{"id":3493,"date":"2014-08-08T00:00:53","date_gmt":"2014-08-07T22:00:53","guid":{"rendered":"http:\/\/www.reunion68.se\/?p=3493"},"modified":"2014-08-08T07:20:07","modified_gmt":"2014-08-08T05:20:07","slug":"wiedenska-krew-o-reportazu-elisabeth-asbrink-henryk-grynberg","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.reunion68.se\/?p=3493","title":{"rendered":"Wiede\u0144ska krew. O reporta\u017cu Elisabeth \u00c5sbrink – Henryk Grynberg"},"content":{"rendered":"

<\/h4>\n

Wiede\u0144ska krew. O reporta\u017cu Elisabeth \u00c5sbrink<\/strong>
\nHenryk Grynberg<\/span><\/a><\/span><\/h4>\n

[ Tips o artykule nadeslany przez Lusie Holcman ]<\/span><\/p>\n

\u201eW Lesie Wiede\u0144skim wci\u0105\u017c szumi\u0105 drzewa\u201d to historyczny reporta\u017c o dw\u00f3ch twarzach Szwecji w czasie II wojny \u015bwiatowej. To r\u00f3wnie\u017c ksi\u0105\u017cka, kt\u00f3ra histori\u0119 Holokaustu opowiada z osobistej perspektywy jego ofiar. By pisa\u0107 w ten spos\u00f3b, trzeba mie\u0107 jednak dobry s\u0142uch. S\u0142uch Elisabeth \u00c5sbrink jest nieomylny.<\/span><\/strong><\/p>\n

\"\"<\/a><\/h4>\n

Reporta\u017c z przesz\u0142o\u015bci pod tytu\u0142em \u201eW Lesie Wiede\u0144skim wci\u0105\u017c szumi\u0105 drzewa\u201d (Wo\u0142owiec 2013), kt\u00f3ry otrzyma\u0142 tegoroczn\u0105 Nagrod\u0119 Kapu\u015bci\u0144skiego, jest opowie\u015bci\u0105 epistolarn\u0105 napisan\u0105 na podstawie pi\u0119ciuset autentycznych, udokumentowanych list\u00f3w wys\u0142anych w jedn\u0105 stron\u0119, bo odpowiedzi zgin\u0119\u0142y wraz z adresatami, z wyj\u0105tkiem jednej, kt\u00f3ra wr\u00f3ci\u0142a do nadawcy. Takie listy w jedn\u0105 stron\u0119 s\u0105 typowe w korespondencji holokaustowej. Adresatem list\u00f3w, z kt\u00f3rych Elisabeth \u00c5sbrink zbudowa\u0142a swoj\u0105 dramatyczn\u0105 i wstrz\u0105saj\u0105c\u0105 opowie\u015b\u0107, by\u0142 Otto \u2013 ch\u0142opiec \u017cydowski, kt\u00f3rego rodzicom uda\u0142o si\u0119 wys\u0142a\u0107 w 1939 roku z Wiednia do Szwecji dzi\u0119ki szwedzkiej misji ewangelickiej. W tym czasie \u2013 jak pisze autorka \u2013 \u201edo szwedzkiej ambasady w Wiedniu p\u0142yn\u0105\u0142 nieprzerwany strumie\u0144 rozpaczy\u201d (s. 76). Wed\u0142ug jej informacji szwedzcy \u201emisjonarze za\u0142atwili wyjazd z nazistowskich Niemiec (do kt\u00f3rych nale\u017ca\u0142a w\u00f3wczas Austria \u2013 przyp. HG) oko\u0142o trzem tysi\u0105com ludzi\u201d (s. 47). By\u0142o to osi\u0105gni\u0119ciem, bo Szwecja ich nie chcia\u0142a. Zw\u0142aszcza \u017byd\u00f3w. \u201eOsoby uznane za \u017byd\u00f3w (pytano o pochodzenie ojca i matki \u2013 HG) otwarcie zaliczano do kategorii niepo\u017c\u0105danych imigrant\u00f3w\u201d (s. 31). \u201eAscetyczne chrze\u015bcija\u0144stwo, kt\u00f3re ukszta\u0142towa\u0142o Szwecj\u0119, wywodzi\u0142o si\u0119 od Marcina Lutra\u201d i tradycyjnie \u201ekocha\u0142o\u201d Niemcy (s. 51) \u2013 wyja\u015bnia autorka.<\/span><\/p>\n

