{"id":28610,"date":"2015-10-10T18:09:37","date_gmt":"2015-10-10T16:09:37","guid":{"rendered":"http:\/\/www.reunion68.se\/?p=28610"},"modified":"2015-10-10T15:43:46","modified_gmt":"2015-10-10T13:43:46","slug":"28610","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.reunion68.se\/?p=28610","title":{"rendered":"Na ile \u017cydowskie jest \u017cydowskie muzeum?"},"content":{"rendered":"
\"\"<\/a>Na ile \u017cydowskie jest \u017cydowskie muzeum? <\/a><\/strong><\/span><\/h5>\n

Magdalena W\u00f3jcik, Micha\u0142 Bojanowski<\/strong><\/span><\/p>\n

\n

\"Film
\nFilm o wsp\u00f3\u0142czesnym \u017cyciu \u017cydowskim w Polsce prezentowany w Muzeum Polin \/fot. Chidusz<\/em><\/span><\/p>\n

\n

Barbara Kirshenblatt-Gimblett \u2013 g\u0142\u00f3wna kuratorka wystawy sta\u0142ej w Muzeum Historii \u017byd\u00f3w Polskich, wieloletnia profesorka performatyki na New York University.<\/strong><\/span><\/em><\/p>\n

Czy Muzeum Historii \u017byd\u00f3w Polskich jest instytucj\u0105 \u017cydowsk\u0105?<\/strong><\/span><\/p>\n

Barbara Kirshenblatt-Gimblett: Jeszcze do niedawna w adresie internetowym by\u0142o Jewish Museum, a taks\u00f3wkarze m\u00f3wili, \u017ce jad\u0105 do muzeum \u017cydowskiego albo do muzeum Holokaustu. My\u015bl\u0119, \u017ce to przede wszystkim instytucja mi\u0119dzynarodowa i historyczna. Oczywi\u015bcie jest to polskie muzeum, kt\u00f3re znajduje si\u0119 w Polsce i opowiada o polskich \u017bydach. Ale plac\u00f3wka ta nie jest muzeum \u017cydowskim w tradycyjnym znaczeniu, kt\u00f3re nie ma zreszt\u0105 racji bytu na gruncie europejskim, gdzie wiele z tak zwanych muze\u00f3w \u017cydowskich jest muzeami pa\u0144stwowymi, a ich powstanie cz\u0119sto nie by\u0142o zainicjowane przez spo\u0142eczno\u015b\u0107 \u017cydowsk\u0105.<\/strong><\/span><\/p>\n

W Stanach Zjednoczonych nowojorskie Muzeum \u017bydowskie zosta\u0142o za\u0142o\u017cone z inicjatywy \u017bydowskiego Seminarium Teologicznego. Takich przyk\u0142ad\u00f3w jest wi\u0119cej. Mniejsze instytucje tworzone by\u0142y natomiast przez \u017cydowskie stowarzyszenia historyczne i s\u0105 czym\u015b, co w Stanach nazywamy muzeami etnicznymi czy te\u017c to\u017csamo\u015bciowymi. Nasze nie ma takich w\u0142a\u015bciwo\u015bci, tak samo zreszt\u0105 jak chocia\u017cby muzeum w Wiedniu. Nie spe\u0142niamy klasycznych kryteri\u00f3w: Polin nie zosta\u0142o za\u0142o\u017cone przez \u017byd\u00f3w, dla \u017byd\u00f3w i nie opowiada o \u017bydach. W tym sensie nie jeste\u015bmy instytucj\u0105 \u017cydowsk\u0105.<\/span><\/p>\n

