{"id":28498,"date":"2015-10-11T18:05:05","date_gmt":"2015-10-11T16:05:05","guid":{"rendered":"http:\/\/www.reunion68.se\/?p=28498"},"modified":"2015-10-10T13:57:50","modified_gmt":"2015-10-10T11:57:50","slug":"28498","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.reunion68.se\/?p=28498","title":{"rendered":"Podziemie polskie a \u017bydzi."},"content":{"rendered":"
\"\"<\/a>Zimmerman: Podziemie polskie a \u017bydzi. Solidarno\u015b\u0107, zdrada i wszystko pomi\u0119dzy<\/a><\/strong><\/span><\/h5>\n

Filip Mazurczak<\/strong><\/span><\/p>\n

\n

\"\"<\/p>\n

Cz\u0119\u015bci\u0105 nowej tendencji w historiografii jest \u015bwiadoma pr\u00f3ba unikania starej szko\u0142y pot\u0119pienia z jednej strony oraz apologetyki z drugiej.<\/strong><\/span><\/p>\n

Filip Mazurczak: Przez wiele lat spora cz\u0119\u015b\u0107 publikacji historycznych na temat relacji polsko-\u017cydowskich podczas II wojny \u015bwiatowej by\u0142a albo apologetyczna, albo oskar\u017cycielska. Jednak stosunki mi\u0119dzy Polakami i \u017bydami by\u0142y w tym okresie bardzo z\u0142o\u017cone i trudno w\u0142o\u017cy\u0107 je w bia\u0142o-czarne ramy. Czy obecne badania na ten temat staj\u0105 si\u0119 bardziej wywa\u017cone?<\/strong><\/span><\/p>\n

Joshua D. Zimmerman:<\/strong><\/span> Przez prawie 60 lat po wojnie dwa sprzeczne ze sob\u0105 obozy historyk\u00f3w wydawa\u0142y monografie na temat wojennych stosunk\u00f3w polsko-\u017cydowskich. Polacy argumentowali, \u017ce ich rodacy zachowywali si\u0119 poprawnie w stosunku do \u017byd\u00f3w, udzielaj\u0105c im pomocy, kiedy to by\u0142o mo\u017cliwe w okrutnych warunkach okupacji. Twierdzili, \u017ce Holokaust by\u0142 kwesti\u0105 niemiecko-\u017cydowsk\u0105, kt\u00f3rej Polacy byli niewinnymi \u015bwiadkami. Dla kontrastu, \u017cydowscy historycy w tym okresie przekonywali, \u017ce skala zniszczenia nie mog\u0142a by\u0107 mo\u017cliwa bez milcz\u0105cej zgody oraz, w niekt\u00f3rych wypadkach, wsp\u00f3\u0142udzia\u0142u Polak\u00f3w.<\/span>
\n Jednak po 1989 roku niekt\u00f3rzy Polacy zacz\u0119li zdawa\u0107 sobie spraw\u0119 z roli poniekt\u00f3rych swoich rodak\u00f3w w mordowaniu \u017byd\u00f3w. Z kolei cz\u0119\u015b\u0107 \u017cydowskich historyk\u00f3w zacz\u0119\u0142a pisa\u0107 o Polakach, kt\u00f3rzy pomagali \u017bydom. W XXI wieku rozd\u017awi\u0119k pomi\u0119dzy tymi dwoma grupami jest znacznie mniejszy. Po cz\u0119\u015bci wynika to z nowych kierunk\u00f3w, za kt\u00f3rymi pod\u0105\u017caj\u0105 polscy naukowcy, pocz\u0105wszy od pojawienia si\u0119 Centrum Bada\u0144 nad Zag\u0142ad\u0105 \u017byd\u00f3w i jego rocznika \u201eZag\u0142ada \u017byd\u00f3w\u201d w Warszawie w 2005 roku. Rozw\u00f3j nowych, samokrytycznych bada\u0144 w Polsce by\u0142 r\u00f3wnoleg\u0142y do rosn\u0105cego uznania \u017cydowskich uczonych w Stanach Zjednoczonych, Izraelu oraz Europie Zachodniej na temat os\u00f3b i grup przynale\u017c\u0105cych do polskiego podziemia, kt\u00f3rzy niestrudzenie starali si\u0119 pomaga\u0107 \u017bydom.<\/span>
\n Polscy naukowcy, kt\u00f3rzy przyczynili si\u0119 do tych zmian w swoim kraju to m. in. Dariusz Libionka, Alina Skibi\u0144ska, Joanna Tokarska-Bakir, Jan Grabowski, Jacek Leociak, Pawe\u0142 Machcewicz, Jerzy Mazurek, Adam Pu\u0142awski, Marcin Urynowicz and Andrzej \u017bbikowski. Je\u015bli chodzi o \u017cydowskich badaczy, ceniona ksi\u0105\u017cka Antony\u2019ego Polonsky\u2019ego, pt. Dzieje \u017byd\u00f3w w Polsce i Rosji jest przyk\u0142adem bardziej zr\u00f3wnowa\u017conego spojrzenia na zachowania Polak\u00f3w w stosunk\u00f3w do \u017byd\u00f3w podczas II wojny \u015bwiatowej. Na Zachodzie coraz wi\u0119cej si\u0119 m\u00f3wi o cz\u0142onkach polskiego podziemia na du\u017c\u0105 skal\u0119 pomagaj\u0105cym \u017bydom. Bestseller Azyl. Opowie\u015b\u0107 o \u017bydach ukrywanych w warszawskim zoo autorstwa Diane Ackerman (2007) przybli\u017ca czytelnikom histori\u0119 Jana \u017babi\u0144skiego, dyrektora warszawskiego zoo i cz\u0142onka Armii Krajowej, kt\u00f3ry wraz ze swoj\u0105 \u017con\u0105 Antonin\u0105 ukry\u0142 kilkaset \u017byd\u00f3w. Obecnie trwa tworzenie hollywoodzkiej ekranizacji ksi\u0105\u017cki. S\u0142ynny kurier Armii Krajowej Jan Karski zosta\u0142 po\u015bmiertnie odznaczony przez prezydenta Obam\u0119 Prezydenckim Medalem Wolno\u015bci. Z kolei Irena Sendlerowa zosta\u0142a nominowana do Pokojowej Nagrody Nobla w 2007 roku. Obraz polskiego podziemia stopniowo si\u0119 zmienia, gdy\u017c mamy do czynienia z nowymi dowodami, \u017ce opr\u00f3cz os\u00f3b, kt\u00f3re pope\u0142nia\u0142y zbrodnie wobec \u017byd\u00f3w, w polskim ruchu oporu byli tak\u017ce bohaterowie pomagaj\u0105cy im.<\/span><\/p>\n

