{"id":28646,"date":"2015-10-13T18:09:00","date_gmt":"2015-10-13T16:09:00","guid":{"rendered":"http:\/\/www.reunion68.se\/?p=28646"},"modified":"2015-10-12T07:53:55","modified_gmt":"2015-10-12T05:53:55","slug":"28646","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.reunion68.se\/?p=28646","title":{"rendered":"Bia\u0142ostocki antysemityzm. D\u0142uga historia zapominania"},"content":{"rendered":"
\"\"<\/a>Bia\u0142ostocki antysemityzm. D\u0142uga historia zapominania <\/a><\/strong><\/span><\/span><\/h5>\n

\"Jakub Jakub\u00a0Korus<\/strong><\/span><\/p>\n

\n

Marcin K\u0105cki “Bia\u0142ystok. Bia\u0142a si\u0142a, czarna pami\u0119\u0107<\/em><\/span>
\n\"Marcin<\/p>\n

– Przyje\u017cd\u017cam pierwszy raz do Bia\u0142egostoku, a tam parking na by\u0142ym ewangelickim cmentarzu, samochody faluj\u0105, jakby na zapadni\u0119tych grobach. Rozmawiam ze str\u00f3\u017cem i m\u00f3wi mi: a tu niedaleko, pod parkiem jest \u017cydowski kirkut. Macewy zasypali jak sta\u0142y, dzieci si\u0119 tam dzisiaj bawi\u0105, matki przychodz\u0105 z w\u00f3zkami \u2013 m\u00f3wi Marcin K\u0105cki, autor ksi\u0105\u017cki \u201eBia\u0142ystok. Bia\u0142a si\u0142a, czarna pami\u0119\u0107\u201d.<\/strong><\/span><\/p>\n

Newsweek: Bia\u0142ystok to miasto dybuk, duch \u017cydowskiego zmar\u0142ego \u2013 twierdzi pan. Dlaczego?<\/strong><\/span><\/p>\n

Marcin K\u0105cki:<\/strong><\/span> Ca\u0142e Podlasie jest dybukow\u0105 krain\u0105, pe\u0142n\u0105 duch\u00f3w bior\u0105cych si\u0119 z nieprzepracowanej historii. M\u00f3wimy o mie\u015bcie, kt\u00f3re jeszcze w latach 30. by\u0142o w wi\u0119kszo\u015bci \u017cydowskie. To \u017bydzi odpowiadali za jego handlowy, przemys\u0142owy i kulturowy rozw\u00f3j. Przysz\u0142a wojna, obr\u00f3ci\u0142a miasto w perzyn\u0119 i ca\u0142y ten \u017cydowski \u015bwiat znik\u0142. W 1945 roku zjechali si\u0119 do tych ruin mieszka\u0144cy okolicznych wsi i miasteczek. Wsun\u0119li pod \u017cydowskie ko\u0142dry i na nowo zbudowali histori\u0119 swojej pami\u0119ci.<\/span><\/p>\n

Newsweek: Czy raczej niepami\u0119ci?<\/strong><\/span>
\n Marcin K\u0105cki:<\/strong> <\/span>Pami\u0119ci takiej, jak\u0105 mieli. Pe\u0142nej wi\u0119c brutalnych, cz\u0119sto antysemickich demon\u00f3w. Podsycanych przez endecj\u0119 i ko\u015bci\u00f3\u0142 katolicki, wype\u0142nionej zazdro\u015bci\u0105 za to, \u017ce \u017bydzi byli bieglejsi w handlu, interesach, bardziej solidarni, \u017ce zabili Jezusa. Wielu z tymi demonami \u017cyje do dzisiaj.<\/span><\/p>\n

Newsweek: Kiedy Bia\u0142ystok przesta\u0142 pami\u0119ta\u0107 o tym, \u017ce by\u0142 \u017cydowskim miastem?<\/strong><\/span>
\n Marcin K\u0105cki:<\/strong> <\/span>Niemal od razu. Kiedy sko\u0144czy\u0142a si\u0119 wojna i nie wiadomo by\u0142o, co zrobi\u0107 z \u017cydowskim kirkutem w centrum miasta, miejski architekt kaza\u0142 go zasypa\u0107.<\/span><\/p>\n

Historia wym\u0142\u00f3ci\u0142a tych ludzi, zdemolowa\u0142a ten region, to musia\u0142o si\u0119 sko\u0144czy\u0107 pokiereszowaniem, konfliktami. Ale jedyny spos\u00f3b, \u017ceby to przepracowa\u0107, to pami\u0119\u0107, a ta na Podlasiu jakby zatrzyma\u0142a si\u0119 w przedsionku domu.<\/strong><\/em><\/span><\/p>\n

