{"id":32406,"date":"2015-12-14T18:09:01","date_gmt":"2015-12-14T16:09:01","guid":{"rendered":"http:\/\/www.reunion68.se\/?p=32406"},"modified":"2015-12-14T16:23:37","modified_gmt":"2015-12-14T14:23:37","slug":"15-00","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.reunion68.se\/?p=32406","title":{"rendered":"Ka\u017cdego dnia my\u015bl\u0119 o powrocie \u2013 rozmowa z Gonem Ben Ar"},"content":{"rendered":"
\"\"<\/a>Ka\u017cdego dnia my\u015bl\u0119 o powrocie \u2013 rozmowa z izraelskim pisarzem Gonem Ben Ari <\/a><\/strong><\/span><\/h5>\n

Ula Rybicka<\/strong><\/span><\/p>\n

\n

Gon Ben Ari \/fot. Goni Riskin<\/em><\/span>
\n\"Gon<\/p>\n

Wyprowadzi\u0142e\u015b si\u0119 z Izraela.<\/strong><\/p>\n

Przeprowadzi\u0142em si\u0119 do Nowego Jorku dwa lata temu i od tamtej pory ka\u017cdego dnia my\u015bl\u0119 o powrocie.<\/span><\/p>\n

W antologii \u201eTel Awiw Noir\u201d znajduje si\u0119 Twoje opowiadanie \u201eUsu\u0144 histori\u0119 przegl\u0105dania\u201d. Co by by\u0142o, gdyby ludzie \u2013 tak jak przegl\u0105darki internetowe \u2013 mogli pozbywa\u0107 si\u0119 swojej przesz\u0142o\u015bci?<\/strong><\/span><\/p>\n

Rasa ludzka od zawsze bawi\u0142a si\u0119 ide\u0105 wymazywania swojej historii. Gdy wyobra\u017camy sobie osob\u0119 ciesz\u0105c\u0105 si\u0119 zdrowiem psychicznym, to widzimy, \u017ce jej tera\u017aniejszo\u015b\u0107 i przysz\u0142o\u015b\u0107 nie s\u0105 ograniczone przez jej przesz\u0142o\u015b\u0107. W gabinecie terapeuty, nawet gdy celem jest dotarcie do t\u0142umionych wspomnie\u0144, przypomnienie sobie o nich tak naprawd\u0119 s\u0142u\u017cy temu, by zapomnie\u0107. Na przyk\u0142ad ofiara gwa\u0142tu b\u0119dzie zach\u0119cana do przywo\u0142ania traumatycznego wydarzenia, ale tylko po to, by u\u015bwiadomi\u0107 sobie jego konsekwencje oraz umniejszy\u0107 ich wag\u0119.<\/span><\/p>\n

W moim rozumieniu tradycyjny judaizm \u2013 taki, z kt\u00f3rym si\u0119 uto\u017csamiam i kt\u00f3ry znacznie r\u00f3\u017cni si\u0119 od tego, co zwykli\u015bmy okre\u015bla\u0107 mianem judaizmu jako zinstytucjonalizowanej religii \u2013 by\u0142 bardzo powi\u0105zany z t\u0105 ide\u0105. \u017byd, poprzez codzienn\u0105 modlitw\u0119 i medytacj\u0119, powinien przypomina\u0107 sobie, \u017ce stworzenie \u015bwiata odbywa si\u0119 ka\u017cdego dnia od nowa. Ta my\u015bl odbiega od naszego postrzegania czasu: jutro nie jest jedynym rezultatem dzisiaj, tak, jak dzisiaj nie jest jedynie rezultatem wczoraj. Wczoraj mog\u0142oby mie\u0107 niesko\u0144czon\u0105 liczb\u0119 rezultat\u00f3w dzisiaj, a dzisiaj mo\u017ce mie\u0107 niesko\u0144czon\u0105 liczb\u0119 rezultat\u00f3w w postaci jutra. Cho\u0107 umys\u0142 ludzki postrzega to jako proces linearny, tak naprawd\u0119 wcale tak nie jest.<\/span><\/p>\n