Jeden z aspekt\u00f3w relacji polsko-\u017cydowskich, kt\u00f3re cz\u0119sto przedstawia si\u0119 w uproszczonych, bia\u0142o-czarnych barwach, to powstanie w warszawskim getcie. Jedni twierdz\u0105, \u017ce podziemie polskie zdradzi\u0142o \u017byd\u00f3w, inni za\u015b \u2013 \u017ce wykaza\u0142o si\u0119 ono wielk\u0105 solidarno\u015bci\u0105. Czy prawda le\u017cy gdzie\u015b po\u015brodku?<\/strong><\/span><\/p>\n

Pr\u00f3buj\u0119 odpowiedzie\u0107 na to pytanie w mojej nowej ksi\u0105\u017cce The Polish Underground and the Jews, 1939-1945 (\u201ePodziemie polskie a \u017bydzi. 1939-1945\u201d) w dw\u00f3ch skrupulatnie udokumentowanych rozdzia\u0142ach. Mo\u017cna by powiedzie\u0107, \u017ce powstanie w getcie jest osi\u0105, wok\u00f3\u0142 kt\u00f3rej si\u0119 dyskutuje o wojennych stosunkach polsko-\u017cydowskich. Za spraw\u0105 ksi\u0105\u017cek Reubena Ainszteina czy Israela Gutmana wydanych w okresie od lat 50-tych do 80-tych ubieg\u0142ego wieku zacz\u0119\u0142a pojawia\u0107 si\u0119 konkluzja, \u017ce podziemie polskie zrobi\u0142o \u017ca\u0142o\u015bnie ma\u0142o, by pomaga\u0107 \u017bydom podczas powstania w getcie. Historycy ci doszli do og\u00f3lnego wniosku, \u017ce reakcja Polak\u00f3w na powstanie w getcie by\u0142a zdrad\u0105. Motyw zdrady pojawi\u0142 si\u0119 w powie\u015bciach Leona Urisa Exodus (1958) czy Mi\u0142a 18 (1961), czy w ameryka\u0144skim miniserialu Holokaust, wyemitowanym w 1978 roku. Przyci\u0105gn\u0105\u0142 on przed ekrany 100 mln widz\u00f3w na ca\u0142ym \u015bwiecie. Jednak w tym czasie w Polsce pojawia\u0142y si\u0119 g\u0142osy sprzeciwu wobec tej wersji historii. Polsko-\u017cydowski historyk i by\u0142y dyrektor \u017bydowskiego Instytutu Historycznego w Warszawie Marian Fuks pod koniec lat 80-tych stwierdzi\u0142, \u017ce bez bez broni, amunicji i materia\u0142\u00f3w wybuchowych przekazanych \u017bydom przez Armi\u0119 Krajow\u0105 powstania w getcie w og\u00f3le by nie by\u0142o.<\/span>
\n Moja nowa ksi\u0105\u017cka rekonstruuje reakcj\u0119 delegatury rz\u0105dowej, AK oraz polskiego rz\u0105du emigracyjnego. Je\u015bli chodzi o gen. Stefana Grota-Roweckiego, g\u0142\u00f3wnego komendanta Armii Krajowej, \u017ar\u00f3d\u0142a historyczne pozwalaj\u0105 na kilka konkluzji. Po pierwsze, gen. Grot-Rowecki autoryzowa\u0142 przep\u0142yw broni, amunicji oraz materia\u0142\u00f3w wybuchowych do getta pod koniec stycznia 1943 roku. Decyzja ta wynika\u0142a z nacisk\u00f3w rz\u0105du emigracyjnego oraz nowego przekonania genera\u0142a dla udowodnionej umiej\u0119tno\u015bci walki ze strony \u017byd\u00f3w. Gen. Grot-Rowecki doszed\u0142 do wniosku, \u017ce \u017cydowskie organizacje oporu zas\u0142ugiwa\u0142y na pomoc, a jako \u017ce \u017bydzi byli obywatelami polskimi \u2013 pomoc taka im przys\u0142ugiwa\u0142a. On tak\u017ce wyrazi\u0142 zgod\u0119 (b\u0105d\u017a wyda\u0142 rozkaz) na siedem udokumentowanych akcji solidarno\u015bciowych na rzecz partyzant\u00f3w w getcie. Podczas wspomnianego powstania od pi\u0119tnastu do dwudziestu ludzi Grota-Roweckiego zosta\u0142o zranionych, a dwoje ponios\u0142o \u015bmier\u0107. W moich badaniach tak\u017ce dotar\u0142em do notki komendanta Armii Krajowej do polskiej granatowej policji z pocz\u0105tku powstania w getcie, by rozstrzela\u0107 wszelkich pomagaj\u0105cym Niemcom polskich policjant\u00f3w. Jeszcze wcze\u015bniej, w lutym 1943 roku, Grot-Rowecki rozda\u0142 rozkaz komendantom okr\u0119g\u00f3w i podokr\u0119g\u00f3w, by udzielali pomocy wojskowej zamkni\u0119tym w gettach \u017bydom chc\u0105cym stawia\u0107 op\u00f3r. Jednak prawie \u017caden z nich nie pos\u0142ucha\u0142 tego rozkazu, a zdecydowana wi\u0119kszo\u015b\u0107 \u017byd\u00f3w spoza Warszawy nie otrzyma\u0142a \u017cadnej pomocy.<\/span>
\n 30 kwietnia 1943 roku delegat rz\u0105du emigracyjnego w Warszawie apelowa\u0142 do Polak\u00f3w, by pomagali \u017bydom w podziemnej prasie. 6 maja 1943 roku komendant Armii Krajowej oraz delegat rz\u0105du wydali drukowan\u0105 w gazetach podziemnych o najwi\u0119kszym nak\u0142adzie deklaracj\u0119 pot\u0119piaj\u0105c\u0105 polskich szanta\u017cyst\u00f3w jako zdrajc\u00f3w, kt\u00f3rych podziemie polskie ska\u017ce na \u015bmier\u0107.<\/span><\/p>\n

Czy jednak s\u0105 powody, dla kt\u00f3rych niekt\u00f3rzy \u017cydowscy partyzanci w warszawskim getcie czuli si\u0119 opuszczeni, a nawet zdradzeni przez Polak\u00f3w?<\/strong><\/span><\/p>\n

