{"id":34997,"date":"2016-01-30T18:09:08","date_gmt":"2016-01-30T16:09:08","guid":{"rendered":"http:\/\/www.reunion68.se\/?p=34997"},"modified":"2016-01-26T18:00:08","modified_gmt":"2016-01-26T16:00:08","slug":"30-09-2","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.reunion68.se\/?p=34997","title":{"rendered":"Pot\u0119ga mit\u00f3w: Dekalog i przymierze na g\u00f3rze Synaj"},"content":{"rendered":"
\"\"<\/a>Pot\u0119ga mit\u00f3w: Dekalog i przymierze na g\u00f3rze Synaj<\/a><\/strong><\/span><\/h5>\n

Lucjan Ferus<\/strong><\/span><\/p>\n

\n

\"\"<\/p>\n

Wed\u0142ug tego biblijnego mitu przedstawiaj\u0105cego pocz\u0105tki kultu Boga Jahwe (wcze\u015bniej JESTEM KT\u00d3RY JESTEM), zacz\u0105\u0142 si\u0119 on nieomal z dnia na dzie\u0144, kiedy to B\u00f3g osobi\u015bcie (nazywany najcz\u0119\u015bciej Panem) da\u0142 swemu wybranemu ludowi zbi\u00f3r praw, przykaza\u0144 i norm moralnych. Mo\u017cna odnie\u015b\u0107 wra\u017cenie, i\u017c w przeci\u0105gu tego kr\u00f3tkiego czasu (kilkudziesi\u0119ciu dni) narodzi\u0142a si\u0119 religia judaistyczna, jak i kap\u0142a\u0144stwo dzia\u0142aj\u0105ce wed\u0142ug szczeg\u00f3\u0142owych przepis\u00f3w, rytua\u0142\u00f3w, norm moralnych, obrz\u0119d\u00f3w oraz liturgii.<\/strong><\/span><\/p>\n

Zanim przejd\u0119 do meritum, przypomn\u0119 tylko, i\u017c poprzedni odcinek tego cyklu po\u015bwi\u0119cony dziesi\u0119ciu biblijnym plagom egipskim, zako\u0144czony jest pie\u015bni\u0105 dzi\u0119kczynn\u0105, w kt\u00f3rej znajduje si\u0119 interesuj\u0105cy fragment: \u201eKt\u00f3\u017c jest po\u015br\u00f3d bog\u00f3w r\u00f3wny Tobie, Panie w blasku \u015bwi\u0119to\u015bci, kt\u00f3\u017c Ci jest podobny, straszliwy w czynach, cuda dzia\u0142aj\u0105cy!\u201d (Wj 15,11). I aby rozwia\u0107 w\u0105tpliwo\u015bci, \u017ce to nie b\u0142\u0105d drukarski, nieco dalej w tej samej ksi\u0119dze napisano:<\/span><\/p>\n

\u201eI powiedzia\u0142 Jetro: \u201eNiech b\u0119dzie uwielbiony Pan, kt\u00f3ry was uwolni\u0142 z r\u0105k Egipcjan i z r\u0105k faraona \/..\/ Teraz wyznaj\u0119, \u017ce Pan jest wi\u0119kszy ni\u017c wszyscy inni bogowie, gdy\u017c w ten spos\u00f3b ukara\u0142 tych, co si\u0119 nimi pysznili\u201d (Wj 18,11).<\/em><\/span><\/p>\n

Zatem samo Pismo \u015awi\u0119te przyznaje, i\u017c korzenie monoteizmu tkwi\u0105 w politeizmie. Zgodne jest to z wiedz\u0105 religioznawcz\u0105, ale nie z doktryn\u0105 teizmu. Czyli nie jest tak, jak to t\u0142umacz\u0105 kap\u0142ani, \u017ce prawdziwy B\u00f3g objawi\u0142 si\u0119 ludziom dopiero w osobie Boga Jahwe, a p\u00f3\u017aniej w osobie swego syna, Jezusa Chrystusa. Natomiast wszyscy wcze\u015bniejsi bogowie byli fa\u0142szywi, poniewa\u017c byli wymy\u015bleni przez ludzi. Te fragmenty mog\u0105 \u015bwiadczy\u0107 o tym, \u017ce wszyscy bogowie byli uwa\u017cani wtedy za prawdziwych, chocia\u017c niekoniecznie r\u00f3wnych sobie. To tak dla \u015bcis\u0142o\u015bci, przejd\u017amy jednak do tematu.<\/span><\/p>\n

W trzecim miesi\u0105cu w\u0119dr\u00f3wki przez pustyni\u0119, Izraelici przyszli pod g\u00f3r\u0119 Synaj. Moj\u017cesz wst\u0105pi\u0142 wtedy do Pana i ten mu oznajmi\u0142:<\/span><\/p>\n

