{"id":34099,"date":"2016-01-14T18:09:38","date_gmt":"2016-01-14T16:09:38","guid":{"rendered":"http:\/\/www.reunion68.se\/?p=34099"},"modified":"2016-01-08T13:31:21","modified_gmt":"2016-01-08T11:31:21","slug":"34099","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.reunion68.se\/?p=34099","title":{"rendered":"Historia – \u017bydowski Instytut Historyczny"},"content":{"rendered":"
\"\"<\/a>Historia – \u017bydowski Instytut Historyczny<\/a><\/strong><\/span><\/h5>\n
\n

G\u0142\u00f3wna Biblioteka Judaistyczna i Instytut Nauk Judaistycznych<\/em><\/span>
\n\"\"<\/p>\n

\u017bydowski Instytut Historyczny jest rzadkim w Warszawie przyk\u0142adem instytucji, kt\u00f3ra mo\u017ce si\u0119 pochwali\u0107 swoim genius loci, \u201cduchem miejsca\u201d, poniewa\u017c ma szcz\u0119\u015bcie mie\u015bci\u0107 si\u0119 w gmachu o w\u0142asnych tradycjach historycznych.<\/span><\/strong><\/p>\n

Przed wojn\u0105 gmach by\u0142 siedzib\u0105 G\u0142\u00f3wnej Biblioteki Judaistycznej oraz Instytutu Nauk Judaistycznych. Ten ostatni, otwarty 19 lutego 1928 r., sta\u0142 si\u0119 pierwszym \u017cydowskim o\u015brodkiem naukowym i edukacyjnym w Europie uwzgl\u0119dniaj\u0105cym obok nauk teologicznych tak\u017ce nauki \u015bwieckie. W nowoczesnej plac\u00f3wce kszta\u0142cono rabin\u00f3w, kaznodziej\u00f3w, nauczycieli religii moj\u017ceszowej w szko\u0142ach publicznych i prywatnych, ale tak\u017ce pracownik\u00f3w gmin i \u017cydowskich organizacji publicznych.Gmach G\u0142\u00f3wnej Biblioteki Judaistycznej zbudowano w s\u0105siedztwie Wielkiej Synagogi na T\u0142omackiem. Autorem projektu budynku Biblioteki, wzniesionego w latach 1928\u20131936, by\u0142 Edward Zachariasz Eber. Budynek harmonijnie nawi\u0105zywa\u0142 do bry\u0142y Wielkiej Synagogi, a powsta\u0142y w ten spos\u00f3b kompleks architektoniczny tworzy\u0142 prawdziw\u0105 ozdob\u0119 stolicy. Projektantem powsta\u0142ej w latach 1876\u20131878 synagogi by\u0142 Leander Marconi.<\/span><\/p>\n

W czasie wojny nasz budynek by\u0142 jednym z centr\u00f3w \u017cycia spo\u0142ecznego warszawskiego getta. Zbiory Biblioteki liczy\u0142y w\u00f3wczas oko\u0142o 30 tys. tom\u00f3w. W grudniu 1939 zosta\u0142y wywiezione przez Niemc\u00f3w. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 ksi\u0105\u017cek zagin\u0119\u0142a bezpowrotnie. Po utworzeniu getta warszawskiego, budynek Biblioteki znalaz\u0142 si\u0119 w jego granicach. Mia\u0142a tu swoj\u0105 siedzib\u0119 \u017bydowska Samopomoc Spo\u0142eczna, jedyna \u017cydowska organizacja, na kt\u00f3rej dzia\u0142alno\u015b\u0107 wyrazi\u0142y zgod\u0119 niemieckie w\u0142adze okupacyjne.<\/span><\/p>\n

Gmach G\u0142\u00f3wnej Biblioteki Judaistycznej i Wielka Synagoga na T\u0142omackiem<\/em><\/span><\/p>\n

\"Medium<\/p>\n

Od 16 listopada 1940 do marca 1942 r. budynek Biblioteki znajdowa\u0142 si\u0119 w obr\u0119bie getta. To tutaj odbywa\u0142y si\u0119 akademie literackie, spektakle teatralne spotkania dla dzieci oraz koncerty symfoniczne. Mia\u0142y tu miejsce r\u00f3wnie\u017c zakonspirowane spotkania grupy Oneg Szabat (hebr.: Rado\u015b\u0107 Sobotnia), kt\u00f3ra pod kierownictwem Emanuela Ringelbluma gromadzi\u0142a wszechstronn\u0105 dokumentacj\u0119 \u017cycia i zag\u0142ady \u017byd\u00f3w w Polsce w okresie II wojny \u015bwiatowej.<\/span><\/p>\n