Najwa\u017cniejszy dow\u00f3d w tej sprawie pochodzi ze \u015bwiadectwa Icchaka Cukiermana. Kiedy w getcie wybuch\u0142o powstanie, Cukierman mieszka\u0142 po \u201earyjskiej\u201d stronie Warszawy, s\u0142u\u017c\u0105c jako \u0142\u0105cznik pomi\u0119dzy \u017bydowsk\u0105 Organizacj\u0105 Bojow\u0105 a Armi\u0105 Krajow\u0105. Poprosi\u0142 o spotkanie z komendantem AK, aby skoordynowa\u0107 wsp\u00f3lne akcje. Po pi\u0119ciu dniach szef warszawskiego okr\u0119gu AK poinformowa\u0142 Cukiermana, \u017ce spotkanie si\u0119 nie odb\u0119dzie. W notce napisano, \u017ce akcje zbrojne AK odby\u0142y si\u0119 i \u017ce b\u0119dzie ich wi\u0119cej, ale jakikolwiek bezpo\u015bredni kontakt b\u0119dzie niemo\u017cliwy.<\/span>
\n O ambiwalentnym stosunku polskiego podziemia do powstania \u015bwiadcz\u0105 tak\u017ce wa\u017cne badania Paw\u0142a Szapiro, kt\u00f3ry odkry\u0142, \u017ce cho\u0107 w prasie podziemnej du\u017co pisano o powstanie w getcie, to nigdy nie wspomniano o pomocy udzielonej powsta\u0144com przez Armi\u0119 Krajow\u0105. Szapiro doszed\u0142 do wniosku, \u017ce w\u0142adze podziemia musia\u0142y zakaza\u0107 poruszania tego tematu w obawie przed reakcj\u0105 spo\u0142ecze\u0144stwa.<\/span><\/p>\n

Drugie du\u017ce antyhitlerowskie powstanie odby\u0142o si\u0119 w stolicy Polski. Mowa oczywi\u015bcie o Powstaniu Warszawskim. W 1994 roku Micha\u0142 Cichy wywo\u0142a\u0142 og\u00f3lnonarodow\u0105 debat\u0119 swoim artyku\u0142em \u201eCzarne karty Powstania\u201d<\/a> wydrukowanym w \u201eGazecie Wyborczej\u201d, w kt\u00f3rym napisa\u0142, \u017ce renegacki oddzia\u0142 AK zamordowa\u0142 ok. 30 \u017byd\u00f3w podczas Powstania. Z kolei inni autorzy, m.in. Norman Davies czy Alexandra Richie, twierdz\u0105, \u017ce stosunki polsko-\u017cydowskie w tym czasie by\u0142y wzorowe, zwracaj\u0105c uwag\u0119, \u017ce podczas Powstania Batalion Zo\u015bka wyzwoli\u0142 ponad 300 \u017byd\u00f3w z obozu koncentracyjnego KL Warschau (\u201eG\u0119si\u00f3wka\u201d). Czy mo\u017cna powiedzie\u0107, \u017ce relacje pomi\u0119dzy Polakami a \u017bydami w Warszawie w 1944 roku obejmowa\u0142y szerokie spektrum, od bohaterstwa po zbrodni\u0119?<\/span><\/strong><\/p>\n

Ostatni rozdzia\u0142 mojej nowej ksi\u0105\u017cki po\u015bwi\u0119cam \u017cydowskim do\u015bwiadczeniom Powstania. Generalnie zgadzam si\u0119 z tym pogl\u0105dem. Podczas Powstania oko\u0142o 400 \u017byd\u00f3w zosta\u0142o ocalonych przez AK. Batalion Zo\u015bka wyzwoli\u0142 ich 348 z \u201eG\u0119si\u00f3wki\u201d, a oddzia\u0142 \u201eKolegium A\u201d Kedywu uratowa\u0142 50-osobowy \u017cydowski batalion robotniczy z Umschlagplatzu. Jednak, jak Pan zauwa\u017ca, zdeprawowane jednostki wewn\u0105trz AK zamordowa\u0142y do 30 \u017byd\u00f3w.<\/span>