I cho\u0107 muzea \u017cydowskie w Stanach maj\u0105 znacznie szersze grono odbiorc\u00f3w \u2013 nie chc\u0105 skupia\u0107 si\u0119 tylko na odwiedzaj\u0105cych ich \u017bydach, to je\u015bli spojrzy si\u0119 na to kto tworzy ich zarz\u0105dy, pracownik\u00f3w, trzon zwiedzaj\u0105cych i program, z \u0142atwo\u015bci\u0105 da si\u0119 zauwa\u017cy\u0107, \u017ce mamy do czynienia z \u017cydowskimi instytucjami. O Polin powiedzia\u0142abym, \u017ce jego relacja wzgl\u0119dem tego, czym mo\u017ce by\u0107 \u017cydowska instytucja, jest zupe\u0142nie inna. Pokazuj\u0105 to dyskusje wok\u00f3\u0142 mezuzy, koszernej restauracji, zamykania muzeum w \u015bwi\u0119ta \u017cydowskie (zdecydowano, \u017ce b\u0119dzie nieczynne tylko w Jom Kipur). R\u00f3wnie\u017c w kwestii wspierania odrodzenia \u017cycia \u017cydowskiego w Polsce \u2013 ono nie gra takiej roli, jak\u0105 gra\u0142aby podobna instytucja w USA.<\/span><\/p>\n

Niemniej jednak Polin mo\u017ce pom\u00f3c w odbudowie \u017cycia \u017cydowskiego w Polsce, pokazuj\u0105c, \u017ce w dzisiejszych czasach nie trzeba ju\u017c ukrywa\u0107 swoich korzeni, \u017ce nie jest to pow\u00f3d do obaw ani do wstydu, a wr\u0119cz przeciwnie \u2013 do dumy. Wystawa g\u0142\u00f3wna daje wspania\u0142\u0105 mo\u017cliwo\u015b\u0107 pog\u0142\u0119bienia wiedzy o polskich \u017bydach i ich spu\u015bci\u017anie, pomaga poczu\u0107 si\u0119 cz\u0119\u015bci\u0105 tej wsp\u00f3lnoty. Gdybym na pytanie, czy to \u017cydowska instytucja, musia\u0142a odpowiedzie\u0107 twierdz\u0105co lub przecz\u0105co, powiedzia\u0142abym: nie. Nie m\u00f3wi to jednak, czym Polin jest, tylko definiuje je w pewnej kategorii. Cho\u0107 nale\u017cy pami\u0119ta\u0107, \u017ce sam pomys\u0142 naszego powstania zawdzi\u0119czamy przecie\u017c Stowarzyszeniu \u017bydowski Instytut Historyczny w Polsce wsp\u00f3\u0142pracuj\u0105cemu z administracj\u0105 pa\u0144stwow\u0105.<\/span><\/p>\n

Inicjatywa wi\u0119c i, pieni\u0105dze (przynajmniej cz\u0119\u015bciowo) wysz\u0142y ze \u015brodowiska \u017cydowskiego. Chcia\u0142oby si\u0119, \u017ceby Muzeum by\u0142o bardziej \u017cydowskie.<\/span><\/strong><\/p>\n

Uwa\u017cam, \u017ce ta plac\u00f3wka w obecnej formie ma najwi\u0119kszy potencja\u0142 jako muzeum historyczne. Opowiem kilka historii, kt\u00f3re opisuj\u0105 swoiste napi\u0119cie pomi\u0119dzy \u017cydowskim a nie\u017cydowskim charakterem Polin. W czasie prac nad wystaw\u0105 g\u0142\u00f3wn\u0105 zorganizowali\u015bmy konkurs, w jury kt\u00f3rego zasiada\u0142am, na projekt mezuzy. Wy\u0142onili\u015bmy zwyci\u0119zc\u0119 i planowali\u015bmy uroczysto\u015b\u0107 jej zawieszenia. Na kilka dni przed tym wydarzeniem us\u0142yszeli\u015bmy, \u017ce prezydent miasta nie wyrazi\u0142 zgody na powieszenie mezuzy. Jak by\u0142o to wyja\u015bnione? Nie mo\u017cna umieszcza\u0107 symboli religijnych na budynkach publicznych. Zastanawiali\u015bmy si\u0119, jak t\u0119 kwestie rozwi\u0105za\u0142y inne muzea \u017cydowskie w Europie, kt\u00f3re r\u00f3wnie\u017c s\u0105 cz\u0119\u015bciowo finansowane z pieni\u0119dzy publicznych.<\/span><\/p>\n

