u015bli si\u0119 nie przeciwstawimy, je\u015bli nie b\u0119dziemy si\u0119 broni\u0107, walczy\u0107, to d\u017cihad zwyci\u0119\u017cy. I zniszczy \u015bwiat, kt\u00f3ry lepiej lub gorzej uda\u0142o si\u0119 nam zbudowa\u0107, zmieni\u0107, ulepszy\u0107, uczyni\u0107 nieco bardziej inteligentnym, czyli mniej bigoteryjnym lub ca\u0142kowicie wolnym od bigoterii. I tym samym zniszczy nasz\u0105 kultur\u0119, nasz\u0105 sztuk\u0119, nauk\u0119, moralno\u015b\u0107, nasze warto\u015bci, nasze przyjemno\u015bci… Jezu! Czy nie zdajecie sobie sprawy, \u017ce ludzie tacy jak Osama ben Laden czuj\u0105 si\u0119 uprawnieni do tego, \u017ceby zabija\u0107 was i wasze dzieci tylko dlatego, \u017ce pijecie wino lub piwo, \u017ce nie nosicie d\u0142ugiej brody albo czarczafu, chodzicie do teatru i kina, s\u0142uchacie muzyki i \u015bpiewacie piosenki, dlatego \u017ce ta\u0144czycie w dyskotekach albo we w\u0142asnym domu, bo ogl\u0105dacie telewizj\u0119, nosicie minisp\u00f3dniczki albo kr\u00f3tkie skarpetki, bo w morzu albo w basenie stoicie nago lub prawie, bo pieprzycie si\u0119, kiedy macie ochot\u0119, gdzie macie ochot\u0119 i z kim macie ochot\u0119? Nawet to was nie obchodzi, idioci? Dzi\u0119ki Bogu jestem ateistk\u0105. I nie mam najmniejszego zamiaru da\u0107 si\u0119 zabi\u0107 za to, \u017ce jestem, jaka jestem.<\/span><\/p>\n

Od dwudziestu lat to m\u00f3wi\u0119, od dwudziestu lat. W miar\u0119 \u0142agodnie, bez tej pasji, dwadzie\u015bcia lat temu napisa\u0142am o tym artyku\u0142 do “Corriere della Sera”. By\u0142 to artyku\u0142 osoby przyzwyczajonej do koegzystencji ze wszystkimi rasami i ze wszystkimi wyznaniami, obywatelki przyzwyczajonej do zwalczania wszelkich faszyzm\u00f3w i wszelkich nietolerancji, laika, dla kt\u00f3rego nie istniej\u0105 tabu. Lecz by\u0142 to r\u00f3wnie\u017c artyku\u0142 osoby oburzonej na wszystkich, kt\u00f3rzy nie czuli smrodu zbli\u017caj\u0105cej si\u0119 \u015awi\u0119tej Wojny, wojny, kt\u00f3ra dzieciom Allaha wybacza\u0142a a\u017c nazbyt wiele. Dwadzie\u015bcia lat temu przeprowadzi\u0142am mniej wi\u0119cej takie rozumowanie. “Jaki sens ma szacunek dla kogo\u015b, kto nas nie szanuje? Jaki jest sens broni\u0107 ich kultury lub ambicji posiadania kultury, skoro oni pogardzaj\u0105 nasz\u0105? Ja chc\u0119 broni\u0107 naszej i informuj\u0119 was, \u017ce wol\u0119 Dantego Alighieri od Omara Chajjama” [perskiego poety, matematyka i filozofa, \u017cyj\u0105cego na prze\u0142omie XI i XII w. – red.]. Rozst\u0105pi\u0142a si\u0119 ziemia. “Rasistka! Rasistka!”. Prawie mnie ukrzy\u017cowali, i to wci\u0105\u017c ci sami rzecznicy post\u0119pu (w tamtych czasach nazywali si\u0119 komunistami). Zreszt\u0105 ta obelga spotka\u0142a mnie r\u00f3wnie\u017c wtedy, gdy Sowieci najechali na Afganistan. Pami\u0119tasz tych brodaczy w burnusach i turbanach, kt\u00f3rzy za ka\u017cdym naci\u015bni\u0119ciem cyngla wykrzykiwali pochwa\u0142y Pana? “Allah akbar! Allah akbar!”. Ja pami\u0119tam ich dobrze. A kiedy tak kojarzyli s\u0142owo “B\u00f3g” z naciskaniem cyngla, przechodzi\u0142y mnie dreszcze. Wydawa\u0142o mi si\u0119, \u017ce to \u015bredniowiecze, i m\u00f3wi\u0142am: “Sowieci s\u0105, jacy s\u0105. Ale trzeba przyzna\u0107, \u017ce prowadz\u0105c t\u0119 wojn\u0119, broni\u0105 r\u00f3wnie\u017c nas. I jestem im wdzi\u0119czna”. Zn\u00f3w rozst\u0105pi\u0142a si\u0119 ziemia. “Rasistka! Rasistka!”. W swoim za\u015blepieniu nie chcieli nawet s\u0142ucha\u0107, jak m\u00f3wi\u0142am o potworno\u015bciach, kt\u00f3re synowie Allaha pope\u0142niali na je\u0144cach wojennych. (Odcinali im r\u0119ce i nogi, pami\u0119tasz? Przyjemno\u015b\u0107, kt\u00f3rej si\u0119 dopuszczali ju\u017c w Libanie na je\u0144cach chrze\u015bcija\u0144skich i \u017cydowskich). Nie chcieli, \u017cebym o tym m\u00f3wi\u0142a, nie. I tylko po to, \u017ceby uchodzi\u0107 za ludzi post\u0119pu, bili brawo Amerykanom og\u0142upia\u0142ym ze strachu przed Zwi\u0105zkiem Radzieckim i szpikowali broni\u0105 bohaterski-nar\u00f3d-afga\u0144ski. Szkolili brodaczy, a razem z brodaczami superbrodacza Osam\u0119 ben Ladena. Rosjanie-precz-z-Afganistaaaanu! Rosjanie-musz\u0105-opu\u015bci\u0107-Afganistaaaan! No i Rosjanie poszli sobie z Afganistanu: i co, ju\u017c wszystko w porz\u0105dku? I brodacze superbrodacza Osamy ben Ladena przybyli z Afganistanu do Nowego Jorku, razem z ogolonymi Syryjczykami Egipcjanami Irakijczykami Liba\u0144czykami Palesty\u0144czykami Saudyjczykami, kt\u00f3rzy z\u0142o\u017cyli si\u0119 na band\u0119 dziewi\u0119tnastu zidentyfikowanych kamikadze: ju\u017c wszystko w porz\u0105dku? Gorzej: teraz dyskutuje si\u0119 nad bliskim atakiem, kt\u00f3ry uderzy w nas broni\u0105 chemiczn\u0105, biologiczn\u0105, radioaktywn\u0105, nuklearn\u0105. M\u00f3wi si\u0119, \u017ce nowa rze\u017a jest nieunikniona, poniewa\u017c Irak dostarcza im materia\u0142u. M\u00f3wi si\u0119 o szczepieniach, o maskach gazowych, o d\u017cumie. W powietrzu wisi pytanie, kiedy to nast\u0105pi… Ju\u017c wszystko w porz\u0105dku?<\/span><\/p>\n

Niekt\u00f3rzy nie s\u0105 ani zadowoleni, ani niezadowoleni. Nie obchodzi ich to. Ameryka jest przecie\u017c daleko, mi\u0119dzy Europ\u0105 a Ameryk\u0105 jest ocean… O nie, moi drodzy. Nie. Jest stru\u017cka wody. Poniewa\u017c kiedy gra toczy si\u0119 o los Zachodu, o przetrwanie naszej cywilizacji, to Nowym Jorkiem jeste\u015bmy my sami. Ameryka to my. My, W\u0142osi, my, Francuzi, my, Anglicy, my, Niemcy, my, Austriacy, my, W\u0119grzy, my, S\u0142owacy, my, Polacy, my, Skandynawowie, my, Belgowie, my, Hiszpanie, my, Grecy, my, Portugalczycy. Je\u015bli runie Ameryka, runie Europa. Kiedy runie Zach\u00f3d, runiemy my. I to nie tylko w znaczeniu finansowym, czyli w tym, kt\u00f3ry chyba najbardziej was martwi. (Kiedy\u015b, kiedy by\u0142am m\u0142oda i naiwna, powiedzia\u0142am do Arthura Millera: “Amerykanie mierz\u0105 wszystko pieni\u0119dzmi, my\u015bl\u0105 tylko o pieni\u0105dzach”. Arthur Miller odpowiedzia\u0142: “A wy nie?”). Upadniemy we wszystkich znaczeniach, m\u00f3j drogi. I na miejscu dzwon\u00f3w zobaczymy muezin\u00f3w, zamiast minisp\u00f3dniczek b\u0119dziemy nosili czarczafy, zamiast koniaku b\u0119dziemy pili wielb\u0142\u0105dzie mleko. To r\u00f3wnie\u017c do was nie przemawia? Nawet tego nie chcecie zrozumie\u0107?!? Blair zrozumia\u0142. Przylecia\u0142 tutaj i przywi\u00f3z\u0142, a raczej odnowi\u0142 wobec Busha zapewnienie o solidarno\u015bci Anglik\u00f3w. Solidarno\u015bci wyra\u017conej nie gadulstwem i zawodzeniem – solidarno\u015bci, kt\u00f3ra polega na polowaniu na terroryst\u00f3w i na wojskowym sojuszu. Chirac tego nie zrobi\u0142. Jak wiesz, w ubieg\u0142ym tygodniu by\u0142 tutaj z wizyt\u0105 oficjaln\u0105.<\/span><\/p>\n

