{"id":28720,"date":"2015-10-14T18:05:11","date_gmt":"2015-10-14T16:05:11","guid":{"rendered":"http:\/\/www.reunion68.se\/?p=28720"},"modified":"2015-10-13T07:45:58","modified_gmt":"2015-10-13T05:45:58","slug":"28720","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.reunion68.se\/?p=28720","title":{"rendered":"Anna Kr\u00f3l: Przedmioty opowiadaj\u0105 o Iwaszkiewiczu"},"content":{"rendered":"
\"\"<\/a>Anna Kr\u00f3l: Przedmioty opowiadaj\u0105 o Iwaszkiewiczu<\/a><\/strong><\/span><\/h5>\n

\u0179r\u00f3d\u0142o: PAP, opracowa\u0142 jrk<\/strong><\/span><\/p>\n

\n

\"\"<\/p>\n

Oderwany guzik, poplamiony krawat, niedoko\u0144czona tubka kremu do golenia \u2013 przedmioty pozosta\u0142e po Jaros\u0142awie Iwaszkiewiczu zainspirowa\u0142y Ann\u0119 Kr\u00f3l do napisania opowie\u015bci zebranych w ksi\u0105\u017cce “Rzeczy. Iwaszkiewicz intymnie”, kt\u00f3ra w pa\u017adzierniku 2015 trafia do ksi\u0119gar\u0144.<\/strong><\/span><\/p>\n

Pani ksi\u0105\u017cka to plon d\u0142ugiej pracy na Stawisku. Jakie wra\u017cenie ten dom na Pani zrobi\u0142? Czy to bardziej muzeum, czy jednak ci\u0105gle dom?<\/strong><\/span><\/p>\n

Anna Kr\u00f3l: Iwaszkiewicz, na d\u0142ugo przed \u015bmierci\u0105 zacz\u0105\u0142 przygotowywa\u0107 “spraw\u0119” przekszta\u0142cenia domu w muzeum. Prowadzi\u0142 rozmowy z instytucjami, zadba\u0142 o stosowne zapisy w testamencie. Marzy\u0142o mu si\u0119, \u017ce powstanie miejsce, kt\u00f3re nie straci domowego ducha, a jednocze\u015bnie b\u0119dzie otwarte dla zwiedzaj\u0105cych. Mia\u0142 potrzeb\u0119 zaproszenia ludzi do siebie, dawa\u0142 zgod\u0119 na przygl\u0105danie mu si\u0119 z bliska. Zale\u017ca\u0142o mu na zachowaniu w przysz\u0142ym muzeum tyle \u017cycia, ile tylko mo\u017cliwe. Ca\u0142e szcz\u0119\u015bcie, \u017ce nikt nie wpad\u0142 na pomys\u0142 przenoszenia \u015bwiata Iwaszkiewicza do jakiej\u015b innej, nowej przestrzeni. \u017badna, nawet najlepsza ekspozycja muzealna czy sala wystawowa nie s\u0105 w stanie opowiedzie\u0107 o \u017cyciu pisarza tyle, ile pozostawione przez niego przedmioty, kt\u00f3rych u\u017cywa\u0142, porz\u0105dek i ba\u0142agan, kt\u00f3ry si\u0119 w tym domu zachowa\u0142 itd. Od dawna interesuje mnie “tajemne \u017cycie przedmiot\u00f3w” i dom w Stawisku by\u0142 dla mnie idealnym “laboratorium” do prowadzenia bada\u0144.<\/span><\/p>\n

Do snucia opowie\u015bci zainspirowa\u0142y Pani\u0105 rzeczy, kt\u00f3re pozosta\u0142y po mieszka\u0144cach Stawiska. Co one m\u00f3wi\u0105 o w\u0142a\u015bcicielach? Co mo\u017cna wyczyta\u0107 o Iwaszkiewiczu z jego but\u00f3w, okular\u00f3w, krawat\u00f3w?<\/strong><\/span><\/p>\n