\u017bydowskiemu muzeum w Amsterdamie Teddy Kollek, dawny burmistrz Jerozolimy, podarowa\u0142 mezuz\u0119, naczelny rabin Holandii j\u0105 powiesi\u0142, a podczas ceremonii by\u0142a obecna kr\u00f3lowa. Wszystko by\u0142o w porz\u0105dku. Potem dowiedzia\u0142am si\u0119, \u017ce w Muzeum Powstania Warszawskiego znajduj\u0105 si\u0119 nie tylko symbole religijne, jest tam nawet kaplica. Je\u015bli tam mo\u017ce by\u0107 miejsce modlitwy, to dlaczego przy wej\u015bciu do naszego Muzeum nie mo\u017cna powiesi\u0107 mezuzy? W ko\u0144cu to zrobili\u015bmy.<\/span><\/p>\n

Druga sporna kwestia dotyczy\u0142a restauracji. Osobi\u015bcie nie przestrzegam zasad koszerno\u015bci, ale bardzo mocno popiera\u0142am pomys\u0142, \u017ceby restauracja by\u0142a koszerna. My\u015bl\u0119, \u017ce z powodzeniem mog\u0142aby taka by\u0107, gdyby\u015bmy znale\u017ali ch\u0119tnych do jej poprowadzenia. W debacie o restauracj\u0119 nie chodzi\u0142o o to, \u017ce koszerna kafeteria sprawi\u0142aby, \u017ce Muzeum mia\u0142oby bardziej \u017cydowski charakter. Nie chcia\u0142am po prostu, \u017ceby odwiedzaj\u0105cy, kt\u00f3rzy przestrzegaj\u0105 koszerno\u015bci, jedli gdzie\u015b w k\u0105cie z papierowych talerzyk\u00f3w przywiezione ze sob\u0105 jedzenie. Chcia\u0142am, \u017ceby wszyscy jedli te same posi\u0142ki, bez dyskryminowania kogokolwiek. Nie uda\u0142o si\u0119. A co wed\u0142ug ciebie sprawi\u0142oby, \u017ce Polin by\u0142by bardziej \u017cydowski?<\/span><\/p>\n

Moje kolejne pytanie b\u0119dzie odpowiedzi\u0105. Dlaczego cz\u0119\u015b\u0107 wystawy o historii \u017byd\u00f3w w Polsce po 1989 roku zosta\u0142a pokazana za pomoc\u0105 kilku kr\u00f3tkich film\u00f3w wideo, w korytarzu przy wyj\u015bciu z wystawy?<\/strong><\/span><\/p>\n

Nie do ko\u0144ca tak jest. Przede wszystkim wydarzenia po roku 1989 zajmuj\u0105 najbardziej wyj\u0105tkow\u0105 przestrze\u0144 w budynku. To wysokie pomieszczenie, kt\u00f3re si\u0119ga od piwnicy po sam dach, w ci\u0105gu dnia wype\u0142nia je pi\u0119kne \u015bwiat\u0142o. Otwarta przestrze\u0144, kt\u00f3ra oddaje ducha lat po odzyskaniu niepodleg\u0142o\u015bci. Ta przestrze\u0144 zajmuje wi\u0119cej miejsca ni\u017c jakakolwiek inna galeria wystawy, wi\u0119c je\u015bli chodzi o rozmiar, wysoko\u015b\u0107 i dramatyzm, przebija wszystkie pozosta\u0142e. Historia ostatnich lat to nieliczna spo\u0142eczno\u015b\u0107, ale znacz\u0105ca obecno\u015b\u0107, do czego ta przestrze\u0144 idealnie nawi\u0105zuje.<\/span><\/p>\n

