{"id":35303,"date":"2016-02-01T18:09:18","date_gmt":"2016-02-01T16:09:18","guid":{"rendered":"http:\/\/www.reunion68.se\/?p=35303"},"modified":"2016-02-01T17:00:15","modified_gmt":"2016-02-01T15:00:15","slug":"35303","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.reunion68.se\/?p=35303","title":{"rendered":"Warszawa. 45 lat temu zdj\u0119to “Dziady” Dejmka"},"content":{"rendered":"
\"e-teatr.pl\"<\/a>Warszawa. 48 lat temu zdj\u0119to “Dziady” Dejmka<\/a><\/strong><\/span><\/h5>\n

PAP<\/strong><\/span><\/p>\n

\n

\"\"<\/p>\n

30 stycznia 1968 r. w Teatrze Narodowym w Warszawie odby\u0142o si\u0119 ostatnie, jedenaste, przedstawienie “Dziad\u00f3w” w re\u017c. Kazimierza Dejmka, zdj\u0119tych z afisza przez w\u0142adze jako “antyradzieckie”. Sprawa “Dziad\u00f3w” sta\u0142a si\u0119 impulsem studenckich protest\u00f3w i pocz\u0105tkiem Marca’68.<\/span><\/strong><\/p>\n

Premiera “Dziad\u00f3w” Adama Mickiewicza w re\u017cyserii Kazimierza Dejmka odby\u0142a si\u0119 25 listopada 1967 roku. W roli Gustawa-Konrada wyst\u0105pi\u0142 Gustaw Holoubek. Zagrali tak\u017ce m.in. Kazimierz Wichniarz (Widmo), Damian Dami\u0119cki (Jakub), Bogdan Baer (Diabe\u0142 I), Lech Ordon (Literat), Jan Kobuszewski (Pelikan) i Igor \u015amia\u0142owski (Justyn Pol).<\/span><\/p>\n

Przedstawienie spotka\u0142o si\u0119 z ostr\u0105 krytyk\u0105 kierownictwa PZPR. Po czterech pierwszych przedstawieniach poinformowano Dejmka, \u017ce spektakl mo\u017ce by\u0107 grany tylko raz w tygodniu, m\u0142odzie\u017cy szkolnej nie wolno sprzedawa\u0107 wi\u0119cej ni\u017c 100 bilet\u00f3w po cenach normalnych, a re\u017cyser ma odnotowywa\u0107 reakcje publiczno\u015bci.<\/span><\/p>\n

Wezwany 21 grudnia 1967 r. w trybie nag\u0142ym do KC Kazimierz Dejmek us\u0142ysza\u0142 od Wincentego Kra\u015bki, kierownika Wydzia\u0142u Kultury, \u017ce jego inscenizacja “Dziad\u00f3w” jest “antyrosyjska, antyradziecka i religiancka”. W\u0142adys\u0142aw Gomu\u0142ka nazwa\u0142 spektakl “no\u017cem w plecy przyja\u017ani polsko-radzieckiej”.<\/span><\/p>\n

16 stycznia 1968 r. Ministerstwo Kultury i Sztuki powiadomi\u0142o dyrekcj\u0119 Teatru Narodowego, \u017ce z dniem 1 lutego przedstawienie “Dziad\u00f3w” b\u0119dzie zawieszone.<\/span><\/p>\n

Prof. Wojciech Roszkowski pisze, \u017ce do dzi\u015b nie wiadomo dok\u0142adnie, jakie czynniki partyjne zadecydowa\u0142y o zdj\u0119ciu “Dziad\u00f3w” – “gomu\u0142kowskie dla wykazania, \u017ce panuj\u0105 nad sytuacj\u0105, czy moczarowskie dla wzburzenia nastroj\u00f3w”.<\/span><\/p>\n

Ostatni spektakl, kt\u00f3ry odby\u0142 si\u0119 30 stycznia, zgromadzi\u0142 t\u0142umy. W trakcie przedstawienia publiczno\u015b\u0107 reagowa\u0142a bardzo spontanicznie, wznoszono okrzyki: “Niepodleg\u0142o\u015b\u0107 bez cenzury!”, “Chcemy “Dziad\u00f3w”!”, “Dejmek!, Dejmek!”.<\/span><\/p>\n

Po zako\u0144czeniu spektaklu uformowa\u0142 si\u0119 poch\u00f3d, kt\u00f3ry skanduj\u0105c “Wolna sztuka! Wolny teatr!” przeszed\u0142 pod pomnik Adama Mickiewicza na Krakowskim Przedmie\u015bciu. W wyniku interwencji milicji zatrzymano 35 os\u00f3b pod zarzutem “zak\u0142\u00f3cania porz\u0105dku publicznego”.<\/span><\/p>\n

Po demonstracji dwaj studenci – Adam Michnik i Henryk Szlajfer – poinformowali o jej przebiegu korespondenta francuskiego dziennika “Le Monde”. Wiadomo\u015bci te zosta\u0142y nast\u0119pnie rozpowszechnione przez Rozg\u0142o\u015bni\u0119 Polsk\u0105 Radia Wolna Europa.<\/span><\/p>\n