Te zagadnienia interesuj\u0105 mnie zar\u00f3wno z filozoficznego, jak i politycznego punktu widzenia. Obecnie mieszkam w Nowym Jorku, ale wi\u0119kszo\u015b\u0107 \u017cycia sp\u0119dzi\u0142em w Izraelu, gdzie przyw\u0142aszczenia pami\u0119ci i ukierunkowania na przesz\u0142o\u015b\u0107 nie da si\u0119 unikn\u0105\u0107. \u201eUsuwanie historii\u201d rozumie si\u0119 tam jako rodzaj zdrady: w opinii wielu historia jest tym, co legitymizuje nie tylko nasze istnienie w tej cz\u0119\u015bci \u015bwiata, lecz tak\u017ce nasze agresywne zachowanie. Od dzieci\u0144stwa ucz\u0105 nas swego rodzaju laickiego dodatkowego przykazania dotycz\u0105cego Zag\u0142ady \u2013 mamy nakazane, by \u201epami\u0119ta\u0107 i nigdy nie zapomnie\u0107\u201d.<\/span><\/p>\n

Przykazanie pami\u0119ci jest oczywi\u015bcie dobre, ale przykazanie, by nie zapomina\u0107 \u2013 niekoniecznie. Traumatyczne do\u015bwiadczenia s\u0105 uzale\u017cniaj\u0105ce. Kusz\u0105, by zbudowa\u0107 osobowo\u015b\u0107 wok\u00f3\u0142 traumy, ponadto zwalniaj\u0105 od odpowiedzialno\u015bci za w\u0142asne czyny, umiejscawiaj\u0105c win\u0119 w wydarzeniu z przesz\u0142o\u015bci. Na przyk\u0142ad niekt\u00f3re ofiary gwa\u0142tu \u201epami\u0119taj\u0105 i nigdy nie zapominaj\u0105\u201d i ca\u0142a ich osobowo\u015b\u0107 to osobowo\u015b\u0107 ofiary. Natomiast niekt\u00f3rym udaje si\u0119 \u201epami\u0119ta\u0107 i zapomnie\u0107\u201d, dzi\u0119ki czemu mog\u0105 jednocze\u015bnie upora\u0107 si\u0119 z traum\u0105 z przesz\u0142o\u015bci i wydosta\u0107 z kleszczy to\u017csamo\u015bci ofiary.<\/span><\/p>\n

W przeciwie\u0144stwie do ofiar gwa\u0142tu, Ocalonym z Zag\u0142ady nie pozwala si\u0119 zapomnie\u0107 o traumie \u2013 czy ktokolwiek do\u0142\u0105czy\u0142by do Si\u0142 Obronnych Izraela, gdyby zapomnieli? \u2013 i w ten spos\u00f3b ich rany nie mog\u0105 si\u0119 naturalnie zagoi\u0107. Mam poczucie, \u017ce Izrael, staraj\u0105c si\u0119 opowiedzie\u0107 swoj\u0105 histori\u0119, pos\u0142uguje si\u0119 jedynie przekonaniem, \u017ce tera\u017aniejszo\u015b\u0107 i przysz\u0142o\u015b\u0107 to wyniki zdarze\u0144 z przesz\u0142o\u015bci, a dok\u0142adniej \u2013 Zag\u0142ady. Przez utrzymywanie tego przekonania Izrael nie tylko unika mo\u017cliwo\u015bci terapii, lecz tak\u017ce oddala si\u0119 od tradycyjnej my\u015bli \u017cydowskiej.<\/span><\/p>\n

My\u015blisz, \u017ce mo\u017cliwa jest zmiana tego paradygmatu i zast\u0105pienie my\u015blenia zorientowanego na przesz\u0142o\u015b\u0107 my\u015bleniem o przysz\u0142o\u015bci?<\/strong><\/span><\/p>\n

Wydaje mi si\u0119, \u017ce w\u0142a\u015bnie to robimy. Jedna z lekcji, kt\u00f3r\u0105 czerpiemy z postmodernizmu, to \u015bwiadomo\u015b\u0107, \u017ce przesz\u0142o\u015b\u0107 i tera\u017aniejszo\u015b\u0107 s\u0105 subiektywne. Mo\u017cna wi\u0119c powiedzie\u0107, \u017ce nie istniej\u0105, a na pewno nie w taki spos\u00f3b, jak o nich dotychczas my\u015bleli\u015bmy. Przesz\u0142o\u015b\u0107 okazuje si\u0119 wielog\u0142osowa i fragmentaryczna, a wi\u0119c jej potencja\u0142 nie jest tak silny jak niegdy\u015b.<\/span><\/p>\n

