{"id":30962,"date":"2015-11-20T18:09:42","date_gmt":"2015-11-20T16:09:42","guid":{"rendered":"http:\/\/www.reunion68.se\/?p=30962"},"modified":"2015-11-20T17:01:22","modified_gmt":"2015-11-20T15:01:22","slug":"30962","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.reunion68.se\/?p=30962","title":{"rendered":"D\u0142ugie \u017cycie marzyciela. 90. urodziny Zygmunta Baumana"},"content":{"rendered":"
\"\"<\/a>D\u0142ugie \u017cycie marzyciela. 90. urodziny Zygmunta Baumana<\/a><\/strong><\/span><\/h5>\n

Maciej Gdula<\/strong><\/span><\/p>\n

\n

Zydmunt Bauman<\/em><\/span>
\n\"\"<\/p>\n

R\u00f3wno\u015b\u0107, sprawiedliwo\u015b\u0107, post\u0119p i wolno\u015b\u0107 s\u0105 dla niego idea\u0142ami, o realizacj\u0119 kt\u00f3rych wci\u0105\u017c nale\u017cy si\u0119 upomina\u0107.<\/strong><\/span><\/p>\n

Zygmunt Bauman ko\u0144czy 90 lat. Bez wi\u0119kszego wahania mo\u017cna powiedzie\u0107, \u017ce dzi\u015b jest najbardziej znanym na \u015bwiecie polskim humanist\u0105. Je\u015bli jednak chcemy tylko go wystawia\u0107 w wy\u015bcigu po wielko\u015b\u0107 i s\u0142aw\u0119, wyrz\u0105dzamy mu krzywd\u0119. Nie mo\u017cna doceni\u0107 warto\u015bci Baumana bez zauwa\u017cenia wyj\u0105tkowego charakteru jego dorobku.<\/span><\/p>\n

W \u017cyciowej drodze Baumana sporo jest element\u00f3w, kt\u00f3re \u0142\u0105cz\u0105 go z losem ca\u0142ego pokolenia inteligencji. Na pocz\u0105tku to trudne dzieci\u0144stwo w przedwojennej \u2013 bardzo ju\u017c antysemickiej w latach 30. \u2013 Polsce, a p\u00f3\u017aniej tragiczne do\u015bwiadczenie wojny. Potem przychodzi silne zaanga\u017cowanie w budow\u0119 nowego systemu, nadzieje zwi\u0105zane z pa\u017adziernikowym prze\u0142omem i rozczarowanie rz\u0105dami Gomu\u0142ki. Dalej: przej\u015bcie na pozycje rewizjonistyczne i konflikt z w\u0142adz\u0105, antysemickie czystki w 1968, kt\u00f3rych pada ofiar\u0105, i wyjazd z kraju. Od 1968 \u017cyje na emigracji. Bauman, do\u015bwiadczaj\u0105c tych prze\u0142omowych moment\u00f3w, zawsze m\u00f3wi\u0142 w\u0142asnym g\u0142osem i po\u015bwiadcza\u0142, \u017ce przeznaczeniem cz\u0142owieka nie jest bycie przedmiotem historii.<\/span><\/p>\n

Gdy spojrzy si\u0119 na pisarstwo Baumana sprzed fatalnego dla Polski roku 1968, uderza rozmach i energia, z jak\u0105 przyswaja\u0142 polskiej kulturze dorobek zachodnich nauk spo\u0142ecznych. Oczywi\u015bcie dzia\u0142o si\u0119 to jeszcze w atmosferze silnej konfrontacji mi\u0119dzy kapitalizmem i socjalizmem, w kt\u00f3rej autor Wizji ludzkiego \u015bwiata sta\u0142 wyra\u017anie po stronie tego drugiego. Nie ulega\u0142 jednak og\u0142upiaj\u0105cej cz\u0119\u015b\u0107 marksist\u00f3w presji, aby nie cytowa\u0107 i nie rozwa\u017ca\u0107 tre\u015bci bur\u017cuazyjnych nauk spo\u0142ecznych. Dzi\u0119ki temu rzesze socjolog\u00f3w mog\u0142y pozna\u0107 rzeteln\u0105 rekonstrukcj\u0119 zachodnich my\u015blicieli i samodzielnie wyrobi\u0107 sobie zdanie na ich temat.<\/span><\/p>\n

W podej\u015bciu do socjalizmu Bauman wierny by\u0142 przede wszystkim obietnicom sk\u0142adanym przez system, a nie jego realnie istniej\u0105cym instytucjom.<\/span><\/p>\n