Kolekcja pozostawionych w szafie krawat\u00f3w pokazuje, \u017ce mia\u0142 \u015bwietny gust, \u017ce przywi\u0105zywa\u0142 wag\u0119 do wygl\u0105du, ale tak\u017ce \u017ce nie by\u0142 to gust urz\u0119dnika. Pozostawione w biurku i szufladach karteczki, guziki, nad\u0142amane okulary pokazuj\u0105, \u017ce stara\u0142 si\u0119 tworzy\u0107 z takich drobnostek sw\u00f3j \u015bwiat, drobiazgi by\u0142y dla niego wa\u017cne. Nale\u017ca\u0142 do pokolenia, kt\u00f3re wielokrotnie traci\u0142o wszystko \u2013 nie przetrwa\u0142o zbyt wiele rzeczy z dzieci\u0144stwa Iwaszkiewicza na Ukrainie. Mo\u017ce dlatego, jak wspomina gosposia Iwaszkiewicz\u00f3w, mieszka\u0144cy Stawiska z upodobaniem gromadzili przedmioty, nie lubili niczego wyrzuca\u0107, wszystko “mog\u0142o si\u0119 przyda\u0107”. Rachunki, zapiski finansowe, ca\u0142e archiwum finansowe m\u00f3wi o stosunku Iwaszkiewicza do pieni\u0119dzy \u2013 a ten by\u0142 ostro\u017cny i do\u015b\u0107 powa\u017cny, ale nie uczyni\u0142 z niego nigdy sknery.<\/span><\/p>\n

Punktem wyj\u015bcia pani opowie\u015bci s\u0105 przedmioty. Czy Iwaszkiewicz napisa\u0142 jaki\u015b wiersz o rzeczach?<\/strong><\/span><\/p>\n

Iwaszkiewicz mia\u0142 umiej\u0119tno\u015b\u0107 pisania pi\u0119knych utwor\u00f3w, kt\u00f3rych bohaterami by\u0142y drobnostki \u2013 zapachy, wspomnienie jakiego\u015b zapachu, barwa. By\u0142 niezwykle uwa\u017cny i wyczulony na szczeg\u00f3\u0142. Ale pisywa\u0142 tak\u017ce utwory, kt\u00f3re zdradzaj\u0105, \u017ce mia\u0142 poczucie humoru i dystans. Jednym z wierszy, w kt\u00f3rych pisze o przedmiotach jest utw\u00f3r pod tytu\u0142em “Rzeczy”, pochodz\u0105cy z ostatniego, wydanego ju\u017c po \u015bmierci tomu “Muzyka wieczorem”.<\/span><\/p>\n

Kwiaty, owoce, li\u015bcie, ksi\u0105\u017cki, szafy, graty,
\n<\/span>Z\u0142amane klawikordy, czarne futera\u0142y,
\n<\/span>Rozdartych nut kaskady, wazon popielaty,
\n<\/span>Pulpit pod Ewangeli\u0119 i dwa pastora\u0142y,<\/span><\/p>\n

Potargane paprocie, drewniane bu\u0142awy,
\n<\/span>Lalka, ko\u0144 z w\u0142osiennicy, stoliczek kulawy,
\n<\/span>Okr\u0119t bez \u017cagli, i ja na tym le\u017c\u0119
\n<\/span>Jak wielkie, pobrudzone, zachwycone zwierz\u0119<\/span><\/p>\n

Czy mo\u017cna powiedzie\u0107, \u017ce Iwaszkiewicz by\u0142 przedstawicielem homoseksualnej formacji kulturowej r\u00f3\u017cni\u0105cej si\u0119 od dominuj\u0105cego teraz ruchu gejowskiego? Czytaj\u0105c o Iwaszkiewiczu, Szymanowskim, Lechoniu wydaje mi si\u0119 niemo\u017cliwe, \u017ceby kt\u00f3ry\u015b z nich dokona\u0142 medialnego coming outu, ale te\u017c w przedwojennej Polsce homoseksualizm przyjmowano chyba du\u017co spokojniej, naturalniej ni\u017c wsp\u00f3\u0142cze\u015bnie.<\/strong><\/span><\/p>\n