Liczba \u017byd\u00f3w w Polsce dzisiaj jest relatywnie ma\u0142a, ale nie powoduje to, \u017ce odrodzenie \u017cycia \u017cydowskiego w Polsce jest mniej wa\u017cne. \u017bydowska obecno\u015b\u0107 w polskiej \u015bwiadomo\u015bci jest ogromna. Wyra\u017ca si\u0119 poprzez festiwale, ksi\u0105\u017cki, programy studi\u00f3w \u017cydowskich na uniwersytetach, w tematach podejmowanych w filmach, dzia\u0142alno\u015bci edukacyjnej i kulturalnej. Nasze Muzeum to r\u00f3wnie\u017c jego cz\u0119\u015b\u0107. W tej galerii prezentujemy wywiady przeprowadzone z ponad dwudziestoma \u017bydami mieszkaj\u0105cymi w dzisiejszej Polsce. Zadali\u015bmy im pytania: Czy od zawsze wiedzia\u0142e\u015b, \u017ce jeste\u015b \u017bydem? Jaki jest tw\u00f3j stosunek do Izraela? Czy religia jest dla ciebie wa\u017cna? Czy Polska jest antysemicka? Jaka przysz\u0142o\u015b\u0107 czeka \u017byd\u00f3w w Polsce? Odpowiedzieli na nie i to stanowi podstaw\u0119 do tre\u015bci prezentowanych w cz\u0119\u015bci dotycz\u0105cej ostatnich dwudziestu pi\u0119ciu lat: w sali postawili\u015bmy sze\u015b\u0107 ekran\u00f3w po obu stronach wolno stoj\u0105cej kolumny. Tam pierwszy raz podczas zwiedzania wystawy ma si\u0119 do czynienia z realnymi postaciami nagranymi na ta\u015bm\u0119 filmow\u0105, kt\u00f3re w dodatku s\u0105 mniej wi\u0119cej naturalnej wielko\u015bci. Twarz\u0105 w twarz spotyka si\u0119 wsp\u00f3\u0142czesnych polskich \u017byd\u00f3w. Mo\u017cna pos\u0142ucha\u0107 tej samej osoby odpowiadaj\u0105cej na r\u00f3\u017cne pytania albo r\u00f3\u017cnych os\u00f3b odpowiadaj\u0105cych na to samo pytanie, o tym decyduje widz. A na du\u017cym ekranie wida\u0107 ca\u0142e spektrum \u017cycia \u017cydowskiego i organizacji \u017cydowskich, kt\u00f3re tu funkcjonuj\u0105.<\/span><\/p>\n

Z filmu na du\u017cym ekranie zapami\u0119ta\u0142em g\u0142\u00f3wnie rabina Michaela Schudricha, m\u00f3wi\u0105cego o antysemityzmie w Polsce, i dyrektora krakowskiego festiwalu \u017cydowskiego, kt\u00f3ry opowiada, \u017ce jest gojem.<\/span><\/strong><\/p>\n

To jeszcze nie jest dostatecznie odzwierciedlone w filmie, kt\u00f3ry wy\u015bwietlamy teraz, bo to nie jest jeszcze jego ostateczna wersja; planujemy to pokaza\u0107 w lepszy spos\u00f3b.<\/span><\/p>\n

Co jeszcze tam si\u0119 znajdzie?<\/strong><\/span><\/p>\n

Zaprezentujemy r\u00f3\u017cnorodno\u015b\u0107 organizacji \u017cydowskich i rol\u0119, jak\u0105 odgrywaj\u0105 w \u017cyciu \u017cydowskim w Polsce, gdzie wielu ludzi, kt\u00f3rzy identyfikuj\u0105 siebie jako \u017bydzi, jest cz\u0119sto z tym w swoich rodzinach osamotnionych. Chcemy te\u017c pokaza\u0107 \u017cydowsk\u0105 obecno\u015b\u0107 w polskiej \u015bwiadomo\u015bci. Na wystawie zmieni\u0105 si\u0119 proporcje i dwie nowe interaktywne tablice z wspomnianymi wywiadami stan\u0105 si\u0119 najwi\u0119kszymi prezentacjami audiowizualnymi na ca\u0142ej wystawie. A to dlatego, \u017ce mo\u017cemy je nagra\u0107, czego nie mogli\u015bmy zrobi\u0107 w przypadku \u017cadnego innego okresu historycznemu.<\/span><\/p>\n