\u201eTak powiesz domowi Jakuba i to oznajmisz Izraelitom: Wy\u015bcie widzieli, co uczyni\u0142em<\/em><\/span>
\n Egiptowi \/..\/ Teraz je\u015bli pilnie b\u0119dziecie s\u0142ucha\u0107 g\u0142osu mego i strzec mojego przymierza, b\u0119dziecie szczeg\u00f3ln\u0105 moj\u0105 w\u0142asno\u015bci\u0105 po\u015br\u00f3d wszystkich narod\u00f3w, gdy\u017c do Mnie nale\u017cy ca\u0142a ziemia. Lecz wy b\u0119dziecie Mi kr\u00f3lestwem kap\u0142an\u00f3w i ludem \u015bwi\u0119tym. Takie to s\u0142owa powiesz Izraelitom\u201d (Wj 19,3-6).<\/em><\/span><\/p>\n

Po tym pierwszym spotkaniu z Bogiem, Moj\u017cesz powr\u00f3ci\u0142 do obozu, zwo\u0142a\u0142 starszyzn\u0119 i przekaza\u0142 im s\u0142owa Pana. Nast\u0119pnie wr\u00f3ci\u0142 na g\u00f3r\u0119 i przekaza\u0142 Bogu s\u0142owa swego ludu. \u201ePan rzek\u0142 do Moj\u017cesza: \u201eOto Ja przyjd\u0119 do ciebie w g\u0119stym ob\u0142oku, aby lud s\u0142ysza\u0142, gdy b\u0119d\u0119 rozmawia\u0142 z tob\u0105, i uwierzy tobie na zawsze\u201d. Potem wr\u00f3ci\u0142 do obozu i powiedzia\u0142 Izraelitom to, co mu Pan odpowiedzia\u0142. Widocznie nie wszystko im przekaza\u0142, bo jeszcze raz musia\u0142 si\u0119 pofatygowa\u0107, po szczeg\u00f3\u0142owe instrukcje, dotycz\u0105ce jego spotkania z Bogiem.<\/span><\/p>\n

\u201eWtedy Moj\u017cesz zst\u0105pi\u0142 z g\u00f3ry i nakaza\u0142 przygotowa\u0107 si\u0119 ludowi. I wyprali swoje szaty. P\u00f3\u017aniej powiedzia\u0142 ludowi: \u201eB\u0105d\u017acie gotowi za trzy dni i nie zbli\u017cajcie si\u0119 do kobiet\u201d. Trzeciego dnia rano rozleg\u0142y si\u0119 grzmoty z b\u0142yskawicami, a g\u0119sty ob\u0142ok rozpostar\u0142 si\u0119 nad g\u00f3r\u0105 i rozleg\u0142 si\u0119 g\u0142os pot\u0119\u017cnej tr\u0105by, tak, \u017ce ca\u0142y lud przebywaj\u0105cy w obozie dr\u017ca\u0142 ze strachu. \/..\/ G\u00f3ra za\u015b Synaj by\u0142a ca\u0142a spowita dymem, gdy\u017c Pan zst\u0105pi\u0142 na ni\u0105 w ogniu \/..\/ i ca\u0142a g\u00f3ra bardzo si\u0119 trz\u0119s\u0142a. G\u0142os tr\u0105by si\u0119 przeci\u0105ga\u0142 i stawa\u0142 si\u0119 coraz dono\u015bniejszy. Moj\u017cesz m\u00f3wi\u0142, a B\u00f3g odpowiada\u0142 mu w\u015br\u00f3d grzmot\u00f3w. Pan zst\u0105pi\u0142 na g\u00f3r\u0119 Synaj, na jej szczyt i wezwa\u0142 Moj\u017cesza na szczyt g\u00f3ry, a Moj\u017cesz wst\u0105pi\u0142\u201d (Wj 19,14-20).<\/em><\/span><\/p>\n

B\u00f3g nakaza\u0142 mu, aby upomnia\u0142 lud surowo, by w czasie jego pobytu na g\u00f3rze nikt nie zbli\u017ca\u0142 si\u0119 do niej, gdy\u017c mo\u017ce to przyp\u0142aci\u0107 \u017cyciem. Na co Moj\u017cesz mu odpar\u0142, \u017ce uprzedzi\u0142 ju\u017c lud na t\u0119 okoliczno\u015b\u0107 i nikt nie \u015bmie zachowa\u0107 si\u0119 inaczej. Mimo to, B\u00f3g poleci\u0142 mu zst\u0105pi\u0107 do obozu i przyj\u015b\u0107 razem z Aaronem. Moj\u017cesz wype\u0142ni\u0142 jego polecenie i B\u00f3g m\u00f3g\u0142 wreszcie przekaza\u0107 mu przykazania, prawa dotycz\u0105ce kultu, prawa rodzinne i karne, jak i normy moralne przeznaczone dla swego ludu wybranego. W takiej kolejno\u015bci jest to opisane w Biblii na czterech stronach, a p\u00f3\u017aniej samo zawarcie przymierza tak przedstawiono:<\/span><\/p>\n