16 maja 1943 roku, na znak zduszenia oporu w getcie warszawskim, SS-Brigadef\u00fchrer und Generalmajor der Polizei J\u00fcrgen Stroop poleci\u0142 wysadzenie w powietrze Wielkiej Synagogi i podpalenie gmachu Biblioteki. Dokona\u0142 w ten spos\u00f3b symbolicznego aktu,,ostatecznego rozwi\u0105zania kwestii \u017cydowskiej\u201d w Warszawie. \u015alady po\u017caru do tej pory s\u0105 widoczne na posadzce g\u0142\u00f3wnego hallu Instytutu.<\/span><\/p>\n

Ruiny Wielkiej Synagogi wysadzonej 16 maja 1943 roku na rozkaz J\u00fcrgena Stroopa<\/em><\/span><\/p>\n

\"Medium<\/p>\n

Wypalony budynek nowe w\u0142adze Warszawy przydzieli\u0142y Centralnemu Komitetowi \u017byd\u00f3w w Polsce, kt\u00f3ry po gruntownej odbudowie, sfinansowanej przez Joint (ameryka\u0144sk\u0105 \u017cydowsk\u0105 organizacj\u0119 dobroczynn\u0105), ulokowa\u0142 tu swoj\u0105 Centraln\u0105 \u017bydowsk\u0105 Komisj\u0119 Historyczn\u0105. Ta zaj\u0119\u0142a si\u0119 ratowaniem pami\u0119ci o \u017bydach polskich, w tym zbieraniem w gmachu ocala\u0142ych resztek ich spu\u015bcizny kulturalnej: ksi\u0105\u017cek, archiwali\u00f3w, kultowych judaik\u00f3w, obraz\u00f3w, rze\u017ab, etc.<\/span><\/p>\n

W 1947 r. Komisja przekszta\u0142ci\u0142a si\u0119 w \u017bydowski Instytut Historyczny, kt\u00f3ry mie\u015bci si\u0119 w gmachu na T\u0142omackiem 5 do dnia dzisiejszego. Najcenniejszym spo\u015br\u00f3d zbior\u00f3w Instytutu jest Archiwum Ringelbluma, odnalezione w gruzach warszawskiego getta w 1946 i 1950 roku.<\/span><\/p>\n

Gmach dawnej Biblioteki jest znakiem wielowymiarowego \u017cycia duchowego i umys\u0142owego \u017byd\u00f3w przed wojn\u0105, duchowego oporu w czasie wojny, \u015bwiadkiem \u015bmierci spo\u0142eczno\u015bci i pr\u00f3b jej odrodzenia po 1945 roku. Teraz s\u0142u\u017cy zachowaniu, odtwarzaniu i upowszechnianiu dziedzictwa \u017byd\u00f3w polskich i pami\u0119ci o nich.<\/span><\/p>\n

\"BigWielka Synagoga na T\u0142omackiem \/\u00a0P. Boczkowski<\/em><\/span><\/p>\n

\n
\n
\n
\n

twoje uwagi, linki, wlasne artykuly, lub wiadomosci przeslij do: webmaster@reunion68.com<\/a><\/span><\/strong><\/span><\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n

 <\/p>\n

\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Historia – \u017bydowski Instytut Historyczny G\u0142\u00f3wna Biblioteka Judaistyczna i Instytut Nauk Judaistycznych \u017bydowski Instytut Historyczny jest rzadkim w Warszawie przyk\u0142adem instytucji, kt\u00f3ra mo\u017ce si\u0119 pochwali\u0107 swoim genius loci, \u201cduchem miejsca\u201d, poniewa\u017c ma szcz\u0119\u015bcie mie\u015bci\u0107 si\u0119 w gmachu o w\u0142asnych tradycjach historycznych. Przed wojn\u0105 gmach by\u0142 siedzib\u0105 G\u0142\u00f3wnej Biblioteki Judaistycznej oraz Instytutu Nauk Judaistycznych. Ten ostatni, […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[4],"tags":[26,24],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/34099"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=34099"}],"version-history":[{"count":20,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/34099\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":34102,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/34099\/revisions\/34102"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=34099"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=34099"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=34099"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}