{"id":33953,"date":"2016-01-10T16:09:35","date_gmt":"2016-01-10T14:09:35","guid":{"rendered":"http:\/\/www.reunion68.se\/?p=33953"},"modified":"2016-01-10T16:35:03","modified_gmt":"2016-01-10T14:35:03","slug":"10-05-2","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.reunion68.se\/?p=33953","title":{"rendered":"\u017bydowska \u201eKsi\u0119ga pami\u0119ci gminy \u0141om\u017ca\u201d po polsku"},"content":{"rendered":"
\"\"<\/a>\u017bydowska \u201eKsi\u0119ga pami\u0119ci gminy \u0141om\u017ca\u201d po polsku<\/a><\/strong><\/span><\/h5>\n

Wojciech Chamryk<\/strong><\/span><\/p>\n

\n

Dobieg\u0142y ko\u0144ca prace nad przek\u0142adem \u201eYizkor book\u201d \u2013 \u201eKsi\u0119gi pami\u0119ci gminy \u0141om\u017ca\u201d. To dokument \u017cycia \u017cydowskiej spo\u0142eczno\u015bci \u0141om\u017cy na prze\u0142omie XIX i XX wieku, dot\u0105d t\u0142umaczony tylko we fragmentach. Inicjatorem przet\u0142umaczenia ca\u0142o\u015bci dzie\u0142a Joma-Tow Lewi\u0144skiego by\u0142o \u0141om\u017cy\u0144skie Towarzystwo Naukowe im. Wag\u00f3w, a przek\u0142adu z hebrajskiego na polski podj\u0119\u0142a si\u0119 Ewa Wroczy\u0144ska, wieloletni dyrektor muzeum w Tykocinie. Wydanie ksi\u0119gi zapowiadane jest na 2018 rok, na 600-lecie nadania \u0141om\u017cy praw miejskich.<\/strong><\/span><\/p>\n

\u2013 Ta ksi\u0119ga \u0142om\u017cy\u0144ska mia\u0142a by\u0107 po\u015bmiertnym wspomnieniem \u0142om\u017cy\u0144skich \u017byd\u00f3w \u2013 m\u00f3wi Ewa Wroczy\u0144ska. \u2013 Pokazuje \u017cycie \u017cydowskie widziane od \u015brodka, opisywane przez nich samych, a opisane jest w niej dos\u0142ownie wszystko, bo jest jak Talmud: tak ogromna, r\u00f3\u017cnorodna i tak du\u017co informacji zawiera!<\/span><\/p>\n

\"Ewa
\nEwa Wroczy\u0144ska i prof. Adam Dobro\u0144ski<\/em><\/span><\/p>\n

\u0141om\u017ca d\u0142ugo zachowywa\u0142a status miasta pozbawionego wi\u0119kszych skupisk ludno\u015bci \u017cydowskiej, ale sytuacja ta zacz\u0119\u0142a zmienia\u0107 si\u0119 w wieku XIX pod zaborami: najpierw pruskim, p\u00f3\u017aniej rosyjskim, kiedy znik\u0142y ograniczenia dotycz\u0105ce ich osiedlania si\u0119.<\/span>
\n \u2013 Nigdy nie powsta\u0142a legenda \u017byd\u00f3w \u0142om\u017cy\u0144skich, bo oni sami nad tym nie pracowali \u2013 m\u00f3wi prof. Adam Dobro\u0144ski. \u2013 Mo\u017ce dlatego, \u017ce to miasto by\u0142o im nie do ko\u0144ca przychylne, a ich pocz\u0105tki s\u0105 tutaj mizerne w por\u00f3wnaniu do Tykocina. \u0141om\u017ca przez d\u0142u\u017cszy czas mia\u0142a zakaz przywileju osadnictwa \u017cydowskiego.<\/span><\/p>\n

\"Spotkanie
\nSpotkanie w Muzeum P\u00f3\u0142nocno – Mazowieckim w \u0141om\u017cy<\/em><\/span><\/p>\n

