{"id":30828,"date":"2015-08-02T17:09:11","date_gmt":"2015-08-02T15:09:11","guid":{"rendered":"http:\/\/www.reunion68.se\/?p=30828"},"modified":"2016-08-01T07:48:29","modified_gmt":"2016-08-01T05:48:29","slug":"30828","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.reunion68.se\/?p=30828","title":{"rendered":"Nie tylko w Jedwabnem p\u0142on\u0119\u0142a stodo\u0142a"},"content":{"rendered":"
\"\"<\/a>Nie tylko w Jedwabnem p\u0142on\u0119\u0142a stodo\u0142a <\/a><\/strong><\/span><\/h5>\n

Micha\u0142 Bojanowski<\/strong><\/span><\/p>\n

\n

Miejsce spalenia \u017byd\u00f3w w Radzi\u0142owie \/ Zdj\u0119cie ze \u015bledztwa : S15\/01\/Zn w sprawie zab\u00f3jstwa w dniu 7.07.1941 r. w Radzi\u0142owie 800 os\u00f3b narodowo\u015bci \u017cydowskiej, z kt\u00f3rych cz\u0119\u015b\u0107 zastrzelono, a cz\u0119\u015b\u0107 spalono w stodole. (Post\u0119powanie zawieszone). OK\u015aZpNP, IPN Bia\u0142ystok.<\/em><\/span>
\n\"Miejsce<\/p>\n

Rozmowa z Miros\u0142awem Tryczykiem, autorem ksi\u0105\u017cki \u201eMiasta \u015bmierci\u201d<\/strong><\/span><\/p>\n

W swojej ksi\u0105\u017cce opisuje pan pi\u0119tna\u015bcie miejscowo\u015bci na Podlasiu, w kt\u00f3rych dochodzi\u0142o do niewyobra\u017calnych mord\u00f3w na \u017bydach dokonanych przez ich polskich s\u0105siad\u00f3w. Czy Podlasie by\u0142o wyj\u0105tkowym regionem na mapie Polski?<\/span><\/p>\n

Miros\u0142aw Tryczyk: Wschodnia cz\u0119\u015b\u0107 Polski, zw\u0142aszcza rejon bia\u0142ostocki i \u0142om\u017cy\u0144ski, by\u0142a pod znacznym wp\u0142ywem pr\u0105d\u00f3w nacjonalistyczno-narodowych. Z tej perspektywy Podlasie w dwudziestoleciu mi\u0119dzywojennym by\u0142o rejonem typowym dla wschodniej cz\u0119\u015bci Polski. Z drugiej za\u015b strony do pewnego stopnia wyj\u0105tkowym. Po pierwsze dlatego, \u017ce Narodowa Demokracja mia\u0142a tam bardzo silne zaplecze \u2013 to by\u0142 jej \u201ebastion\u201d. Po drugie blisko\u015b\u0107 granicy z Prusami, z kt\u00f3rych promieniowa\u0142 nazizm niemiecki, nie pozostawa\u0142 bez echa w okolicach Bia\u0142egostoku i \u0141om\u017cy. W pobli\u017cu Radzi\u0142owa m\u0142odzie\u017c urz\u0105dza\u0142a na przyk\u0142ad pochody na wz\u00f3r marszy NSDAP.<\/span><\/p>\n

Nastrojom narodowym ulegali w\u0142a\u015bciwie wszyscy, \u0142\u0105cznie z przedstawicielami miejscowego Ko\u015bcio\u0142a. Zar\u00f3wno poszczeg\u00f3lni ksi\u0119\u017ca, jak i biskup \u0141ukomski aktywnie wspierali narodowc\u00f3w. Te nastroje odbi\u0142y si\u0119 w wynikach wybor\u00f3w parlamentarnych i do w\u0142adz lokalnych (w kt\u00f3rych dominowa\u0142a endecja). Nie bez znaczenia pozostaje te\u017c zalew narodowej, antysemickiej prasy, kt\u00f3ra rozszerza\u0142a zasi\u0119g swojego oddzia\u0142ywania na ko\u015bcielne kazania, tre\u015bci w niej przedstawiane wraca\u0142y te\u017c w wypowiedziach lokalnych w\u0142adz i opiniotw\u00f3rczych przedstawicieli inteligencji, powszechne by\u0142y wiece, agitacje i manifestacje narodowc\u00f3w.<\/span><\/p>\n

W takich nastrojach rozpoczyna si\u0119 okupacja sowiecka?<\/strong><\/span><\/p>\n