Wizyt\u0105 planowan\u0105 od dawna, nie wizyta ad hoc. Zobaczy\u0142 zgliszcza obu wie\u017c, dowiedzia\u0142 si\u0119, \u017ce liczby ofiar nie da si\u0119 ustali\u0107, a raczej wypowiedzie\u0107, ale to nie wyprowadzi\u0142o go z r\u00f3wnowagi. Podczas wywiadu, kt\u00f3rego udzieli\u0142 CNN, moja przyjaci\u00f3\u0142ka Cristiana Amanpour cztery razy zada\u0142a mu pytanie, w jaki spos\u00f3b i w jakim stopniu zamierza wyst\u0105pi\u0107 przeciw temu d\u017cihadowi, i czterokrotnie Chirac unikn\u0105\u0142 odpowiedzi. Wywin\u0105\u0142 si\u0119 jak w\u0119gorz. Chcia\u0142o si\u0119 krzycze\u0107: “Monsieur le President! Czy pami\u0119ta Pan desant w Normandii? Czy Pan wie, ilu Amerykan\u00f3w poleg\u0142o w Normandii, \u017ceby wyrzuci\u0107 nazist\u00f3w r\u00f3wnie\u017c z Francji?”. Wy\u0142\u0105czaj\u0105c Blaira, r\u00f3wnie\u017c w\u015br\u00f3d pozosta\u0142ych Europejczyk\u00f3w nie widz\u0119 zreszt\u0105 \u017cadnego Ryszarda Lwie Serce. A przede wszystkim we W\u0142oszech, gdzie rz\u0105d nie zidentyfikowa\u0142, czyli nie aresztowa\u0142, \u017cadnego wsp\u00f3lnika lub podejrzanego o wsp\u00f3lnictwo z Osam\u0105 ben Ladenem. Na Boga, Szanowny Panie Premierze! Pomimo strachu przed wojn\u0105 w ka\u017cdym kraju Europy zosta\u0142 wskazany i aresztowany jaki\u015b wsp\u00f3lnik Osamy ben Ladena. We Francji, w Niemczech, Anglii, Hiszpanii… Ale we W\u0142oszech, gdzie meczety Mediolanu, Turynu i Rzymu roj\u0105 si\u0119 od \u0142ajdak\u00f3w, kt\u00f3rzy wznosz\u0105 hymny ku czci Osamy ben Ladena, od terroryst\u00f3w, kt\u00f3rzy tylko czekaj\u0105, \u017ceby wysadzi\u0107 kopu\u0142\u0119 Bazyliki \u015bw. Piotra – nikt. Zero. Nic. Nikt. Prosz\u0119 mi wyt\u0142umaczy\u0107, Szanowny Panie Premierze: czy Pa\u0144scy policjanci i \u017candarmi s\u0105 tak nieporadni? Pa\u0144skie s\u0142u\u017cby specjalne s\u0105 a\u017c tak bardzo do dupy? Pa\u0144scy funkcjonariusze s\u0105 a\u017c tak g\u0142upi? I wszyscy synowie Allaha, kt\u00f3rym udzielamy go\u015bciny, s\u0105 tacy \u015bwi\u0119ci? \u017baden z nich nie mia\u0142 nic wsp\u00f3lnego z tym, co si\u0119 wydarzy\u0142o i dzieje? A mo\u017ce boi si\u0119 Pan, \u017ce za s\u0142uszne dochodzenie, za odnalezienie i aresztowanie tych, kt\u00f3rych dotychczas nie znale\u017ali\u015bcie i nie aresztowali\u015bcie, grozi Panu tradycyjne oskar\u017cenie: “Rasista! Rasista!”? Ja, jak Pan widzi, nie.<\/span><\/p>\n

Jezu! Nie odmawiam nikomu prawa do strachu. Tylko kretyn nie boi si\u0119 wojny. A ci, kt\u00f3rzy chc\u0105 pokaza\u0107, \u017ce nie boj\u0105 si\u0119 wojny – pisa\u0142am o tym ju\u017c tysi\u0105c razy – s\u0105 kretynami i oszustami za jednym zamachem. Ale w \u017byciu i w Historii s\u0105 przypadki, w kt\u00f3rych nie wolno si\u0119 ba\u0107. Przypadki, w kt\u00f3rych ba\u0107 si\u0119 jest niemoralnie i nieobywatelsko. A ci, kt\u00f3rzy z powodu s\u0142abo\u015bci lub braku odwagi lub si\u0142\u0105 nawyku chc\u0105 pozosta\u0107 po\u015brodku i w ten spos\u00f3b unikn\u0105\u0107 tragedii, wydaj\u0105 mi si\u0119 masochistami.<\/span><\/p>\n

W\u0142a\u015bnie tak, masochistami. Dlaczego m\u00f3wimy o tym, co ty nazywasz “R\u00f3\u017cnicami-pomi\u0119dzy-dwiema-Kulturami”? C\u00f3\u017c, je\u015bli naprawd\u0119 chcesz wiedzie\u0107, irytuje mnie nawet m\u00f3wienie o dw\u00f3ch kulturach, to, \u017ce stawia si\u0119 je na jednym poziomie, jak gdyby to by\u0142y dwie r\u00f3wnoleg\u0142e rzeczywisto\u015bci, podobnej wagi i miary. Poniewa\u017c za nasz\u0105 cywilizacj\u0105 stoi Homer, Sokrates, Platon, Arystoteles, Fidiasz, na Boga. Jest staro\u017cytna Grecja ze swoim Partenonem i ze swoim odkryciem Demokracji. Jest staro\u017cytny Rzym ze swoj\u0105 pot\u0119g\u0105, ze swoimi prawami, ze swoim poj\u0119ciem Prawa. Jego rze\u017aby, jego literatura, architektura. Jego pa\u0142ace i jego amfiteatry, jego akwedukty i mosty, jego drogi. Jest rewolucjonista, ten Chrystus, kt\u00f3ry umar\u0142 na krzy\u017cu, kt\u00f3ry nas uczy\u0142 (a je\u015bli si\u0119 nie nauczyli\u015bmy, to trudno!) takich poj\u0119\u0107 jak mi\u0142o\u015b\u0107 i sprawiedliwo\u015b\u0107. Jest Ko\u015bci\u00f3\u0142, kt\u00f3ry, zgoda, sprezentowa\u0142 mi inkwizycj\u0119. Kt\u00f3ry mnie torturowa\u0142 i spali\u0142 tysi\u0105c razy na stosie, zgoda. Kt\u00f3ry przez wieki mnie prze\u015bladowa\u0142, przez wieki zmusza\u0142 mnie, by rze\u017abi\u0107 i malowa\u0107 jedynie Chrystusy i Madonny, kt\u00f3ry prawie zamordowa\u0142 mi Galileusza. Upokorzy\u0142 mi go, zag\u0142uszy\u0142. Ale mia\u0142 r\u00f3wnie\u017c sw\u00f3j wielki wk\u0142ad w Histori\u0119 My\u015bli: tak czy nie? Za nasz\u0105 cywilizacj\u0105 jest jeszcze renesans. Jest Leonardo da Vinci, Micha\u0142 Anio\u0142, Rafael, jest muzyka Bacha, Mozarta, Beethovena. I tak dalej, a\u017c po Rossiniego, Donizettiego, Verdiego and Company. Ta muzyka, bez kt\u00f3rej nie potrafimy \u017cy\u0107, a kt\u00f3ra w ich kulturze albo w ich ambicji posiadania kultury jest zakazana. Biada, je\u015bli zanucisz piosenk\u0119 albo zaintonujesz ch\u00f3r z “Nabuchodonozora” [Verdiego]. I wreszcie, na Boga, jest nauka. Nauka, kt\u00f3ra zrozumia\u0142a wiele chor\u00f3b i terapii. Ja jeszcze \u017cyj\u0119, na razie, dzi\u0119ki naszej nauce – nie dzi\u0119ki nauce Mahometa. Nauka, kt\u00f3ra wymy\u015bli\u0142a cudowne maszyny. Poci\u0105g, samoch\u00f3d, samolot, statki kosmiczne, kt\u00f3rymi polecieli\u015bmy na Ksi\u0119\u017cyc i na Marsa, i niebawem polecimy B\u00f3g jeszcze wie dok\u0105d. Nauka, kt\u00f3ra zmieni\u0142a oblicze tej planety dzi\u0119ki wynalezieniu elektryczno\u015bci, radia, telefonu, telewizji. Prawda, \u017ce kap\u0142ani lewicy nie chc\u0105 przyzna\u0107 tego, co przed chwil\u0105 powiedzia\u0142am? Bo\u017ce, co za kutasy! Nigdy si\u0119 nie zmieni\u0105. I oto nieuchronne pytanie: a co jest za t\u0105 drug\u0105 kultur\u0105?<\/span><\/p>\n

Ba! Szukaj sobie, jak chcesz, ale ja znajduj\u0119 tylko Mahometa z jego Koranem i Awerroesa z jego zas\u0142ugami uczonego (komentarze do Arystotelesa i tak dalej). Arafat znajduje r\u00f3wnie\u017c cyfry i matematyk\u0119. Zn\u00f3w wrzeszcz\u0105c na mnie i zalewaj\u0105c mnie \u015blin\u0105, powiedzia\u0142 mi w 1972 roku, \u017ce jego kultura jest wy\u017csza od mojej, o wiele wy\u017csza od mojej, poniewa\u017c jego przodkowie wymy\u015blili cyfry i matematyk\u0119. Ale Arafat ma kr\u00f3tk\u0105 pami\u0119\u0107. Dlatego zmienia zdanie i przeczy sobie co pi\u0119\u0107 minut. Jego przodkowie nie wymy\u015blili cyfr ani matematyki. Wymy\u015blili zapis cyfr, kt\u00f3ry r\u00f3wnie\u017c my, niewierni, stosujemy, a matematyka zosta\u0142a wymy\u015blona prawie r\u00f3wnocze\u015bnie przez wszystkie staro\u017cytne cywilizacje. W Mezopotamii, Grecji, Indiach, Chinach, Egipcie, w\u015br\u00f3d Maj\u00f3w… Pa\u0144scy przodkowie, Wielmo\u017cny Panie Arafat, pozostawili nam tylko nieco pi\u0119knych meczet\u00f3w i jedn\u0105 ksi\u0105\u017ck\u0119, kt\u00f3r\u0105 od tysi\u0105ca czterystu lat jej wyznawcy zawracaj\u0105 mi dup\u0119 bardziej ni\u017c chrze\u015bcijanie swoj\u0105 Bibli\u0105, a \u017bydzi swoj\u0105 Tor\u0105. Zobaczmy wi\u0119c, jakie zalety wyr\u00f3\u017cniaj\u0105 ten Koran. Czy s\u0105 to naprawd\u0119 zalety? Od kiedy synowie Allaha prawie zniszczyli Nowy Jork, znawcy islamu nie robi\u0105 nic innego, tylko wychwalaj\u0105 mi Mahometa: t\u0142umacz\u0105, \u017ce Koran naucza pokoju, braterstwa i sprawiedliwo\u015bci. (Zreszt\u0105 m\u00f3wi to r\u00f3wnie\u017c Bush, biedny Bush. I to jest zrozumia\u0142e, \u017ce Bush musi zadowoli\u0107 dwadzie\u015bcia cztery miliony ameryka\u0144skich muzu\u0142man\u00f3w, przekona\u0107 ich, \u017ceby powiedzieli to, co wiedz\u0105 o ewentualnych krewnych, przyjacio\u0142ach albo znajomych powi\u0105zanych z Osam\u0105 ben Ladenem). Lecz w\u00f3wczas co zrobimy z zasad\u0105 oko-za-oko-z\u0105b-za-z\u0105b? Co zrobimy ze spraw\u0105 czarczaf\u00f3w, a raczej woalu, kt\u00f3ry zakrywa twarz muzu\u0142manek? By spojrze\u0107 na bli\u017aniego, musz\u0105, nieszcz\u0119sne, patrze\u0107 przez g\u0119st\u0105 siatk\u0119 umieszczon\u0105 na wysoko\u015bci oczu. Co zrobimy z poligami\u0105 i zasad\u0105, wedle kt\u00f3rej kobiety maj\u0105 by\u0107 warte mniej od wielb\u0142\u0105d\u00f3w, nie powinny chodzi\u0107 do szko\u0142y, nie powinny chodzi\u0107 do lekarza, nie powinny robi\u0107 sobie zdj\u0119\u0107 i tak dalej? Co zrobimy z zakazem picia alkoholu i kar\u0105 \u015bmierci dla tych, kt\u00f3rzy zakaz ten \u0142ami\u0105? To r\u00f3wnie\u017c jest w Koranie. A nie wydaje mi si\u0119 to wcale tak sprawiedliwe, tak braterskie, tak pokojowe.<\/span><\/p>\n

