{"id":35152,"date":"2016-01-31T18:00:06","date_gmt":"2016-01-31T16:00:06","guid":{"rendered":"http:\/\/www.reunion68.se\/?p=35152"},"modified":"2016-01-31T15:45:07","modified_gmt":"2016-01-31T13:45:07","slug":"03-00-3","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.reunion68.se\/?p=35152","title":{"rendered":"I w Pruszkowie by\u0142o getto\u2026 \u2013 75 rocznica likwidacji getta w Pruszkowie"},"content":{"rendered":"
\"Pruszk\u00f3w<\/a>I w Pruszkowie by\u0142o getto\u2026 \u2013 75 rocznica likwidacji getta w Pruszkowie<\/a><\/strong><\/span><\/h5>\n

Angelika Soba\u0144ska<\/strong><\/span><\/p>\n

\n

Dzisiejsza ulica Komorowska w Pruszkowie jest jedn\u0105 z wielu ulic pruszkowskich i nie wyr\u00f3\u017cnia si\u0119 niczym. Jednak by\u0142 czas, kiedy po jej jednej stronie nie mogli chodzi\u0107 Polacy, a po drugiej \u017bydzi\u2026 Wtedy by\u0142a ona granic\u0105, jedn\u0105 z czterech. A by\u0142y to granice getta pruszkowskiego.<\/strong><\/span><\/p>\n

Getto<\/span><\/strong><\/p>\n

Dzisiejsze ulice getta s\u0105 dla nas takie zwyczajne, bo id\u0105c nimi nie znajdziemy \u015blad\u00f3w, \u017ce to na tym terenie wydzielono obszar getta. Nie ma tutaj zarysowanych granic getta jak w Warszawie \u2013 metalowymi p\u0142ytami z napisem \u201eMur getta\u201d, bo tutaj \u017cadnego ogrodzenia, muru nie by\u0142o. Terenu pilnowa\u0142 policjant, ale pozwala\u0142 \u017bydom wychodzi\u0107 i nawet handlowa\u0107. Opr\u00f3cz Komorowskiej, granicami getta by\u0142y ulice Armii Krajowej, Ceramiczna, Polna. W listopadzie 1940 r. \u017bydzi musieli si\u0119 przenie\u015b\u0107 na ten obszar, opuszczaj\u0105c swoje mieszkania i zapewne nie bardzo wiedz\u0105c co b\u0119dzie dalej z ich losem. By\u0142 to niewielki teren na kt\u00f3rym musia\u0142o si\u0119 pomie\u015bci\u0107 1331 \u017byd\u00f3w. Wcze\u015bniej mieszka\u0142o tutaj tylko 623 Polak\u00f3w.<\/span><\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Patrz\u0105c na te liczby mo\u017cna sobie wyobrazi\u0107, \u017ce warunki nie by\u0142y dobre i panowa\u0142a ciasnota, a we wspomnieniach r\u00f3\u017cnych ludzi si\u0119 to potwierdza \u2013 Henryk Krzyczkowski, autor kilku ksi\u0105\u017cek o Pruszkowie ze swoich m\u0142odych lat, wspomina w \u201eW cieniu Warszawy\u201d, \u017ce \u201ewarunki ich \u017cycia by\u0142y nadzwyczaj tragiczne. Tego nie da si\u0119 opisa\u0107 ani opowiedzie\u0107. <\/span><\/p>\n

Wygl\u0105dali coraz biedniej. (\u2026) i z ka\u017cdym dniem smutniejsi.\u201d W getcie panowa\u0142 g\u0142\u00f3d, ale \u017bydzi mogli liczy\u0107 na pomoc Pruszkowiak\u00f3w, a do tej pomocy nawo\u0142ywali tak\u017ce niekt\u00f3rzy ksi\u0119\u017ca z miejscowych parafii. Mimo tych problem\u00f3w, w getcie starano si\u0119 \u017cy\u0107 normalnie \u2013 konspiracyjnie dzia\u0142a\u0142a m\u0142odzie\u017cowa organizacja syjonistyczna, dzieciom zapewniono nauk\u0119, kontynuowano dzia\u0142alno\u015b\u0107 \u017bydowskiego Ko\u0142a Dramatycznego. <\/span><\/p>\n

Nie by\u0142o jednak wolno\u015bci, bezpiecznego domu, a wsz\u0119dzie unosi\u0142a si\u0119 niepewno\u015b\u0107 jutra i strach. Niemcy, spotykanych \u017byd\u00f3w na mie\u015bcie, wyzywali, bili, kopali, a na koniec tego bestialskiego traktowania kazali im si\u0119 uk\u0142oni\u0107, jak wspomina Henryk Krzyczkowski.<\/span><\/p>\n