R\u00f3wno\u015b\u0107, sprawiedliwo\u015b\u0107, post\u0119p i wolno\u015b\u0107 by\u0142y dla niego idea\u0142ami, o realizacj\u0119 kt\u00f3rych wci\u0105\u017c nale\u017cy si\u0119 upomina\u0107. Robi\u0142 to zar\u00f3wno w ksi\u0105\u017ckach, gdy wskazywa\u0142 na konieczno\u015b\u0107 znoszenia alienacji tak\u017ce w spo\u0142ecze\u0144stwie socjalistycznym, jak i w \u017cyciu, gdy przeciwstawia\u0142 si\u0119 zakusom w\u0142adz na swobody obywatelskie i autonomi\u0119 uniwersytetu. W 1965 skutecznie broni\u0142 student\u00f3w w post\u0119powaniu dyscyplinarnym maj\u0105cym na celu usuni\u0119cie ich z uczelni w ramach represji po ukazaniu si\u0119 Listu otwartego do partii Kuronia i Modzelewskiego. W 1968 by\u0142 ju\u017c wymieniany przez Gomu\u0142k\u0119 w pierwszym szeregu profesor\u00f3w-wichrzycieli, kt\u00f3rych dzia\u0142alno\u015b\u0107 godzi w \u0142ad publiczny. Za swoj\u0105 postaw\u0119 zap\u0142aci\u0142 wyrzuceniem z uniwersytetu i przymusowym opuszczeniem kraju.<\/span><\/p>\n

Dalsza droga intelektualna Baumana to z rozliczenie z dotychczasowymi nadziejami na budow\u0119 lepszego \u015bwiata i praca nad tym, \u017ceby zachowa\u0107 krytycyzm i nie straci\u0107 z oczu utopii. R\u00f3\u017cni\u0142 si\u0119 w tym od wielu lewicowych intelektualist\u00f3w \u2013 wymie\u0144my tu cho\u0107by Leszka Ko\u0142akowskiego \u2013 kt\u00f3rzy wraz z porzuceniem marksizmu skoncentrowali si\u0119 na przestrzeganiu przed pr\u00f3bami zmiany \u015bwiata.<\/span><\/p>\n

Gdy Bauman spogl\u0105da\u0142 w przesz\u0142o\u015b\u0107, krytycznie ocenia\u0142 d\u0105\u017cenia do zbudowanie racjonalnego spo\u0142ecze\u0144stwa. Konstruowanie \u015bwiata przejrzystego, uporz\u0105dkowanego i zaplanowanego okaza\u0142o si\u0119 prowadzi\u0107 do efekt\u00f3w dalekich od oczekiwa\u0144. Aparaty biurokratyczne pa\u0144stw narodowych, inspirowane szczytnymi ideami o\u015bwiecenia, nie by\u0142y w stanie zlikwidowa\u0107 ambiwalencji, a nawet produkowa\u0142y jej coraz wi\u0119cej.<\/span><\/p>\n

Jak dowodzi\u0142 Bauman, mno\u017cenie coraz bardziej drobiazgowych podzia\u0142\u00f3w prowadzi\u0142o do narastania liczby przypadk\u00f3w granicznych i wieloznacznych. Na swoje niepowodzenia budowniczowie \u0142adu reagowali z niecierpliwo\u015bci\u0105 i agresj\u0105, si\u0142\u0105 staraj\u0105c si\u0119 dopasowa\u0107 \u015bwiat do swoich wyobra\u017ce\u0144. Do najbardziej skrajnych wyraz\u00f3w dzia\u0142a\u0144 \u0142adotw\u00f3rczych zalicza Bauman Holokaust ,dowodz\u0105c, \u017ce nie by\u0142 on powrotem do barbarzy\u0144stwa, ale konsekwencj\u0105 nowoczesnego op\u0119tania d\u0105\u017ceniem do stworzenia czystego spo\u0142ecze\u0144stwa.<\/span><\/p>\n

Nowoczesny projekt ugi\u0105\u0142 si\u0119 jednak przed w\u0142asnym ci\u0119\u017carem. Nast\u0105pi\u0142o przej\u015bcie od nowoczesno\u015bci do ponowoczesno\u015bci. Wielkie projekty zmiany spo\u0142ecznej ust\u0105pi\u0142y spo\u0142ecze\u0144stwu zorganizowanemu wok\u00f3\u0142 konsumpcji, uwodzenia i wyboru. R\u00f3\u017cnorodno\u015b\u0107 i zmieszanie nie s\u0105 ju\u017c postrzegane jako problem; to raczej szansa na nowe produkty i daj\u0105ce si\u0119 skomercjalizowa\u0107 style \u017cycia. Niepewno\u015b\u0107 og\u0142oszona zosta\u0142a powszechn\u0105 kondycj\u0105 ludzko\u015bci, a poradzenie sobie z ni\u0105 oddelegowano na jednostki. W tym \u015bwiecie rol\u0105 intelektualist\u00f3w nie jest ju\u017c wymy\u015blanie racjonalnych instytucji spo\u0142ecznych. Dzi\u015b t\u0142umacz\u0105 ludziom \u2013 tym, kt\u00f3rzy chc\u0105 ich jeszcze s\u0142ucha\u0107 \u2013 co zrobi\u0107 mog\u0105 ze swoim \u017cyciem w warunkach przymusowej wolno\u015bci.<\/span><\/p>\n