Oto zatem moja odpowied\u017a na twoje pytanie o R\u00f3\u017cnice-pomi\u0119dzy-dwiema-Kulturami. Na \u015bwiecie jest miejsce dla wszystkich, tak twierdz\u0119. We w\u0142asnym domu ka\u017cdy robi, co chce. I je\u015bli w niekt\u00f3rych krajach kobiety s\u0105 tak g\u0142upie, \u017ce godz\u0105 si\u0119 na czarczaf, czyli woal, i patrz\u0105 przez g\u0119st\u0105 siatk\u0119 umieszczon\u0105 na wysoko\u015bci oczu, tym gorzej dla nich. Je\u015bli godz\u0105 si\u0119 nie chodzi\u0107 do szko\u0142y, nie chodzi\u0107 do lekarza, nie robi\u0107 sobie zdj\u0119\u0107 i tak dalej, tym gorzej dla nich. Je\u017celi ich m\u0119\u017cczy\u017ani s\u0105 tak t\u0119pi, \u017ce nie pij\u0105 piwa i wina, jak wy\u017cej. Ja im tego nie zabroni\u0119. Jeszcze czego! Zosta\u0142am wychowana w poczuciu wolno\u015bci, a moja mama m\u00f3wi\u0142a: “\u015awiat jest pi\u0119kny, poniewa\u017c jest r\u00f3\u017cnorodny”. Lecz je\u015bli zamierzaj\u0105 narzuci\u0107 mi to samo w moim domu… A zamierzaj\u0105. Osama ben Laden twierdzi, \u017ce ca\u0142a planeta Ziemia musi si\u0119 sta\u0107 muzu\u0142ma\u0144ska, \u017ce musimy nawr\u00f3ci\u0107 si\u0119 na islam, \u017ce po dobroci albo pod przymusem nas nawr\u00f3ci, \u017ce w tym celu nas masakruje i w dalszym ci\u0105gu b\u0119dzie nas masakrowa\u0142. I to nie mo\u017ce si\u0119 nam podoba\u0107, nie. To musi nam narzuci\u0107 siln\u0105 wol\u0119 odwr\u00f3cenia r\u00f3l, zabicia jego. Jednak ta rzecz si\u0119 nie rozstrzygnie, nie wyczerpie wraz ze \u015bmierci\u0105 Osamy ben Ladena. Poniewa\u017c Osam\u00f3w ben Laden\u00f3w s\u0105 ju\u017c dziesi\u0105tki tysi\u0119cy, i to nie tylko w Afganistanie czy innych krajach arabskich. S\u0105 wsz\u0119dzie, a najbardziej zaciekli s\u0105 w\u0142a\u015bnie na Zachodzie. W naszych miastach, na naszych ulicach, na naszych uniwersytetach, w o\u015brodkach bada\u0144 nad technologi\u0105. Nad t\u0105 technologi\u0105, kt\u00f3r\u0105 ka\u017cdy g\u0142upek mo\u017ce si\u0119 pos\u0142ugiwa\u0107. Krucjata trwa ju\u017c od dawna. I dzia\u0142a jak szwajcarski zegarek, podtrzymywana przez wiar\u0119 i perfidi\u0119 por\u00f3wnywaln\u0105 jedynie z wiar\u0105 i perfidi\u0105 Torquemady, kiedy by\u0142 zwierzchnikiem inkwizycji. W istocie, pertraktowa\u0107 z nimi jest rzecz\u0105 niemo\u017cliw\u0105. Dyskutowa\u0107 – nie do pomy\u015blenia. Traktowa\u0107 ich z wyrozumia\u0142o\u015bci\u0105, tolerancj\u0105 lub nadziej\u0105 jest samob\u00f3jstwem. A kto my\u015bli inaczej, jest naiwny.<\/span><\/p>\n

Osoba, kt\u00f3ra to m\u00f3wi, wystarczaj\u0105co dobrze pozna\u0142a ten rodzaj fanatyzmu w Iranie, Pakistanie, Bangladeszu, Arabii Saudyjskiej, Kuwejcie, Libii, Jordanii, Libanie i we w\u0142asnym domu. Czyli we W\u0142oszech. Pozna\u0142a go r\u00f3wnie\u017c poprzez epizody trywialne, wr\u0119cz groteskowe, zebra\u0142a zatrwa\u017caj\u0105ce dowody na jego istnienie. Nigdy nie zapominam tego, co przydarzy\u0142o mi si\u0119 w Ambasadzie Iranu w Rzymie, kiedy wyst\u0105pi\u0142am o wiz\u0119 do Teheranu, \u017ceby przeprowadzi\u0107 wywiad z Chomeinim, i przysz\u0142am z paznokciami pomalowanymi na czerwono. Dla nich by\u0142 to znak rozwi\u0105z\u0142o\u015bci. Potraktowali mnie jak prostytutk\u0119, kt\u00f3r\u0105 trzeba spali\u0107 na stosie. Kazali mi natychmiast usun\u0105\u0107 lakier. I gdybym nie powiedzia\u0142a im, a raczej nie wywrzeszcza\u0142a, co ja najch\u0119tniej bym im usun\u0119\u0142a, a raczej obci\u0119\u0142a… Nie zapominam r\u00f3wnie\u017c tego, co przytrafi\u0142o mi si\u0119 w Kom, \u015bwi\u0119tym mie\u015bcie Chomeiniego, gdzie jako kobieta nie zosta\u0142am przyj\u0119ta w \u017cadnym hotelu. \u017beby przeprowadzi\u0107 wywiad z Chomeinim, musia\u0142am w\u0142o\u017cy\u0107 czarczaf, \u017ceby w\u0142o\u017cy\u0107 czarczaf, musia\u0142am zdj\u0105\u0107 d\u017cinsy, \u017ceby zdj\u0105\u0107 d\u017cinsy, musia\u0142am si\u0119 oddali\u0107. Oczywi\u015bcie mog\u0142am si\u0119 przebra\u0107 w samochodzie, kt\u00f3rym przyjecha\u0142am z Teheranu, ale powstrzyma\u0142 mnie t\u0142umacz. – Pani-jest-szalona, pani-jest-szalona, za-co\u015b-takiego-w-Kom-si\u0119-rozstrzeliwuje. Wola\u0142 mnie zawie\u017a\u0107 do by\u0142ego pa\u0142acu kr\u00f3lewskiego, gdzie jaki\u015b lito\u015bciwy str\u00f3\u017c wpu\u015bci\u0142 nas i wynaj\u0105\u0142 by\u0142\u0105 sal\u0119 tronow\u0105. Rzeczywi\u015bcie, czu\u0142am si\u0119 jak Madonna, kt\u00f3ra po to, \u017ceby wyda\u0107 na \u015bwiat Dzieci\u0105tko Jezus, schroni\u0142a si\u0119 razem z J\u00f3zefem w stajni ogrzewanej przez os\u0142a i wo\u0142u. Lecz m\u0119\u017cczy\u017anie i kobiecie bez \u015blubu Koran zabrania zostawa\u0107 za zamkni\u0119tymi drzwiami, bro\u0144 Bo\u017ce, i w pewnej chwili drzwi si\u0119 otworzy\u0142y. Mu\u0142\u0142a odpowiedzialny za przestrzeganie Moralno\u015bci wtargn\u0105\u0142, wrzeszcz\u0105c: wstyd-wstyd, grzech-grzech, i by\u0142 tylko jeden spos\u00f3b, \u017ceby\u015bmy nie zostali rozstrzelani – wzi\u0105\u0107 \u015blub. Podpisa\u0107 czasowy akt ma\u0142\u017ce\u0144stwa (cztery miesi\u0105ce), kt\u00f3rym mu\u0142\u0142a wymachiwa\u0142 nam przed nosami. Problem w tym, \u017ce t\u0142umacz mia\u0142 \u017con\u0119 Hiszpank\u0119, niejak\u0105 Consuelo, wcale niesk\u0142onn\u0105 do tego, by zgodzi\u0107 si\u0119 na poligami\u0119, a ja nie chcia\u0142am wychodzi\u0107 za m\u0105\u017c. A c\u00f3\u017c dopiero za Ira\u0144czyka o\u017cenionego z Hiszpank\u0105, w \u017cadnym razie niesk\u0142onn\u0105 do tego, by zgodzi\u0107 si\u0119 na poligami\u0119. Ale przecie\u017c nie chcia\u0142am zosta\u0107 rozstrzelana, a tym samym straci\u0107 wywiad z Chomeinim. Rozstrzyga\u0142am w sobie w\u0142a\u015bnie ten dylemat, a\u017c…<\/span><\/p>\n

Pewnie si\u0119 \u015bmiejesz. My\u015blisz, \u017ce to dowcip. A wi\u0119c dalszego ci\u0105gu ci nie opowiem. \u017beby doprowadzi\u0107 ci\u0119 do \u0142ez, opowiem ci o dwunastu nieczystych ch\u0142opcach, kt\u00f3rych po zako\u0144czeniu wojny w Bangladeszu [rok 1971 – red.] zamordowano w Dakce. Zabili ich na boisku stadionu w Dakce uderzeniami bagnet\u00f3w w pier\u015b i w brzuch w obecno\u015bci dwudziestu tysi\u0119cy wiernych, kt\u00f3rzy z trybun bili brawo w imi\u0119 Boga. “Allah akbar, Allah akbar”, krzyczeli. Wiem, wiem: w Koloseum staro\u017cytni Rzymianie, ci Rzymianie, z kt\u00f3rych moja kultura jest tak dumna, dla zabawy patrzyli, jak lwy posila\u0142y si\u0119 chrze\u015bcijanami. Wiem, wiem: we wszystkich krajach Europy chrze\u015bcijanie, ci chrze\u015bcijanie, kt\u00f3rych wk\u0142ad w Histori\u0119 My\u015bli uznaj\u0119 pomimo mojego ateizmu, bawili si\u0119, patrz\u0105c na p\u0142on\u0105cych heretyk\u00f3w. Ale min\u0119\u0142o sporo czasu, troch\u0119 si\u0119 ucywilizowali\u015bmy i r\u00f3wnie\u017c dzieci Allaha powinny zrozumie\u0107, \u017ce pewnych rzeczy si\u0119 nie robi. Po dwunastu nieczystych ch\u0142opcach zamordowali dziecko, kt\u00f3re chc\u0105c uratowa\u0107 brata skazanego na \u015bmier\u0107, rzuci\u0142o si\u0119 na oprawc\u00f3w. Zmia\u017cd\u017cyli mu g\u0142ow\u0119 wojskowymi buciorami. A je\u015bli nie wierzysz, c\u00f3\u017c: przeczytaj sobie moj\u0105 kronik\u0119 albo kronik\u0119 dziennikarzy francuskich lub i niemieckich, kt\u00f3rzy byli tam ze mn\u0105 przera\u017ceni tak samo jak ja. Albo jeszcze lepiej popatrz sobie na zdj\u0119cia, kt\u00f3re wykona\u0142 jeden z nich. W ka\u017cdym razie nie to chc\u0119 podkre\u015bli\u0107. Chcia\u0142am powiedzie\u0107, \u017ce po tej masakrze dwadzie\u015bcia tysi\u0119cy wiernych (w tym wiele kobiet) zesz\u0142o z trybun na boisko. Nie chaotycznie, bez \u0142adu, nie. W spos\u00f3b uporz\u0105dkowany, ceremonialny. Powoli sformowali poch\u00f3d i w imi\u0119 Boga przeszli po zw\u0142okach, wci\u0105\u017c krzycz\u0105c “Allah akbar, Allah akbar”. Zniszczyli ich tak samo jak te dwie nowojorskie wie\u017ce. Przerobili ich na krwawy dywan ze sproszkowanych ko\u015bci.<\/span><\/p>\n