Od 1 lutego 1968 r. grupa student\u00f3w rozpocz\u0119\u0142a zbieranie podpis\u00f3w pod petycj\u0105 do Sejmu, wyra\u017caj\u0105c\u0105 protest przeciwko decyzji zakazuj\u0105cej wystawiania w Teatrze Narodowym “Dziad\u00f3w” oraz “polityce odcinania si\u0119 od post\u0119powych tradycji narodu polskiego”. W ci\u0105gu dw\u00f3ch tygodni w Warszawie zebrano ponad 3 tys. podpis\u00f3w, a we Wroc\u0142awiu ponad tysi\u0105c.<\/span><\/p>\n

Zdj\u0119cie z afisza “Dziad\u00f3w” wywo\u0142a\u0142o oburzenie cz\u0119\u015bci \u015brodowisk intelektualnych. 29 lutego na Nadzwyczajnym Walnym Zebraniu Warszawskiego Oddzia\u0142u Zwi\u0105zku Literat\u00f3w Polskich uchwalono przedstawion\u0105 przez Andrzeja Kijowskiego rezolucj\u0119 pot\u0119piaj\u0105c\u0105 polityk\u0119 kulturaln\u0105 prowadzon\u0105 przez ekip\u0119 W\u0142adys\u0142awa Gomu\u0142ki. W dyskusji bardzo ostro wypowiadali si\u0119 m.in. Jerzy Andrzejewski, Pawe\u0142 Jasienica, Leszek Ko\u0142akowski, Antoni S\u0142onimski i Stefan Kisielewski, kt\u00f3ry m\u00f3wi\u0142 o “skandalicznej dyktaturze ciemniak\u00f3w w polskim \u017cyciu kulturalnym”.<\/span><\/p>\n

4 marca 1968 r. decyzj\u0105 ministra o\u015bwiaty i szkolnictwa wy\u017cszego Henryka Jab\u0142o\u0144skiego Adam Michnik oraz Henryk Szlajfer zostali skre\u015bleni z listy student\u00f3w Wydzia\u0142u Historycznego Uniwersytetu Warszawskiego za udzia\u0142 w demonstracji 30 stycznia i przekazywanie informacji zagranicznym dziennikarzom. Obaj nale\u017celi do tzw. komandos\u00f3w, czyli grupy zbuntowanej m\u0142odzie\u017cy, opowiadaj\u0105cej si\u0119 za rozszerzeniem swob\u00f3d obywatelskich, przede wszystkim zniesienia lub przynajmniej ograniczenia cenzury oraz wi\u0119kszej autonomii nauki i szk\u00f3\u0142 wy\u017cszych.<\/span><\/p>\n

8 marca 1968 r. na dziedzi\u0144cu Uniwersytetu Warszawskiego odby\u0142 si\u0119 protestacyjny wiec. Wcze\u015bniej w\u0142adze aresztowa\u0142y studenckich przyw\u00f3dc\u00f3w: Henryka Szlajfera, Seweryna Blumsztajna, Jana Lity\u0144skiego, Karola Modzelewskiego, Jacka Kuronia i Adama Michnika.<\/span><\/p>\n

Zgromadzona na wiecu m\u0142odzie\u017c przez aklamacj\u0119 przyj\u0119\u0142a rezolucj\u0119, w kt\u00f3rej stwierdza\u0142a m.in. “My studenci uczelni warszawskich, (…) o\u015bwiadczamy: Nie pozwolimy nikomu depta\u0107 Konstytucji Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej. Represjonowanie student\u00f3w, kt\u00f3rzy protestowali przeciwko haniebnej decyzji zakazuj\u0105cej wystawienia “Dziad\u00f3w” w Teatrze Narodowym, stanowi jawne pogwa\u0142cenie art. 71 Konstytucji. Nie pozwolimy odebra\u0107 sobie prawa do obrony demokratycznych i niepodleg\u0142o\u015bciowych tradycji Narodu Polskiego. Nie umilkniemy wobec represji”.<\/span><\/p>\n

W rezolucji \u017c\u0105dano r\u00f3wnie\u017c przywr\u00f3cenia praw studenckich Michnikowi i Szlajferowi oraz umorzenia post\u0119powa\u0144 przeciwko innym uczestnikom demonstracji pod pomnikiem Adama Mickiewicza. Studenci poprzez aklamacj\u0119 wyrazili pe\u0142ne poparcie dla rezolucji przyj\u0119tej przez pisarzy 29 lutego, solidaryzuj\u0105c si\u0119 z nimi “w obronie kultury i swob\u00f3d obywatelskich”. Wiec zosta\u0142 brutalnie spacyfikowany przez ZOMO i tzw. aktyw robotniczy z warszawskich zak\u0142ad\u00f3w pracy.<\/span><\/p>\n

Wiec 8 marca na Uniwersytecie Warszawskim sta\u0142 si\u0119 pocz\u0105tkiem tzw. wydarze\u0144 marcowych – kryzysu politycznego, fali studenckich protest\u00f3w, walki frakcji wewn\u0105trz PZPR oraz fali antysemickiej propagandy.<\/span><\/p>\n

