{"id":28064,"date":"2015-10-09T18:09:53","date_gmt":"2015-10-09T16:09:53","guid":{"rendered":"http:\/\/www.reunion68.se\/?p=28064"},"modified":"2015-10-05T09:18:08","modified_gmt":"2015-10-05T07:18:08","slug":"28064","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.reunion68.se\/?p=28064","title":{"rendered":"Teraz \u017bydzi maj\u0105 ju\u017c dok\u0105d wraca\u0107…"},"content":{"rendered":"
\"\"<\/a>Teraz \u017bydzi maj\u0105 ju\u017c dok\u0105d wraca\u0107…<\/a><\/strong><\/span><\/h5>\n

Karina Bonowicz<\/strong><\/span><\/p>\n

\n

\"Teraz<\/p>\n

Irit Amiel: – Kiedy czeka\u0142am na moich rodzic\u00f3w, a oni nie wr\u00f3cili, przesta\u0142am wierzy\u0107 w Boga \u00a9fot. Karina Bonowicz
\n<\/em><\/span><\/p>\n

\n

– Po wojnie uciek\u0142am z Polski. Ale zabra\u0142am ze sob\u0105 na ca\u0142e \u017cycie j\u0119zyk. Rozmowa z Irit Amiel pisark\u0105, poetk\u0105 i t\u0142umaczk\u0105.<\/em><\/span><\/strong><\/p>\n

– Dzi\u015b lot z Warszawy do Tel Awiwu trwa 4 godziny. Kiedy po wojnie przedostawa\u0142a si\u0119 pani do Palestyny, trwa\u0142o to dwa i p\u00f3\u0142 roku. My\u015bli pani o tym, kiedy leci samolotem z Polski do Izraela?<\/p>\n

– Na pocz\u0105tku my\u015bla\u0142am za ka\u017cdym razem, kiedy lecia\u0142am, teraz coraz mniej. Im jestem starsza, tym wa\u017cniejsze jest dla mnie podczas lotu, \u017ceby mi by\u0142o wygodnie (\u015bmiech). Ale oczywi\u015bcie, to zawsze wraca<\/em><\/span><\/p>\n

Kiedy jedzie si\u0119 poci\u0105giem, to si\u0119 my\u015bli, jak jechali inni na \u015bmier\u0107 i co widzieli, kiedy skakali z p\u0119dz\u0105cego poci\u0105gu. Razem z nimi widzi si\u0119 te przepi\u0119kne \u017c\u00f3\u0142te pola rzepakowe. Bo to zostaje.<\/em><\/span><\/p>\n

Z cz\u0142owiekiem jest tak, \u017ce ma 77 lat i mo\u017ce by\u0107 r\u00f3wnocze\u015bnie 7-letni\u0105 dziewczynk\u0105 i 17-letni\u0105 zakochan\u0105 dziewczyn\u0105. Mamy tak\u0105 mo\u017cliwo\u015b\u0107, a kiedy si\u0119 pisze to si\u0119 t\u0119 mo\u017cliwo\u015b\u0107 mobilizuje. Wo\u0142a si\u0119 t\u0119 7-letni\u0105 dziewczynk\u0119 i ona zawsze przychodzi<\/em><\/span>. <\/em><\/span><\/strong><\/p>\n

– Kiedy wraca pani do Polski, m\u00f3wi pani, \u017ce Polska boli. Co to za b\u00f3l?<\/p>\n

– Boli mnie to, \u017ce chodz\u0119 po Warszawie, w kt\u00f3rej kiedy\u015b, co trzeci cz\u0142owiek by\u0142 \u017bydem, a teraz nie ma w og\u00f3le \u017byd\u00f3w. I boli mnie to, \u017ce Polska \u015bwietnie sobie daje rad\u0119 bez \u017byd\u00f3w. Niewiele os\u00f3b zauwa\u017ca ten brak, pozostali uwa\u017caj\u0105, \u017ce to bardzo dobrze. Nie ma cha\u0142at\u00f3w, nie ma pejs\u00f3w, nie ma tego, co uznano za obce. I to boli.<\/em><\/span><\/p>\n

– Czy teraz wr\u00f3ci\u0142aby pani do Polski?<\/p>\n

– Nie, nigdy. Przyje\u017cd\u017cam tu ze wzgl\u0119du na ksi\u0105\u017cki. I musz\u0119 przyzna\u0107, \u017ce najlepszych czytelnik\u00f3w mam w\u0142a\u015bnie w Polsce. Wiem, dlaczego tak si\u0119 dzieje. To zas\u0142uga j\u0119zyka polskiego. Kiedy m\u00f3wi\u0119 “ob\u0142awa”, to Polak wie od razu, o co chodzi. Bo historia, kt\u00f3r\u0105 opowiadam, to tutejsza historia. To nie jest historia Jordanii, to jest historia Polski. <\/em><\/span><\/p>\n