Ach, mog\u0142abym tak w niesko\u0144czono\u015b\u0107. M\u00f3wi\u0107 ci o rzeczach, o kt\u00f3rych nikt nigdy nie m\u00f3wi\u0142, sprawi\u0107, \u017ce w\u0142osy zje\u017cy\u0142yby ci si\u0119 na g\u0142owie. Na przyk\u0142ad o tym zdziecinnia\u0142ym Chomeinim, kt\u00f3ry po wywiadzie wyg\u0142osi\u0142 w Kom przem\u00f3wienie, o\u015bwiadczaj\u0105c, \u017ce oskar\u017ca\u0142am go o obcinanie kobietom piersi. Z tego wiecu nakr\u0119ci\u0142 relacj\u0119, kt\u00f3ra przez wiele miesi\u0119cy by\u0142a pokazywana przez telewizj\u0119 w Teheranie, i kiedy nast\u0119pnego roku wr\u00f3ci\u0142am do Teheranu, zosta\u0142am aresztowana od razu na lotnisku. I wygl\u0105da\u0142o to \u017ale, naprawd\u0119 \u017ale. By\u0142 to okres, kiedy przetrzymywano tam ameryka\u0144skich zak\u0142adnik\u00f3w… Mog\u0142abym ci opowiedzie\u0107 o tym Mujiburze Rahmanie [pierwszym premierze niepodleg\u0142ego Bangladeszu – red.], kt\u00f3ry, wci\u0105\u017c w Dakce, nakaza\u0142 swoim bojownikom zlikwidowa\u0107 mnie jako niebezpieczn\u0105 Europejk\u0119, ale na szcz\u0119\u015bcie, ryzykuj\u0105c w\u0142asne \u017cycie, uratowa\u0142 mnie angielski pu\u0142kownik. Lub o tym Palesty\u0144czyku o imieniu Habash, kt\u00f3ry kaza\u0142 trzyma\u0107 karabin przystawiony do mojej g\u0142owy przez dwadzie\u015bcia minut. Bo\u017ce, co to za ludzie! Jedynymi, z kt\u00f3rymi mia\u0142am cywilizowany kontakt, pozostaj\u0105 biedny Ali Bhutto, premier Pakistanu, kt\u00f3rego powieszono za przyja\u017a\u0144 z Zachodem, i wspania\u0142y kr\u00f3l Jordanii Husajn. Ale ci dwaj byli muzu\u0142manami w takim samym stopniu, w jakim ja jestem katoliczk\u0105. W ka\u017cdym razie powiem ci, jaki jest wniosek z tego mojego rozumowania. Wniosek, kt\u00f3ry wielu osobom si\u0119 nie spodoba, jako \u017ce we W\u0142oszech obrona w\u0142asnej kultury sta\u0142a si\u0119 grzechem \u015bmiertelnym. I jako \u017ce w obawie przed nieadekwatn\u0105 zreszt\u0105 etykietk\u0105 “rasisty” wszyscy siedz\u0105 cicho jak mysz pod miot\u0142\u0105.<\/span><\/p>\n

Ja nie stawiam namiot\u00f3w przed Mekk\u0105. Nie \u015bpiewam “Ojcze nasz” ani “Zdrowa\u015b Mario” nad grobem Mahometa. Nie siusiam na marmury ich meczet\u00f3w, nie robi\u0119 kupy u st\u00f3p ich minaret\u00f3w. Kiedy jestem w ich krajach (co nigdy mnie nie napawa rozkosz\u0105), nie zapominam, \u017ce jestem go\u015bciem i cudzoziemk\u0105. Uwa\u017cam, \u017ceby ich nie obrazi\u0107 strojem, gestami lub zachowaniem, kt\u00f3re dla nas s\u0105 normalne, a dla nich nie do przyj\u0119cia. Odnosz\u0119 si\u0119 do nich z nale\u017cnym szacunkiem, z nale\u017cn\u0105 uprzejmo\u015bci\u0105, przepraszam, kiedy przez nieuwag\u0119 lub niewiedz\u0119 z\u0142ami\u0119 jak\u0105\u015b ich regu\u0142\u0119 albo wierzenie. I ten wrzask b\u00f3lu i oburzenia wypisa\u0142am ci, maj\u0105c przed oczami obrazki, kt\u00f3re nie zawsze pokazywa\u0142y a\u017c tak apokaliptyczne sceny jak te, od kt\u00f3rych zacz\u0119\u0142am. Czasami zamiast nich widzia\u0142am obrazek dla mnie symboliczny (a wi\u0119c doprowadzaj\u0105cy do w\u015bciek\u0142o\u015bci) jak ten wielki namiot, kt\u00f3rym latem zesz\u0142ego roku somalijscy muzu\u0142manie zniewa\u017cyli i obsrali, i spotwarzyli na trzy miesi\u0105ce plac przed katedr\u0105 we Florencji. W moim mie\u015bcie.<\/span><\/p>\n

Namiot wzniesiony po to, \u017ceby pot\u0119pi\u0107, oskar\u017cy\u0107, obrazi\u0107 rz\u0105d w\u0142oski, kt\u00f3ry udzieli\u0142 im go\u015bciny, lecz nie wystawi\u0142 im dokument\u00f3w niezb\u0119dnych, \u017ceby si\u0119 rozbiec po ca\u0142ej Europie, i nie pozwoli\u0142 im przywie\u017a\u0107 do W\u0142och hord krewnych. Mamu\u015b, tatusi\u00f3w, braci, si\u00f3str, wujk\u00f3w, cio\u0107, kuzyn\u00f3w, szwagierek w ci\u0105\u017cy, a nawet dalszych krewnych. Namiot postawiony obok pi\u0119knego pa\u0142acu arcybiskup\u00f3w – na jego pode\u015bcie stawiali buty i kapcie, kt\u00f3re we w\u0142asnych krajach pozostawiali poza meczetami. A razem z butami i kapciami puste butelki po wodzie, kt\u00f3r\u0105 myli sobie nogi przed modlitw\u0105. Namiot postawiony przed katedr\u0105 z kopu\u0142\u0105 Brunelleschiego, obok baptysterium ze z\u0142otymi drzwiami Ghibertiego. Wreszcie namiot urz\u0105dzony jak kiczowaty apartamencik: krzes\u0142a, stoliki, szezlongi, materace do spania i do pieprzenia si\u0119, kuchenki do gotowania jedzenia i zatruwania placu dymem i smrodem. I – dzi\u0119ki tradycyjnej nie\u015bwiadomo\u015bci Enelu [instytucji odpowiedzialnej za dostawy pr\u0105du – red.], kt\u00f3ry o nasze dzie\u0142a sztuki dba tak samo jak o krajobraz – pod\u0142\u0105czony do elektryczno\u015bci. Dzi\u0119ki radiomagnetofonowi ozdobiony wyciem muezina, kt\u00f3ry punktualnie napomina\u0142 wiernych, zag\u0142usza\u0142 niewiernych i t\u0142umi\u0142 bicie dzwon\u00f3w. A do tego \u017c\u00f3\u0142te strugi moczu, kt\u00f3re bezcze\u015bci\u0142y marmury baptysterium. (Cholera! Ale maj\u0105 zasi\u0119g ci synowie Allaha! Jak to mo\u017cliwe, \u017ceby trafi\u0107 w obiekt oddzielony ogrodzeniem, oddalony o prawie dwa metry od ich narz\u0105d\u00f3w moczowych?). \u017b\u00f3\u0142te strugi uryny, smr\u00f3d g\u00f3wna, kt\u00f3re zagradza\u0142o wej\u015bcie do ko\u015bcio\u0142a San Salvatore al Vescovo – wspania\u0142ego ko\u015bcio\u0142a roma\u0144skiego (z 1000 roku), kt\u00f3ry stoi na zapleczu placu katedralnego, a kt\u00f3ry synowie Allaha zamienili w sracz. Zreszt\u0105 sam wiesz.<\/span><\/p>\n