Przyk\u0142adowo, je\u015bli jeste\u015b Izraelczykiem, otacza ci\u0119 bardzo agresywna narracja tego kraju. Opiera si\u0119 na idei, \u017ce ludzie, kt\u00f3rych kiedy\u015b torturowano, musz\u0105 mie\u0107 teraz swoje bezpieczne miejsce. Moi rodzice s\u0105 w stanie odtworzy\u0107 ten dyskurs w niezmieniony spos\u00f3b. Natomiast moje pokolenie korzysta z Internetu, a zatem nie mo\u017ce d\u0142u\u017cej ignorowa\u0107 narracji Innego i alternatywnego spojrzenia na przesz\u0142o\u015b\u0107. Staje si\u0119 jasne, \u017ce Palesty\u0144czycy te\u017c posiadaj\u0105 w\u0142asny dyskurs, kt\u00f3ry zderza si\u0119 z nasz\u0105 wizj\u0105. Co oznacza, \u017ce \u017cadna z historii tak naprawd\u0119 nie jest prawdziwa \u2013 ani ich, ani nasza.<\/span><\/p>\n

Gon Ben Ari \/fot. Goni Riskin<\/em><\/span><\/p>\n

\"Gon<\/p>\n

Przesz\u0142o\u015b\u0107 mo\u017cna widzie\u0107 na wiele sposob\u00f3w. Kiedy patrz\u0119 na to optymistycznie, wydaje mi si\u0119, \u017ce w przysz\u0142o\u015bci nie b\u0119dzie ju\u017c pewnik\u00f3w. Nikt nie dopu\u015bci, by jaki\u015b rz\u0105d stwierdzi\u0142, \u017ce okre\u015blona wizja przesz\u0142o\u015bci jest jedynie prawdziwa, poniewa\u017c wszyscy b\u0119d\u0105 mieli swoje konta na Facebooku, Twitterze i YouTube. Z medi\u00f3w spo\u0142eczno\u015bciowych korzystaj\u0105 tak r\u00f3\u017cnorodni ludzie, \u017ce, gdy tylko pojawi si\u0119 co\u015b nowego, tysi\u0105ce kontestator\u00f3w opowie o danym problemie z w\u0142asnej perspektywy. Poniewa\u017c ka\u017cdy z nich, m\u00f3wi\u0105c w skr\u00f3cie, prze\u017cywa co\u015b zupe\u0142nie innego.<\/span><\/p>\n

Oczywi\u015bcie mo\u017cna to wyrazi\u0107 w o wiele \u0142atwiejszy spos\u00f3b. Na przyk\u0142ad najlepsze, czego mo\u017cna sobie \u017cyczy\u0107, to by \u201esta\u0107 si\u0119 tym, kim chce si\u0119 by\u0107, nie pozwalaj\u0105c przesz\u0142o\u015bci na to, by nam przeszkodzi\u0142a\u201d. I czy to nie jest ta zmiana: z my\u015blenia o przesz\u0142o\u015bci na my\u015blenie o przysz\u0142o\u015bci?<\/span><\/p>\n

Czy jeste\u015b zdania, \u017ce literatura ma wp\u0142yw na ludzkie zachowania oraz na to, jak ludzie postrzegaj\u0105 swoje \u017cycie?<\/strong><\/span><\/p>\n

My\u015bl\u0119, \u017ce przez to, \u017ce jestem o to wielokrotnie pytany \u2013 i sam o to pyta\u0142em nie raz, poniewa\u017c od dziesi\u0119ciu lat jestem dziennikarzem i przeprowadzam wywiady \u2013 mog\u0119 wskaza\u0107 na co\u015b, co wszyscy staramy si\u0119 ignorowa\u0107. Mianowicie literatura, a przynajmniej sam tekst, bez przerwy oddzia\u0142uje na \u015bwiadomo\u015b\u0107. Rozmawiasz w\u0142a\u015bnie z cz\u0142owiekiem urodzonym w Izraelu. To znaczy \u2013 z cz\u0142owiekiem, kt\u00f3ry wi\u0119kszo\u015b\u0107 \u017cycia sp\u0119dzi\u0142 po\u015brodku konfliktu tekst\u00f3w. Izrael zosta\u0142 zbudowany, poniewa\u017c dwie ksi\u0105\u017cki nakaza\u0142y ludziom, by to zrobili. By\u0142a to Biblia i \u201eU wr\u00f3t nowego \u017cycia\u201d. Jednak problematyczne by\u0142o, \u017ce jednej grupie tak\u017ce Koran nakazywa\u0142 \u017cy\u0107 na tym terytorium. Brytyjczycy, kt\u00f3rym \u017cadna ksi\u0119ga nie kaza\u0142a zosta\u0107, bez s\u0142owa opu\u015bcili to miejsce.<\/span><\/p>\n