– Ale zacz\u0119\u0142a pani pisa\u0107 dopiero wtedy, kiedy nauczy\u0142a si\u0119 pani hebrajskiego.<\/span><\/p>\n

– Nie by\u0142o sensu pisa\u0107 po polsku. Nie by\u0142o dla kogo. Zacz\u0119\u0142am pisa\u0107 dopiero wtedy, kiedy przysz\u0142a do mnie wnuczka i powiedzia\u0142a: “Mam egzamin z Zag\u0142ady, a ty tam by\u0142a\u015b, wi\u0119c mi pomo\u017cesz”. Wtedy zrozumia\u0142am, \u017ce przyszed\u0142 taki moment, \u017ce je\u015bli tego nie opisz\u0119, to umrze to razem ze mn\u0105. Pomy\u015bla\u0142am, \u017ce nie mam prawa umiera\u0107 razem z tym. A potem ju\u017c samo si\u0119 potoczy\u0142o to moje pisarstwo.<\/em><\/span><\/p>\n

– Pisze pani po polsku i hebrajsku. A w jakim j\u0119zyku pani my\u015bli?<\/p>\n

– Raz my\u015bl\u0119 po hebrajsku, raz po polsku. Mam taki dar, \u017ce kiedy m\u00f3wi\u0119 po angielsku, kt\u00f3rym nie\u017ale w\u0142adam, to my\u015bl\u0119 po angielsku. Kiedy m\u00f3wi\u0119 po polsku, my\u015bl\u0119 po polsku. Im jestem starsza, tym bardziej my\u015bl\u0119 po polsku. To chyba naturalne, \u017ce cz\u0142owiek im jest starszy, tym lepiej pami\u0119ta to, co by\u0142o dawniej. A tego, co by\u0142o wczoraj albo gdzie s\u0105 okulary, ju\u017c nie (\u015bmiech). Doskonale pami\u0119tam, co by\u0142o kilkadziesi\u0105t lat temu. Wracaj\u0105 piosenki, wiersze. Mog\u0119 deklamowa\u0107 Tuwima, Asnyka i Mickiewicza, bo ich wierszy uczy\u0142am si\u0119 jako dziecko. Nie w szkole. Szko\u0142\u0119 w Polsce zawsze ogl\u0105da\u0142am od zewn\u0105trz. Przecie\u017c 6 lat trwa\u0142a wojna, byli Niemcy, kt\u00f3rzy uwa\u017cali, \u017ce \u017cydowskie dzieci nie tylko nie powinny si\u0119 uczy\u0107, ale te\u017c nie powinny \u017cy\u0107. A po wojnie uciek\u0142am z Polski. Ale zabra\u0142am ze sob\u0105 na ca\u0142e \u017cycie j\u0119zyk. <\/strong><\/span><\/em><\/span><\/p>\n

– Zbi\u00f3r “Osmaleni”, podobnie jak najnowszy “Podw\u00f3jny krajobraz” m\u00f3wi jednak nie o przesz\u0142o\u015bci, ale tera\u017aniejszo\u015bci. Takiej perspektywy Zag\u0142ady jeszcze nie by\u0142o w polskiej literaturze.<\/p>\n

– Pisz\u0119 o tera\u017aniejszo\u015bci, bo bohaterowie tych zbior\u00f3w to ludzie, kt\u00f3rzy \u017cyj\u0105. Byli w ogniu, ale w ostatniej chwili uda\u0142o im si\u0119 uratowa\u0107. S\u0105 “osmaleni”. Micha\u0142 G\u0142owi\u0144ski i Henryk Grynberg powiedzieli, \u017ce tego s\u0142owa brakowa\u0142o w j\u0119zyku polskim. <\/em><\/span><\/p>\n

– Ale w przypadku osmalonych po piekle wojny przysz\u0142o kolejne – piek\u0142o \u017cycia.<\/p>\n

– Tym, kt\u00f3rzy prze\u017cyli by\u0142o bardzo ci\u0119\u017cko. Przede wszystkim pojawi\u0142o si\u0119 pytanie, dlaczego prze\u017cy\u0142em? Pojawi\u0142o si\u0119 poczucie winy. Nie rado\u015b\u0107, ale poczucie winy. Bo pozostali nie wr\u00f3cili. Tak jak moi rodzice. Kiedy czeka\u0142am na moich rodzic\u00f3w, a oni nie wr\u00f3cili, przesta\u0142am wierzy\u0107 w Boga. Przecie\u017c m\u00f3j ojciec nie zrobi\u0142 nikomu nic z\u0142ego, muchy nie skrzywdzi\u0142. Dlaczego wi\u0119c kto\u015b zrobi\u0142 to jemu? <\/em><\/span><\/p>\n