\n Wspomnienia dw\u00f3ch \u017cydowskich uczestnik\u00f3w Powstania Warszawskiego \u2013 Chaima Goldsteina oraz Michaela Zylberberga \u2013 przedstawiaj\u0105 pogl\u0105d, \u017ce wi\u0119kszo\u015b\u0107 polskich powsta\u0144c\u00f3w by\u0142a lojalna i przyja\u017anie nastawiona wobec \u017byd\u00f3w, a ci, kt\u00f3rzy ich atakowali, byli nieliczni. Na przyk\u0142ad Zylberberg akcentuje, i\u017c \u017bydzi bior\u0105cy udzia\u0142 w Powstaniu robili to jako Polacy. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 pos\u0142ugiwa\u0142a si\u0119 swoimi polskimi pseudonimami. \u015awiadectwa tych \u017byd\u00f3w tak\u017ce \u015bwiadcz\u0105 o jednomy\u015blno\u015bci ideowej z powsta\u0144cami.<\/span>
\n Temat \u017byd\u00f3w w Powstaniu Warszawskim jest zwi\u0105zany z Pana pierwszym pytaniem na temat zmian zachodz\u0105cych w polskiej oraz \u017cydowskiej historiografii dotycz\u0105cej relacji polsko-\u017cydowskich podczas II wojny \u015bwiatowej. Po raz pierwszy widzimy, \u017ce polscy oraz \u017cydowscy uczeni prezentuj\u0105 odwrotne pogl\u0105dy ni\u017c dotychczas.<\/span>
\n Z okazji 60 rocznicy wybuchu Powstania Warszawskiego w 2004 roku, polsko-\u017cydowski pisarz Edward Kossoy (1913-2012) stwierdzi\u0142 na \u0142amach periodyk\u00f3w naukowych \u201ePolin: Studies in Polish Jewry\u201d oraz \u201eYad Vashem Studies\u201d, \u017ce \u017cydowscy uczestnicy Powstania Warszawskiego stanowili ci\u0105g\u0142o\u015b\u0107 z tradycj\u0105 \u017cydowskiego uczestnictwa w walce zbrojnej na rzecz niepodleg\u0142o\u015bci Polski z Powstania Ko\u015bciuszkowskiego w 1794 roku oraz Legion\u00f3w Pi\u0142sudskiego podczas I wojny \u015bwiatowej. Jednak w swojej ksi\u0105\u017cce \u017bydzi w powsta\u0144czej Warszawie (2009 roku) Barbara Engelking oraz Dariusz Libionka stwierdzili, \u017ce teksty Kossoya by\u0142y zbytnio propolskie. Krytykowali Armi\u0119 Krajow\u0105 za niedo\u0142\u0105czenie \u017bydowskiej Organizacji Bojowej do swoich szereg\u00f3w (\u017bOB walczy\u0142 w szeregach lewicowej Armii Ludowej). Ich zdaniem stanowi\u0142o to zdecydowane zerwanie z polsk\u0105 tradycj\u0105 powsta\u0144cz\u0105. Z kolei w trzecim tomie swojej wydanej w 2012 roku ksi\u0105\u017cki Dzieje \u017byd\u00f3w w Polsce i Rosji Antony Polonsky przedstawi\u0142 relacje polsko-\u017cydowskie podczas Powstania w bardziej pozytywnym \u015bwietle ni\u017c Engelking i Libionka.<\/span><\/p>\n