19 marca 1968 r. w Sali Kongresowej PKiN w Warszawie przemawia\u0142 W\u0142adys\u0142aw Gomu\u0142ka. Pot\u0119pi\u0142 antyradzieckie prowokacje w trakcie przedstawie\u0144 “Dziad\u00f3w” w Teatrze Narodowym i ostro skrytykowa\u0142 przebieg zebrania ZLP z 29 lutego – przede wszystkim wyst\u0105pienia Stefana Kisielewskiego i Paw\u0142a Jasienicy, kt\u00f3rego brutalnie zaatakowa\u0142, insynuuj\u0105c mu wsp\u00f3\u0142prac\u0119 z UB. I sekretarz KC podkre\u015bli\u0142 \u017cydowskie pochodzenie “inspirator\u00f3w” zaj\u015b\u0107 na Uniwersytecie Warszawskim, “znanych z rewizjonistycznych wyst\u0105pie\u0144 i pogl\u0105d\u00f3w”. Gomu\u0142ka zapewnia\u0142, \u017ce walka z “syjonizmem” nie ma nic wsp\u00f3lnego z antysemityzmem. Gdy m\u00f3wi\u0142 o sprawach \u017cydowskich, sala skandowa\u0142a “\u015amielej! \u015amielej!”. Przy zdaniu Gomu\u0142ki o prawdopodobnym opuszczeniu Polski przez “syjonist\u00f3w” wznoszono okrzyki “Pr\u0119dzej! Pr\u0119dzej!”. Nast\u0119pnego dnia w ca\u0142ym kraju odby\u0142y si\u0119 wiece pod has\u0142em: “Jeste\u015bmy z Wami, towarzyszu Wies\u0142awie!”.<\/span><\/p>\n

Wed\u0142ug informacji Generalnej Prokuratury z 6 czerwca 1968 r. w zwi\u0105zku z wydarzeniami marcowymi zatrzymano ponad 2700 os\u00f3b, w tym 359 student\u00f3w. Przed kolegiami postawiono blisko 700 os\u00f3b, w tym 143 student\u00f3w. \u015aledztwa wszcz\u0119to wobec 540 osobom, w tym 207 studentom. Do s\u0105du skierowano akty oskar\u017cenia przeciwko 262 osobom, w tym 98 studentom i pracownikom naukowym. W\u015br\u00f3d nich znale\u017ali si\u0119 Jacek Kuro\u0144 i Karol Modzelewski, kt\u00f3rzy dostali po 3,5 roku wi\u0119zienia, a tak\u017ce Adam Michnik z wyrokiem 3 lat pozbawienia wolno\u015bci. W pozosta\u0142ych procesach wyroki by\u0142y ni\u017csze i waha\u0142y si\u0119 od 18 do 24 miesi\u0119cy. Osoby zgadzaj\u0105ce si\u0119 na emigracj\u0119 by\u0142y zwalniane.<\/span><\/p>\n

W latach 1968-1969 z Polski wyemigrowa\u0142o ponad 15 tys. \u017byd\u00f3w b\u0105d\u017a os\u00f3b pochodzenia \u017cydowskiego. W\u015br\u00f3d nich by\u0142o m.in. ok. 500 pracownik\u00f3w naukowych, ok. 1000 student\u00f3w, a tak\u017ce dziennikarze, filmowcy, pisarze i aktorzy. W tym czasie wyjecha\u0142o r\u00f3wnie\u017c ok. 200 by\u0142ych pracownik\u00f3w bezpiecze\u0144stwa i informacji wojskowej, odpowiedzialnych za zbrodnie stalinowskie.<\/span><\/p>\n

W samej partii rozpocz\u0119\u0142a si\u0119 antysemicka nagonka personalna. Do ko\u0144ca marca 1968 r. z PZPR wyrzucono ponad 8 tys. os\u00f3b. 80 funkcjonariuszy wysokiej rangi utraci\u0142o swoje stanowiska, 14 z nich pe\u0142ni\u0142o funkcje ministerialne.<\/span><\/p>\n

\n
\n
\n
\n

twoje uwagi, linki, wlasne artykuly, lub wiadomosci przeslij do: webmaster@reunion68.com<\/a><\/span><\/strong><\/span><\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n

 <\/p>\n

\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Warszawa. 48 lat temu zdj\u0119to “Dziady” Dejmka PAP 30 stycznia 1968 r. w Teatrze Narodowym w Warszawie odby\u0142o si\u0119 ostatnie, jedenaste, przedstawienie “Dziad\u00f3w” w re\u017c. Kazimierza Dejmka, zdj\u0119tych z afisza przez w\u0142adze jako “antyradzieckie”. Sprawa “Dziad\u00f3w” sta\u0142a si\u0119 impulsem studenckich protest\u00f3w i pocz\u0105tkiem Marca’68. Premiera “Dziad\u00f3w” Adama Mickiewicza w re\u017cyserii Kazimierza Dejmka odby\u0142a si\u0119 25 […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[6],"tags":[26,24],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/35303"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=35303"}],"version-history":[{"count":10,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/35303\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":35306,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/35303\/revisions\/35306"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=35303"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=35303"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=35303"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}