Na prze\u0142omie XIX i XX w. \u017bydzi stanowili ju\u017c prawie po\u0142ow\u0119 mieszka\u0144c\u00f3w \u0141om\u017cy, a do wybuchu II wojny \u015bwiatowej ich liczna wynosi\u0142a 30- 40 % ca\u0142ej populacji. Istnia\u0142a \u017cydowska dzielnica nadrzeczna, bogaci kupcy mieli kamienice i sklepy w centrum miasta. Zaj\u0119cie \u0141om\u017cy przez Niemc\u00f3w przypiecz\u0119towa\u0142o los tutejszych \u017byd\u00f3w \u2013 ci, kt\u00f3rzy nie zgin\u0119li w \u0142om\u017cy\u0144skim getcie w 1943 roku zostali wywiezieni do obozu zag\u0142ady Auschwitz-Birkenau. Nieliczni ocaleli postanowili wspomnie\u0107 swych bliskich w okoliczno\u015bciowej ksi\u0119dze, wydanej w 1952 roku w Izraelu.<\/span>
\n \u2013 By\u0142o to mo\u017cliwe dzi\u0119ki pospolitemu ruszeniu wszystkich \u017byd\u00f3w \u0142om\u017cy\u0144skich rozsianych po ca\u0142ym \u015bwiecie \u2013 m\u00f3wi Ewa Wroczy\u0144ska. \u2013 \u0141om\u017canie w USA, w Mexico City, Argentynie, Australii, Francji, Izraelu, oni to wspierali, zbierali na to pieni\u0105dze i sfinansowali. Redaktor tej ksi\u0119gi i autor wi\u0119kszo\u015bci zamieszczonych tekst\u00f3w, Jom-Tow Lewi\u0144ski, by\u0142 te\u017c autorem wydawanych w Izraelu wielu rozpraw na temat kultury \u017cydowskiej, \u015bwi\u0105t \u017cydowskich, to bardzo \u015bwiat\u0142a i wybitna posta\u0107.<\/span><\/p>\n

Ksi\u0119ga na blisko 400 stronach zawiera nie tylko histori\u0119 \u0141om\u017cy, ale te\u017c cz\u0119sto bardzo osobiste wspomnienia \u017byd\u00f3w o rabinach, kantorach \u015bpiewaj\u0105cych w synagogach, domach modlitwy, organizacjach dobroczynnych, szkolnictwie, s\u0142u\u017cbie zdrowia i lekarzach, amatorskim teatrze \u017cydowskim, stowarzyszeniach sportowych, \u015brodowisku chasydzkim, partiach politycznych i ruchu syjonistycznym, szczeg\u00f3lnie w wieku XIX i w 20-leciu mi\u0119dzywojennym. Wspomnienia dotycz\u0105 nie tylko \u0141om\u017cy, ale te\u017c jej okolic, np. \u0141om\u017cycy, Pi\u0105tnicy czy Nowogrodu. Nie brakuje te\u017c r\u00f3\u017cnych anegdot czy ciekawostek, np. tych dotycz\u0105cych rabin\u00f3w, portret\u00f3w ciekawych os\u00f3b czy historii bez precedensu, jak istnienie na Rybakach tzw. \u201epodw\u00f3rza Kulkina\u201d \u2013 swoistego miasteczka w mie\u015bcie, tworzonego przez oko\u0142o sto rodzin nieopodal g\u00f3ry kapucy\u0144skiej.<\/span><\/p>\n

Ksi\u0119ga na 600-lecie<\/strong><\/span><\/p>\n

\u2013 \u0141om\u017ca jest ch\u0119tnie opisywana \u2013 podkre\u015bla Adam Dobro\u0144ski, autor ksi\u0105\u017cki \u201e\u0141om\u017ca w latach 1866 -1918\u201d. \u2013 Jest wiele publikacji, monografii, ale o ludno\u015bci \u017cydowskiej tak naprawd\u0119 jest bardzo ma\u0142o. Bij\u0119 si\u0119 w piersi, ale nie by\u0142o sk\u0105d wzi\u0105\u0107 tych informacji, chocia\u017c pisanie o mie\u015bcie bez uwzgl\u0119dnienia 1\/3 jego ludno\u015bci nie by\u0142o zbyt poprawne. Wreszcie jest szansa, \u017ceby to naprawi\u0107!<\/span><\/p>\n