Niekt\u00f3rzy historycy, jak Motti Golan czy Norman Finkelstein, jako ksi\u0105\u017ck\u0119, kt\u00f3ra uczestniczy\u0142a w powstaniu Izraela, wskazuj\u0105 r\u00f3wnie\u017c \u201eMein Kampf\u201d, poniewa\u017c to ona zapocz\u0105tkowa\u0142a cierpienie milion\u00f3w \u017byd\u00f3w, a to z kolei doprowadzi\u0142o do powstania bezpiecznego dla nich kraju.<\/span><\/p>\n

Gdy oddzia\u0142uje na nas sztuka, pewna porcja niewidzialnej i trudnej do okre\u015blenia jako\u015bci tworzonej przez autora staje si\u0119 cz\u0119\u015bci\u0105 nas lub tym, co zwykli\u015bmy nazywa\u0107 dusz\u0105. Zatem to, kim jestem, jest rezultatem przeczytanych ksi\u0105\u017cek, film\u00f3w, kt\u00f3re obejrza\u0142em i muzyki, jakiej s\u0142ucha\u0142em. Jestem przekonany, \u017ce tak zwana ewolucja kulturowa jest nam o wiele bli\u017csza ni\u017c procesy dziedziczenia gen\u00f3w. Je\u015bli chcemy, mo\u017cemy uj\u0105\u0107 to w religijnej terminologii: teologia m\u00f3wi o tym, \u017ce niewidzialne zawsze prowadzi to, co widzialne. Niewidzialne, czyli moje my\u015bli, buduje widzialne, czyli moje cia\u0142o, \u017cycie, \u015bwiat.<\/span><\/p>\n

Jako pisarz czujesz si\u0119 odpowiedzialny za kreowane wizje \u015bwiata?<\/span><\/strong><\/p>\n

Prenumerata<\/a><\/strong><\/span>
\n\"\"<\/p>\n

Tak, ale to nie ma nic wsp\u00f3lnego z byciem pisarzem. Poprzez zmian\u0119 siebie wszyscy zmieniamy \u015bwiat. Powoli przekonujemy si\u0119, \u017ce nie jeste\u015bmy a\u017c tak ograniczeni, jak dot\u0105d przypuszczali\u015bmy, oraz \u017ce ka\u017cdy z nas kryje w swoim wn\u0119trzu tak naprawd\u0119 wiele innych os\u00f3b. Czuj\u0119, \u017ce moje \u017cycie skupia si\u0119 na pr\u00f3bie zmiany siebie tak, by by\u0107 coraz bardziej uczciwym wobec siebie samego, co nie jest \u0142atwe, szczeg\u00f3lnie w weekendy. Te zmiany w \u017cyciu s\u0105 dla mnie troch\u0119 jak ping-pong, przerzucanie pi\u0142eczki mi\u0119dzy przyzwoleniem na eksperymentowanie a jednoczesn\u0105 samokrytyk\u0105. To dotyczy zar\u00f3wno pracy, jak i \u017cycia.<\/span><\/p>\n

