{"id":27272,"date":"2015-09-17T18:09:17","date_gmt":"2015-09-17T16:09:17","guid":{"rendered":"http:\/\/www.reunion68.se\/?p=27272"},"modified":"2015-09-17T14:12:33","modified_gmt":"2015-09-17T12:12:33","slug":"27272","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.reunion68.se\/?p=27272","title":{"rendered":"Znaki zapytania Shlomo Sanda"},"content":{"rendered":"
\"\"<\/a>Znaki zapytania Shlomo Sanda<\/a><\/strong><\/span><\/span><\/h5>\n

Ula Rybicka<\/strong><\/span><\/p>\n

\n

\"israel-shlomo-sand-dlaczego-przestalem-byc-zydem-spojrzenie-izraelczyka-ksiazka-dialog<\/p>\n

Zacznijmy od ko\u0144ca, czyli od o\u015bwiadczenia Shlomo Sanda: \u201ePoniewa\u017c \u017ale znosz\u0119 fakt, \u017ce prawo izraelskie narzuca mi przynale\u017cno\u015b\u0107 do jakiej\u015b fikcyjnej wsp\u00f3lnoty etnicznej, a jeszcze gorzej \u2013 konieczno\u015b\u0107 prezentowania si\u0119 reszcie \u015bwiata jako cz\u0142onek klubu wybranych, przeto o\u015bwiadczam, \u017ce chc\u0119 poda\u0107 si\u0119 do dymisji i przesta\u0107 uwa\u017ca\u0107 siebie za \u017byda\u201d. Cytat ten pochodzi z ksi\u0105\u017cki zatytu\u0142owanej \u201eDlaczego przesta\u0142em by\u0107 \u017bydem. Spojrzenie Izraelczyka\u201d. Shlomo Sand jest profesorem historii na Uniwersytecie Tel Awiwu, a tak\u017ce autorem g\u0142o\u015bnych publikacji: \u201eKiedy i jak wynaleziono nar\u00f3d \u017cydowski\u201d oraz \u201eKiedy i jak wynaleziono Ziemi\u0119 Izraela\u201d. Jego rodzice byli polskimi \u017bydami, a ca\u0142a rodzina przenios\u0142a si\u0119 do Jafy w 1948 roku.<\/strong><\/span><\/p>\n

Wielokropek<\/strong><\/span><\/p>\n

W swej najnowszej ksi\u0105\u017cce autor bada kontinuum osobowo\u015bci \u017cydowskiej z perspektywy dziejowej, by m\u00f3c odszuka\u0107 cechy \u0142\u0105cz\u0105ce \u015bwieckich \u017byd\u00f3w \u017cyj\u0105cych w diasporze. Wyra\u017anie jednak zastrzega: \u201eNie pisz\u0119 dla antysemit\u00f3w (\u2026). Pisz\u0119 dla tych wszystkich, kt\u00f3rzy zadaj\u0105 sobie pytania o pocz\u0105tki i metamorfozy \u017cydowskiej to\u017csamo\u015bci, o nowoczesne formy jej przejawiania si\u0119 i o reperkusje polityczne wynikaj\u0105ce z takiej b\u0105d\u017a innej jej definicji\u201d.<\/span><\/p>\n

Pod\u0105\u017caj\u0105c za logik\u0105 autora oraz przyk\u0142adami znakomitych tw\u00f3rc\u00f3w z tego\u017c kr\u0119gu kulturowego, rzeczywi\u015bcie mam problem ze znalezieniem wsp\u00f3lnych cech w dorobku \u2013 przyk\u0142adowo \u2013 Stefana Zweiga, Allena Ginsberga i Serge\u2019a Gainsbourga. Historyk pyta wi\u0119c wprost: jaki spos\u00f3b \u017cycia charakteryzuje \u017byd\u00f3w \u015bwieckich? I czy w og\u00f3le istnieje tw\u00f3rcza kultura \u017cydowska? Tym samym nasuwaj\u0105 si\u0119 pytania tak\u017ce o to, w jaki spos\u00f3b niematerialna kultura przodk\u00f3w wp\u0142ywa na nasze \u017cycie i tw\u00f3rczo\u015b\u0107, czy i jak nami kieruje lub co nam pozostawia w spadku. Esej tak\u017ce sk\u0142ania do refleksji nad odwiecznie zawik\u0142anymi relacjami jednostki z kultur\u0105, kultury z tradycj\u0105 i tradycji z przesz\u0142o\u015bci\u0105.<\/span><\/p>\n