Powszechnie zarzuca si\u0119, \u017ce te filmy to za ma\u0142o.<\/span><\/strong><\/p>\n

Mam nadziej\u0119, \u017ce os\u00f3b, kt\u00f3re si\u0119 tam wypowiadaj\u0105, b\u0119dzie wi\u0119cej, \u017ce dodamy wywiady z lud\u017ami, z kt\u00f3rymi nie mieli\u015bmy jeszcze mo\u017cliwo\u015bci si\u0119 spotka\u0107. Przygotowanie tych instalacji to trudne zadanie, bo mamy problem z akustyk\u0105, w tej przestrzeni roznosi si\u0119 echo, nie mo\u017cemy kontrolowa\u0107 \u015bwiat\u0142a, ani niczego przymocowywa\u0107 do \u015bcian.<\/span><\/p>\n

Kontrastuje to z reszt\u0105 wystawy \u2013 zwiedza\u0142em j\u0105 ponad trzy godziny i przeczyta\u0142em nie wi\u0119cej ni\u017c 10% tre\u015bci.<\/strong><\/span><\/p>\n

A dlaczego chcia\u0142e\u015b przeczyta\u0107 wszystko?<\/p>\n

Nie wiedzia\u0142em, co mam czyta\u0107, co jest wa\u017cne. By\u0142bym zupe\u0142nie zagubiony, gdybym nie mia\u0142 wiedzy o skomplikowanej historii polskich \u017byd\u00f3w.<\/strong><\/span><\/p>\n

Jaki\u015b czas temu us\u0142ysza\u0142am od pewnej sprz\u0105taczki w Muzeum: \u201eW\u0142a\u015bnie widzia\u0142am wystaw\u0119, jest przepi\u0119kna, a\u017c mia\u0142am g\u0119si\u0105 sk\u00f3rk\u0119. Znacznie \u0142adniejsza ni\u017c Muzeum Powstania Warszawskiego\u201d. To jest chyba najlepszy komplement! [\u015bmiech] Nast\u0119pnego dnia nowy doradca Ministra Kultury, cho\u0107 wystawa zrobi\u0142a na nim dobre wra\u017cenie, skar\u017cy\u0142 si\u0119, \u017ce jest za du\u017co informacji. Pewnie dlatego, \u017ce my\u015bla\u0142, \u017ce musi to wszystko opanowa\u0107. Sprz\u0105taczka nie mia\u0142a \u017cadnego problemu. My\u015bl\u0119, \u017ce r\u00f3\u017cni ludzie, pochodz\u0105cy z odmiennych kr\u0119g\u00f3w kulturowych, odwiedzaj\u0105 Muzeum i maj\u0105 inne oczekiwania..<\/span><\/p>\n

W muzeum w Palmirach, pod Warszaw\u0105, s\u0105 ogromnie d\u0142ugie teksty. To jest fascynuj\u0105ce miejsce! Panele zapisane od ziemi do sufitu, a ludzie stoj\u0105 i czytaj\u0105. Nie wiem, jak du\u017co czasu zajmuje przeczytanie wszystkiego. Mnie si\u0119 nie uda\u0142o.<\/span><\/p>\n