Nie wierz\u0119 w \u017cadn\u0105 wielk\u0105 pr\u00f3b\u0119 zmiany \u015bwiata, bo to po prostu oznacza ch\u0119\u0107 zmiany innych ludzi. My\u015bl\u0119, \u017ce to z\u0142e umiejscowienie idei przemiany. W moim odczuciu jestem tu po to, by sta\u0107 si\u0119 jeszcze bardziej radykaln\u0105 wersj\u0105 samego siebie. A kiedy widz\u0119 kogo\u015b, kto naprawd\u0119 stara si\u0119 by\u0107 sob\u0105, pomaga mi to zmieni\u0107 siebie samego, a wi\u0119c kreowa\u0107 inny \u015bwiat. \u015awiat zmienia si\u0119, jak mniemam, kiedy ludzie zmieniaj\u0105 siebie i potrafi\u0105 odpowiednio ukaza\u0107 t\u0119 zmian\u0119. Nie przemian\u0119, kt\u00f3ra zasz\u0142a, lecz to, \u017ce trwaj\u0105 w procesie zmiany i \u017ce jest ona wci\u0105\u017c aktualna. To wa\u017cniejsze ni\u017c gdy ludzie obwieszczaj\u0105, \u017ce wiedz\u0105, jak powinno si\u0119 naprawia\u0107 \u015bwiat.<\/span><\/p>\n

A je\u015bli m\u00f3g\u0142by\u015b wybra\u0107 swoj\u0105 ojczyzn\u0119, to by\u0142by to Izrael?<\/strong><\/span><\/p>\n

Ci\u0119\u017cko powiedzie\u0107, czy wybra\u0142bym Izrael na miejsce swoich narodzin, bo to jedyne miejsce, kt\u00f3re znam od tej strony. Nie wyobra\u017cam sobie urodzi\u0107 si\u0119 w innym miejscu i wci\u0105\u017c by\u0107 sob\u0105. Wydaje mi si\u0119, \u017ce je\u015bli przychodzisz na \u015bwiat w\u0142a\u015bnie w Izraelu, to musisz bra\u0107 udzia\u0142 w dyskusji o moralno\u015bci: Czy p\u00f3jdziesz do wojska w wieku osiemnastu lat? Czy zag\u0142osujesz przeciwko nienawi\u015bci? Takich pyta\u0144 jest wiele i my\u015bl\u0119, \u017ce w istotnym stopniu ukszta\u0142towa\u0142y moj\u0105 \u015bwiadomo\u015b\u0107. Jednak kwestie te s\u0105 bardzo z\u0142o\u017cone i ci\u0105gle weryfikowane przez niezliczon\u0105 ilo\u015b\u0107 innych czynnik\u00f3w. Nie wyobra\u017cam sobie bycia wolnym od ci\u0105g\u0142ego zagro\u017cenia wojn\u0105 lub od zawstydzenia dzia\u0142aniami rz\u0105du.<\/span><\/p>\n

\n

Gon Ben Ari<\/strong> (ur. 1985) jest pisarzem, dziennikarzem i muzykiem. Jego opowiadania zosta\u0142y opublikowane w antologiach \u201eTel Awiw Noir\u201d (wydanie polskie: Claroscuro, 2015) oraz \u201eJews vs Aliens\u201d (wydanie brytyjskie: Jurassic London, 2015). Autor dw\u00f3ch powie\u015bci wydanych w Izraelu, obecnie pracuje nad trzeci\u0105. Jego artyku\u0142y regularnie ukazuj\u0105 si\u0119 w izraelskich i ameryka\u0144skich mediach. \u220e<\/em><\/span><\/p>\n

\n
\n
\n
\n

twoje uwagi, linki, wlasne artykuly, lub wiadomosci przeslij do: webmaster@reunion68.com<\/a><\/span><\/span><\/strong><\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n

 <\/p>\n

\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Ka\u017cdego dnia my\u015bl\u0119 o powrocie \u2013 rozmowa z izraelskim pisarzem Gonem Ben Ari Ula Rybicka Gon Ben Ari \/fot. Goni Riskin Wyprowadzi\u0142e\u015b si\u0119 z Izraela. Przeprowadzi\u0142em si\u0119 do Nowego Jorku dwa lata temu i od tamtej pory ka\u017cdego dnia my\u015bl\u0119 o powrocie. W antologii \u201eTel Awiw Noir\u201d znajduje si\u0119 Twoje opowiadanie \u201eUsu\u0144 histori\u0119 przegl\u0105dania\u201d. Co […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[6],"tags":[26,24],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/32406"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=32406"}],"version-history":[{"count":31,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/32406\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":32424,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/32406\/revisions\/32424"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=32406"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=32406"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=32406"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}