{"id":27549,"date":"2015-09-24T18:09:40","date_gmt":"2015-09-24T16:09:40","guid":{"rendered":"http:\/\/www.reunion68.se\/?p=27549"},"modified":"2015-09-22T06:28:52","modified_gmt":"2015-09-22T04:28:52","slug":"27549","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.reunion68.se\/?p=27549","title":{"rendered":"Muzyka w liturgii synagogalnej"},"content":{"rendered":"
\"\"<\/a>Muzyka w liturgii synagogalnej<\/a><\/strong><\/span><\/h5>\n

Rabin Stas Wojciechowicz<\/strong><\/span><\/p>\n

\n

\u0179r\u00f3d\u0142a \u017cydowskiej muzyki sakralnej mo\u017cna odnale\u017a\u0107 ju\u017c w okresie Pierwszej i Drugiej \u015awi\u0105tyni. Niekt\u00f3re psalmy, np. 92, 98 i 150, wspominaj\u0105 wyra\u017anie, \u017ce w jerozolimskiej \u015awi\u0105tyni u\u017cywano instrument\u00f3w muzycznych. Autorzy psalm\u00f3w wymieniaj\u0105 m.in. r\u00f3g (szofar), harf\u0119, cytr\u0119, b\u0119benek, piszcza\u0142k\u0119 i cymba\u0142y. Nie ma zatem w\u0105tpliwo\u015bci, \u017ce oprawa ceremonii w \u015awi\u0105tyni by\u0142a spektakularna i pe\u0142na d\u017awi\u0119k\u00f3w. Ale wszystko to znikn\u0119\u0142o wraz ze zburzeniem Drugiej \u015awi\u0105tyni w 70 roku naszej ery, kiedy nasi M\u0119drcy zast\u0105pili kult ofiary powszechn\u0105 modlitw\u0105.<\/strong><\/p>\n

Tradycja rabiniczna teoretycznie nie zabrania nam korzystania z instrument\u00f3w muzycznych i jasno m\u00f3wi tylko o zakazie ich u\u017cywania podczas szabat\u00f3w i \u015bwi\u0105t (mimo \u017ce w \u015awi\u0105tyni u\u017cywano ich zar\u00f3wno w szabat, jak i w \u015bwi\u0119ta). Ciekaw\u0105 dyskusj\u0119 na temat u\u017cywania instrument\u00f3w podczas Rosz ha-Szana wypadaj\u0105cego w szabat znajdujemy w Misznie (Rosz ha-Szana 4, 1). \u015aredniowieczny komentator Miszny, rabin Owadia ben Awraham Bartenura, wyja\u015bnia, \u017ce d\u0119cie w szofar nie zalicza si\u0119 do zakazanych prac podczas szabatu (hebr. melacha). Og\u00f3lnie rzecz bior\u0105c jednak, u\u017cywanie jakichkolwiek instrument\u00f3w w szabat by\u0142o \u017ale widziane przez M\u0119drc\u00f3w i p\u00f3\u017aniejsze pokolenia autorytet\u00f3w rabinicznych.<\/span><\/p>\n

Jednym z powod\u00f3w tego zakazu by\u0142a niech\u0119\u0107 do na\u015bladowania nie-\u017byd\u00f3w, zw\u0142aszcza chrze\u015bcijan, kt\u00f3rzy w\u0142\u0105czyli muzyk\u0119 sakraln\u0105 do swojej tradycji. Rabin Chaim Chizkijahu Medini (1834\u20131905) w znanym dziele halachicznym Sde chemed, stwierdza, \u017ce nie powinni\u015bmy na\u015bladowa\u0107 chrze\u015bcijan, wprowadzaj\u0105c instrumenty do synagog. Inne autorytety, na przyk\u0142ad Chatam Sofer (rabin Moshe Schreiber, 1762\u20131839), jeden z najbardziej zagorza\u0142ych przeciwnik\u00f3w ruchu reformowanego, t\u0142umaczy\u0142, \u017ce \u201ewszystkie nowe zwyczaje s\u0105 zabronione w Torze\u201d. W dzisiejszych czasach opinia, jakoby u\u017cywanie instrument\u00f3w by\u0142o wy\u0142\u0105cznie praktyk\u0105 nie\u017cydowsk\u0105, nie jest ju\u017c taka mocna. Wiele autorytet\u00f3w, tak\u017ce rabini ze \u015bwiata ortodoksyjnego, przyznaje, \u017ce ta sfera nie jest obj\u0119ta halachicznym zakazem, jest raczej kwesti\u0105 zwyczaju (minhag). W jednej z odpowiedzi halachicznych izraelski rabin Sh.Yosef Weitzen stwierdzi\u0142, \u017ce \u017ar\u00f3d\u0142em muzyki w synagodze nie jest nie\u017cydowska tradycja, lecz wprost przeciwnie \u2013 pocz\u0105tki muzyki sakralnej s\u0105 \u015bci\u015ble \u017cydowskie i \u0142\u0105cz\u0105 si\u0119 bezpo\u015brednio ze zwyczajami \u015bwi\u0105tynnymi. Doda\u0142 tak\u017ce, \u017ce po powrocie \u017byd\u00f3w z diaspory do Ziemi Izraela nale\u017cy ponownie pochyli\u0107 si\u0119 nad niekt\u00f3rymi zwyczajami, cho\u0107 on sam nadal uwa\u017ca, \u017ce czas na obecno\u015b\u0107 instrument\u00f3w w synagogach jeszcze nie nadszed\u0142.<\/span><\/p>\n

