{"id":32884,"date":"2015-12-19T18:09:12","date_gmt":"2015-12-19T16:09:12","guid":{"rendered":"http:\/\/www.reunion68.se\/?p=32884"},"modified":"2015-12-19T16:21:25","modified_gmt":"2015-12-19T14:21:25","slug":"32884","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.reunion68.se\/?p=32884","title":{"rendered":"Julian Tuwim: niepokorny poeta"},"content":{"rendered":"
\"\"<\/a>Julian Tuwim: niepokorny poeta<\/a><\/strong><\/span><\/span><\/h5>\n

Micha\u0142 Zygmunt<\/strong><\/span><\/p>\n

\n

Julian Tuwim, fot. archiwum Muzeum w Stawisku\/FOTONOVA<\/em><\/span>
\n\"Julian<\/p>\n

Urodzi\u0142 si\u0119 w 1894 roku w \u0141odzi, w mieszcza\u0144skiej rodzinie \u017cydowskiej, zasymilowanej i dalekiej od religijno\u015bci. Tam sp\u0119dzi\u0142 pierwsze 22 lata \u017cycia. To, co istotne, zacz\u0119\u0142o si\u0119 jednak w Warszawie, gdzie Tuwim przeni\u00f3s\u0142 si\u0119 w roku 1916 na studia. Na frontach I wojny \u015bwiatowej wali\u0142y si\u0119 zaborcze pot\u0119gi, a grupa sztubak\u00f3w, kt\u00f3rzy przejd\u0105 p\u00f3\u017aniej do historii polskiej literatury, k\u0142ad\u0142a podwaliny pod sukces “Skamandra”. Skamandryci, “poeci dnia dzisiejszego”, czerpi\u0105c z mowy potocznej, odnie\u015bli wielki, czytelniczy sukces. Tuwimowi do gwiazdorskiego statusu wystarczy\u0142 jeden wiersz. “Wiosna” zyska\u0142a mu miano skandalisty, “\u017cydowskiego pornografa”, piewcy rui i porubstwa.<\/span><\/strong><\/p>\n

Gania\u0142y za nim dziewczyny, jego erotyki robi\u0142y furor\u0119 w\u015br\u00f3d niewy\u017cytych gimnazjalist\u00f3w. “Jest chudy, szybki, dziki” \u2014 zachwyca\u0142a si\u0119 Kazimiera I\u0142\u0142akowicz\u00f3wna. Irena Krzywicka opisywa\u0142a go jako gor\u0105cego Po\u0142udniowca, o intryguj\u0105cym, mocno zakrzywionym nosie. Zachwyca\u0142a si\u0119 te\u017c konwersacjami z Tuwimem, nabieraj\u0105cymi szybko “irracjonalnego, fantastycznego charakteru”.<\/span><\/p>\n

Mimo powodzenia u kobiet Tuwim mia\u0142 powa\u017cne kompleksy na punkcie swego wygl\u0105du. Najpowa\u017cniejszym problemem by\u0142o znami\u0119 na policzku, zwane czule “myszk\u0105”. Wierze w siebie nie sprzyja\u0142a te\u017c silna agorafobia. Z jej powodu poeta cz\u0119sto by\u0142 poddenerwowany i zestresowany. Wsp\u00f3\u0142cze\u015bni uwa\u017cali go jednak za pi\u0119knego; nawet m\u0119\u017cczy\u017ani doceniali i wspominali jego urod\u0119, by wymieni\u0107 tylko Ili\u0119 Erenburga czy Jaros\u0142awa Iwaszkiewicza.<\/span><\/p>\n