\u201eI rzek\u0142 (Pan) do Moj\u017cesza: \u201eWst\u0105p do Pana, ty, Aaron, Nadab, Abichu i siedemdziesi\u0119ciu ze starszych Izraela i oddajcie pok\u0142on z daleka. Moj\u017cesz sam zbli\u017cy si\u0119 do Pana, lecz oni si\u0119 nie zbli\u017c\u0105 i lud nie wst\u0105pi z nimi\u201d. Wr\u00f3ci\u0142 Moj\u017cesz i obwie\u015bci\u0142 ludowi wszystkie s\u0142owa Pana i wszystkie Jego zalecenia \/..\/ Wst\u0105pi\u0142 Moj\u017cesz wraz z Aaronem, Nadabem, Abihu i siedemdziesi\u0119ciu starszymi Izraela. Ujrzeli Boga Izraela, a pod jego stopami jakby jakie\u015b dzie\u0142o z szafirowych kamieni, \u015bwiec\u0105cych jak samo niebo. Na wybranych Izraelit\u00f3w nie podni\u00f3s\u0142 On swej r\u0119ki, mogli przeto patrze\u0107 na Boga. Potem jedli i pili\u201d (Wj 24,1-11).<\/em><\/span><\/p>\n

Wygl\u0105da wi\u0119c na to, i\u017c nie jest prawd\u0105 (cz\u0119sto r\u00f3wnie\u017c powtarzan\u0105 na stronicach Biblii), \u017ce Boga nikt nie widzia\u0142. Z powy\u017cszych s\u0142\u00f3w wynika, \u017ce widzia\u0142y go przynajmniej 74 osoby, a wliczaj\u0105c Salomona, kt\u00f3remu B\u00f3g ukaza\u0142 si\u0119 dwukrotnie (1Krl 11,9), to widzia\u0142o go 75 os\u00f3b. I co?! Nic! Zamiast opisa\u0107 jego wygl\u0105d dla potomno\u015bci, ich zachwyci\u0142o \u201ejakby jakie\u015b dzie\u0142o z szafirowych kamieni, \u015bwiec\u0105ce jak samo niebo, znajduj\u0105ce si\u0119 pod stopami Boga\u201d. Tylko tyle! A szkoda, bo mogliby\u015bmy por\u00f3wna\u0107 czy podobie\u0144stwo Stw\u00f3rcy do nas jest uderzaj\u0105ce, czy raczej dalekie. To jeszcze nie koniec, bowiem dalej znajduje si\u0119 taki fragment:<\/span><\/p>\n

\u201ePan rzek\u0142 do Moj\u017cesza: \u201eWst\u0105p do mnie na g\u00f3r\u0119 i pozosta\u0144 tam, a dam ci tablice kamienne, Prawo i przykazania, kt\u00f3re napisa\u0142em, aby ich pouczy\u0107\u201d. \/..\/ Gdy za\u015b Moj\u017cesz wst\u0105pi\u0142 na g\u00f3r\u0119, ob\u0142ok j\u0105 zakry\u0142. Chwa\u0142a Pana spocz\u0119\u0142a na g\u00f3rze Synaj, i okrywa\u0142 j\u0105 ob\u0142ok przez sze\u015b\u0107 dni. W si\u00f3dmym dniu \/..\/ Moj\u017cesz wszed\u0142 w \u015brodek ob\u0142oku i wst\u0105pi\u0142 na g\u00f3r\u0119. I pozosta\u0142 Moj\u017cesz na g\u00f3rze przez czterdzie\u015bci dni i przez czterdzie\u015bci nocy\u201d (Wj 24,12-18).<\/em><\/span><\/p>\n

Co tam robi\u0142 tyle czasu bez jedzenia i picia, tylko B\u00f3g wie.. i zapewnie natchnieni autorzy Biblii. Nast\u0119pnych kilkana\u015bcie jej stron (niemal do ko\u0144ca Ksi\u0119gi Wyj\u015bcia), po\u015bwi\u0119conych jest przepisom o zorganizowaniu kultu. Okazuje si\u0119 bowiem, \u017ce najwi\u0119cej informacji jakich mia\u0142 Pan do przekazania Moj\u017ceszowi, dotyczy\u0142o szczeg\u00f3\u0142owej instrukcji organizacji kultu jego boskiej osoby (je\u015bli wliczy\u0107 w to przepisy zawarte w Ksi\u0119dze Kap\u0142a\u0144skiej, Ksi\u0119dze Liczb i Ksi\u0119dze Powt\u00f3rzonego Prawa, to b\u0119dzie tego oko\u0142o 70 stron).<\/span><\/p>\n

Wed\u0142ug tego biblijnego mitu przedstawiaj\u0105cego pocz\u0105tki kultu Boga Jahwe (wcze\u015bniej JESTEM KT\u00d3RY JESTEM), zacz\u0105\u0142 si\u0119 on nieomal z dnia na dzie\u0144, kiedy to B\u00f3g osobi\u015bcie (nazywany najcz\u0119\u015bciej Panem) da\u0142 swemu wybranemu ludowi zbi\u00f3r praw, przykaza\u0144 i norm moralnych. Mo\u017cna odnie\u015b\u0107 wra\u017cenie, i\u017c w przeci\u0105gu tego kr\u00f3tkiego czasu (kilkudziesi\u0119ciu dni) narodzi\u0142a si\u0119 religia judaistyczna, jak i kap\u0142a\u0144stwo dzia\u0142aj\u0105ce wed\u0142ug szczeg\u00f3\u0142owych przepis\u00f3w, rytua\u0142\u00f3w, norm moralnych, obrz\u0119d\u00f3w oraz liturgii.<\/span><\/p>\n