W pismach Baumana nie ma oczywi\u015bcie t\u0119sknoty za \u201estarymi dobrymi czasami\u201d, ale daleki jest on od apoteozy ponowoczesno\u015bci. Inaczej ni\u017c na przyk\u0142ad Anthony Giddens, zawsze widzi mroczn\u0105 stron\u0119 nowego porz\u0105dku. Ju\u017c w latach 70. zwraca uwag\u0119, \u017ce system prezentuj\u0105cy si\u0119 jako zrealizowana utopia wyklucza spore grupy spo\u0142eczne, kt\u00f3rych cz\u0142onkowie nie s\u0105 uznawani w pe\u0142ni za ludzi. P\u00f3\u017aniej Bauman nazwie ich \u201elud\u017ami na przemia\u0142\u201d i uparcie przypomina\u0107 b\u0119dzie o ich istnieniu i niecnych praktykach maj\u0105cych na celu trzymanie ich z dala od spojrze\u0144 zadowolonych konsument\u00f3w.<\/span><\/p>\n

Wbrew rozpowszechnionemu wizerunkowi postmodernisty-relatywisty Bauman daleki jest od przyj\u0119cia, \u017ce wszelkie nasze etyczne zobowi\u0105zania wynikaj\u0105 wy\u0142\u0105cznie z konwencjonalnych i historycznie zmiennych kontekst\u00f3w spo\u0142ecznych. Gdy pisze o mi\u0142o\u015bci i \u015bmierci, powo\u0142uje si\u0119 na Levinasa i przypomina, \u017ce cz\u0142owieka kszta\u0142tuje nie tylko praca, w\u0142adza lub wolny wyb\u00f3r, ale tak\u017ce zdarzenie i kontakt z Innym. Cz\u0119\u015b\u0107 tego, kim jeste\u015bmy \u2013 kto wie, czy nie najwa\u017cniejsz\u0105 \u2013 okre\u015blaj\u0105 sytuacje, w kt\u00f3rych nie jeste\u015bmy ani wolni, ani podporz\u0105dkowani. To wymiar zale\u017cno\u015bci do\u015bwiadczanej jako wsp\u00f3\u0142istnienie i odpowiedzialno\u015b\u0107 za inne osoby. Ten etyczny wymiar tw\u00f3rczo\u015bci Baumana \u015bwiadczy o towarzysz\u0105cym mu utopijnym marzeniu, kt\u00f3re nap\u0119dza krytyk\u0119 wsp\u00f3\u0142czesno\u015bci i utrzymuje si\u0119 na przek\u00f3r sceptycyzmowi intelektu.<\/span><\/p>\n

W jednej ze swoich ksi\u0105\u017cek Bauman pisze, \u017ce niedawno wype\u0142ni\u0142 w Internecie test na przewidywane dalsze trwanie \u017cycia. Po obliczeniach na ekranie pojawi\u0142 si\u0119 napis: \u201eWedle wylicze\u0144 jeste\u015b ju\u017c martwy. \u017byczymy mi\u0142ego dnia\u201d. Zygmunt Bauman zawsze jednak \u017cy\u0142 i tworzy\u0142 przeciwko inercyjnej rzeczywisto\u015bci. Dzi\u015b mo\u017cna mu \u017cyczy\u0107 tylko kolejnych zwyci\u0119stw nad rachunkiem prawdopodobie\u0144stwa.<\/span><\/p>\n

\n
\n
\n
\n

twoje uwagi, linki, wlasne artykuly, lub wiadomosci przeslij do: webmaster@reunion68.com<\/a><\/span><\/span><\/strong><\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n

 <\/p>\n

\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

D\u0142ugie \u017cycie marzyciela. 90. urodziny Zygmunta Baumana Maciej Gdula Zydmunt Bauman R\u00f3wno\u015b\u0107, sprawiedliwo\u015b\u0107, post\u0119p i wolno\u015b\u0107 s\u0105 dla niego idea\u0142ami, o realizacj\u0119 kt\u00f3rych wci\u0105\u017c nale\u017cy si\u0119 upomina\u0107. Zygmunt Bauman ko\u0144czy 90 lat. Bez wi\u0119kszego wahania mo\u017cna powiedzie\u0107, \u017ce dzi\u015b jest najbardziej znanym na \u015bwiecie polskim humanist\u0105. Je\u015bli jednak chcemy tylko go wystawia\u0107 w wy\u015bcigu po […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[6],"tags":[26,24],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/30962"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=30962"}],"version-history":[{"count":15,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/30962\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":30964,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/30962\/revisions\/30964"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=30962"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=30962"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=30962"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}