Wiesz, bo przecie\u017c zadzwoni\u0142am wtedy do ciebie i prosi\u0142am, \u017ceby\u015b napisa\u0142 o tym w “Corriere”. Pami\u0119tasz? Zadzwoni\u0142am r\u00f3wnie\u017c do burmistrza, kt\u00f3ry – to musz\u0119 mu przyzna\u0107 – uprzejmie z\u0142o\u017cy\u0142 mi wizyt\u0119. Wys\u0142ucha\u0142 mnie i przyzna\u0142 mi racj\u0119. “Ma pani racj\u0119, naprawd\u0119…”. Ale namiotu nie usun\u0105\u0142. Zapomnia\u0142 albo nie wiedzia\u0142, jak to zrobi\u0107. Zadzwoni\u0142am r\u00f3wnie\u017c do ministra spraw zagranicznych, kt\u00f3ry jest florentczykiem, i to takim, kt\u00f3ry m\u00f3wi z florenckim akcentem, i r\u00f3wnie\u017c jego w to wci\u0105gn\u0119\u0142am. I r\u00f3wnie\u017c on, jemu te\u017c musz\u0119 to odda\u0107, mnie wys\u0142ucha\u0142. Przyzna\u0142 mi racj\u0119: “No tak, ma pani racj\u0119”. Ale nie ruszy\u0142 palcem, \u017ceby usun\u0105\u0107 namiot, za to bardzo szybko spe\u0142ni\u0142 \u017c\u0105dania syn\u00f3w Allaha, kt\u00f3rzy sikali na baptysterium i srali na ko\u015bci\u00f3\u0142 San Salvatore al Vescovo. (O ile wiem, tatusiowie, mamusie, bracia, siostry, wujkowie, ciocie, kuzyni, szwagierki w ci\u0105\u017cy s\u0105 teraz tam, gdzie chcieli – czyli we Florencji i w innych miastach europejskich). Zatem zmieni\u0142am spos\u00f3b dzia\u0142ania. Zadzwoni\u0142am do sympatycznego policjanta, kt\u00f3ry kieruje biurem bezpiecze\u0144stwa, i powiedzia\u0142am: “Drogi policjancie, nie jestem politykiem. Kiedy m\u00f3wi\u0119, \u017ce co\u015b zrobi\u0119, to znaczy, \u017ce zrobi\u0119. Ponadto znam wojn\u0119 i znam si\u0119 na pewnych rzeczach. Je\u015bli do jutra nie usuniecie tego pieprzonego namiotu, spal\u0119 go. Jak s\u0142owo honoru – spal\u0119 i nawet regiment karabinier\u00f3w mnie nie powstrzyma, i dlatego prosz\u0119 mnie aresztowa\u0107. Wsadzi\u0107 do wi\u0119zienia w kajdankach. Dzi\u0119ki temu trafi\u0119 do wszystkich gazet”. C\u00f3\u017c, poniewa\u017c okaza\u0142 si\u0119 bardziej inteligentny od tych, z kt\u00f3rymi poprzednio rozmawia\u0142am, w ci\u0105gu kilku godzin namiot usun\u0105\u0142. Na jego miejscu pozosta\u0142a tylko ogromna i obrzydliwa plama wydzielin. By\u0142o to jednak pyrrusowe zwyci\u0119stwo. A to dlatego, \u017ce w \u017cadnym stopniu nie wp\u0142yn\u0119\u0142o na inne plagi, od lat trapi\u0105ce i ha\u0144bi\u0105ce miasto, kt\u00f3re by\u0142o stolic\u0105 sztuki, kultury i pi\u0119kna, nie onie\u015bmieli\u0142o w najmniejszym stopniu jej aroganckich go\u015bci: Alba\u0144czyk\u00f3w, Suda\u0144czyk\u00f3w, Bengalczyk\u00f3w, Tunezyjczyk\u00f3w, Algierczyk\u00f3w, Pakista\u0144czyk\u00f3w, Nigeryjczyk\u00f3w, kt\u00f3rzy z takim zapa\u0142em w\u0142\u0105czaj\u0105 si\u0119 w handel narkotykami i w prostytucj\u0119, czego prawdopodobnie Koran ju\u017c nie zabrania. Ach, tak, s\u0105 tam, gdzie byli, zanim m\u00f3j policjant usun\u0105\u0142 namiot. Na placu przed Galeri\u0105 Uffizi i u st\u00f3p Wie\u017cy Giotta. Przed Loggia dell’Orcagna, wok\u00f3\u0142 Logge del Porcellino. Na wprost Biblioteki Narodowej, u wej\u015bcia do muze\u00f3w. Na Ponte Vecchio, gdzie co jaki\u015b czas walcz\u0105 na no\u017ce lub na pistolety. Na bulwarach nad Arno, gdzie \u017c\u0105dali i uzyskali obietnic\u0119, \u017ce w\u0142adze miasta b\u0119d\u0105 ich finansowa\u0107 (tak jest, moi pa\u0144stwo, finansowa\u0107). Przed ko\u015bcio\u0142em San Lorenzo, gdzie chlej\u0105 wino, piwo i w\u00f3dk\u0119, ob\u0142udnicy, i gdzie obra\u017caj\u0105 kobiety. (W zesz\u0142ym roku jakie\u015b obrzydlistwa kierowali r\u00f3wnie\u017c do mnie, kt\u00f3ra jestem ju\u017c star\u0105 kobiet\u0105. I \u017ale trafili. Och, jak \u017ale trafili! Jeden z nich w dalszym ci\u0105gu op\u0142akuje stan swoich genitali\u00f3w). Na zabytkowych ulicach, gdzie biwakuj\u0105 pod pretekstem handlu. Ich towar to torby i walizki skopiowane z modeli chronionych patentami, wi\u0119c nielegalne, a tak\u017ce landszafty, o\u0142\u00f3wki, afryka\u0144skie pos\u0105\u017cki, kt\u00f3re bezmy\u015blni tury\u015bci bior\u0105 za rze\u017aby Berniniego, rzeczy-do-w\u0105chania. (“Je connais mes droits” – znam swoje prawa, sykn\u0105\u0142 mi jeden ze sprzedawc\u00f3w tych pachnide\u0142). I biada, je\u015bli obywatel zaprotestuje, biada, je\u015bli odpowie: korzystaj-sobie-z-tych-praw-we-w\u0142asnym-domu. “Rasista, rasista!”. Biada policjantowi, kt\u00f3ry zwr\u00f3ci takiemu uwag\u0119: “Panie synu Allaha, Wasza Wysoko\u015b\u0107, czy m\u00f3g\u0142by pan si\u0119 przesun\u0105\u0107 o w\u0142os i pozwoli\u0107 przej\u015b\u0107 innym ludziom?”. Zjedz\u0105 go \u017cywcem. Rzuc\u0105 si\u0119 na niego z no\u017cem. W najlepszym razie obra\u017c\u0105 mu matk\u0119 i potomstwo. “Rasista, rasista!”. I ludzie to znosz\u0105 z rezygnacj\u0105. Nie reaguj\u0105 nawet, je\u015bli im wywrzeszczysz to, co m\u00f3j ojciec krzycza\u0142 w czasach faszyzmu: “A nic was ju\u017c nie obchodzi godno\u015b\u0107? Nie macie ani troch\u0119 godno\u015bci, barany?”.<\/span><\/p>\n

To samo dzieje si\u0119 r\u00f3wnie\u017c w innych miastach, wiem. Na przyk\u0142ad w Turynie. W tym Turynie, kt\u00f3ry stworzy\u0142 W\u0142ochy, a kt\u00f3ry nie wygl\u0105da ju\u017c nawet na w\u0142oskie miasto. Wygl\u0105da jak Algier, Dakka, Nairobi, Damaszek, Bejrut. W Wenecji. W tej Wenecji, gdzie zamiast go\u0142\u0119bi na placu \u015awi\u0119tego Marka pojawi\u0142y si\u0119 dywany z “towarem” i nawet Otello poczu\u0142by si\u0119 za\u017cenowany. W Genui. W tej Genui, kt\u00f3rej wspania\u0142e pa\u0142ace podziwiane swego czasu przez Rubensa zosta\u0142y przez nich zaw\u0142aszczone i teraz niszczej\u0105 jak pi\u0119kne zgwa\u0142cone kobiety. W Rzymie. W tym Rzymie, gdzie polityczny cynizm i polityczne oszustwa wszelkich odcieni zalecaj\u0105 si\u0119 do nich w nadziei na przysz\u0142e g\u0142osy i gdzie ich chroni sam Papie\u017c. (Dlaczego, w imi\u0119 Jedynego Boga, nie zabierze ich Wasza \u015awi\u0105tobliwo\u015b\u0107 do Watykanu? Ale uwaga: pod warunkiem \u017ce nie osraj\u0105 Kaplicy Syksty\u0144skiej, rze\u017ab Micha\u0142a Anio\u0142a i fresk\u00f3w Rafaela). Teraz to ja czego\u015b tu nie rozumiem. Zamiast “synami Allaha” we W\u0142oszech s\u0105 nazywani “pracownikami zagranicznymi”. Albo “potrzebn\u0105-si\u0142\u0105-robocz\u0105”. I nie mam \u017cadnych w\u0105tpliwo\u015bci, \u017ce niekt\u00f3rzy z nich naprawd\u0119 pracuj\u0105. W\u0142osi stali si\u0119 tak wielkopa\u0144scy. Sp\u0119dzaj\u0105 wakacje na Seszelach, lataj\u0105 do Nowego Jorku po prze\u015bcierad\u0142a Bloomingdale’s. Wstydz\u0105 si\u0119 by\u0107 robotnikami i rolnikami i nie mo\u017cesz ju\u017c ich kojarzy\u0107 z proletariatem. Ale ci, o kt\u00f3rych teraz m\u00f3wi\u0119, co to za robotnicy? Jak\u0105 wykonuj\u0105 prac\u0119? W jaki spos\u00f3b wype\u0142niaj\u0105 zapotrzebowanie na si\u0142\u0119 robocz\u0105, kt\u00f3rej by\u0142y proletariat w\u0142oski przesta\u0142 dostarcza\u0107? Biwakuj\u0105c po miastach pod pretekstem handlu? Obijaj\u0105c si\u0119 i szpec\u0105c nasze zabytki? Modl\u0105c si\u0119 pi\u0119\u0107 razy dziennie? Nie rozumiem jeszcze innej rzeczy. Je\u015bli naprawd\u0119 s\u0105 tacy biedni, to kto im daje pieni\u0105dze na podr\u00f3\u017c statkiem lub pontonem do W\u0142och? Kto im daje po dziesi\u0119\u0107 milion\u00f3w lir\u00f3w (co najmniej) na bilet? Chyba nie Osama ben Laden, chyba nie po to, \u017ceby wszcz\u0119li podb\u00f3j, kt\u00f3ry nie jest tylko podbojem dusz, lecz r\u00f3wnie\u017c terytori\u00f3w?<\/span><\/p>\n

C\u00f3\u017c, je\u015bli to nawet nie on, to i tak warto si\u0119 nad tym zastanowi\u0107. Je\u015bli nawet nasi go\u015bcie s\u0105 ca\u0142kiem niewinni, je\u015bli nawet nie ma w\u015br\u00f3d nich nikogo, kto mia\u0142by ochot\u0119 zburzy\u0107 mi wie\u017c\u0119 w Pizie albo Wie\u017c\u0119 Giotta, kto chce nakaza\u0107 mi, bym chodzi\u0142a w czarczafie, kto chce mnie spali\u0107 na stosie nowej inkwizycji, to i tak ich obecno\u015b\u0107 wprawia mnie w stan niepokoju. Wprawia mnie w zak\u0142opotanie. I je\u015bli kto\u015b t\u0119 spraw\u0119 lekcewa\u017cy albo podchodzi do niej z optymizmem, myli si\u0119. Pope\u0142nia b\u0142\u0105d przede wszystkim ten, kto por\u00f3wnuje fal\u0119 imigrant\u00f3w, kt\u00f3ra przetacza si\u0119 przez W\u0142ochy i przez Europ\u0119, z t\u0105, kt\u00f3ra przetoczy\u0142a si\u0119 przez Ameryk\u0119 w drugiej po\u0142owie XIX i na pocz\u0105tku XX stulecia. Powiem ci dlaczego.<\/span><\/p>\n

Niedawno us\u0142ysza\u0142am zdanie wypowiedziane przez jednego z tysi\u0105ca premier\u00f3w, kt\u00f3rzy w ostatnich dziesi\u0119cioleciach przysporzyli W\u0142ochom chwa\u0142y. “Ech, m\u00f3j wujek r\u00f3wnie\u017c by\u0142 emigrantem! Pami\u0119tam wujka, jak z p\u0142\u00f3cienn\u0105 walizeczk\u0105 odp\u0142ywa\u0142 do Ameryki!”. Lub co\u015b w tym rodzaju. O nie, m\u00f3j drogi. Nie. To wcale nie to samo. I to z dw\u00f3ch do\u015b\u0107 prostych powod\u00f3w.<\/span><\/p>\n