Prace nad t\u0142umaczeniem w \u0141om\u017cy\u0144skim Towarzystwie Naukowym im. Wag\u00f3w trwa\u0142y od pi\u0119ciu lat i by\u0142y kontynuacj\u0105 idei zapocz\u0105tkowanej jeszcze przez Wiktora Grochowskiego, kt\u00f3ry zleci\u0142 przek\u0142ad pierwszych 100 stron tekstu Adamowi Bieleckiemu z \u017bydowskiego Instytutu Historycznego.<\/span>
\n \u2013 To t\u0142umaczenie by\u0142o bardzo \u017cmudne, ale jednocze\u015bnie bardzo ciekawe, ale nie wiem, czy teraz podj\u0119\u0142abym si\u0119 jeszcze raz pracy nad tym dzie\u0142em \u2013 podkre\u015bla Ewa Wroczy\u0144ska, kt\u00f3ra zaj\u0119\u0142a si\u0119 t\u0142umaczeniem reszty ksi\u0105\u017cki. – Najwi\u0119kszym problemem by\u0142o dla niej ustalanie prawid\u0142owej pisowni imion i nazwisk cz\u0119sto zniekszta\u0142conych, b\u0105d\u017a b\u0142\u0119dnie zapisywanych, bo \u017bydzi nie przywi\u0105zuj\u0105 do nich wi\u0119kszej wagi.<\/span><\/p>\n

\u2013 Ksi\u0119ga zosta\u0142a przet\u0142umaczona wysi\u0142kiem Towarzystwa Naukowego im. Wag\u00f3w \u2013 dodaje Adam Dobro\u0144ski. \u2013 Planujemy wydanie jej na 600-lecie nadania \u0141om\u017cy praw miejskich, czasu zostaje wi\u0119c niedu\u017co. Plan zak\u0142ada, \u017ce w roku nast\u0119pnym trzeba b\u0119dzie usilnie pracowa\u0107 nad tekstem. Co do pieni\u0119dzy, to wniosek zosta\u0142 z\u0142o\u017cony w Urz\u0119dzie Marsza\u0142kowskim i jeste\u015bmy przekonani, \u017ce jest tak zasadny, \u017ce rok 2017 powinien by\u0107 ju\u017c prac\u0105 nad przygotowaniem samego wydawnictwa.<\/span><\/p>\n

\n
\n
\n
\n

twoje uwagi, linki, wlasne artykuly, lub wiadomosci przeslij do: webmaster@reunion68.com<\/a><\/span><\/strong><\/span><\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n

 <\/p>\n

\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

\u017bydowska \u201eKsi\u0119ga pami\u0119ci gminy \u0141om\u017ca\u201d po polsku Wojciech Chamryk Dobieg\u0142y ko\u0144ca prace nad przek\u0142adem \u201eYizkor book\u201d \u2013 \u201eKsi\u0119gi pami\u0119ci gminy \u0141om\u017ca\u201d. To dokument \u017cycia \u017cydowskiej spo\u0142eczno\u015bci \u0141om\u017cy na prze\u0142omie XIX i XX wieku, dot\u0105d t\u0142umaczony tylko we fragmentach. Inicjatorem przet\u0142umaczenia ca\u0142o\u015bci dzie\u0142a Joma-Tow Lewi\u0144skiego by\u0142o \u0141om\u017cy\u0144skie Towarzystwo Naukowe im. Wag\u00f3w, a przek\u0142adu z hebrajskiego na […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[6],"tags":[26,24],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/33953"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=33953"}],"version-history":[{"count":17,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/33953\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":33988,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/33953\/revisions\/33988"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=33953"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=33953"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=33953"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}