Czytaj\u0105c manifest Sanda, czujemy, jak bardzo autor nie chce by\u0107 tym, kim go stworzono. Wykszta\u0142cone dziecko postmodernizmu buntuje si\u0119 przeciw zastanym warto\u015bciom i definicjom, chce sam tworzy\u0107 si\u0119 wed\u0142ug w\u0142asnych regu\u0142. Jednak pragnienia autora szybko rozbijaj\u0105 si\u0119 o metaforyczn\u0105 \u015bcian\u0119 p\u0142aczu, poniewa\u017c redefinicja oraz reinterpretacja \u017cydowsko\u015bci stoi w opozycji do tego, co w judaizmie jest filarem \u2013 niezmienno\u015bci i tradycji.<\/span><\/p>\n

My\u015blnik<\/strong><\/span><\/p>\n

W \u201eDlaczego przesta\u0142em by\u0107 \u017bydem\u201d pod\u0105\u017camy tropem wsp\u00f3\u0142czesnej my\u015bli filozoficznej, kt\u00f3r\u0105 autor bezpardonowo zderza z tradycj\u0105 judaizmu. Kryzys to\u017csamo\u015bci oraz procesy emancypacji i indywidualizacji stanowi\u0105 punkt wyj\u015bcia wszystkich rozwa\u017ca\u0144 Sanda. To sztandarowe zagadnienia filozofii postmodernizmu, kt\u00f3re w zestawieniu z o\u015bwieceniowymi idea\u0142ami r\u00f3wno\u015bci, wolno\u015bci i braterstwa wygl\u0105daj\u0105 naprawd\u0119 rewolucyjnie, lecz ju\u017c dzi\u015b nikogo nie szokuj\u0105. Na kartach ksi\u0105\u017cki rozgrywa si\u0119 zatem batalia, kt\u00f3r\u0105 stacza ze sob\u0105 \u017byd z Izraelczykiem, przesz\u0142o\u015b\u0107 z przysz\u0142o\u015bci\u0105, religia z laicko\u015bci\u0105.<\/span><\/p>\n

Sand umiej\u0119tnie zmienia kierunek rozwa\u017ca\u0144 dotycz\u0105cych \u017cycia w Izraelu, przenosz\u0105c punkt ci\u0119\u017cko\u015bci na wewn\u0119trzne p\u0119kni\u0119cia w strukturze kraju. W \u015bwietle powszechnej krytyki decyzji politycznych niepokoj\u0105cym zjawiskiem dla jedno\u015bci narodu okazuje si\u0119 wewn\u0119trzny bunt os\u00f3b \u017c\u0105daj\u0105cych rekonstrukcji spo\u0142ecznej. Jednocze\u015bnie trudno nie przyzna\u0107 im racji, gdy\u017c postulaty \u015bwiecko\u015bci Izraela s\u0105 w istocie uzasadnione dla obywateli demokratycznego pa\u0144stwa.<\/span><\/p>\n

Niezgoda i niech\u0119\u0107 do przestrzegania zasad wiary zmuszaj\u0105 autora do \u015bwieckiego \u017cycia, nie potrafi on jednak do ko\u0144ca odnale\u017a\u0107 si\u0119 na tym terytorium. Sprzeciw zar\u00f3wno wobec tradycji, jak i wobec wsp\u00f3\u0142czesnej sytuacji \u017byd\u00f3w skazuje go na banicj\u0119. Jak sam o\u015bwiadcza, warunki spo\u0142eczno-polityczne w Izraelu nie pozwalaj\u0105 mu na odnalezienie dla siebie miejsca. Mam wra\u017cenie, \u017ce historyk bardzo chcia\u0142by narysowa\u0107 now\u0105 map\u0119 oraz zdefiniowa\u0107 alternatywn\u0105 przestrze\u0144 \u017cyciow\u0105 niewierz\u0105cych Izraelczyk\u00f3w. Z jednej strony \u2013 to jego pragnienie: ch\u0119\u0107, by nazwa\u0107 nienazwane, jest nad wyraz utopijne, lecz z drugiej strony, kiedy czytam ten manifest, to przypomina mi si\u0119 my\u015bl Jerzego Szackiego, \u017ce utopia nie jest tym, co nie mo\u017ce istnie\u0107; utopia jest po prostu tym, co jeszcze nie istnieje.<\/span><\/p>\n