To nie jest a\u017c takie proste. Iwaszkiewicz, Szymanowski, Lecho\u0144, Mycielski, Kot Jele\u0144ski, Stryjkowski, Hertz i wielu innych \u2013 to tw\u00f3rcy o homoerotycznej to\u017csamo\u015bci oraz bliskie otoczenie, \u015brodowisko Iwaszkiewicza, ale te\u017c \u2013 bardzo r\u00f3\u017cni ludzie, r\u00f3\u017cne osobowo\u015bci. \u017baden z nich nie ukrywa\u0142 si\u0119 z homoseksualizmem, a jednocze\u015bnie \u017caden z nich go nadmiernie nie eksponowa\u0142. Nie u\u017cywali “tej informacji” do manifestowania czegokolwiek, nie wykorzystywali homoseksualizmu jako narz\u0119dzia w\u0142adzy, nie czynili swojej to\u017csamo\u015bci politycznie zaanga\u017cowan\u0105. Wiedza o tym, \u017ce Iwaszkiewicz miewa kolejne romanse i m\u0119skie mi\u0142o\u015bci by\u0142a do\u015b\u0107 powszechna, ale jednocze\u015bnie \u017cy\u0142 z ni\u0105 jak \u017cyje si\u0119 z jak\u0105\u015b oczywist\u0105 cech\u0105 \u2013 po cichu, z oczywist\u0105 akceptacj\u0105. Iwaszkiewicz nale\u017ca\u0142 do pokolenia, kt\u00f3re \u015bci\u015ble rozdziela\u0142o prywatno\u015b\u0107 i sfer\u0119 publiczn\u0105. Obce by\u0142o mu manifestowanie w\u0142asnej seksualno\u015bci na forum publicznym, w szczeg\u00f3lno\u015bci dla osi\u0105gni\u0119cia jakiegokolwiek, nawet najbardziej szlachetnego celu. Lata trzydzieste w miastach takich jak Pary\u017c, Berlin czy nawet Warszawa by\u0142y by\u0107 mo\u017ce czasem wi\u0119kszej ni\u017c dzi\u015b tolerancji na homoseksualizm w \u015brodowiskach artystycznych.<\/span><\/p>\n

W PRL-u sytuacja chyba si\u0119 zmieni\u0142a?<\/strong><\/span><\/p>\n

W Polsce Ludowej sprawy wygl\u0105da\u0142y ju\u017c zupe\u0142nie inaczej. Znane s\u0105 s\u0142ynne przypadki szanta\u017cowania homoseksualist\u00f3w, \u015bledzenia, zbierania na nich “hak\u00f3w”, wykorzystywania, werbowania itd. Iwaszkiewicz tak\u017ce mia\u0142 \u015bwiadomo\u015b\u0107 bycia obserwowanym. Zdarza\u0142o mu si\u0119 “bardziej uwa\u017ca\u0107” \u2013 co bardziej intymne zapiski dziennika trzyma\u0142 u zaufanych przyjaci\u00f3\u0142, niekt\u00f3re informacje zapisywane w osobistych kalendarzykach szyfrowa\u0142, a listy mi\u0142osne podpisywa\u0142 zmy\u015blonym imieniem.<\/span><\/p>\n

Czy podczas pracy odkry\u0142a Pani jakie\u015b nowe, nieznane fakty o Iwaszkiewiczu i jego rodzinie?<\/strong><\/span><\/p>\n