Nie stroni\u0142 od flirt\u00f3w; bodaj najg\u0142o\u015bniejszym by\u0142a relacja z Janin\u0105 Broniewsk\u0105, \u017con\u0105 W\u0142adys\u0142awa, lubi\u0105c\u0105 zrewan\u017cowa\u0107 si\u0119 m\u0119\u017cowi za seryjn\u0105 niewierno\u015b\u0107. Ich niedopowiedziana gierka nabra\u0142a szczeg\u00f3lnego smaczku w zwi\u0105zku z aresztowaniem przez sanacyjne w\u0142adze lewicowego poety Adama Wa\u017cyka. Broniewska uda\u0142a si\u0119 po pomoc do autora “Lokomotywy”, dobrze ustosunkowanego w kr\u0119gach sanacyjnej w\u0142adzy, od lat wsp\u00f3\u0142pracuj\u0105cego z pi\u0142sudczykami. Tuwim usi\u0142owa\u0142 si\u0119 wykr\u0119ci\u0107, okropnie mu si\u0119 nie chcia\u0142o tej sprawy za\u0142atwia\u0107, ale w ko\u0144cu interweniowa\u0142 (skutecznie), komentuj\u0105c “czeg\u00f3\u017c bym ja, dla Ciebie, Janeczko, nie zrobi\u0142”. Wedle wersji oficjalnej, w zamian dosta\u0142 pono\u0107 czu\u0142ego ca\u0142usa w cz\u00f3\u0142ko…<\/span><\/p>\n

Zwi\u0105zki z sanacj\u0105 zacz\u0119\u0142y rozpada\u0107 si\u0119 w \u017cyciu poety w roku 1929. Napisa\u0142 wtedy s\u0142ynny wiersz “Do prostego cz\u0142owieka”, za kt\u00f3ry zebra\u0142 gromy z obu stron politycznej barykady. Pacyfistyczna wymowa tekstu nie spodoba\u0142a si\u0119 ani prawicowcom, ani lewicy. Tuwim nie m\u00f3g\u0142 jednak pisa\u0107 inaczej. Rok temu obserwowa\u0142 pi\u0142sudczykowsk\u0105 milicj\u0119 strzelaj\u0105c\u0105 do manifestacji prowadzonej przez Adolfa Warskiego; z krwi\u0105 robotnik\u00f3w p\u0142yn\u0105c\u0105 po ulicach odesz\u0142a jego nami\u0119tno\u015b\u0107 do sanacji. Odt\u0105d zawsze wspiera\u0142 przyjaci\u00f3\u0142 maj\u0105cych problemy z w\u0142adz\u0105. Gdy w 1931 roku aresztowano Wata i Broniewskiego, Tuwim wozi\u0142 im do wi\u0119zienia paczki, a dzi\u0119ki protekcji przyjaciela, wp\u0142ywowego genera\u0142a Wieniawy-D\u0142ugoszowskiego, za\u0142atwi\u0142 aresztantom dostawy w\u00f3dki.<\/span><\/p>\n

Podziwia\u0142 kobiety opozycjonistki. Janinie Broniewskiej i Wandzie Wasilewskiej m\u00f3wi\u0142 kiedy\u015b: “Jak ja wam zazdroszcz\u0119. Wy si\u0119 nie boicie, ja si\u0119 \u015bmiertelnie boj\u0119”. Ci\u0119\u017cko pracowa\u0142, pisz\u0105c pod kilkunastoma pseudonimami, artyku\u0142y, skecze, wiersze dla dzieci i dla doros\u0142ych, s\u0142uchowiska, zbiory dowcip\u00f3w. Odpowiedzia\u0142 te\u017c licznym krytykom, atakuj\u0105cym go nieustannie na \u0142amach medi\u00f3w, dedykuj\u0105c im “Wiersz, w kt\u00f3rym grzecznie, ale stanowczo uprasza liczne zast\u0119py bli\u017anich, by go w dup\u0119 poca\u0142owali”.<\/span><\/p>\n

Pod koniec wrze\u015bnia 1939 roku Tuwim zosta\u0142 zaproszony publicznie, na falach radzieckiego radia, do zaj\u0119tego przez Sowiety Lwowa. Elita polskich lewicowych pisarzy mia\u0142a tam dosta\u0107 mo\u017cliwo\u015b\u0107 swobodnej pracy tw\u00f3rczej. Tw\u00f3rca “Wiosny” uciek\u0142 jednak do Kazimierza, gdzie chcia\u0142 przeczeka\u0107 wojn\u0119, licz\u0105c na szybk\u0105 kl\u0119sk\u0119 Niemiec. Kilka dni p\u00f3\u017aniej musieli z \u017con\u0105 ucieka\u0107 dalej, w stron\u0119 granicy rumu\u0144skiej. Podr\u00f3\u017c prze\u017cyli cudem; poeta wspomina\u0142, \u017ce po wyje\u017adzie ze Stanis\u0142awowa dostali si\u0119 pod niemiecki nalot. Nad g\u0142ow\u0105 lata\u0142y mu potrzaskane kawa\u0142ki dom\u00f3w i aut, w\u015br\u00f3d eksplozji zagin\u0105\u0142 baga\u017c Tuwim\u00f3w. Dotarli jednak do Rumunii, a stamt\u0105d, via Jugos\u0142awia i W\u0142ochy, do Francji.<\/span><\/p>\n