I co istotne (z mojego punktu widzenia oczywi\u015bcie), dopiero w nast\u0119pnej Ksi\u0119dze Kap\u0142a\u0144skiej B\u00f3g wyt\u0142umaczy\u0142 ludziom jak nale\u017cy rozumie\u0107 rytualn\u0105 czysto\u015b\u0107 i nieczysto\u015b\u0107 zwierz\u0105t, i kt\u00f3re zalicza\u0107 do jednej lub drugiej grupy. Sk\u0105d patriarcha Noe mia\u0142 wiedzie\u0107, kt\u00f3re zwierz\u0119ta s\u0105 czyste, a kt\u00f3re nie, kompletuj\u0105c \u0142adunek arki wed\u0142ug wskaza\u0144 bo\u017cych, do dzi\u015b trudno mi poj\u0105\u0107 (nie wychodz\u0105c poza religijn\u0105 rzeczywisto\u015b\u0107).<\/span><\/p>\n

Jednak\u017ce na powy\u017cszym wydarzeniu nie ko\u0144czy si\u0119 ta interesuj\u0105ca historia. Ma ona dalszy ci\u0105g i to o jeszcze wi\u0119kszym stopniu dramaturgii. Ot\u00f3\u017c kiedy ju\u017c Pan wyja\u015bni\u0142 Moj\u017ceszowi w jaki spos\u00f3b maj\u0105 kap\u0142ani wykona\u0107 przybytek i nieodzowne w nim sprz\u0119ty, jak na przyk\u0142ad Ark\u0119 \u015awiadectwa (nazywan\u0105 p\u00f3\u017aniej Ark\u0105 Przymierza), st\u00f3\u0142 chleb\u00f3w pok\u0142adnych i naczynia, \u015bwiecznik ze szczerego z\u0142ota (menora), o\u0142tarz ca\u0142opalenia, dziedziniec, efod, pektora\u0142, szaty kap\u0142a\u0144skie i sukni\u0119 arcykap\u0142a\u0144sk\u0105, diadem na tiarze \u2013 uwzgl\u0119dni\u0142 jeszcze inne aspekty swego kultu; ofiar\u0119 ustawiczn\u0105 (czyli dwa baranki dziennie, jako ofiara ca\u0142opalna), o\u0142tarz kadzenia, pog\u0142\u00f3wne (czyli okup dla Pana od ka\u017cdego, za to, \u017ce \u017cyje ), kad\u017a z br\u0105zu, sporz\u0105dzanie oleju i kadzid\u0142a, oraz spos\u00f3b przyrz\u0105dzania odpowiedniej jako\u015bci oliwy do \u015bwiecznika.<\/span><\/p>\n

Tu ma\u0142a dygresja: czytaj\u0105c biblijny opis pocz\u0105tku kultu Boga Jahwe, mo\u017cna odnie\u015b\u0107 wra\u017cenie, \u017ce jest to nowatorski pomys\u0142 Boga, kt\u00f3ry Izraelczycy maj\u0105 wprowadzi\u0107 w \u017cycie. Jednak z wiedzy religioznawczej wynika co\u015b innego: s\u0105 to pomys\u0142y symboliki zapo\u017cyczonej z innych religii. W ksi\u0105\u017cce Jerzego Cepika Jak cz\u0142owiek stworzy\u0142 bog\u00f3w, czytamy:<\/span><\/p>\n

\u201ePrzybytek Moj\u017cesza podzielony by\u0142 na trzy cz\u0119\u015bci: ziemi, morza i nieba. Dwana\u015bcie bochn\u00f3w chleba w sanktuarium, to dwana\u015bcie miesi\u0119cy roku. Siedem ramion \u015bwiecznika, to siedem planet astrologii mezopotamskiej. Kolory tkanin Przybytku, to symbole czterech \u017cywio\u0142\u00f3w: ziemi, wody, ognia i powietrza. \/..\/ W szat\u0119 arcykap\u0142ana wplecione s\u0105 z\u0142ote nici, kt\u00f3re wyobra\u017caj\u0105 przenikaj\u0105ce wszystko \u015bwiat\u0142o s\u0142oneczne \/..\/ By\u0142o to nawi\u0105zanie do kultu s\u0142o\u0144ca, Atona z Amarny czy wcze\u015bniejszego Re\u201d.<\/em><\/span><\/p>\n

Potem Pan udzieli\u0142 Moj\u017ceszowi wa\u017cnych wskaz\u00f3wek odnosz\u0105cych si\u0119 do przestrzegania jego szabatu, kt\u00f3ry powinien na zawsze pozosta\u0107 \u015bwi\u0119to\u015bci\u0105 dla Izraelit\u00f3w, i kt\u00f3rego nie respektowanie b\u0119dzie karane \u015bmierci\u0105, gdy\u017c wed\u0142ug Boga jest on synonimem wierno\u015bci i przymierza zawartego ze swym ludem wybranym. \u201eGdy sko\u0144czy\u0142 rozmawia\u0107 z Moj\u017ceszem na g\u00f3rze Synaj, da\u0142 mu dwie tablice kamienne, napisane palcem Bo\u017cym\u201d (Wj 31,18).<\/span><\/p>\n