Likwidacja<\/strong><\/span><\/p>\n

W styczniu 1941 r. zacz\u0119\u0142a roznosi\u0107 si\u0119 wiadomo\u015b\u0107, \u017ce \u017bydzi z Pruszkowa zostan\u0105 wysiedleni. Ju\u017c 25 stycznia nie pozwalano nikomu opuszcza\u0107 getta. 30 stycznia 1941 r. o godz. 8 rano zacz\u0119to wywozi\u0107 \u017byd\u00f3w do Warszawy. Najpierw przyjechano ci\u0119\u017car\u00f3wkami po kobiety, dzieci i starszych m\u0119\u017cczyzn i zawieziono ich do warsztat\u00f3w kolejowych, w kt\u00f3rych poddano k\u0105pieli i dezynfekcji. Z relacji \u015bwiadk\u00f3w znany jest poni\u017caj\u0105cy incydent, podczas kt\u00f3rego \u017co\u0142nierze wpadli do wagonu z k\u0105pi\u0105cymi si\u0119 nagimi kobietami, golili im w\u0142osy oraz robili im zdj\u0119cia. Ze wzgl\u0119du na du\u017c\u0105 ilo\u015b\u0107 os\u00f3b, nie poddano k\u0105pieli wszystkich i zrobiono to dopiero w Warszawie.. Podr\u00f3\u017c specjalnym poci\u0105giem trwa\u0142a 4 godziny. Tak wygl\u0105da\u0142a deportacja \u017byd\u00f3w pruszkowskich do getta warszawskiego\u2026 Zdecydowana wi\u0119kszo\u015b\u0107 ju\u017c nigdy nie zobaczy\u0142a swojego miasta.<\/span><\/p>\n

\"\"<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

\"\"
\nRodzina Szpilberg\u00f3w. Nikt nie ocala\u0142.<\/em><\/span><\/strong><\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Obchody 75 rocznicy likwidacji pruszkowskiego getta<\/strong><\/span>
\n Od tych strasznych wydarze\u0144, dziej\u0105cych si\u0119 tu, w naszym mie\u015bcie, min\u0119\u0142o ju\u017c 75 lat.<\/strong><\/span><\/p>\n


\nPierwszy raz w Pruszkowie odb\u0119d\u0105 si\u0119 obchody upami\u0119tniaj\u0105ce likwidacj\u0119 getta pruszkowskiego. Wszystkich zainteresowanych zapraszamy w imieniu Ksi\u0105\u017cnicy Pruszkowskiej na 29 stycznia 2015 r. (pi\u0105tek) na godz. 13:00 na teren znajduj\u0105cy si\u0119 w podw\u00f3rzu kamienic na kt\u00f3re mo\u017cna wej\u015b\u0107 przej\u015bciem pomi\u0119dzy kamienicami na ul. Boles\u0142awa Prusa 38 i 40. <\/span><\/span><\/p>\n

Kiedy\u015b pisa\u0142am ju\u017c o tym miejscu- by\u0142o to najwa\u017cniejsze miejsce dla pruszkowskich \u017byd\u00f3w, bo tutaj znajdowa\u0142a si\u0119 bo\u017cnica oraz rytualna \u0142a\u017ania \u2013 mykwa, a tak\u017ce inne budynki \u017cydowskie. Obchody b\u0119d\u0105 kontynuowane tak\u017ce w sobot\u0119 30 stycznia od 11:00. W obydwa te dni b\u0119dzie mo\u017cna z\u0142o\u017cy\u0107 znicze i wie\u0144ce. Organizatorem jest Ksi\u0105\u017cnica Pruszkowska, a zaanga\u017cowan\u0105 osob\u0105 w organizowanie jest tak\u017ce m.in. pan Marian Skwara, kt\u00f3remu zawdzi\u0119czamy wiedz\u0119 o \u017bydach pruszkowskich, kt\u00f3r\u0105 przedstawi\u0142 on nam w swojej ksi\u0105\u017cce \u201ePruszkowscy \u017bydzi\u201d. <\/span><\/p>\n

Przy wej\u015bciu ka\u017cdy otrzyma materia\u0142y na temat \u017byd\u00f3w pruszkowskich, kt\u00f3rzy zgin\u0119li w Holocau\u015bcie oraz list\u0119 dzieci ucz\u0119szczaj\u0105cych na lekcje religii moj\u017ceszowej do szko\u0142y powszechnej im. T. Ko\u015bciuszki z kt\u00f3rych tak\u017ce prawie ka\u017cde zosta\u0142o zamordowane. Za\u0142\u0105czam te materia\u0142y do artyku\u0142u.<\/span><\/p>\n

\n
\n
\n
\n

twoje uwagi, linki, wlasne artykuly, lub wiadomosci przeslij do: webmaster@reunion68.com<\/a><\/span><\/strong><\/span><\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n

 <\/p>\n

\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

I w Pruszkowie by\u0142o getto\u2026 \u2013 75 rocznica likwidacji getta w Pruszkowie Angelika Soba\u0144ska Dzisiejsza ulica Komorowska w Pruszkowie jest jedn\u0105 z wielu ulic pruszkowskich i nie wyr\u00f3\u017cnia si\u0119 niczym. Jednak by\u0142 czas, kiedy po jej jednej stronie nie mogli chodzi\u0107 Polacy, a po drugiej \u017bydzi\u2026 Wtedy by\u0142a ona granic\u0105, jedn\u0105 z czterech. A by\u0142y […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[6],"tags":[26,24],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/35152"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=35152"}],"version-history":[{"count":36,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/35152\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":35254,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/35152\/revisions\/35254"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=35152"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=35152"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=35152"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}