– W jednym z opowiada\u0144 pada zdanie: “Ju\u017c nigdy nie poczu\u0142a si\u0119 w \u017cyciu jak w domu”. To chyba dotyczy wszystkich bohater\u00f3w. Pani te\u017c?<\/p>\n

– Co\u015b w tym jest. Ja r\u00f3wnie\u017c wsz\u0119dzie gdzie jestem, czuj\u0119 troch\u0119 obco\u015bci. Dlatego mog\u0119 si\u0119 skupia\u0107 bardziej na innych, ni\u017c na sobie. Nie jestem w domu, wi\u0119c mog\u0119 pe\u0142ni\u0107 rol\u0119 obserwatora. Oczywi\u015bcie, mam sw\u00f3j dom, m\u00f3wi\u0119 przecie\u017c: wr\u00f3ci\u0142am do domu. Ale w \u017cyciu nie jestem w domu. Czuj\u0119 tak do dzisiejszego dnia, cho\u0107 dzi\u015b czuj\u0119 si\u0119 ju\u017c dobrze. Tylko czy naprawd\u0119? Naprawd\u0119 to ja czuj\u0119 si\u0119 dumna, \u017ce mia\u0142am szans\u0119 doda\u0107 swoj\u0105 cegie\u0142k\u0119 do budowy mojej ojczyzny – Izraela. W ko\u0144cu nie ka\u017cdy cz\u0142owiek na \u015bwiecie mo\u017ce tak o sobie powiedzie\u0107. Je\u015bli \u017bydom gdzie\u015b w \u015bwiecie jest \u017ale, to maj\u0105 dok\u0105d pojecha\u0107. A my\u015bmy nie mieli. Nas nikt nie chcia\u0142.<\/em> <\/span><\/p>\n

\n

* Irit Amiel<\/strong> – wybitna izraelska poetka, pisarka i t\u0142umaczka. Prze\u017cy\u0142a zag\u0142ad\u0119 cz\u0119stochowskiego getta. Po wojnie przy\u0142\u0105czy\u0142a si\u0119 do organizacji Bricha i wraz z grup\u0105 m\u0142odzie\u017cy nielegalnie przedosta\u0142a si\u0119 do Palestyny. Zadebiutowa\u0142a w 1994 r. tomikiem wierszy po hebrajsku “Egzamin z Zag\u0142ady”. W tym samym roku ukaza\u0142 si\u0119 tomik w j\u0119zyku polskim. Opr\u00f3cz niego w Polsce ukaza\u0142y si\u0119 zbiory wierszy: “Nie zd\u0105\u017cy\u0142am” i “Wdycha\u0107 g\u0142\u0119boko”. W 1999 r. wydany zosta\u0142 zbi\u00f3r opowiada\u0144 “Osmaleni”, kt\u00f3ry w 2000 r, by\u0142 nominowany do nagrody “Nike”, a tym roku tom prozy “Podw\u00f3jny krajobraz”. We wszystkich utworach dominuje temat Zag\u0142ady, a tak\u017ce wp\u0142yw do\u015bwiadczenia Holocaustu na \u017cycie ocalonych. Irit Amiel jest tak\u017ce t\u0142umaczk\u0105. Z hebrajskiego na polski prze\u0142o\u017cy\u0142a wiersze wsp\u00f3\u0142czesnych poet\u00f3w izraelskich, a z polskiego na hebrajski utwory m.in. Hanny Krall, Henryka Grynberga, Marka H\u0142aski i Wis\u0142awy Szymborskiej. Obecnie mieszka w Tel Awiwie.<\/em><\/span><\/p>\n

\n
\n
\n
\n

twoje uwagi, linki, wlasne artykuly, lub wiadomosci przeslij do: webmaster@reunion68.com<\/a><\/span><\/span><\/strong><\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n

 <\/p>\n

\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Teraz \u017bydzi maj\u0105 ju\u017c dok\u0105d wraca\u0107… Karina Bonowicz Irit Amiel: – Kiedy czeka\u0142am na moich rodzic\u00f3w, a oni nie wr\u00f3cili, przesta\u0142am wierzy\u0107 w Boga \u00a9fot. Karina Bonowicz – Po wojnie uciek\u0142am z Polski. Ale zabra\u0142am ze sob\u0105 na ca\u0142e \u017cycie j\u0119zyk. Rozmowa z Irit Amiel pisark\u0105, poetk\u0105 i t\u0142umaczk\u0105. – Dzi\u015b lot z Warszawy do […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[6],"tags":[26,24],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/28064"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=28064"}],"version-history":[{"count":14,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/28064\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":28078,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/28064\/revisions\/28078"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=28064"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=28064"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=28064"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}