Jesieni\u0105 1938 roku \u201ew samej tylko Smalandii odby\u0142o si\u0119 siedemdziesi\u0105t wiec\u00f3w\u201d, mi\u0119dzy innymi przeciwko \u201eplanowanemu sprowadzeniu \u017cydowskich dentyst\u00f3w, lekarzy i aptekarzy\u201d (s. 98). Sz\u00f3stego lutego 1939 roku w Sztokholmie setki \u201estudent\u00f3w w bia\u0142ych czapkach studenckich przemaszerowa\u0142o z pochodniami przez miasto\u201d. \u201e\u017b\u0105dali, aby zawody lekarza, dentysty i aptekarza zastrzec wy\u0142\u0105cznie dla Szwed\u00f3w\u201d (tam\u017ce). Do ruchu pronazistowskiego \u201eprzy\u0142\u0105czy\u0142o si\u0119 ca\u0142e Towarzystwo Szwedzko-Niemieckie gromadz\u0105ce wy\u017csze sfery mieszcza\u0144stwa, lekarzy, prawnik\u00f3w i profesor\u00f3w, dzia\u0142aj\u0105cych na rzecz sprawiedliwej oceny Niemiec\u201d (s. 238). Szwedzcy faszy\u015bci uczyli si\u0119 od Hitlera. \u201eRuch antykomunistyczny nigdy nie osi\u0105gnie swego celu, je\u015bli nie b\u0119dzie jednocze\u015bnie antysemicki\u201d \u2013 cytuje autorka ich wodza Pera Engdahla. \u201eCelem\u201d by\u0142o oczywi\u015bcie zdobycie w\u0142adzy, a najpewniejszym \u015brodkiem, kt\u00f3ry go u\u015bwi\u0119ca\u0142 \u2013 antysemityzm. Na tym \u201egenialnym\u201d wynalazku polega\u0142a ca\u0142a strategia i ideologia Hitlera.<\/span><\/p>\n

Stolica antysemityzmu<\/strong><\/span><\/p>\n

Opowie\u015b\u0107 zaczyna si\u0119, gdy w Wiedniu mieszka\u0142o blisko 200 tysi\u0119cy \u201eos\u00f3b uznawanych za \u017byd\u00f3w\u201d. \u201eNiekt\u00f3rzy zapominali o swojej \u017cydowskiej przesz\u0142o\u015bci\u201d i upodabniali si\u0119 do otoczenia. Niekt\u00f3rzy szukali \u201eprzepustki do bezpiecznej chrze\u015bcija\u0144skiej wi\u0119kszo\u015bci\u201d, przyjmuj\u0105c chrzest (s. 45), lecz \u201enazi\u015bci sprawili, \u017ce nawr\u00f3cenie straci\u0142o sens. Dla nich \u017byd by\u0142 zawsze \u017bydem\u201d (s. 52). Eichmann zaraz po przybyciu do Wiednia zwr\u00f3ci\u0142 si\u0119 do szwedzkiej misji ewangelickiej o \u201elist\u0119 wszystkich \u017byd\u00f3w, kt\u00f3rzy mieni\u0105 si\u0119 chrze\u015bcijanami\u201d (s. 47). \u201eTaka lista nie istnieje, odpar\u0142 pastor Hedenquist, bo Ko\u015bci\u00f3\u0142 nie robi r\u00f3\u017cnicy\u2026\u201d (tam\u017ce), ale Eichmann mia\u0142 swoje sposoby. \u201eWyje\u017cd\u017caj\u0105ce do Szwecji dzieci chrzczono ta\u015bmowo\u201d (s. 79), lecz wys\u0142ano tylko kilkadziesi\u0105t. \u201eKa\u017cdego dnia spotykam matki, kt\u00f3re biegaj\u0105 po mie\u015bcie, pr\u00f3buj\u0105c wyekspediowa\u0107 swoje dzieci z kraju\u201d \u2013 pisa\u0142a do trzynastoletniego Ottona jego matka (s. 120), by go przekona\u0107, \u017ce powinien si\u0119 czu\u0107 szcz\u0119\u015bliwy, b\u0119d\u0105c osamotnionym dzieckiem w\u015br\u00f3d obcych, kt\u00f3rzy go nie chc\u0105. Nie chciano lekarzy ani aptekarzy, ale brano dziewczynki jako tani\u0105 opiek\u0119 do dzieci i pomoc domow\u0105 \u201ez niewielkim apetytem\u201d. Na wsi nie brakowa\u0142o ci\u0119\u017ckiej pracy dla bezp\u0142atnych parobk\u00f3w, wi\u0119c Otto, nieprzeci\u0119tnie zdolny ch\u0142opiec z inteligenckiej rodziny, zosta\u0142 parobkiem. Najm\u0142odsze dzieci p\u0142aka\u0142y po nocach, lecz Otto by\u0142 na tyle doros\u0142y, \u017ce po ci\u0119\u017ckiej pracy \u201esen napada\u0142 na niego jak ci\u0119\u017cka ko\u0142dra, kt\u00f3r\u0105 naci\u0105ga\u0142 na my\u015bli\u201d.<\/span><\/p>\n

Czytaj wiecej tu: Kultura Liberalna<\/a><\/strong><\/span><\/span><\/p>\n

\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Wiede\u0144ska krew. O reporta\u017cu Elisabeth \u00c5sbrink Henryk Grynberg [ Tips o artykule nadeslany przez Lusie Holcman ] \u201eW Lesie Wiede\u0144skim wci\u0105\u017c szumi\u0105 drzewa\u201d to historyczny reporta\u017c o dw\u00f3ch twarzach Szwecji w czasie II wojny \u015bwiatowej. To r\u00f3wnie\u017c ksi\u0105\u017cka, kt\u00f3ra histori\u0119 Holokaustu opowiada z osobistej perspektywy jego ofiar. By pisa\u0107 w ten spos\u00f3b, trzeba mie\u0107 jednak […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[6],"tags":[24],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3493"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=3493"}],"version-history":[{"count":6,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3493\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3496,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3493\/revisions\/3496"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=3493"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=3493"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=3493"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}