W Pary\u017cu znalaz\u0142 si\u0119 wraz ze S\u0142onimskim, Lechoniem i Grydzewskim. Znajomy “bia\u0142y” Rosjanin doradza\u0142, by porzucili mrzonki o kulturze i kupili taks\u00f3wk\u0119, p\u00f3ki czas, pisarze zdecydowali si\u0119 jednak wydawa\u0107 “Wiadomo\u015bci Polskie”, kontynuuj\u0105ce tradycje “Literackich”. Ich “Ziemia\u0144sk\u0105” by\u0142a kawiarnia “Regence”. Tuwim t\u0119skni\u0142 jednak za Polsk\u0105 i bardzo w Pary\u017cu cierpia\u0142. Nie m\u00f3g\u0142 pisa\u0107, czu\u0142 si\u0119 obco, umiera\u0142 z nud\u00f3w, wreszcie popad\u0142 w depresj\u0119. Podobnie by\u0142o w Rio de Janeiro, gdzie uciek\u0142 z Lechoniem, a tak\u017ce w Nowym Jorku. “Wraca\u0107, wraca\u0107 jak najszybciej!” \u2014 pisa\u0142. Wr\u00f3ci\u0142 do tworzenia tylko dzi\u0119ki rywalizacji z Lechoniem, kt\u00f3ry wyzwa\u0142 go na poetycki pojedynek. W wyniku zmaga\u0144 powsta\u0142y s\u0142ynne “Kwiaty polskie”.<\/span><\/p>\n

Po ataku Niemiec na ZSRR Tuwim zdecydowanie opowiedzia\u0142 si\u0119 za sojuszem Polski z Sowietami. Ta deklaracja przypiecz\u0119towa\u0142a rozpad “Skamandra”. Przyja\u017a\u0144 z Lechoniem rozlecia\u0142a si\u0119, decyzji przyjaciela nie akceptowa\u0142 te\u017c Grydzewski. Wiosn\u0105 1943 roku z politycznych przyczyn Tuwim odm\u00f3wi\u0142 mu napisania tekstu o \u015bmierci przyw\u00f3dc\u00f3w polskiego Bundu z r\u0105k Sowiet\u00f3w. Wierzy\u0142 w ich niewinno\u015b\u0107, jednak sprawa sojuszu z ZSRR by\u0142a dla niego wa\u017cniejsza.<\/span><\/p>\n

Do Polski chcia\u0142 wr\u00f3ci\u0107 w glorii i chwale. Grunt pod powr\u00f3t przygotowywa\u0142 w intensywnej korespondencji z Borejsz\u0105 i Kruczkowskim, kieruj\u0105cymi \u017cyciem literackim w socjalistycznej Polsce. W czerwcu 1946 roku w Gdyni wita\u0142y go t\u0142umy. Dosta\u0142 mieszkanie w Warszawie, sekretark\u0119 i sowicie op\u0142acan\u0105 posad\u0119 dyrektorsk\u0105 w Teatrze Nowym. Adoptowa\u0142 sze\u015bcioletni\u0105 sierotk\u0119 wojenn\u0105 o imieniu Ewa i prowadzi\u0142 z \u017con\u0105 spokojne, komfortowe \u017cycie, dzielone mi\u0119dzy prac\u0119 literack\u0105, ojcostwo i udzia\u0142 w pracach zwi\u0105zku literat\u00f3w. Zgodnie z wytycznymi socrealizmu Tuwim napisa\u0142 g\u0142o\u015bny wiersz “Do narodu radzieckiego”, opiewaj\u0105cy wielko\u015b\u0107 Stalina, gdy jednak by\u0142o trzeba, interweniowa\u0142 u prezydenta Bieruta, ratuj\u0105c aresztowanych “kar\u0142\u00f3w reakcji”, jak w sprawie poety Jerzego Kozarzewskiego, prawnuka Norwida.<\/span><\/p>\n