Wydawany przez AK oraz polski rz\u0105d emigracyjny \u201eBiuletyn Informacyjny\u201d, kt\u00f3rego redaktorem naczelnym by\u0142 harcmistrz Aleksander Kami\u0144ski, uznany przez Izrael za \u201eSprawiedliwego w\u015br\u00f3d narod\u00f3w \u015bwiata\u201d, nigdy nie wyda\u0142 antysemickiego artyku\u0142u i apelowa\u0142 do czytelnik\u00f3w, by pomagali \u017cydowskim uciekinierom z gett. Jaki stosunek do \u017byd\u00f3w mia\u0142y inne publikacje podziemne? Niekt\u00f3rzy polscy uczeni twierdz\u0105, \u017ce pro\u017cydowska orientacja \u201eBiuletynu\u201d by\u0142a \u201ewyj\u0105tkiem\u201d. Czy tak rzeczywi\u015bcie by\u0142o?<\/strong><\/span><\/p>\n

Wiele si\u0119 zastanawia\u0142em nad t\u0105 kwesti\u0105. Niedawno m\u00f3j licz\u0105cy 30 stron esej o artyku\u0142ach na temat \u017byd\u00f3w na \u0142amach \u201eBiuletynu Informacyjnego\u201d pojawi\u0142 si\u0119 w nowym tomie Warsaw: the Jewish Metropolis (\u201eWarszawa. \u017bydowska metropolia\u201d) redagowanym przez Glenna Dynnera oraz Francois Guisneta. Podczas pisania nowej ksi\u0105\u017cki bada\u0142em tajn\u0105 pras\u0119 wydawan\u0105 przez podziemie polskie lojalne wobec polskiego rz\u0105du emigracyjnego i uznawane przez niego.<\/span>
\n Na przestrzeni kilku lat przestudiowa\u0142em ok. 100 tajnych publikacji AK. Najwi\u0119kszym zaskoczeniem by\u0142 fakt, \u017ce zdecydowana wi\u0119kszo\u015b\u0107 z nich milcza\u0142a w sprawie \u017byd\u00f3w, nawet podczas najwi\u0119kszych fal deportacji do oboz\u00f3w \u015bmierci w latach 1942-1944. Jednak cz\u0119sto pisano o \u017bydach, prawie zawsze w spos\u00f3b przychylny, na \u0142amach wysokonak\u0142adowych pism wydawanych w Warszawie, Krakowie, Wilnie oraz we Lwowie. Jak inni, m.in. Antony Polonsky, zauwa\u017cyli, tajna prasa Armii Krajowej oraz Delegatury Rz\u0105du na Kraj wyra\u017ca\u0142a solidarno\u015b\u0107 z \u017bydami wobec zbrodni wyrz\u0105dzanych im nie tylko przez Niemc\u00f3w, ale i przez szmalcownik\u00f3w.<\/span>
\n Jednak jednoznacznie antysemickie publikacje tak\u017ce ukazywa\u0142y si\u0119 pod znakiem wydawniczym delegatury. Na przyk\u0142ad w 1943 roku Departament Informacji i Dokumentacji Delegatury wyda\u0142 154-stronicow\u0105 ksi\u0105\u017ceczk\u0119, pt. Honor i Ojczyzna. Zawiera\u0142a otwarcie anty\u017cydowski tekst, w kt\u00f3rym stwierdzono, \u017ce \u017bydzi byli nielojalni wobec Polski podczas zar\u00f3wno niemieckiej, jak i sowieckiej okupacji. Zdaniem autora tej ksi\u0105\u017cki, \u017bydzi nigdy nie wyrazili ch\u0119ci do\u0142\u0105czenia do walki zbrojnej z okupantem, lecz wsp\u00f3\u0142pracowali z wrogiem. W tym samy roku szef Departamentu Rolnictwa Delegatury wyda\u0142 szokuj\u0105c\u0105 100-stronicow\u0105 ksi\u0105\u017ceczk\u0119 pod oficjalnym znakiem wydawniczym, w kt\u00f3rej napisano, \u017ce jedynym pozytywnym skutkiem okupacji niemieckiej by\u0142oby znikni\u0119cie \u201eelement\u00f3w obcych\u201d (czyli \u017byd\u00f3w) z ziem polskich. Oczywi\u015bcie niekt\u00f3rzy cz\u0142onkowie podziemia polskiego uskar\u017cali si\u0119 w li\u015bcie do Delegatury, domagaj\u0105c si\u0119 usuni\u0119cia autora ze stanowiska. Jednak nie dosz\u0142o do takiego kroku i nie ma dowod\u00f3w na odpowied\u017a na ten list.<\/span><\/p>\n