Przygl\u0105da si\u0119 pani zwiedzaj\u0105cym?<\/strong><\/span><\/p>\n

Jedni przychodz\u0105 i chc\u0105 zobaczy\u0107 wszystko podczas jednej wizyty. Inni preferuj\u0105 zwiedzanie z przewodnikiem, bo nie lubi\u0105 sami podejmowa\u0107 decyzji. S\u0105 tacy, kt\u00f3rzy wybieraj\u0105 audioguide, bo tam om\u00f3wione s\u0105 cztery g\u0142\u00f3wne punkty ka\u017cdej galerii, w przypadku Zag\u0142ady sze\u015b\u0107 \u2013 mo\u017cna pod\u0105\u017ca\u0107 tym szlakiem albo nie, nic nie stoi na przeszkodzie, \u017ceby troch\u0119 zboczy\u0107 z trasy, je\u015bli co\u015b wyda si\u0119 szczeg\u00f3lnie interesuj\u0105ce. Jest te\u017c drukowany przewodnik, kt\u00f3ry spe\u0142nia w zasadzie tak\u0105 sam\u0105 funkcj\u0119 jak audioguide.<\/span><\/p>\n

S\u0105 te\u017c tacy, kt\u00f3rzy nie chc\u0105 i nie potrzebuj\u0105 \u017cadnych przewodnik\u00f3w, bo szybko orientuj\u0105 si\u0119 w wizualnej ci\u0105g\u0142o\u015bci narracyjnej, zauwa\u017caj\u0105, \u017ce na struktur\u0119 sk\u0142ada si\u0119 tekst \u017ar\u00f3d\u0142owy i komentarz na panelach, kt\u00f3re umiejscowione s\u0105 na \u015bcianach. Panel ma zawsze ten sam kszta\u0142t, mniej wi\u0119cej ten sam rozmiar, u\u017cyto tej samej czcionki. Wszystko jest osadzone w \u015brodowisku, kt\u00f3re samo w sobie ju\u017c oddaje co\u015b kluczowego dotycz\u0105cego opowiadanej tam historii.<\/span><\/p>\n

Nie jest \u0142atwo dostrzec t\u0119 struktur\u0119.<\/strong><\/span><\/p>\n

Na pewno wra\u017cenia s\u0105 inne ni\u017c w przypadku zwyczajnej wystawy, gdzie galeria by\u0142aby nazwana po prostu Rzeczpospolita Obojga Narod\u00f3w, na pocz\u0105tku wisia\u0142aby tablica z d\u0142ugim wst\u0119pem, potem by\u0142yby podane fakty, kiedy powsta\u0142a, \u017ce sta\u0142a si\u0119 najwi\u0119kszym centrum \u017cycia \u017cydowskiego i tak dalej, i mo\u017ce nawet by\u0142aby wytyczona \u015bcie\u017cka zwiedzania. Tutaj czego\u015b takiego nie ma, ja nazywam to teatrem historii, por\u00f3wnuj\u0119 do filmu dokumentalnego bez g\u0142osu narratora. M\u0142odym ludziom nawigacja po Muzeum nie sprawia problemu. Dla dojrza\u0142ego i, nazwa\u0142abym go, odpowiedzialnego zwiedzaj\u0105cego, kt\u00f3ry oczekuje pewnej pedantyczno\u015bci organizacyjnej, chce przebrn\u0105\u0107 przez materia\u0142 i go zrozumie\u0107, wystawa mo\u017ce by\u0107 frustruj\u0105ca. I tutaj idealnie sprawdzi si\u0119 drukowany przewodnik.<\/span><\/p>\n

Je\u015bli zwiedzaj\u0105cy rozumiej\u0105 zamys\u0142 i za nim pod\u0105\u017caj\u0105, zostaj\u0105 w historycznej tera\u017aniejszo\u015bci, maj\u0105 za sob\u0105 pog\u0142\u0119biaj\u0105c\u0105 si\u0119 przesz\u0142o\u015b\u0107 i op\u00f3\u017aniaj\u0105ce nawi\u0105zanie do przysz\u0142o\u015bci, wchodz\u0105 do niej dopiero jako do historycznej tera\u017aniejszo\u015bci. To bardzo wyj\u0105tkowa metoda narracyjna, do kt\u00f3rej nie jeste\u015bmy przyzwyczajeni. Pytanie, co powinni\u015bmy zrobi\u0107, aby przygotowa\u0107 ich na to lepiej. Mamy dwa wyj\u015bcia. Albo zaadaptujemy wystaw\u0119 do takich oczekiwa\u0144, albo przygotujemy ich do odbioru niecodziennego rodzaju wystawy, albo rozwi\u0105zania po\u015brednie: audioguide, przewodnik papierowy, zwiedzanie z przewodnikiem i inne techniki, kt\u00f3rych mo\u017cemy u\u017cy\u0107.<\/span><\/p>\n