Nast\u0119pna cz\u0119\u015b\u0107 Ksi\u0119gi Wyj\u015bcia, zatytu\u0142owana \u201eOdst\u0119pstwo Izraela i odnowienie przymierza\u201d, zaczyna si\u0119 od opisu, jak to lud widz\u0105c, \u017ce Moj\u017cesz tak d\u0142ugo nie wraca, za\u017c\u0105da\u0142 od Aarona, brata Moj\u017cesza, aby uczyni\u0142 im boga ze z\u0142ota, kt\u00f3ry m\u00f3g\u0142by i\u015b\u0107 z nimi. Aaron przychyli\u0142 si\u0119 do ich \u017c\u0105da\u0144 i poleci\u0142, aby przekazali na ten cel z\u0142ote kolczyki swych \u017con, c\u00f3rek i syn\u00f3w (tak jest napisane). Potem odla\u0142 im z tego cennego kruszcu pos\u0105g w formie cielca, kt\u00f3remu rano z\u0142o\u017cono stosowne ofiary ca\u0142opalne i zacz\u0119li wszyscy biesiadowa\u0107 i bawi\u0107 si\u0119.<\/span><\/p>\n

\u201ePan rzek\u0142 w\u00f3wczas do Moj\u017cesza: \u201eZst\u0105p na d\u00f3\u0142, bo sprzeniewierzy\u0142 si\u0119 lud tw\u00f3j, kt\u00f3ry wyprowadzi\u0142e\u015b z ziemi egipskiej. Bardzo szybko odwr\u00f3cili si\u0119 od drogi, kt\u00f3r\u0105 im nakaza\u0142em, i utworzyli sobie pos\u0105g cielca ulanego z metalu i oddali mu pok\u0142on, i z\u0142o\u017cyli mu ofiary, m\u00f3wi\u0105c: \u201eIzraelu, oto b\u00f3g tw\u00f3j, kt\u00f3ry cie wyprowadzi\u0142 z ziemi egipskiej\u201d. I jeszcze powiedzia\u0142 Pan do Moj\u017cesza: \u201eWidz\u0119, \u017ce lud ten jest ludem o twardym karku. Zostaw Mnie przeto w spokoju, aby rozpali\u0142 si\u0119 gniew m\u00f3j na nich. Chc\u0119 ich wyniszczy\u0107, a ciebie uczyni\u0107 wielkim ludem\u201d (Wj 32,7-10).<\/em><\/span><\/p>\n

Moj\u017cesz zacz\u0105\u0142 usilnie b\u0142aga\u0107 Pana, aby wybaczy\u0142 im t\u0119 zniewag\u0119, zwracaj\u0105c jego uwag\u0119 na to, \u017ce sam obieca\u0142 wcze\u015bniej temu ludowi, i\u017c uczyni go tak licznym, jak gwiazdy na niebie. Je\u015bliby mimo to, teraz wytraci\u0142 go w g\u00f3rach, to jakby to zachowanie zosta\u0142o ocenione przez inne plemiona? Co pomy\u015bleliby sobie o bogu, kt\u00f3ry nie dotrzymuje obietnic? Wida\u0107, \u017ce te argumenty trafi\u0142y do przekonania Bogu, bo napisano: \u201eW\u00f3wczas to Pan zaniecha\u0142 z\u0142a, jakie zamierza\u0142 zes\u0142a\u0107 na sw\u00f3j lud\u201d (Wj 32,14). Dalej ta historia tak wygl\u0105da\u0142a (w skr\u00f3cie):<\/span><\/p>\n

\u201eMoj\u017cesz zszed\u0142 z g\u00f3ry z dwiema tablicami \u015awiadectwa w swym r\u0119ku, a tablice by\u0142y zapisane na obu stronach, zapisane na jednej i na drugiej stronie. Tablice te by\u0142y dzie\u0142em Bo\u017cym, a pismo na nich by\u0142o pismem Boga, wyrytym na tablicach. \/..\/ A Moj\u017cesz zbli\u017cy\u0142 si\u0119 do obozu i ujrza\u0142 cielca i ta\u0144ce. Rozpali\u0142 si\u0119 w\u00f3wczas gniew Moj\u017cesza i rzuci\u0142 z r\u0105k swoich tablice i pot\u0142uk\u0142 je u podn\u00f3\u017ca g\u00f3ry. A porwawszy cielca, kt\u00f3rego uczynili, spali\u0142 go w ogniu, star\u0142 na proch, rozsypa\u0142 w wodzie i kaza\u0142 j\u0105 pi\u0107 Izraelitom\u201d (Wj 32,15-20).<\/em><\/span><\/p>\n

Interesuj\u0105cy szczeg\u00f3\u0142: kamienne tablice z Dekalogiem by\u0142y zapisane po obu stronach! To jeszcze nie koniec kary za dokonane przez Izraelit\u00f3w ba\u0142wochwalstwo. Moj\u017cesz widz\u0105c, \u017ce lud sta\u0142 si\u0119 nieokie\u0142znany, gdy\u017c Aaron \u201ewodze mu popu\u015bci\u0142\u201d, zawo\u0142a\u0142:<\/span><\/p>\n