Jednym z najtrudniejszych temat\u00f3w zwi\u0105zanych ze stosunkami polsko-\u017cydowskimi podczas okupacji jest szmalcownictwo. Wielu polskich historyk\u00f3w zauwa\u017ca, \u017ce polskie s\u0105dy podziemne skazywa\u0142y ich na \u015bmier\u0107, lecz inni s\u0105 mimo wszystko niezadowoleni z reakcji podziemia. Kto ma racj\u0119?<\/strong><\/span><\/p>\n

By\u0107 mo\u017ce jest to najbardziej dra\u017cliwy temat spo\u015br\u00f3d tych wci\u0105\u017c badanych. W mojej ksi\u0105\u017cce pragn\u0105\u0142em przede wszystkim przedstawi\u0107 czytelnikowi wyniki swoich bada\u0144. Pokazuj\u0119 udokumentowane reakcje podziemia polskiego na szanta\u017cyst\u00f3w.<\/span>
\n Przyw\u00f3dcy polskiego podziemia oraz prasy podziemnej po raz pierwszy pot\u0119pili polskich szanta\u017cyst\u00f3w w pa\u017adzierniku 1942 roku. Gdy problem si\u0119 nasila\u0142, podziemie stawa\u0142o si\u0119 coraz aktywniejsze. W wewn\u0119trznych komunikatach z lutego 1943 roku Henryk Woli\u0144ski, Szef Referatu \u017bydowskiego w AK, narzeka\u0142 do swoich prze\u0142o\u017conych, \u017ce uczyniono zbyt ma\u0142o, by chroni\u0107 \u017byd\u00f3w przed szanta\u017cystami. Co wi\u0119cej, polski rz\u0105d emigracyjny zacz\u0105\u0142 naciska\u0107 na w\u0142adze podziemia, by wydawa\u0142y deklaracje, wykonywa\u0142y wyroki i nag\u0142a\u015bnia\u0142y owe kary. Przyk\u0142adem tego pogl\u0105du jest Jan Karski, kt\u00f3ry przekaza\u0142 komunikat od przyw\u00f3dc\u00f3w \u017cydowskich w Warszawie premierowi Sikorskiemu jesieni\u0105 1942 roku. Prosili premiera o wymuszenie na w\u0142adzach podziemia, by og\u0142osi\u0142y kar\u0119 \u015bmierci dla Polak\u00f3w szanta\u017cuj\u0105cych \u017byd\u00f3w oraz aby wykonywali wyroki i wydrukowali nazwiska tych zbrodniarzy w prasie. W marcu 1943 roku Delegatura Rz\u0105du na Kraj oraz g\u0142\u00f3wny komendant Armii Krajowej og\u0142osili, \u017ce szmalcownicy zostan\u0105 skazani na kar\u0119 \u015bmierci. Z kolei we wrze\u015bniu \u201eBiuletyn Informacyjny\u201d, najwi\u0119ksza gazeta podziemna, na pierwszej stronie wydrukowa\u0142 og\u0142oszenie, \u017ce 25 lipca s\u0105d podziemny wykona\u0142 wyrok \u015bmierci na Bogus\u0142awa Pilnika za przest\u0119pstwo szanta\u017cowania \u017byd\u00f3w. P\u00f3\u017aniej wydrukowano trzy podobne og\u0142oszenia. Jednak naukowcy, m. in. Jan Grabowski czy Dariusz Libionka zauwa\u017cyli, \u017ce kara \u015bmierci znacznie rzadziej wykonywana by\u0142a na szmalcownikach ni\u017c na innych kolaborantach.<\/span><\/p>\n