Pierwszy to ten, \u017ce w drugiej po\u0142owie XIX wieku fala imigracji w Ameryce nie zrodzi\u0142a si\u0119 w spos\u00f3b nieoficjalny i na warunkach podyktowanych przez jej inicjatora. To sami Amerykanie zach\u0119cali do przyjazdu. Na mocy konkretnego aktu Kongresu. “Przybywajcie, przybywajcie, potrzebujemy was. Kiedy przyb\u0119dziecie, otrzymacie spory kawa\u0142ek ziemi”. Nakr\u0119cili o tym nawet film, z Tomem Cruise’em i Nicole Kidman, kt\u00f3rego fina\u0142 wywar\u0142 na mnie wra\u017cenie. Scena z nieszcz\u0119\u015bnikami, kt\u00f3rzy biegn\u0105, \u017ceby zatkn\u0105\u0107 bia\u0142\u0105 flag\u0119 na poletku, lecz tylko najm\u0142odsi i najsilniejsi dadz\u0105 sobie rad\u0119. Inni pozostaj\u0105 z pustymi r\u0119kami, a niekt\u00f3rzy umieraj\u0105 w biegu. [Chodzi o film Rona Howarda “Za horyzontem” – red.]. O ile wiem, w\u0142oski parlament nigdy nie uchwali\u0142 dekretu, kt\u00f3ry by zach\u0119ca\u0142 albo ponagla\u0142 naszych go\u015bci do porzucenia w\u0142asnego kraju. “Przybywajcie-przybywajcie-poniewa\u017c-was-bardzo-potrzebujemy, je\u015bli-przyb\u0119dziecie-ofiarujemy-wam-gospodarstwo-w-Chianti”. Do nas przybyli z w\u0142asnej inicjatywy na przekl\u0119tych pontonach, graj\u0105c na nosie policji finansowej, kt\u00f3ra usi\u0142owa\u0142a ich odes\u0142a\u0107 z powrotem. Bardziej ni\u017c o emigracji nale\u017cy wi\u0119c m\u00f3wi\u0107 raczej o nielegalnej inwazji. I nie jest to wcale nielegalno\u015b\u0107 \u0142agodna i tragiczna, ale zatrwa\u017caj\u0105ca. Jest arogancka i chroniona przez cynizm polityk\u00f3w, kt\u00f3rzy przymykaj\u0105 na ni\u0105 jedno oko, a nawet jedno i drugie. Nigdy nie zapomn\u0119 wiec\u00f3w, kt\u00f3rymi w zesz\u0142ym roku nielegalni imigranci wype\u0142nili place W\u0142och, \u017ceby otrzyma\u0107 pozwolenia na pobyt. Te wykrzywione, z\u0142e twarze. Te wzniesione, gro\u017c\u0105ce pi\u0119\u015bci. Te w\u015bciek\u0142e g\u0142osy, kt\u00f3re kaza\u0142y mi powr\u00f3ci\u0107 my\u015blami do Teheranu Chomeiniego. Nie zapomn\u0119 ich nigdy, poniewa\u017c czu\u0142am si\u0119 obra\u017cona przez przemoc w moim w\u0142asnym domu i dlatego, \u017ce poczu\u0142am si\u0119 wyszydzona przez ministr\u00f3w, kt\u00f3rzy nam m\u00f3wili: “Chcieliby\u015bmy ich deportowa\u0107, ale nie wiemy, gdzie si\u0119 ukrywaj\u0105”. Kutasy! Na tych placach by\u0142y ich tysi\u0105ce i wcale si\u0119 nie ukrywali. \u017beby przeprowadzi\u0107 deportacj\u0119, wystarczy\u0142oby ich ustawi\u0107 w szeregu – prosz\u0119-Szanowny-Panie-niech-Pan-zajmie-miejsce-w-kolejce – i odwie\u017a\u0107 ich na lotnisko.<\/span><\/p>\n

Drugi pow\u00f3d, drogi siostrze\u0144cze wujka z p\u0142\u00f3cienn\u0105 walizeczk\u0105, zrozumia\u0142by nawet ucze\u0144 szko\u0142y podstawowej. \u017beby go wy\u0142o\u017cy\u0107, wystarczy kilka element\u00f3w. Pierwszy: Ameryka jest kontynentem. I w drugiej po\u0142owie XIX wieku, kiedy ameryka\u0144ski Kongres zapali\u0142 zielone \u015bwiat\u0142o dla imigracji, ten kontynent by\u0142 prawie bezludny. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 populacji skupia\u0142a si\u0119 we wschodnich stanach, czyli po stronie Atlantyku, a na Mid-West zamieszkiwa\u0142o jeszcze niewiele os\u00f3b. Kalifornia by\u0142a prawie pusta. C\u00f3\u017c, W\u0142ochy to nie kontynent. To bardzo niewielki kraj, wcale nie bezludny. Drugi: Ameryka to kraj bardzo m\u0142ody. Je\u015bli pomy\u015blisz, \u017ce wojna wyzwole\u0144cza mia\u0142a miejsce pod koniec XVIII wieku, wywnioskujesz, \u017ce Stany Zjednoczone maj\u0105 dopiero dwie\u015bcie lat, i zrozumiesz, dlaczego ich to\u017csamo\u015b\u0107 kulturowa nie jest jeszcze dobrze okre\u015blona. W\u0142ochy, wr\u0119cz przeciwnie, s\u0105 krajem bardzo starym. Ich historia trwa co najmniej od trzech tysi\u0119cy lat. Ich to\u017csamo\u015b\u0107 kulturowa jest wi\u0119c okre\u015blona bardzo dobrze i – szkoda gada\u0107 – nie wywodzi si\u0119 z religii nazywanej chrze\u015bcija\u0144sk\u0105 i z Ko\u015bcio\u0142a nazywanego katolickim. Ludzie tacy jak ja maj\u0105 k\u0142opoty z deklaracj\u0105: “Ja-nie-mam-nic-wsp\u00f3lnego-z-Ko\u015bcio\u0142em-katolickim”. Mam, i to jeszcze jak. Czy to mi si\u0119 podoba, czy nie. A jak bym mia\u0142a nie mie\u0107? Urodzi\u0142am si\u0119 w krajobrazie pe\u0142nym ko\u015bcio\u0142\u00f3w, klasztor\u00f3w, Chrystus\u00f3w, Madonn, \u015bwi\u0119tych. Pierwsz\u0105 melodi\u0105, jak\u0105 us\u0142ysza\u0142am, przychodz\u0105c na \u015bwiat, by\u0142a muzyka dzwon\u00f3w. Dzwon\u00f3w katedry Santa Maria del Fiore, kt\u00f3r\u0105 w Epoce Namiotu zag\u0142usza\u0142o wycie muezina. To w tej muzyce, w tym krajobrazie si\u0119 wychowa\u0142am. To poprzez t\u0119 muzyk\u0119 i poprzez ten pejza\u017c nauczy\u0142am si\u0119, co to jest architektura, rze\u017aba, co to malarstwo, sztuka. To poprzez ten Ko\u015bci\u00f3\u0142 (nast\u0119pnie odrzucony) zacz\u0119\u0142am zadawa\u0107 sobie pytanie, co to jest Dobro, co to jest Z\u0142o, na Boga…<\/span><\/p>\n

Widzisz? Kolejny raz napisa\u0142am “na Boga”. Przy ca\u0142ym moim laicyzmie, przy ca\u0142ym moim ateizmie, jestem tak przesi\u0105kni\u0119ta kultur\u0105 katolick\u0105, \u017ce stanowi ona wr\u0119cz cz\u0119\u015b\u0107 mojego sposobu wyra\u017cania si\u0119. O Bo\u017ce, m\u00f3j Bo\u017ce, dzi\u0119ki Bogu, na Boga, Bo\u017ce m\u00f3j, Jezus Maria, Matko Przenaj\u015bwi\u0119tsza, Chrystus tu, Chrystus tam. Te s\u0142owa przychodz\u0105 mi do g\u0142owy tak spontanicznie, \u017ce nawet nie zauwa\u017cam, kiedy je wymawiam lub pisz\u0119. A chcesz jeszcze co\u015b wiedzie\u0107? Pomimo \u017ce katolicyzmowi nigdy nie wybaczy\u0142am nikczemno\u015bci, kt\u00f3re narzuca\u0142 mi przez wieki, pocz\u0105wszy od inkwizycji, tej inkwizycji, kt\u00f3ra mi nawet spali\u0142a babci\u0119, biedn\u0105 babci\u0119, cho\u0107 nie zgadzam si\u0119 z ksi\u0119\u017cmi i nie wiem, na co mog\u0105 mi si\u0119 przyda\u0107 ich modlitwy, ja bardzo lubi\u0119 t\u0119 muzyk\u0119 dzwon\u00f3w. Ona pie\u015bci mi serce. Lubi\u0119 r\u00f3wnie\u017c te rze\u017aby i obrazy Chrystusa, Madonny i \u015bwi\u0119tych. Mam kota na punkcie ikon. Lubi\u0119 r\u00f3wnie\u017c klasztory i pustelnie. Daj\u0105 mi poczucie spokoju, czasami zazdroszcz\u0119 ich mieszka\u0144com. A poza tym przyznajmy – nasze katedry s\u0105 pi\u0119kniejsze od meczet\u00f3w i od synagog. Tak czy nie? S\u0105 r\u00f3wnie\u017c pi\u0119kniejsze od ko\u015bcio\u0142\u00f3w protestanckich. Popatrz, cmentarz mojej rodziny jest cmentarzem protestanckim. Gromadzi prochy zmar\u0142ych wszystkich wyzna\u0144, ale jest protestancki. A moja prababcia nale\u017ca\u0142a do Ko\u015bcio\u0142a waldens\u00f3w. Moja wujenka by\u0142a ewangeliczk\u0105. Prababki z Ko\u015bcio\u0142a waldens\u00f3w nie zna\u0142am. Ale wujenk\u0119 ewangeliczk\u0119 owszem. Kiedy by\u0142am ma\u0142a, prowadzi\u0142a mnie na nabo\u017ce\u0144stwa do swojego ko\u015bcio\u0142a na via de’ Benci we Florencji i… Bo\u017ce, jak ja si\u0119 nudzi\u0142am! Czu\u0142am si\u0119 taka samotna w\u015br\u00f3d tych wszystkich wiernych, kt\u00f3rzy \u015bpiewali psalmy i to wszystko, z tym ksi\u0119dzem, kt\u00f3ry nie by\u0142 ksi\u0119dzem i czyta\u0142 Bibli\u0119, i tyle, w tym ko\u015bciele, kt\u00f3ry nie wydawa\u0142 mi si\u0119 ko\u015bcio\u0142em i w kt\u00f3rym opr\u00f3cz ma\u0142ej m\u00f3wnicy by\u0142 tylko wielki krucyfiks i tyle. \u017badnych anio\u0142\u00f3w, \u017cadnej Madonny, \u017cadnego kadzid\u0142a… Brakowa\u0142o mi nawet smrodu kadzid\u0142a i mia\u0142am ochot\u0119 znale\u017a\u0107 si\u0119 w pobliskiej bazylice Santa Croce, gdzie wszystkie te rzeczy by\u0142y. Rzeczy, do kt\u00f3rych by\u0142am przyzwyczajona. I dodam: w moim domu na wsi, w Toskanii, jest male\u0144ka kaplica. Jest zawsze zamkni\u0119ta. Od kiedy umar\u0142a mama, nikt tam ju\u017c nie chodzi. Ale ja czasami tam chodz\u0119, \u017ceby odkurzy\u0107, \u017ceby sprawdzi\u0107, czy nie zagnie\u017adzi\u0142y si\u0119 myszy, i pomimo mojego laickiego \u015bwiatopogl\u0105du czuj\u0119 si\u0119 tam jak u siebie. Pomimo mojego antyklerykalizmu poruszam si\u0119 po niej swobodnie. I my\u015bl\u0119, \u017ce ogromna wi\u0119kszo\u015b\u0107 W\u0142och\u00f3w wyzna\u0142aby ci to samo. (Mnie wyzna\u0142 to sam Berlinguer).<\/span><\/p>\n