Wiele. Najcz\u0119\u015bciej by\u0142y to sprawy, kt\u00f3re dotychczas nie interesowa\u0142y badaczy, bo nale\u017c\u0105 do \u015bwiata uczu\u0107 i prze\u017cy\u0107, nie do \u015bwiata dat i fakt\u00f3w. Rozmawia\u0142am z c\u00f3rk\u0105 Iwaszkiewicza o stosunku rodziny do choroby psychicznej Anny Iwaszkiewiczowej. Sprawdza\u0142am czy rodzina akceptowa\u0142a jego homoseksualne mi\u0142o\u015bci. Z dawn\u0105 gosposi\u0105 rozmawia\u0142am o tym, jak wygl\u0105da\u0142o \u017cycie codzienne, porz\u0105dek obowi\u0105zuj\u0105cy w domu, a nawet menu domownik\u00f3w. Z Wies\u0142awem K\u0119pi\u0144skim (przybranym synem) rozmawia\u0142am o \u017cyciu towarzyskim, znajomo\u015bciach, bywaniu, a nawet “imprezowaniu”. Pyta\u0142am o funkcjonuj\u0105ce od lat legendy \u2013 mundur g\u00f3rniczy, Gierka, polityczny oportunizm \u2013 i pr\u00f3bowa\u0142am opisywa\u0107 ich inne, r\u00f3wnie uprawnione, a cz\u0119sto tak\u017ce prawdziwsze wersje.<\/span><\/p>\n

Czy podczas pracy co\u015b Pani\u0105 zaskoczy\u0142o? Zdziwi\u0142o?<\/span><\/strong><\/p>\n

Iwaszkiewicz wielokrotnie mnie zaskakiwa\u0142. Szybko si\u0119 zorientowa\u0142am, \u017ce by\u0142 cz\u0142owiekiem niezwykle skomplikowanym. Z jednej strony samotnym, do\u015b\u0107 pogubionym, niezwykle wra\u017cliwym, uwa\u017cnym, emocjonalnym, ale r\u00f3wnocze\u015bnie bywa\u0142 grubosk\u00f3rny, niesprawiedliwy, ambitny, \u0142akn\u0105cym zainteresowania i pochwa\u0142. Przez to, \u017ce wci\u0105\u017c odkrywa\u0142am jeszcze jak\u0105\u015b “jego twarz”, ta praca by\u0142a do ko\u0144ca wci\u0105gaj\u0105ca i fascynuj\u0105ca.<\/span><\/p>\n

\n

\n

Ksi\u0105\u017cka “Rzeczy. Iwaszkiewicz intymnie” Anny Kr\u00f3l <\/strong>ukaza\u0142a si\u0119 nak\u0142adem Oficyny Wydawniczej Wilk & Kr\u00f3l<\/strong>.<\/em><\/span><\/p>\n

\n
\n
\n
\n

twoje uwagi, linki, wlasne artykuly, lub wiadomosci przeslij do: webmaster@reunion68.com<\/a><\/span><\/strong><\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n

 <\/p>\n

\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Anna Kr\u00f3l: Przedmioty opowiadaj\u0105 o Iwaszkiewiczu \u0179r\u00f3d\u0142o: PAP, opracowa\u0142 jrk Oderwany guzik, poplamiony krawat, niedoko\u0144czona tubka kremu do golenia \u2013 przedmioty pozosta\u0142e po Jaros\u0142awie Iwaszkiewiczu zainspirowa\u0142y Ann\u0119 Kr\u00f3l do napisania opowie\u015bci zebranych w ksi\u0105\u017cce “Rzeczy. Iwaszkiewicz intymnie”, kt\u00f3ra w pa\u017adzierniku 2015 trafia do ksi\u0119gar\u0144. Pani ksi\u0105\u017cka to plon d\u0142ugiej pracy na Stawisku. Jakie wra\u017cenie ten […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[6],"tags":[26,24],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/28720"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=28720"}],"version-history":[{"count":29,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/28720\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":28747,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/28720\/revisions\/28747"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=28720"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=28720"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=28720"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}