Natomiast jedn\u0105 z najja\u015bniejszych kart wojennych relacji Polak\u00f3w i \u017byd\u00f3w by\u0142a podj\u0119ta przez polski rz\u0105d emigracyjny pr\u00f3ba nacisku na Zach\u00f3d w kwestii zaprzestania dokonywania ludob\u00f3jstwa na europejskich \u017bydach. Dlaczego pr\u00f3by polskiego rz\u0105du nie odnios\u0142y skutk\u00f3w?<\/strong><\/span><\/p>\n

W moim studium temat polskiego rz\u0105du emigracyjnego znajduje si\u0119 nad polskim podziemiem a \u017bydami. Bardzo pomog\u0142y mi prace Davida Engela oraz Dariusza Stoli. Interesowa\u0142o mnie zbadanie polityki rz\u0105du emigracyjnego wobec \u017byd\u00f3w, a w szczeg\u00f3lno\u015bci spos\u00f3b, w jaki wydawa\u0142 swoim przedstawicielom w okupowanej ojczy\u017anie instrukcje dotycz\u0105ce \u017byd\u00f3w. Ogromna liczba monografii na temat reakcji Wielkiej Brytanii oraz Stan\u00f3w Zjednoczonych na Zag\u0142ad\u0119 sugeruje, \u017ce polski rz\u0105d emigracyjny nie potrafi\u0142 wp\u0142yn\u0105\u0107 na polityk\u0119 Aliant\u00f3w. Jednak pr\u00f3by polskiego rz\u0105du zosta\u0142y dobrze udokumentowane. W\u015br\u00f3d nich nale\u017cy wymieni\u0107 or\u0119dzie polskiego ministra spraw zagranicznych do ONZ w grudniu 1942 roku, apeluj\u0105cy do Aliant\u00f3w, by wykorzystali swoje mo\u017cliwo\u015bci wojskowe, w celu powstrzymania rzezi polskich \u017byd\u00f3w oraz wydan\u0105 z tej okazji angloj\u0119zyczn\u0105 publikacj\u0119 dokumentuj\u0105c\u0105 niemieckie zbrodnie przeciwko \u017bydom. Rz\u0105d wys\u0142a\u0142 Jana Karskiego w Waszyngtonu w 1943 roku, gdzie rozmawia\u0142 on z Franklinem Delano Rooseveltem i poinformowa\u0142 ameryka\u0144skiego prezydenta o Holokau\u015bcie. Fakt, \u017ce Karski mia\u0142 powa\u017cne k\u0142opoty z przekonaniem \u017cydowskiego cz\u0142onka gabinetu Roosevelta Henry\u2019ego Morgenthau\u2019a Jr. o prawdzie tych raport\u00f3w ukazuje przeszkody, na jakie polski rz\u0105d musia\u0142 si\u0119 napotka\u0107. Alianci mogli wyda\u0107 swoim genera\u0142om rozkaz bombardowania szyn kolejowych do Auschwitz, jednak tego nie uczynili, a polski rz\u0105d emigracyjny nie mia\u0142 takiej pozycji, by m\u00f3g\u0142 cokolwiek na nich wymusi\u0107.<\/span><\/p>\n