\u015awi\u0119ty Bo\u017ce! (I znowu ten B\u00f3g). M\u00f3wi\u0119 ci, \u017ce my, W\u0142osi, nie jeste\u015bmy w tej samej sytuacji co Amerykanie: mozaika grup etnicznych i religijnych, gmatwanina tysi\u0105ca kultur otwartych r\u00f3wnocze\u015bnie na r\u00f3\u017cne inwazje i zdolnych je odrzuci\u0107. I w\u0142a\u015bnie dlatego, \u017ce jest tak zdefiniowana od wielu wiek\u00f3w i tak dobrze okre\u015blona, nasza to\u017csamo\u015b\u0107 kulturowa nie mo\u017ce przyj\u0105\u0107 fali imigrant\u00f3w z\u0142o\u017conej z os\u00f3b, kt\u00f3re w ten albo inny spos\u00f3b chc\u0105 zmieni\u0107 nasz system \u017cyciowy. Nasze warto\u015bci. Twierdz\u0119, \u017ce nie ma u nas miejsca dla muezin\u00f3w, minaret\u00f3w, fa\u0142szywych abstynent\u00f3w, dla ich pieprzonego \u015bredniowiecza, dla ich pieprzonego czarczafu. A gdyby by\u0142o, i tak bym ich nie wpu\u015bci\u0142a. Bo to by znaczy\u0142o tyle, co wyrzuci\u0107 Dantego, Leonarda, Micha\u0142a Anio\u0142a, Rafaela, renesans, zjednoczenie kraju, wolno\u015b\u0107, kt\u00f3r\u0105 wywalczyli\u015bmy sobie na r\u00f3\u017cne sposoby, nasz\u0105 Ojczyzn\u0119. Tyle co podarowa\u0107 im W\u0142ochy. A ja W\u0142och im nie oddam.<\/span><\/p>\n

Jestem W\u0142oszk\u0105. G\u0142upcy, kt\u00f3rzy maj\u0105 mnie ju\u017c za Amerykank\u0119, grubo si\u0119 myl\u0105. Nigdy nie prosi\u0142am o obywatelstwo ameryka\u0144skie. Dawno temu ambasador ameryka\u0144ski ofiarowa\u0142 mi je na mocy Celebrity Status, a ja – dzi\u0119kuj\u0105c mu – powiedzia\u0142am: “Sir, jestem bardzo zwi\u0105zana z Ameryk\u0105. Bez przerwy si\u0119 z ni\u0105 k\u0142\u00f3c\u0119, robi\u0119 jej wyrzuty, ale jestem z ni\u0105 g\u0142\u0119boko zwi\u0105zana. Ameryka jest dla mnie kochankiem, a wr\u0119cz m\u0119\u017cem, kt\u00f3remu b\u0119d\u0119 zawsze wierna. Chyba \u017ce przyprawi mi rogi. Kocham tego m\u0119\u017ca. I nigdy nie zapominam, \u017ce gdyby nie zada\u0142 sobie tyle trudu, by wytoczy\u0107 wojn\u0119 Hitlerowi i Mussoliniemu, dzi\u015b m\u00f3wi\u0142abym po niemiecku. Nie zapominam, \u017ce gdyby nie stawi\u0142 czo\u0142a Zwi\u0105zkowi Radzieckiemu, dzisiaj m\u00f3wi\u0142abym po rosyjsku. Kocham tego mojego m\u0119\u017ca i lubi\u0119. Podoba mi si\u0119, \u017ce kiedy przybywam do Nowego Jorku i pokazuj\u0119 paszport ze stemplem sta\u0142ego pobytu, celnik m\u00f3wi mi z szerokim u\u015bmiechem: “Welcome home” (Witaj w domu). To taki hojny, taki czu\u0142y gest. Przypomina mi r\u00f3wnie\u017c, \u017ce Ameryka zawsze by\u0142a Refugium Peccatorum [ucieczk\u0105 grzesznik\u00f3w – red.] dla ludzi bez ojczyzny. Ale ja mam ju\u017c ojczyzn\u0119, Sir. Moj\u0105 ojczyzn\u0105 s\u0105 W\u0142ochy, a W\u0142ochy to moja matka. Sir, ja kocham W\u0142ochy. I czu\u0142abym si\u0119 tak, jak gdybym wyrzek\u0142a si\u0119 matki, gdybym przyj\u0119\u0142a obywatelstwo ameryka\u0144skie”. Powiedzia\u0142am mu r\u00f3wnie\u017c, \u017ce moim j\u0119zykiem jest w\u0142oski, \u017ce po w\u0142osku pisz\u0119, a na angielski si\u0119 przek\u0142adam, i tyle. W tym samym duchu, w kt\u00f3rym przek\u0142adam si\u0119 na francuski, czyli odczuwaj\u0105c go jak j\u0119zyk obcy. I powiedzia\u0142am mu, \u017ce kiedy s\u0142ucham hymnu Mamelego, wzruszam si\u0119. \u017be kiedy s\u0142ucham tego “Fratelli-d’Italia, l’Italia-s’e-desta, pa-ra-pa, pa-ra-pa, pa-ra-pa”, co\u015b mnie \u015bciska za gard\u0142o. Nawet nie zauwa\u017cam, \u017ce ten hymn jako hymn jest do\u015b\u0107 brzydki. My\u015bl\u0119 tylko: to hymn mojej Ojczyzny. To samo odczuwam zreszt\u0105 r\u00f3wnie\u017c wtedy, kiedy patrz\u0119, jak \u0142opoce bia\u0142o-czerwono-zielona flaga. Pomijaj\u0105c flagi, kt\u00f3rymi na stadionach wymachuj\u0105 chuligani, ma si\u0119 rozumie\u0107. Mam XIX-wieczny bia\u0142o-czerwono-zielony sztandar. Ca\u0142y w plamach krwi, pogryziony przez myszy. I pomimo \u017ce na jego \u015brodku jest herb pa\u0144stwa sabaudzkiego (ale bez Cavoura i bez Wiktora Emanuela, bez Garibaldiego, kt\u00f3ry pochyli\u0142 si\u0119 przed tym sztandarem, nigdy nie mieliby\u015bmy zjednoczonych W\u0142och), przechowuj\u0119 go jak skarb. Strzeg\u0119 jak klejnotu. Jezu, umierali\u015bmy dla tego sztandaru! Wieszani, rozstrzeliwani, \u015bcinani. Mordowani przez Austriak\u00f3w, przez papie\u017ca, przez ksi\u0119cia Modeny, przez Burbon\u00f3w. Z t\u0105 flag\u0105 powstali\u015bmy. Z ni\u0105 doprowadzili\u015bmy do zjednoczenia W\u0142och, z ni\u0105 byli\u015bmy na wojnie nad Carso, z ni\u0105 brali\u015bmy udzia\u0142 w ruchu oporu. Za t\u0119 flag\u0119 m\u00f3j praprapradziadek po k\u0105dzieli Giobatta walczy\u0142 w Curtatone i w Montanarze i zosta\u0142 zmasakrowany przez austriacki pocisk. Dla tej flagi moi stryjowie prze\u017cyli wszelkie tortury okop\u00f3w Carso. Dla tej flagi m\u00f3j ojciec by\u0142 aresztowany i torturowany w Villa Triste przez nazist\u00f3w. Dla tego sztandaru ca\u0142a moja rodzina podj\u0119\u0142a op\u00f3r, ja r\u00f3wnie\u017c. W szeregach Giustizia e Liberta pod pseudonimem “Emilia”. Mia\u0142am wtedy czterna\u015bcie lat. Kiedy po roku otrzymywa\u0142am odpraw\u0119 od Wojska W\u0142oskiego – Korpusu Wolontariuszy Wolno\u015bci, by\u0142am tak dumna. Jezus Maria, by\u0142am w\u0142oskim \u017co\u0142nierzem! I kiedy poinformowano mnie, \u017ce nale\u017cy mi si\u0119 14 tys. 540 lir\u00f3w, nie wiedzia\u0142am, czy powinnam je przyj\u0105\u0107. Wydawa\u0142o mi si\u0119 to niew\u0142a\u015bciwe – przyj\u0105\u0107 pieni\u0105dze za wype\u0142nienie obowi\u0105zku wobec Ojczyzny. Ale przyj\u0119\u0142am. W naszym domu nikt nie mia\u0142 but\u00f3w. A za te pieni\u0105dze kupi\u0142am buty dla siebie i dla moich siostrzyczek.<\/span><\/p>\n