Newsweek: Pollack pisze o czym\u015b takim w \u201eSka\u017conych krajobrazach\u201d. Zaciera si\u0119 \u015blady po zmar\u0142ych, stawia wszystkich mieszka\u0144c\u00f3w w okrutnej roli, kreuje nowe miejsca pami\u0119ci.<\/strong><\/span>
\n Marcin K\u0105cki:<\/strong><\/span> Zapomnieniu sprzyja\u0142o prawie ca\u0142kowite wyburzenie miasta przez Rosjan i Niemc\u00f3w. Znikn\u0119\u0142a synagoga, \u017cydowska architektura mieszkalna. Przyje\u017cd\u017cam pierwszy raz do Bia\u0142egostoku rok temu, a tam parking na by\u0142ym ewangelickim cmentarzu, samochody dziwnie faluj\u0105, s\u0142ysz\u0119, \u017ce to mo\u017ce przez zapadni\u0119te groby. Rozmawiam ze str\u00f3\u017cem i m\u00f3wi mi: a tu niedaleko, pod parkiem, jest \u017cydowski kirkut. Macewy zasypali w latach 50., jak sta\u0142y, bo psu\u0142y widok z okien nowo wybudowanego komitetu wojew\u00f3dzkiego PZPR. Ludzie czuli jak\u0105\u015b niestosowno\u015b\u0107, ale odwr\u00f3cili g\u0142owy i razem z kilkuset macewami i ludzkimi szcz\u0105tkami pochowali swoj\u0105 pami\u0119\u0107. Dzisiaj dzieci si\u0119 tam bawi\u0105, matki przychodz\u0105 z w\u00f3zkami. Przypomnia\u0142o mi si\u0119 \u201eCampo di Fiori\u201d Czes\u0142awa Mi\u0142osza. Kilka dni temu bia\u0142ostoccy radni, g\u0142\u00f3wnie z PiS, przeforsowali decyzj\u0119, aby na innym \u017cydowskim cmentarzu pami\u0105tkowym postawi\u0107 budynki, a pod ziemi\u0119 wbij\u0105 si\u0119 z gara\u017cami.<\/span><\/p>\n

Newsweek: Wiedz\u0105 co by\u0142o tam wcze\u015bniej?<\/strong><\/span>
\n Marcin K\u0105cki<\/strong><\/span>: Tak, ale stwierdzili, \u017ce to cmentarz \u201eodchrzczony\u201d. Kto\u015b zapyta\u0142 podczas obrad \u201eczy tam w og\u00f3le le\u017c\u0105 jacy\u015b ludzie\u201d, kto\u015b inny zauwa\u017cy\u0142, \u017ce \u201eIzrael nie b\u0119dzie dyktowa\u0142 nam prawa\u201d.<\/span><\/p>\n

Newsweek: Bia\u0142ystok nie chce pami\u0119ta\u0107, a jednocze\u015bnie jeden ze skin\u00f3w podejrzanych o podpalenie powiedzia\u0142 panu: \u201eW domu nie by\u0142o antysemityzmu, ale gdzie\u015b przed telewizorem rodzice powtarzali: ach te \u017bydki\u201d.<\/strong><\/span>
\n Marcin K\u0105cki:<\/strong> <\/span>Ten sam ch\u0142opak z dwiema swastykami wytatuowanymi na plecach powiedzia\u0142 do mnie: \u201eHitler troch\u0119 przesadzi\u0142, ale dobrze, \u017ce tych \u017byd\u00f3w wymordowa\u0142. Bo Bia\u0142ystok by\u0142by dzisiaj \u017cydowskim miastem\u201d. Najwa\u017cniejsza jest wi\u0119c rozmowa z dzieciakami i m\u0142odzie\u017c\u0105 – u wszystkich bohater\u00f3w, kt\u00f3rych sprawy karne opisa\u0142em, ekscesy zaczyna\u0142y si\u0119 w dzieci\u0144stwie. By\u0142o malowanie zeszyt\u00f3w i \u015bcian swastykami, by\u0142y demonstracje i heilowanie, ko\u0144czy\u0142o si\u0119 na pobiciach. Punktem kulminacyjnym by\u0142o podpalenie.<\/span><\/p>\n