Jak Pan zauwa\u017cy\u0142, polscy badacze s\u0105 coraz bardziej \u015bwiadomi ciemnych aspekt\u00f3w historii relacji polsko-\u017cydowskich podczas II wojny \u015bwiatowej, natomiast ich \u017cydowscy koledzy coraz cz\u0119\u015bciej pisz\u0105 o pomocy udzielonej prze\u015bladowanym \u017bydom przez Polak\u00f3w. Pana nowa ksi\u0105\u017cka jest bardzo cenna, bo nie tylko jest \u015bwietnie udokumentowana, ale tak\u017ce pokazuje pe\u0142ny obraz stosunk\u00f3w polsko-\u017cydowskich: bohaterstwo, \u0142ajdactwo, ambiwalencj\u0119. Czy Pan uwa\u017ca, \u017ce dzi\u0119ki tym zmianom relacje pomi\u0119dzy Polakami a \u017bydami si\u0119 poprawiaj\u0105 i \u017ce naukowcy obecnie pisz\u0105 i dyskutuj\u0105 o tej cz\u0119\u015bci naszej wsp\u00f3lnej historii na podstawie fakt\u00f3w, a nie emocji?<\/span><\/strong><\/p>\n

Tak. Cz\u0119\u015bci\u0105 nowej tendencji w historiografii jest \u015bwiadoma pr\u00f3ba unikania starej szko\u0142y pot\u0119pienia z jednej strony oraz apologetyki z drugiej. Przeciwnie, nowe badania s\u0105 po\u015bwi\u0119cone neutralnym, naukowym poszukiwaniom \u017ar\u00f3d\u0142owym. Badacze zwi\u0105zani z Centrum Bada\u0144 nad Zag\u0142ad\u0105 \u017byd\u00f3w przy Polskiej Akademii Nauk s\u0105 przyk\u0142adem tej tendencji. Nale\u017cy zauwa\u017cy\u0107, \u017ce podtytu\u0142em \u201eZag\u0142ady \u017byd\u00f3w\u201d jest \u201eStudia i Materia\u0142y\u201d. Redaktorzy podkre\u015blaj\u0105, \u017ce ich periodyk jest oparty na dokumentach i dowodach. Rzeczywi\u015bcie, wiele artyku\u0142\u00f3w drukowanych tam zawiera za\u0142\u0105cznik z oryginalnymi materia\u0142ami archiwalnymi wydrukowanymi w ca\u0142o\u015bci. Ten sam trend mo\u017cna zauwa\u017cy\u0107 w pracach Antony\u2019ego Polonsky\u2019ego, kt\u00f3rego badania s\u0105 skrupulatnie dokumentowane w publikacjach zajmuj\u0105cymi si\u0119 cz\u0119\u015bciej dowodami ni\u017c polemik\u0105.<\/span><\/p>\n

Prof. Joshua D. Zimmerman jest Profesorem Historii \u017byd\u00f3w Wschodniej Europy na Yeshiva University, gdzie prowadzi tak\u017ce katedr\u0119 zajmuj\u0105c\u0105 si\u0119 interdyscyplinarnymi naukami o Holokau\u015bcie. Jego publikacje to m.in.: The Polish Underground and the Jews, 1939-1945 (\u201ePodziemie polskie a \u017bydzi. 1939-1945\u201d), Contested Memories. Poles and Jews during the Holocaust and Its Aftermath (\u201eSporna pami\u0119\u0107. Polacy i \u017bydzi podczas Holokaustu i po jego zako\u0144czeniu\u201d), Poles, Jews and the Politics of Nationality: The Jewish Labor Bund and the Polish Socialist Party in Late Tsarist Russia, 1892-1914 (\u201ePolacy, \u017bydzi i polityka narodowo\u015bci. \u017bydowska partia pracy Bund i Polska Parta Socjalistyczna w schy\u0142kowych latach Rosji Carskiej\u201d).<\/span><\/p>\n

 <\/p>\n

\n
\n
\n
\n

twoje uwagi, linki, wlasne artykuly, lub wiadomosci przeslij do: webmaster@reunion68.com<\/a><\/span><\/span><\/strong><\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n

 <\/p>\n

\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Zimmerman: Podziemie polskie a \u017bydzi. Solidarno\u015b\u0107, zdrada i wszystko pomi\u0119dzy Filip Mazurczak Cz\u0119\u015bci\u0105 nowej tendencji w historiografii jest \u015bwiadoma pr\u00f3ba unikania starej szko\u0142y pot\u0119pienia z jednej strony oraz apologetyki z drugiej. Filip Mazurczak: Przez wiele lat spora cz\u0119\u015b\u0107 publikacji historycznych na temat relacji polsko-\u017cydowskich podczas II wojny \u015bwiatowej by\u0142a albo apologetyczna, albo oskar\u017cycielska. Jednak stosunki […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[6],"tags":[26,24],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/28498"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=28498"}],"version-history":[{"count":20,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/28498\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":28523,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/28498\/revisions\/28523"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=28498"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=28498"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=28498"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}