Oczywi\u015bcie, moja Ojczyzna, moje W\u0142ochy, to nie te same W\u0142ochy co dzisiaj. W\u0142ochy biesiadne, cwaniackie, wulgarne, W\u0142ochy W\u0142och\u00f3w, kt\u00f3rzy my\u015bl\u0105 tylko o tym, \u017ceby p\u00f3j\u015b\u0107 na emerytur\u0119 przed pi\u0119\u0107dziesi\u0105tk\u0105, i kt\u00f3rzy pasjonuj\u0105 si\u0119 tylko wakacjami za granic\u0105 i meczami pi\u0142karskimi. W\u0142ochy z\u0142e, g\u0142upie, tch\u00f3rzliwe. W\u0142ochy ma\u0142ych hien, kt\u00f3re tylko po to, \u017ceby u\u015bcisn\u0105\u0107 r\u0119k\u0119 hollywoodzkiej gwie\u017adzie, sprzedaliby c\u00f3rk\u0119 do bejruckiego burdelu, ale kiedy kamikadze Osamy ben Ladena zmieniaj\u0105 tysi\u0105ce nowojorczyk\u00f3w w g\u00f3r\u0119 proch\u00f3w przypominaj\u0105cych mielon\u0105 kaw\u0119, pod\u015bmiewaj\u0105 si\u0119 zadowoleni: dobrze-tak-Amerykanom-dobrze-im-tak. W\u0142ochy sm\u0119tne, tch\u00f3rzliwe, bezduszne, rozdrapane przez zarozumia\u0142e i nieudolne partie, kt\u00f3re nie potrafi\u0105 ani wygrywa\u0107, ani przegrywa\u0107, ale wiedz\u0105, jak przyklei\u0107 t\u0142uste zadki swoich przedstawicieli do foteli poselskich albo ministerialnych lub do fotela burmistrza. Mussolinia\u0144skie wci\u0105\u017c W\u0142ochy faszyst\u00f3w czarnych i czerwonych, kt\u00f3re ilustruj\u0105 mia\u017cd\u017c\u0105c\u0105 my\u015bl Ennia Flaiana: “We W\u0142oszech faszy\u015bci dziel\u0105 si\u0119 na dwie kategorie: na faszyst\u00f3w i antyfaszyst\u00f3w”. To nie s\u0105 W\u0142ochy prokurator\u00f3w i polityk\u00f3w, kt\u00f3rzy ignoruj\u0105c regu\u0142y zgodno\u015bci czas\u00f3w, nauczaj\u0105 z monitor\u00f3w telewizyjnych, pope\u0142niaj\u0105c potworne b\u0142\u0119dy sk\u0142adniowe. (Te zwierz\u0119ta nie wiedz\u0105 nawet, jak wypowiedzie\u0107 zdanie wsp\u00f3\u0142rz\u0119dnie z\u0142o\u017cone!). To nie s\u0105 W\u0142ochy m\u0142odzie\u017cy, kt\u00f3ra maj\u0105c takich mistrz\u00f3w, tonie w najbardziej skandalicznej ignorancji, w najbardziej dramatycznej powierzchowno\u015bci, w pr\u00f3\u017cni. I do b\u0142\u0119d\u00f3w sk\u0142adniowych do\u0142\u0105cza b\u0142\u0119dy ortograficzne, a kiedy spytasz m\u0142odego cz\u0142owieka, kim byli karbonariusze, kim byli libera\u0142owie, kim byli Silvio Pellico, Mazzini, Massimo D’Azeglio, Cavour, kim by\u0142 Wiktor Emanuel II, patrzy na ciebie zgaszonym wzrokiem i z rozdziawion\u0105 g\u0119b\u0105. Nie wiedz\u0105 nic, co najwy\u017cej umiej\u0105 odegra\u0107 wygodn\u0105 rol\u0119 adept\u00f3w terroryzmu w czasie pokoju i demokracji, wymachiwa\u0107 czarnymi flagami, chowa\u0107 twarze za kominiarkami, mali g\u0142upcy. Nieudacznicy. A tym bardziej nie s\u0105 to W\u0142ochy cykad, kt\u00f3re po przeczytaniu tych notatek znienawidz\u0105 mnie za to, \u017ce napisa\u0142am prawd\u0119. Pomi\u0119dzy jednym talerzem spaghetti a drugim b\u0119d\u0105 mnie przeklina\u0107, b\u0119d\u0105 mi \u017cyczy\u0107, \u017ceby zabili mnie ich podopieczni, czyli r\u00f3\u017cni Osamowie ben Ladenowie. Nie, nie: moje W\u0142ochy to W\u0142ochy idealne. To W\u0142ochy, o kt\u00f3rych marzy\u0142am w dzieci\u0144stwie, kiedy dostawa\u0142am odpraw\u0119 Wojska W\u0142oskiego – Korpusu Wolontariuszy Wolno\u015bci i mia\u0142am mn\u00f3stwo z\u0142udze\u0144. W\u0142ochy powa\u017cne, inteligentne, godne, odwa\u017cne, czyli zas\u0142uguj\u0105ce na szacunek. I biada tym, kt\u00f3rzy mi b\u0119d\u0105 chcieli zabra\u0107 te W\u0142ochy, W\u0142ochy, kt\u00f3re istniej\u0105 nawet wtedy, kiedy kto\u015b je zag\u0142usza, wyszydza i plugawi. Biada tym, kt\u00f3rzy mi je ukradn\u0105, biada tym, kt\u00f3rzy mi na nie napadn\u0105. Poniewa\u017c czy napadn\u0105 je Francuzi Napoleona, czy Austriacy Franciszka J\u00f3zefa, czy Niemcy Hitlera, czy koledzy Osamy ben Ladena, jest mi wszystko jedno. Czy do inwazji u\u017cyj\u0105 armat, czy ponton\u00f3w – to samo.<\/span><\/p>\n

I tym stwierdzeniem \u017cegnam ci\u0119 serdecznie, m\u00f3j drogi Ferruccio, i ostrzegam: nie pro\u015b mnie ju\u017c o nic. A ju\u017c w \u017cadnym razie o to, \u017cebym bra\u0142a udzia\u0142 w k\u0142\u00f3tniach albo w pustych polemikach. To, co chcia\u0142am powiedzie\u0107, powiedzia\u0142am. Podyktowa\u0142y mi to w\u015bciek\u0142o\u015b\u0107 i duma. Pozwoli\u0142y mi na to moje czyste sumienie i wiek. Ale teraz musz\u0119 si\u0119 zn\u00f3w zabra\u0107 do roboty. Koniec i kropka.<\/span><\/p>\n

ORIANA FALLACI<\/span><\/strong><\/p>\n

Prze\u0142o\u017cy\u0142 J.K.M.<\/em><\/span><\/p>\n

Cytat z “Deklaracji Niepodleg\u0142o\u015bci” za “Encyklopedi\u0105 historii Stan\u00f3w Zjednoczonych Ameryki”, Warszawa 1992
\nOrygina\u0142 tekstu (“La rabbia e l’orgoglio. Lettera da New York”) ukaza\u0142 si\u0119 we w\u0142oskim dzienniku “Corriere della Sera” 29 wrze\u015bnia br.<\/span><\/em>
\n* 2001 Oriana Fallaci<\/span><\/em>
\n* 2001 Rizzoli Corriere della Sera<\/span><\/em><\/p>\n

MAJESTAT I OBSESJA<\/strong><\/span><\/p>\n

Oriana Fallaci<\/strong> w latach 70. by\u0142a jednym z najs\u0142ynniejszych dziennikarzy \u015bwiata – weteranka wszystkich mo\u017cliwych wojen (sama jako 14-letnia dziewczynka walczy\u0142a we w\u0142oskiej partyzantce), zas\u0142yn\u0119\u0142a z agresywnych i pe\u0142nych pasji wywiad\u00f3w ze \u015bwiatowymi przyw\u00f3dcami – od ajatollaha Chomeiniego<\/strong> po Lecha Wa\u0142\u0119s\u0119<\/strong>. Do historii przesz\u0142a zw\u0142aszcza jej rozmowa z Henrym Kissingerem<\/strong>, by\u0142ym ameryka\u0144skim sekretarzem stanu, od kt\u00f3rego Fallaci wyci\u0105gn\u0119\u0142a zwierzenie, \u017ce na czele dyplomacji USA czu\u0142 si\u0119 czasami jak “kowboj prowadz\u0105cy konw\u00f3j osadnik\u00f3w, niczym w opowie\u015bciach z Dzikiego Zachodu”. Bardzo niezadowoleni ze swoich wizerunk\u00f3w, jakie wy\u0142ania\u0142y si\u0119 z wywiad\u00f3w Fallaci, byli Jaser Arafat<\/strong> i Chomeini.<\/strong> Ten ostatni kaza\u0142 j\u0105 nawet aresztowa\u0107. Ona sama cz\u0119sto t\u0142umaczy\u0142a, \u017ce nie stara si\u0119 rozumie\u0107 racji przy\u015bwiecaj\u0105cych jej rozm\u00f3wcom, ale zawsze zajmowa\u0107 moralne stanowisko wobec ich czyn\u00f3w. Jej pogl\u0105dy s\u0105 za\u015b wyj\u0105tkowo bezkompromisowe, co wyra\u017anie wida\u0107 w tek\u015bcie, kt\u00f3ry tu publikujemy.<\/em><\/span><\/p>\n

Sama uwa\u017ca si\u0119 raczej za pisark\u0119 i historyka ni\u017c dziennikark\u0119. Do jej najs\u0142ynniejszych fabu\u0142 nale\u017c\u0105: “List do nie narodzonego dziecka” (wyd. polskie 1992), oparta na w\u0142asnym do\u015bwiadczeniu niechcianej ci\u0105\u017cy; ksi\u0105\u017cka “Un Uomo: Romanzo” (Cz\u0142owiek. Powie\u015b\u0107), po\u015bwi\u0119cona najwi\u0119kszej mi\u0142o\u015bci jej \u017cycia, zamordowanemu greckiemu rewolucjoni\u015bcie Alekosowi Panagoulisowi; wreszcie ostatnia ksi\u0105\u017cka “Inszallah” (wyd. polskie 1993), kt\u00f3rej akcja toczy si\u0119 podczas wojny domowej w Libanie. Fallaci przyznaje, \u017ce wojna i \u015bmier\u0107 to dwa tematy powracaj\u0105ce obsesyjnie w jej tw\u00f3rczo\u015bci: “Mam obsesj\u0119 na temat nieprzydatno\u015bci, g\u0142upoty, okrucie\u0144stwa i szale\u0144stwa wojny”.<\/em><\/span><\/p>\n

Krytycy s\u0105 podzieleni co do warto\u015bci artystycznej jej ksi\u0105\u017cek. Jedni chwal\u0105 “majestatyczn\u0105 i poruszaj\u0105c\u0105 struny duszy narracj\u0119”. Wed\u0142ug innych Fallaci “ma trudno\u015bci z us\u0142yszeniem innego g\u0142osu ni\u017c sw\u00f3j w\u0142asny” i tworzy w swych dzie\u0142ach przede wszystkim pomnik w\u0142asnego egocentryzmu.<\/em><\/span><\/p>\n

Tekst “W\u015bciek\u0142o\u015b\u0107 i duma”, kt\u00f3ry ukaza\u0142 si\u0119 tydzie\u0144 temu w najwi\u0119kszym w\u0142oskim dzienniku “Corriere della Sera”, wzbudzi\u0142 we W\u0142oszech sensacj\u0119. Po pierwsze dlatego, \u017ce nieuleczalnie chora Oriana Fallaci przerwa\u0142a nim wieloletnie milczenie. Po drugie, ze wzgl\u0119du na wysoce kontrowersyjne tre\u015bci. Cho\u0107 wi\u0119kszo\u015b\u0107 opinii publicznej zareagowa\u0142a na\u0144 z zachwytem (Fallaci jest ju\u017c dla W\u0142och\u00f3w \u017cyw\u0105 legend\u0105), dla wielu zawarte w nim bezkompromisowe pot\u0119pienie islamu i peany na cze\u015b\u0107 “bia\u0142ej” kultury s\u0105 najzwyklejszym rasizmem. Jak na ironi\u0119, kilka dni przed opublikowaniem tekstu przez “Corriere” premier W\u0142och Silvio Berlusconi \u015bci\u0105gn\u0105\u0142 sobie na g\u0142ow\u0119 gromy, o\u015bwiadczaj\u0105c publicznie, \u017ce w odr\u00f3\u017cnieniu od kultury chrze\u015bcija\u0144skiej islam zatrzyma\u0142 si\u0119 w rozwoju 1400 lat temu. Berlusconi musia\u0142 za swoje s\u0142owa przeprosi\u0107. Znaj\u0105c Orian\u0119 Fallaci, mo\u017cna by\u0107 pewnym, \u017ce nigdy tego nie zrobi.<\/em><\/span>
\n 11 Wrze\u015bnia 2001<\/em><\/span><\/p>\n

\n
\n
\n
\n

twoje uwagi, linki, wlasne artykuly, lub wiadomosci przeslij do: webmaster@reunion68.com<\/a><\/span><\/span><\/strong><\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n

 <\/p>\n

\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Zmar\u0142a Oriana Fallaci\u00a0 2009 09 15 PAP\/Wikipedia\/WP Znana w\u0142oska dziennikarka i pisarka Oriana Fallaci zmar\u0142a w szpitalu we Florencji – poda\u0142y agencje. Przed laty zdiagnozowano u niej nowotw\u00f3r. Mia\u0142a 77 lat. W ostatnich latach zas\u0142yn\u0119\u0142a jako ostry krytyk islamu. Nic nie wiadomo o ostatnich chwilach \u017cycia Fallaci, gdy\u017c najbli\u017csi poprosili o uszanowanie jej prywatno\u015bci. Informacj\u0119 […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[6],"tags":[26,24],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/27141"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=27141"}],"version-history":[{"count":42,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/27141\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":27185,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/27141\/revisions\/27185"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=27141"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=27141"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=27141"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}