By\u0107 mo\u017ce okupacja hitlerowska uzmys\u0142owi\u0142aby tym ludziom absurdalno\u015b\u0107 ich pogl\u0105d\u00f3w, ale po 17 wrze\u015bnia 1939 roku te tereny trafi\u0142y pod okupacj\u0119 sowieck\u0105. To spowodowa\u0142o pog\u0142\u0119bienie si\u0119 nastroj\u00f3w faszystowskich, kt\u00f3re stanowi\u0142y opozycj\u0119 do znienawidzonego komunizmu, reprezentowanego przez Sowiet\u00f3w. Ponadto przedwojennej endecji uda\u0142o si\u0119 zbudowa\u0107 rasistowsko-antysemick\u0105 mitologi\u0119. Jedn\u0105 z g\u0142\u00f3wnych osi narracji stanowi\u0142 \u017byd \u2013 Bolszewik (a przy okazji przeciwnik Boga, zab\u00f3jca Chrystusa, etc.), cho\u0107 tak\u017ce \u017byd \u2013kapitalista i demokrata.<\/span><\/p>\n

Narodowcy odrzucali zar\u00f3wno bolszewizm, jak te\u017c demokracj\u0119 i kapitalizm jako przenikni\u0119te duchem Talmudu. \u0141atwo by\u0142o wi\u0119c mieszka\u0144com tamtych teren\u00f3w po wkroczeniu wrogich wojsk sowieckich skojarzy\u0107 wszystkie zas\u0142yszane fakty i wykorzysta\u0107 je p\u00f3\u017aniej do walk przeciwko \u017bydom. Z dokument\u00f3w NKWD nie wynika, aby w powstaj\u0105cych na terenach okupowanej Polski organizacjach sowieckich \u017bydzi stanowili wi\u0119kszy procent ni\u017c Polacy. Na przyk\u0142ad w rejonie Jedwabnego 8,5% urz\u0119dnik\u00f3w administracji sowieckiej by\u0142o \u017bydami, dominuj\u0105c\u0105 rol\u0119 odgrywali za\u015b Bia\u0142orusini, kt\u00f3rzy przyjechali tam w 1940 r. ze wschodnich rejon\u00f3w sowieckiej Bia\u0142orusi. Byli te\u017c oczywi\u015bcie miejscowi Polacy. \u017bydzi r\u00f3wnie\u017c w takim samym, a nawet w wi\u0119kszym stopniu w stosunku do og\u00f3lnej liczby obu spo\u0142eczno\u015bci, byli ofiarami deportacji na Syberi\u0119 (decydowa\u0142a ich \u201eku\u0142acza\u201d klasa spo\u0142eczna, a nie \u2013 narodowo\u015b\u0107, oraz to, \u017ce byli cz\u0142onkami organizacji \u017cydowskich takich jak \u201eruch syjonistyczny\u201d czy BUND). Ofiarami byli te\u017c oczywi\u015bcie Polacy, przedstawiciele miejscowej inteligencji, dzia\u0142acze przedwojennej Narodowej Demokracji, a tak\u017ce rodziny partyzant\u00f3w antykomunistycznych, kt\u00f3rzy rozpocz\u0119li walk\u0119 z Sowietami w\u0142a\u015bciwie od razu po ich wkroczeniu na tamte tereny. Partyzantka zorganizowana w tamtym czasie by\u0142a od razu z gruntu antykomunistyczna i w jakiej\u015b cz\u0119\u015bci \u2013 anty\u017cydowska.<\/span><\/p>\n

Po 1940 r. miejscowy polski komunista, funkcjonariusz sowieckiej administracji na tym terenie, zdradzi\u0142 po\u0142o\u017cenie jej najwa\u017cniejszej bazy na tzw. Kobielnie. Poskutkowa\u0142o to fal\u0105 aresztowa\u0144 i wyw\u00f3zek na Syberi\u0119 kilkuset rodzin \u2013 m\u0119\u017cczy\u017ani zostali zatrzymani w \u0141om\u017cy do dyspozycji sowieckich \u015bledczych, ale ich bliskich wywieziono. Miejscowa ludno\u015b\u0107 o spowodowanie tej sytuacji od razu pos\u0105dzi\u0142a \u017byd\u00f3w. Co ciekawe, w 1942 roku w\u0105tek ten r\u00f3wnie\u017c wykorzystali Niemcy, gdy ich wojska ugrz\u0119z\u0142y pod Stalingradem, zach\u0119caj\u0105c Polak\u00f3w do mordowania i wydawania \u017byd\u00f3w. Przypominali, \u017ce major Aleksander Burski, kt\u00f3ry dowodzi\u0142 baz\u0105 na Kobielnie (w\u015br\u00f3d miejscowych istnia\u0142o podejrzenie, \u017ce to on wyda\u0142 j\u0105 Sowietom), nazywa\u0142 si\u0119 tak naprawd\u0119 Epstein.<\/span><\/p>\n