Newsweek: Kobieta, kt\u00f3rej mieszkanie podpalili, przyzna\u0142a, \u017ce przez lata nie wiedzia\u0142a, jak\u0105 si\u0142\u0119 maj\u0105 swastyki na ulicach i naklejki \u201eWhite Power\u201d, kt\u00f3rych nikt nie zmazuje.<\/strong><\/span>
\n Marcin K\u0105cki:<\/strong> <\/span>Przekona\u0142a si\u0119 dopiero, kiedy jej c\u00f3rka wysz\u0142a za Hindusa. Skini nie dawali im \u017cy\u0107, w ko\u0144cu podpalili mieszkanie, wi\u0119c wyprowadzili si\u0119 do Wlk. Brytanii. Kiedy straci\u0142a dzieci, bo powyje\u017cd\u017ca\u0142y ze strachu i zobaczy\u0142a kolejn\u0105 tak\u0105 nalepk\u0119 na przystanku, zacz\u0119\u0142a j\u0105 drapa\u0107, z w\u015bciek\u0142o\u015bci\u0105,. Zobaczy\u0142a, jaka jest moc takiego komunikatu. Zrozumia\u0142a, \u017ce to przez ni\u0105 straci\u0142a dzieciaki.<\/span><\/p>\n

Newsweek: Bia\u0142ystok, o kt\u00f3rym u pana czytam, przypomina mi Polsk\u0119 lat 90. Glany, skinheadzi, swastyki na murach.<\/strong><\/span>
\n Marcin K\u0105cki:<\/strong> <\/span>Okaza\u0142o si\u0119, \u017ce z neofaszyzmem i skrajnymi pogl\u0105dami jest jak z pulsem. Czasami opada, jest niemal niewyczuwalny, ale ci\u0105gle bije. Kiedy pojawiaj\u0105 si\u0119 sprzyjaj\u0105ce okoliczno\u015bci historii, zaczyna przyspiesza\u0107, pulsuje coraz mocniej, a\u017c do skroni. Prosz\u0119 zobaczy\u0107, jak \u0142atwo powiedzie\u0107 \u201esprawdzam\u201d. Kiedy pojawili si\u0119 uchod\u017acy, ksenofobiczne ci\u015bnienie zn\u00f3w skoczy\u0142o<\/span>.<\/p>\n

Newsweek: Jak bia\u0142ostocki ko\u015bci\u00f3\u0142 odnosi si\u0119 do przesz\u0142o\u015bci?<\/strong><\/span>
\n Marcin K\u0105cki:<\/strong><\/span> Ko\u015bci\u00f3\u0142 na wschodzie jest ufortyfikowany. Przyj\u0105\u0142 rol\u0119 przedmurza chrze\u015bcija\u0144stwa i obro\u0144cy katolickich warto\u015bci przed \u201enawo\u0142ocz\u0105\u201d, jak m\u00f3wi si\u0119 na Podlasiu o obcych. Na lekcji religii w jednej z bia\u0142ostockich szk\u00f3\u0142 katecheta w\u0142\u0105czy\u0142 dzieciom ksenofobiczny film dokumentalny i kaza\u0142 narysowa\u0107 prace o zagro\u017conym katolicyzmie. Jak z fabryki wysz\u0142o pi\u0119\u0107dziesi\u0105t niemal identycznych rysunk\u00f3w, na kt\u00f3rych dobrych katolik\u00f3w rozje\u017cd\u017caj\u0105 czo\u0142gi \u017byd\u00f3w i Unii Europejskiej.<\/span><\/p>\n

\"Bia\u0142ystok,<\/p>\n

Bia\u0142ystok, 2007. Skini zbezcze\u015bcili najwi\u0119kszy cmentarz \u017cydowski w Bia\u0142ymstoku. Anty\u017cydowskie napisy, swastyki i symbole SS namalowano czerwon\u0105 i czarn\u0105 farb\u0105 m.in. na ogrodzeniu i kilku macewach<\/em><\/span><\/p>\n

\n
\n
\n
\n

twoje uwagi, linki, wlasne artykuly, lub wiadomosci przeslij do: webmaster@reunion68.com<\/a><\/span><\/span><\/strong><\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n

 <\/p>\n

\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Bia\u0142ostocki antysemityzm. D\u0142uga historia zapominania Jakub\u00a0Korus Marcin K\u0105cki “Bia\u0142ystok. Bia\u0142a si\u0142a, czarna pami\u0119\u0107 – Przyje\u017cd\u017cam pierwszy raz do Bia\u0142egostoku, a tam parking na by\u0142ym ewangelickim cmentarzu, samochody faluj\u0105, jakby na zapadni\u0119tych grobach. Rozmawiam ze str\u00f3\u017cem i m\u00f3wi mi: a tu niedaleko, pod parkiem jest \u017cydowski kirkut. Macewy zasypali jak sta\u0142y, dzieci si\u0119 tam dzisiaj bawi\u0105, […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[6],"tags":[26,24],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/28646"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=28646"}],"version-history":[{"count":28,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/28646\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":28657,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/28646\/revisions\/28657"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=28646"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=28646"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=28646"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}