To, do czego ludzie s\u0105 przyzwyczajeni, i nie wydaje mi si\u0119 to szczeg\u00f3lnie warte zmiany, to mo\u017cliwo\u015b\u0107 zwiedzania bez tego, co nazywa pani rozwi\u0105zaniami po\u015brednimi.<\/strong><\/span><\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Stworzyli\u015bmy t\u0119 wystaw\u0119 w taki spos\u00f3b, \u017ce je\u015bli mieli\u015bmy co\u015b wa\u017cnego do zakomunikowania, informacja o tym pojawia si\u0119 kilka razy: w tek\u015bcie, jako ilustracja, w formie projekcji, eksponatu. Dla przyk\u0142adu, o tolerancji religijnej jest mowa na pi\u0119\u0107 r\u00f3\u017cnych sposob\u00f3w: przy okazji aktu Konfederacji Warszawskiej, ta\u0144ca \u015bmierci, na grafice Trok\u00f3w, w tek\u015bcie o nich oraz podczas interaktywnej prezentacji. Przekaz, kt\u00f3ry osi\u0105gamy, wynika z po\u0142\u0105czenia r\u00f3\u017cnych element\u00f3w. Niekt\u00f3rzy wol\u0105 przeczyta\u0107 tekst ni\u017c obejrze\u0107 film, inni nie zwracaj\u0105 w og\u00f3le uwagi na eksponaty, przechodz\u0105c bezpo\u015brednio do tekst\u00f3w.<\/span><\/p>\n

Przede wszystkim powiedzia\u0142abym, \u017ce muzeum to przestrze\u0144 edukacji nieformalnej. Z mojego punktu widzenia wa\u017cne jest wyja\u015bnienie i odkrywanie, nie za\u015b nauczanie. Nie chodzi o to, \u017ceby naucza\u0107, ale o to, \u017ceby si\u0119 nauczy\u0107. Odbiorca powinien by\u0107 aktywny i sam poszukiwa\u0107, eksplorowa\u0107 i odkrywa\u0107. Galerie s\u0105 tak stworzone, \u017ceby ich struktura i organizacja by\u0142a przystosowana bardziej do obja\u015bnie\u0144, ani\u017celi do logicznego przemieszczania si\u0119 po starannie wytyczonej \u015bcie\u017cce informacyjnej, jakiej oczekuje si\u0119 od zwyczajnych wystaw.<\/span><\/p>\n

Wiedz\u0119 mo\u017cna zdobywa\u0107 w spos\u00f3b tradycyjny b\u0105d\u017a intuicyjny. To pierwsze realizuje si\u0119 w szko\u0142ach przy nauce j\u0119zyk\u00f3w: deklinacja, wkuwanie s\u0142\u00f3wek, powtarzanie. Dzieci, je\u015bli da si\u0119 im kom\u00f3rk\u0119 albo komputer, nie zagl\u0105daj\u0105 do instrukcji, nie potrzebuj\u0105 wskaz\u00f3wek, po prostu dochodz\u0105 do wszystkiego metod\u0105 pr\u00f3b i b\u0142\u0119d\u00f3w. I to jest w\u0142a\u015bnie drugi spos\u00f3b zdobywania wiedzy, istota edukacji nieformalnej. My\u015bl\u0119, \u017ce to pokolenie, kt\u00f3re od najm\u0142odszych lat wychowuje si\u0119 w\u015br\u00f3d urz\u0105dze\u0144 tego typu, intuicyjnie poradzi sobie te\u017c z wystaw\u0105.<\/span><\/p>\n