Do \u015bwiadomo\u015bci tamtych ludzi nie przenika\u0142y w og\u00f3le dane na temat rzeczywistego udzia\u0142u \u017byd\u00f3w. Ksenofobiczna narracja dwudziestolecia by\u0142a tak silna, \u017ce wystarczy\u0142o, by gdzie\u015b w radzie gminnej pojawi\u0142 si\u0119 jeden \u017byd (jak np. w W\u0105soszu), aby skutecznie karmi\u0107 wyobra\u017cenie o \u017cydowskich bolszewikach.<\/span><\/p>\n

To dalej nie wyja\u015bnia ogromu nienawi\u015bci.<\/span><\/strong><\/p>\n

Je\u015bli w mi\u0119dzywojniu w tych miejscowo\u015bciach urz\u0105dzano na \u017byd\u00f3w zamachy (np. bombowy w pobli\u017cu Radzi\u0142owa), je\u015bli \u017bydzi byli szykanowani, bici na ulicach, wybijano im szyby w oknach, bojkotowano sklepy, oblewano towary naft\u0105, zakazywano chrze\u015bcijanom robi\u0107 w \u017cydowskich sklepach zakupy, to potem, gdy w okresie okupacji sowieckiej pojawili si\u0119 we w\u0142adzach gminnych (nawet je\u015bli by\u0142a to jedna osoba), bardzo ku\u0142a w oczy ta obecno\u015b\u0107, wywo\u0142ywa\u0142a frustracj\u0119 i z\u0142o\u015b\u0107 podobn\u0105 nieco do tej, kt\u00f3r\u0105 teraz powoduje kwestia emigrant\u00f3w. Za\u0142\u00f3\u017cmy, \u017ce Polska ich wreszcie przyj\u0119\u0142a i nagle Syryjczyk zostaje prezydentem Wroc\u0142awia, a dw\u00f3ch innych imigrant\u00f3w \u2013 wiceprezydentami. By\u0142oby ich trzech we w\u0142adzach, ale zapewne uznano by, \u017ce Syryjczycy \u201erz\u0105dz\u0105 miastem\u201d. W ten spos\u00f3b to dzia\u0142a\u0142o. Je\u017celi gdzie\u015b odkryto, \u017ce jaki\u015b \u017byd wsp\u00f3\u0142pracowa\u0142 z NKWD, rozdmuchiwano to do niewyobra\u017calnych rozmiar\u00f3w, udowadniaj\u0105c z g\u00f3ry postawion\u0105 tez\u0119. A przecie\u017c NKWD musia\u0142o wsp\u00f3\u0142pracowa\u0107 z przedstawicielami wszystkich grup spo\u0142ecznych, gdy\u017c potrzebowali informacji o ka\u017cdej z nich. Szczeg\u00f3lnie wsp\u00f3\u0142dzia\u0142ano z miejscowymi Polakami, stanowi\u0105cymi najliczniejsz\u0105 grup\u0105 etniczn\u0105 na tamtym terenie, i aktywnie walcz\u0105cymi z Sowietami.<\/span><\/p>\n

Co dzia\u0142o si\u0119 po wycofaniu Sowiet\u00f3w?<\/span><\/strong><\/p>\n

Kiedy w czerwcu 1941 r. na Podlasie wkroczy\u0142a armia niemiecka, kontynuuj\u0105c ofensyw\u0119 na Wsch\u00f3d, powsta\u0142a chwilowa pustka: nie by\u0142o ani administracji sowieckiej, ani niemieckiej, ani jakiejkolwiek innej. W\u00f3wczas partyzanci wyszli z las\u00f3w i zacz\u0119li powo\u0142ywa\u0107 w\u0142asne organy administracji tymczasowej: s\u0105dy, milicj\u0119, samoobron\u0119, nosz\u0105ce r\u00f3\u017cne nazwy. W Goni\u0105dzu na przyk\u0142ad powsta\u0142 Komitet Wyniszczania Komunizmu. Te organizacje przyst\u0105pi\u0142y do rozprawy z miejscowymi kolaborantami sowieckimi \u2013 nazywam to pierwszym etapem mord\u00f3w. Wszystko zacz\u0119\u0142o si\u0119 od pojedynczych zbrodni. W Rajgrodzie powieszono trzech Polak\u00f3w.<\/span><\/p>\n