\u201eKto jest za Panem, do mnie!\u201d. A w\u00f3wczas przy\u0142\u0105czyli si\u0119 do niego wszyscy synowie Lewiego. I rzek\u0142 do nich: \u201eTak m\u00f3wi Pan Izraela: \u201eKa\u017cdy z was niech przypasze miecz do boku. Przejd\u017acie tam i z powrotem od jednej bramy w obozie do drugiej i zabijajcie: kto swego brata, kto swego przyjaciela, kto swego krewnego\u201d. Synowie Lewiego uczynili wed\u0142ug rozkazu Moj\u017cesza, i zabito w tym dniu oko\u0142o trzech tysi\u0119cy m\u0119\u017c\u00f3w. Moj\u017cesz powiedzia\u0142 w\u00f3wczas do nich: \u201ePo\u015bwi\u0119cili\u015bcie r\u0119ce dla Pana, poniewa\u017c ka\u017cdy z was by\u0142 przeciw swojemu synowi, przeciw swemu bratu. Oby Pan u\u017cyczy\u0142 wam dzisiaj b\u0142ogos\u0142awie\u0144stwa\u201d (Wj 32,25-29).<\/em><\/span><\/p>\n

Czy B\u00f3g ukara\u0142 syn\u00f3w Lewiego za to, i\u017c dokonuj\u0105c rzezi swoich bli\u017anich z rozkazu Moj\u017cesza, sprzeciwili si\u0119 bo\u017cemu przykazaniu \u201eNie b\u0119dziesz zabija\u0142\u201d, kt\u00f3re da\u0142 Izraelitom w Dekalogu? Ot\u00f3\u017c z dalszej cz\u0119\u015bci tej opowie\u015bci wynika, \u017ce owszem ukara\u0142, ale nie sprawc\u00f3w tej bratob\u00f3jczej rzezi,.. lecz lud, kt\u00f3ry uczyni\u0142 sobie z\u0142otego cielca. I odt\u0105d tak b\u0119dzie ju\u017c zawsze: wszelkie z\u0142o wyrz\u0105dzane bli\u017anim i ka\u017cda zbrodnia czyniona w \u201eimi\u0119 Boga\u201d mog\u0142a liczy\u0107 na aprobat\u0119 jego kap\u0142an\u00f3w i bo\u017c\u0105 nagrod\u0119 w \u017cyciu po\u015bmiertnym. I to nie tylko w tej jednej religii. Zako\u0144czenie tej historii przedstawia si\u0119 tak oto:<\/span><\/p>\n

\u201ePan rzek\u0142 do Moj\u017cesza: \u201eWyciosaj sobie dwie tablice z kamienia podobne do pierwszych, a na tych tablicach wypisz zn\u00f3w s\u0142owa, jakie by\u0142y na pierwszych tablicach, kt\u00f3re pot\u0142uk\u0142e\u015b. B\u0105d\u017a got\u00f3w jutro rano wst\u0105pi\u0107 zaraz na g\u00f3r\u0119 Synaj. I zaczekasz na mnie na wierzchu g\u00f3ry. \/..\/ Moj\u017cesz wyciosa\u0142 dwie tablice kamienne jak pierwsze, a wstawszy rano wst\u0105pi\u0142 na g\u00f3r\u0119, jak mu nakaza\u0142 Pan, i wzi\u0105\u0142 do r\u0105k tablice kamienne. A Pan zst\u0105pi\u0142 z ob\u0142oku i (Moj\u017cesz) zatrzyma\u0142 si\u0119 ko\u0142o Niego, i wypowiedzia\u0142 imi\u0119 Jahwe\u201d (Wj 34,1-5).<\/em><\/span><\/p>\n

Kt\u00f3re to ju\u017c jest przymierze tego biblijnego Boga z cz\u0142owiekiem? Pierwsze by\u0142o z Noem po potopie, drugie z Abrahamem, trzecie natomiast z Moj\u017ceszem na g\u00f3rze Synaj (nieudane) i to ju\u017c czwarte, te\u017c z Moj\u017ceszem. W dalszej cz\u0119\u015bci Biblii jest przedstawiony nast\u0119pny Dekalog, tzw. rytualny, a w \u201eKsi\u0119dze Powt\u00f3rzonego Prawa\u201d jeszcze jeden (Pwt 5,5). Wszystkie r\u00f3\u017cni\u0105 si\u0119 od siebie szczeg\u00f3\u0142ami (najbardziej rytualny). Nast\u0119pne trzy ksi\u0119gi (Kap\u0142a\u0144ska, Liczb i Powt\u00f3rzonego Prawa) po\u015bwi\u0119cone s\u0105 przepisom dotycz\u0105cym kultu Boga teraz ju\u017c Jahwe.<\/span><\/p>\n