Ruch reformowanego judaizmu w Europie ju\u017c na pocz\u0105tku XIX wieku zwr\u00f3ci\u0142 szczeg\u00f3ln\u0105 uwag\u0119 na opraw\u0119 ceremonii w synagogach. Dlatego muzyka (a dok\u0142adnie organy) by\u0142a jednym z kluczowych element\u00f3w nowej filozofii. Israel Jacobson, pionier judaizmu reformowanego w Niemczech, jako pierwszy wprowadzi\u0142 w 1810 roku organy do synagogi w Seesen, a w \u015blad za nim uczyniono to w innych niemieckich miastach. Du\u017co kontrowersji wywo\u0142a\u0142o otwarcie w 1818 roku reformowanej synagogi Tempel w Hamburgu, podczas kt\u00f3rego zaprezentowano nowy modlitewnik Seder ha-awoda i wprowadzono do liturgii organy, co spotka\u0142o si\u0119 z ostr\u0105 krytyk\u0105 ortodoksyjnych rabin\u00f3w.<\/span><\/p>\n

Organy sta\u0142y si\u0119 znakiem rozpoznawczym reformowanych synagog, podobnie jak wprowadzenie do liturgii profesjonalnych kantor\u00f3w i ch\u00f3r\u00f3w, cz\u0119sto wyst\u0119puj\u0105cych wsp\u00f3lnie. Wk\u0142ad ruchu reformowanego w rozw\u00f3j \u017cydowskiej muzyki sakralnej jest ogromny, pocz\u0105wszy od Solomona Sulzera z Wiednia i Louisa Lewandowskiego z Berlina, a ko\u0144cz\u0105c na wsp\u00f3\u0142czesnych: Maksie Janowskim, BonieSchur i Debbie Friedman. Trudno sobie wyobrazi\u0107 wsp\u00f3\u0142czesny \u017cydowski \u015bwiat bez muzyki, kt\u00f3ra by\u0107 mo\u017ce nie przenikn\u0119\u0142a jeszcze do wszystkich synagog, ale jest wa\u017cnym elementem liturgii dla wielu spo\u0142eczno\u015bci \u017cydowskich na ca\u0142ym \u015bwiecie.<\/span><\/p>\n

W Ec Chaim rozpocz\u0119li\u015bmy cykl muzycznych szabat\u00f3w dzi\u0119ki hojno\u015bci The Society for Classical Reform Judaism, kt\u00f3ra piel\u0119gnuje tradycj\u0119 \u017cydowskiej muzyki sakralnej. Projekt wspiera r\u00f3wnie\u017c Abraham Geiger College w Berlinie, dzi\u0119ki kt\u00f3remu w naszej synagodze mo\u017cemy pos\u0142ucha\u0107 kantor\u00f3w i muzyk\u00f3w kszta\u0142c\u0105cych si\u0119 w tej uczelni, a w marcu bie\u017c\u0105cego roku odby\u0142 si\u0119 trzeci Muzyczny Szabat z muzyk\u0105, kantorem, ch\u00f3rem i organami. Zapraszamy gor\u0105co wszystkich cz\u0142onk\u00f3w i przyjaci\u00f3\u0142 Gminy do wzi\u0119cia udzia\u0142u w kolejnych niezwyk\u0142ych szabatowych wieczorach i porankach w ramach tego cyklu.<\/span><\/p>\n

Rabin Stas Wojciechowicz<\/strong><\/span><\/em><\/p>\n

Artyku\u0142 pierwotnie ukaza\u0142 si\u0119 na \u0142amach “Kolbojnika<\/a><\/strong><\/span> Biuletynu Gminy Wyznaniowej \u017bydowskiej w Warszawie” nr 1(78)\/2015<\/em><\/span><\/p>\n

\n
\n
\n
\n

twoje uwagi, linki, wlasne artykuly, lub wiadomosci przeslij do: webmaster@reunion68.com<\/a><\/span><\/span><\/strong><\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n

 <\/p>\n

\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Muzyka w liturgii synagogalnej Rabin Stas Wojciechowicz \u0179r\u00f3d\u0142a \u017cydowskiej muzyki sakralnej mo\u017cna odnale\u017a\u0107 ju\u017c w okresie Pierwszej i Drugiej \u015awi\u0105tyni. Niekt\u00f3re psalmy, np. 92, 98 i 150, wspominaj\u0105 wyra\u017anie, \u017ce w jerozolimskiej \u015awi\u0105tyni u\u017cywano instrument\u00f3w muzycznych. Autorzy psalm\u00f3w wymieniaj\u0105 m.in. r\u00f3g (szofar), harf\u0119, cytr\u0119, b\u0119benek, piszcza\u0142k\u0119 i cymba\u0142y. Nie ma zatem w\u0105tpliwo\u015bci, \u017ce oprawa ceremonii […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[6],"tags":[26,24],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/27549"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=27549"}],"version-history":[{"count":16,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/27549\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":27566,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/27549\/revisions\/27566"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=27549"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=27549"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=27549"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}