Przed egzekucj\u0105 miejscowy proboszcz udzieli\u0142 im rozgrzeszenia, wyprowadzono ich z ko\u015bcio\u0142a i powieszono. Je\u015bli \u017byd wsp\u00f3\u0142pracowa\u0142 (a nawet je\u015bli tego nie robi\u0142, gdy\u017c wystarczy\u0142o samo podejrzenie), to zabijany by\u0142 wraz z ca\u0142\u0105 rodzin\u0105, natomiast je\u015bli by\u0142 to Polak, zabijano tylko jego. Czasem nawet udawa\u0142o mu si\u0119 uj\u015b\u0107 z \u017cyciem, zw\u0142aszcza, je\u015bli mia\u0142 licznych braci. Tak si\u0119 zdarzy\u0142o w\u0142a\u015bnie w Rajgrodzie: trzech powieszono. Planowano ukara\u0107 czterech, ale poniewa\u017c rodzina pilnowa\u0142a jednego, zosta\u0142 wypuszczony. To pokazuje, jakie znaczenie od samego pocz\u0105tku mia\u0142 antysemityzm, gdy\u017c w przypadku \u017byd\u00f3w nie sz\u0142o si\u0119 na \u017cadne ust\u0119pstwa.<\/span><\/p>\n

Przemoc stopniowo narasta\u0142a i zacz\u0119to kierowa\u0107 j\u0105 tylko na \u017byd\u00f3w. To drugi etap, w kt\u00f3rym dochodzi\u0142o do fali mord\u00f3w o charakterze anty\u017cydowskim po\u0142\u0105czonych z grabie\u017c\u0105 mienia, nie maj\u0105c\u0105 bezpo\u015bredniego zwi\u0105zku z ewentualn\u0105 wsp\u00f3\u0142prac\u0105 z komunistami. Gwa\u0142cono kobiety. Zreszt\u0105 przemoc wobec nich mia\u0142a niewyobra\u017caln\u0105 skal\u0119. W kolejnym, trzecim etapie dochodzi\u0142o do masowych eksterminacji ludno\u015bci \u017cydowskiej (jak w Radzi\u0142owie czy w Jedwabnem).<\/span><\/p>\n

Przedmioty wydobyte ze stodo\u0142y w Jedwabnem, zdj\u0119cie ze \u015bledztwa : S1\/00\/Zn w sprawie spalenia os\u00f3b narodowo\u015bci \u017cydowskiej 10.07.1941 r. w Jedwabnem, prowadz\u0105cy prokurator Rados\u0142aw Ignatiew, OK\u015aZpNP, IPN Bia\u0142ystok.<\/em><\/span>
\n\"Przedmioty<\/p>\n

Czytaj dalej tu: Nie tylko w Jedwabnem…<\/a><\/strong><\/span><\/span><\/p>\n

\n
\n
\n
\n

twoje uwagi, linki, wlasne artykuly, lub wiadomosci przeslij do: webmaster@reunion68.com<\/a><\/span><\/span><\/strong><\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n

 <\/p>\n

\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Nie tylko w Jedwabnem p\u0142on\u0119\u0142a stodo\u0142a Micha\u0142 Bojanowski Miejsce spalenia \u017byd\u00f3w w Radzi\u0142owie \/ Zdj\u0119cie ze \u015bledztwa : S15\/01\/Zn w sprawie zab\u00f3jstwa w dniu 7.07.1941 r. w Radzi\u0142owie 800 os\u00f3b narodowo\u015bci \u017cydowskiej, z kt\u00f3rych cz\u0119\u015b\u0107 zastrzelono, a cz\u0119\u015b\u0107 spalono w stodole. (Post\u0119powanie zawieszone). OK\u015aZpNP, IPN Bia\u0142ystok. Rozmowa z Miros\u0142awem Tryczykiem, autorem ksi\u0105\u017cki \u201eMiasta \u015bmierci\u201d W […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[6],"tags":[26,24],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/30828"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=30828"}],"version-history":[{"count":14,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/30828\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":30830,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/30828\/revisions\/30830"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=30828"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=30828"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=30828"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}