Wykrzyknik<\/strong><\/span><\/p>\n

Retorycznie doskona\u0142y esej, kt\u00f3ry z za\u0142o\u017cenia mia\u0142 by\u0107 wywrotowy, okazuje si\u0119 do\u015b\u0107 przewidywalny. Si\u0119gaj\u0105c po ksi\u0105\u017ck\u0119, zdajemy sobie spraw\u0119 z tego, do jakich konkluzji zaprowadzi nas autor. Jestem jednak zdania, \u017ce kluczowa dla tej lektury staje si\u0119 w\u0119dr\u00f3wka przez bezdro\u017ca, w kt\u00f3rej uczestniczymy wraz z pisarzem. Szeregi w\u0105tpliwo\u015bci Sanda staj\u0105 si\u0119 na chwil\u0119 naszymi w\u0105tpliwo\u015bciami i dzi\u0119ki nim pojawia si\u0119 refleksja, co tak naprawd\u0119 stanowi o tym, kim jeste\u015bmy lub kim pragn\u0119liby\u015bmy zosta\u0107.<\/span><\/p>\n

By\u0107 mo\u017ce najwi\u0119ksz\u0105 warto\u015bci\u0105 eseju \u201eDlaczego przesta\u0142em by\u0107 \u017bydem\u201d jest w\u0142a\u015bnie uniwersalizm zagadnie\u0144 podejmowanych przez historyka. Zw\u0105tpienie, poszukiwanie oraz kreacja to\u017csamo\u015bci s\u0105 bez w\u0105tpienia podstawowe we wsp\u00f3\u0142czesnej my\u015bli filozoficznej. Ta problematyka nie jest jednak nowa, gdy\u017c pytania o to, sk\u0105d przybywamy, kim jeste\u015bmy i dok\u0105d zd\u0105\u017camy od wiek\u00f3w skutecznie sp\u0119dzaj\u0105 sen z powiek.<\/span><\/p>\n

Autor zamyka swe rozwa\u017cania, przywo\u0142uj\u0105c s\u0142owa Teodora Herzla, jednego z tw\u00f3rc\u00f3w syjonizmu, co pocz\u0105tkowo wydaje si\u0119 do\u015b\u0107 prowokuj\u0105cym zabiegiem. Czytamy: \u201eJe\u017celi czego\u015b naprawd\u0119 chcesz, nie b\u0119dzie to legend\u0105\u201d. Po niezliczonych znakach zapytania pisarz na ko\u0144cu ksi\u0105\u017cki dobitnie stawia nie kropk\u0119, lecz wykrzyknik. \u220e<\/span><\/p>\n

20 sierpnia 2015 \u2013 kultura \/ CHIDUSZ 17 – 04\/2015<\/em><\/span><\/p>\n

\n
\n
\n
\n

twoje uwagi, linki, wlasne artykuly, lub wiadomosci przeslij do: webmaster@reunion68.com<\/a><\/span><\/span><\/strong><\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n

 <\/p>\n

\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Znaki zapytania Shlomo Sanda Ula Rybicka Zacznijmy od ko\u0144ca, czyli od o\u015bwiadczenia Shlomo Sanda: \u201ePoniewa\u017c \u017ale znosz\u0119 fakt, \u017ce prawo izraelskie narzuca mi przynale\u017cno\u015b\u0107 do jakiej\u015b fikcyjnej wsp\u00f3lnoty etnicznej, a jeszcze gorzej \u2013 konieczno\u015b\u0107 prezentowania si\u0119 reszcie \u015bwiata jako cz\u0142onek klubu wybranych, przeto o\u015bwiadczam, \u017ce chc\u0119 poda\u0107 si\u0119 do dymisji i przesta\u0107 uwa\u017ca\u0107 siebie za […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[6],"tags":[24],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/27272"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=27272"}],"version-history":[{"count":11,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/27272\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":27274,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/27272\/revisions\/27274"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=27272"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=27272"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=27272"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}