Jest tam du\u017co ciekawych przepis\u00f3w, jak np. ten, i\u017c kap\u0142anom nie wolno pi\u0107 wina podczas s\u0142u\u017cby liturgicznej, i \u017ce ten zakaz jest wieczny. Albo przepis o ofiarach, w kt\u00f3rym Pan zwraca si\u0119 do Moj\u017cesza: \u201eOznajmij Izraelitom nast\u0119puj\u0105ce rozporz\u0105dzenie: Czuwajcie nad tym, by sk\u0142ada\u0107 Mi w okre\u015blonym czasie dary ofiarne, moje pokarmy jako ofiary spalane, na mi\u0142\u0105 wo\u0144 dla Mnie\u201d (Lb 28,1). Lub ten o czysto\u015bci obozu Izraelit\u00f3w:<\/span><\/p>\n

\u201eB\u0119dziesz mia\u0142 miejsce poza obozem i tam poza ob\u00f3z b\u0119dziesz wychodzi\u0142. Zaopatrzysz si\u0119 w ko\u0142ek, a gdy wyjdziesz na zewn\u0105trz, wydr\u0105\u017cysz nim do\u0142ek, a wracaj\u0105c przykryjesz to, czego\u015b si\u0119 pozby\u0142, gdy\u017c Pan, B\u00f3g tw\u00f3j, przechadza si\u0119 po twoim obozie, aby chroni\u0107 ciebie, a wrog\u00f3w na \u0142up tw\u00f3j wyda\u0107. \/..\/ Pan nie mo\u017ce w nim ujrze\u0107 nic odra\u017caj\u0105cego, aby nie odwr\u00f3ci\u0142 si\u0119 od ciebie\u201d (Pwt 23,13-15).<\/em><\/span><\/p>\n

Pewno, \u017ce to nic przyjemnego wdepn\u0105\u0107 w kup\u0119 i to nie tylko dla cz\u0142owieka, jak si\u0119 okazuje. Swoj\u0105 drog\u0105 uzasadnia\u0107 wymogi sanitarne bo\u017cymi spacerami po obozie, to trzeba mie\u0107 naprawd\u0119 wielk\u0105 wyobra\u017ani\u0119! Du\u017co jest tych biblijnych zakaz\u00f3w i nakaz\u00f3w (613 + 10 Dekalogu), obejmuj\u0105cych prawie ka\u017cd\u0105 dziedzin\u0119 \u017cycia ludzkiego, ale najwi\u0119cej przepis\u00f3w dotyczy sprawowania kultu. Jednak te najwi\u0119cej m\u00f3wi\u0105ce o Bogu Jahwe (a w\u0142a\u015bciwie o kap\u0142anach, kt\u00f3rzy wykreowali taki jego wizerunek), s\u0105 w rozdziale \u201eUpomnienia ko\u0144cowe \u2013 b\u0142ogos\u0142awie\u0144stwa i przekle\u0144stwa\u201d, gdzie mi\u0119dzy innymi znajduj\u0105 si\u0119 takie fragmenty:<\/span><\/p>\n

\u201eJe\u017celi za\u015b nie b\u0119dziecie Mnie s\u0142ucha\u0107 i nie b\u0119dziecie wykonywa\u0107 tych wszystkich nakaz\u00f3w, je\u017celi b\u0119dziecie gardzi\u0107 moimi ustawami, je\u017celi b\u0119dziecie si\u0119 brzydzi\u0107 moimi wyrokami, tak, \u017ce nie b\u0119dziecie wykonywa\u0107 moich nakaz\u00f3w i z\u0142amiecie moje przymierze, to i Ja obejd\u0119 si\u0119 z wami odpowiednio: ze\u015bl\u0119 na was przera\u017cenie, wycie\u0144czenie i gor\u0105czk\u0119, kt\u00f3re prowadz\u0105 do \u015blepoty i rujnuj\u0105 zdrowie. \/..\/<\/em><\/span><\/p>\n

Je\u017celi i wtedy nie b\u0119dziecie mnie s\u0142ucha\u0107, b\u0119d\u0119 w dalszym ci\u0105gu kara\u0142 was siedem razy wi\u0119cej za wasze grzechy. \/..\/ Je\u017celi (nadal) b\u0119dziecie post\u0119powa\u0107 Mnie na przek\u00f3r i nie zechcecie mnie s\u0142ucha\u0107, ze\u015bl\u0119 na was siedmiokrotne kary za wasze grzechy: ze\u015bl\u0119 na was dzikie zwierz\u0119ta, kt\u00f3re po\u017cr\u0105 wasze dzieci. \/..\/ Je\u017celi i wtedy nie poprawicie si\u0119 i b\u0119dziecie post\u0119powa\u0107 Mnie na przek\u00f3r, to i Ja post\u0105pi\u0119 wam na przek\u00f3r i b\u0119d\u0119 was kara\u0142 siedmiokrotnie za wasze grzechy. \/..\/ ze\u015bl\u0119 zaraz\u0119 pomi\u0119dzy was, \/..\/<\/em><\/span><\/p>\n