Niekt\u00f3rzy pytaj\u0105, dlaczego wszystkich prezentacji interaktywnych nie umie\u015bcimy w Internecie. Mia\u0142abym siedzie\u0107 przed komputerem w moim biurze i poznawa\u0107 \u201eSzulchan aruch\u201d? To jest przecie\u017c zupe\u0142nie inne prze\u017cycie. Otoczenie wprawia nas w pewien nastr\u00f3j, pobudza wyobra\u017ani\u0119, zmys\u0142y i zapewnia doznania estetyczne. Nasze Muzeum jest doznaniowe. Niekt\u00f3rzy chcieliby czego\u015b wy\u0142\u0105cznie intelektualnego, ale ta wystawa bazuje na doznaniach, wystawa jest doznaniem.<\/span><\/p>\n

Nawet je\u017celi doznajemy chaosu?<\/strong><\/span><\/p>\n

Ta wystawa to nie chaos, to gesamtkunstwerk, dzie\u0142o totalne! Teatr historii, w kt\u00f3rym trzeba si\u0119 zanurzy\u0107. Ma ona za zadanie otworzy\u0107 nas na r\u00f3\u017cne doznania, nie tylko zaprezentowa\u0107 tekst i poda\u0107 suche fakty. Muzeum to nie szko\u0142a, a nasza wystawa nie ma by\u0107 lekcj\u0105. Na wystawie zawarto olbrzymi\u0105 ilo\u015b\u0107 wiedzy, ale wizyta nie ma ko\u0144czy\u0107 si\u0119 systematyczn\u0105 znajomo\u015bci\u0105 historii \u017byd\u00f3w polskich \u2013 cho\u0107 tre\u015b\u0107 wystawy jest usystematyzowana: ma dobrze zaplanowan\u0105 struktur\u0119, wkomponowan\u0105 w t\u0119 przestrze\u0144. Wa\u017cne wi\u0119c, aby to doznanie a nie systematyczny wyk\u0142ad, by\u0142o celem. To jest pow\u00f3d, dla kt\u00f3rego ekspozycja odbiega od tych normalnych, standardowych.<\/span><\/p>\n

Ile czasu sp\u0119dzi\u0142e\u015b, zwiedzaj\u0105c wystaw\u0119? Czy mia\u0142e\u015b strategi\u0119 zwiedzania obmy\u015blon\u0105 na okre\u015blony czas zwiedzania?<\/span><\/p>\n

Nie mia\u0142em obmy\u015blonej strategii, w og\u00f3le nie przypuszcza\u0142em, \u017ce m\u00f3g\u0142bym jej potrzebowa\u0107. Ale wr\u00f3\u0107my do odrodzenia \u017cycia \u017cydowskiego w Polsce po 1989 roku. Nie potrzebuje ono osobnej galerii?<\/strong><\/span><\/p>\n

Przecie\u017c jest w osobnym pomieszczeniu.<\/span><\/p>\n

Ale w por\u00f3wnaniu do innych galerii jest znacznie mniejsze.<\/strong><\/span><\/p>\n

Pami\u0119taj, \u017ce to jest po\u0142owa ca\u0142ej galerii powojennej.<\/span><\/p>\n

St\u0105d moje pytanie, czy ten temat nie zas\u0142u\u017cy\u0142 na osobn\u0105 galeri\u0119?<\/strong><\/span><\/p>\n

Muzeum to nie tylko wystawa, to ca\u0142a instytucja. Wsp\u00f3\u0142czesne \u017cycie \u017cydowskie uj\u0119te jest w wielu programach i wydarzeniach, kt\u00f3re si\u0119 tu odbywaj\u0105. Wystawa to tylko punkt wyj\u015bcia.<\/span><\/p>\n

\n
\n