Tuwim, jako zasymilowany \u017byd, mia\u0142 do swoich rodak\u00f3w bardzo z\u0142o\u017cony stosunek. W m\u0142odo\u015bci odczuwa\u0142 g\u0142\u0119bok\u0105 niech\u0119\u0107 wobec ortodoks\u00f3w. Nie znosi\u0142 “tych umundurowanych brodaczy i ich hebrajsko-niemieckiego bigosu oraz tradycyjnego kaleczenia mowy polskiej”. Pisa\u0142: “Najwy\u017cszy czas panowie obci\u0105\u0107 d\u0142ugopo\u0142e kaftany i kr\u0119cone pejsy, a tak\u017ce nauczy\u0107 si\u0119 szacunku dla j\u0119zyka narodu, \u015br\u00f3d kt\u00f3rego mieszkacie”. By\u0142 rozdarty mi\u0119dzy polsko\u015bci\u0105 i \u017cydostwem. Uwa\u017ca\u0142 si\u0119 za Polaka, jednak wyra\u017anie r\u00f3\u017cni\u0105cego si\u0119 od “aryjskich” wsp\u00f3\u0142braci. R\u00f3\u017cni\u0107 mia\u0142 go bardziej \u017cywio\u0142owy, semicki temperament. Nie wierzy\u0142 w asymilacj\u0119, a za najlepsze rozwi\u0105zanie kwestii \u017cydowskiej uwa\u017ca\u0142 syjonizm, mimo i\u017c sam syjonist\u0105 nigdy nie by\u0142. Jako \u017byd w pe\u0142ni zdefiniowa\u0142 si\u0119 dopiero we wstrz\u0105saj\u0105cym li\u015bcie “My, \u017bydzi polscy” opublikowanym w 1944 roku w Tel Awiwie. “Jestem Polakiem, bo bardziej nienawidzi\u0142em polskich faszyst\u00f3w, ni\u017c faszyst\u00f3w innych narodowo\u015bci” \u2014 pisa\u0142. Do \u017byd\u00f3w zwraca\u0142 si\u0119: “Przyjmijcie mnie, bracia, do tej zaszczytnej wsp\u00f3lnoty niewinnie przelanej krwi”.<\/span><\/p>\n

Powaga czas\u00f3w po Zag\u0142adzie nie zniwelowa\u0142a jego legendarnego poczucia humoru, aktywnego do ostatnich chwil \u017cycia. Gdy 27 grudnia 1953 roku zas\u0142ab\u0142 w zakopia\u0144skim pensjonacie, zdo\u0142a\u0142 jeszcze zapisa\u0107 na serwetce swoje ostatnie s\u0142owa: “Dla oszcz\u0119dno\u015bci zga\u015bcie \u015bwiat\u0142o wiekuiste, gdyby kiedy\u015b mia\u0142o mi za\u015bwieci\u0107”.<\/span><\/p>\n

\n
\n
\n
\n

twoje uwagi, linki, wlasne artykuly, lub wiadomosci przeslij do: webmaster@reunion68.com<\/a><\/span><\/span><\/strong><\/span><\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n

 <\/p>\n

\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Julian Tuwim: niepokorny poeta Micha\u0142 Zygmunt Julian Tuwim, fot. archiwum Muzeum w Stawisku\/FOTONOVA Urodzi\u0142 si\u0119 w 1894 roku w \u0141odzi, w mieszcza\u0144skiej rodzinie \u017cydowskiej, zasymilowanej i dalekiej od religijno\u015bci. Tam sp\u0119dzi\u0142 pierwsze 22 lata \u017cycia. To, co istotne, zacz\u0119\u0142o si\u0119 jednak w Warszawie, gdzie Tuwim przeni\u00f3s\u0142 si\u0119 w roku 1916 na studia. Na frontach I […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[6],"tags":[26,24],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/32884"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=32884"}],"version-history":[{"count":11,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/32884\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":32891,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/32884\/revisions\/32891"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=32884"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=32884"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=32884"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}