Je\u017celi i wtedy nie b\u0119dziecie Mi pos\u0142uszni \/..\/ B\u0119dziecie jedli cia\u0142o syn\u00f3w i c\u00f3rek waszych \/..\/ rzuc\u0119 wasze trupy na trupy waszych bo\u017ck\u00f3w, b\u0119d\u0119 si\u0119 brzydzi\u0142 wami. Zamieni\u0119 w ruiny wasze miasta, spustosz\u0119 wasze miejsca \u015bwi\u0119te, nie b\u0119d\u0119 wch\u0142ania\u0142 przyjemnej woni waszych ofiar. \/..\/ A ci, kt\u00f3rzy pozostan\u0105 z was, zgnij\u0105 z powodu swego przest\u0119pstwa w ziemiach nieprzyjacielskich, z powodu przest\u0119pstw swoich przodk\u00f3w zgnij\u0105, tak jak i oni\u201d (Kp\u0142 26,14-39).<\/em><\/span><\/p>\n

Kiedy si\u0119 czyta podobne do powy\u017cszych fragmenty Biblii, nie wiadomo czy \u015bmia\u0107 si\u0119, czy p\u0142aka\u0107. W taki oto oryginalny spos\u00f3b radzi sobie z cz\u0142owiekiem wszechmocny B\u00f3g \u2013 stw\u00f3rca ca\u0142ego Wszech\u015bwiata. B\u00f3g, kt\u00f3ry pono\u0107 ca\u0142y kosmos stworzy\u0142 s\u0142owem, wystarczy\u0142o, by powiedzia\u0142: \u201eNiech si\u0119 stanie!\u201d, aby wszystko si\u0119 stawa\u0142o zgodnie z jego wol\u0105 i zamys\u0142em. Dla \u015bcis\u0142o\u015bci dodam, i\u017c z perspektywy religioznawczej te \u201epocz\u0105tki kultu\u201d Boga Jahwe, tak barwnie opisane w Biblii, wygl\u0105daj\u0105 \u201enieco\u201d inaczej i w o wiele bardziej prozaiczny spos\u00f3b. W przypisach do ksi\u0105\u017cki Jak cz\u0142owiek stworzy\u0142 bog\u00f3w Jerzego Cepika, jest taki fragment:<\/span><\/p>\n

\u201eMa\u0142y, wojowniczy, plemienny b\u00f3g Jahwe d\u0142ugo nie m\u00f3g\u0142 si\u0119 r\u00f3wna\u0107 z bogami Syrii, z wp\u0142ywami Ela, Baala pod r\u00f3\u017cnymi imionami, czy z Pani\u0105 Baalat z Byblos. Jego religia d\u0142ugo musia\u0142a czerpa\u0107 ze starych, znakomicie opracowanych teologii egipskich i mezopotamskich, zanim gdzie\u015b w VI wieku p.n.e. objawi si\u0119 jako monoteistyczna, to znaczy, wy\u0142\u0105czaj\u0105ca wszystkich innych bog\u00f3w, jacy rz\u0105dz\u0105 \u015bwiatem i cz\u0142owiekiem. Przyczyn\u0105 jego dominacji i jedynow\u0142adztwa b\u0119d\u0105 warunki bardziej polityczne ni\u017c religijne. \/..\/ Jahwe mia\u0142 pot\u0119\u017cnych konkurent\u00f3w; w \u0142onie samego Izraela by\u0142 nim kult b\u00f3stwa s\u0142onecznego, kt\u00f3re w sztuce Izraela, niezwykle ubogiej i nieoryginalnej, przedstawiane by\u0142o wed\u0142ug wzor\u00f3w egipskich, jako uskrzydlona tarcza s\u0142oneczna\u201d.<\/em><\/span><\/p>\n

Ale to jest zupe\u0142nie inna historia \u2013 nie mniej dramatyczna i ciekawa, mimo, \u017ce nie zawieraj\u0105ca element\u00f3w ba\u015bniowych, za to wi\u0119cej prawdy o \u015bwiecie i cz\u0142owieku \u2013 kt\u00f3r\u0105 przedstawi\u0142em wiele lat temu w tek\u015bcie opartym na wy\u017cej cytowanej publikacji i zatytu\u0142owanym Prehistoria religii w pigu\u0142ce (opublikowany w Racjonali\u015bcie w 2005 r.)<\/span><\/p>\n

Stycze\u0144 2016 r.<\/span><\/p>\n

\n
\n
\n
\n

twoje uwagi, linki, wlasne artykuly, lub wiadomosci przeslij do: webmaster@reunion68.com<\/a><\/span><\/strong><\/span><\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n

 <\/p>\n

\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Pot\u0119ga mit\u00f3w: Dekalog i przymierze na g\u00f3rze Synaj Lucjan Ferus Wed\u0142ug tego biblijnego mitu przedstawiaj\u0105cego pocz\u0105tki kultu Boga Jahwe (wcze\u015bniej JESTEM KT\u00d3RY JESTEM), zacz\u0105\u0142 si\u0119 on nieomal z dnia na dzie\u0144, kiedy to B\u00f3g osobi\u015bcie (nazywany najcz\u0119\u015bciej Panem) da\u0142 swemu wybranemu ludowi zbi\u00f3r praw, przykaza\u0144 i norm moralnych. Mo\u017cna odnie\u015b\u0107 wra\u017cenie, i\u017c w przeci\u0105gu tego […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[6],"tags":[26,24],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/34997"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=34997"}],"version-history":[{"count":24,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/34997\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":35019,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/34997\/revisions\/35019"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=34997"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=34997"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=34997"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}