{"id":35329,"date":"2016-02-02T18:09:17","date_gmt":"2016-02-02T16:09:17","guid":{"rendered":"http:\/\/www.reunion68.se\/?p=35329"},"modified":"2016-02-02T13:29:35","modified_gmt":"2016-02-02T11:29:35","slug":"35329","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.reunion68.se\/?p=35329","title":{"rendered":"\u201eMost Westchnie\u0144\u201d najwi\u0119kszego getta Europy"},"content":{"rendered":"
\"\"<\/a>\u201eMost Westchnie\u0144\u201d najwi\u0119kszego getta Europy\"Big<\/a><\/strong><\/span><\/h5>\n

Agnieszka Kajczyk<\/strong><\/span><\/p>\n

\n

26 stycznia 1942 roku w warszawskim getcie oddano do u\u017cytku tzw. \u201ek\u0142adk\u0119\u201d nad ulic\u0105 Ch\u0142odn\u0105.<\/strong><\/span><\/p>\n

\"Wide<\/p>\n

W czasie okupacji Ch\u0142odna, jako wa\u017cna arteria wylotowa \u201earyjskiej\u201d Warszawy, dzieli\u0142a getto na dwie cz\u0119\u015bci. To w\u0142a\u015bnie w tym miejscu znajdowa\u0142 si\u0119 \u2014 jak okre\u015bli\u0142 to prof. Jacek Leociak \u2014 punkt kulminacyjny getta, a mianowicie w\u0105ski przesmyk, umo\u017cliwiaj\u0105cy mieszka\u0144com dzielnicy zamkni\u0119tej przedostanie si\u0119 z jednej jej cz\u0119\u015bci do drugiej.<\/span><\/p>\n

Na p\u00f3\u0142noc od Ch\u0142odnej, kt\u00f3ra by\u0142a ulic\u0105 aryjsk\u0105 (jedynie w pierwszym okresie istnienia getta, czyli do grudnia 1941 roku, cz\u0119\u015b\u0107 Ch\u0142odnej znalaz\u0142a si\u0119 w granicach getta. By\u0142 to oko\u0142o dwustumetrowy odcinek jezdni pomi\u0119dzy skrzy\u017cowaniem z \u017belazn\u0105 a skrzy\u017cowaniem z Wroni\u0105), rozpo\u015bciera\u0142o si\u0119 \u201edu\u017ce getto\u201d z przewag\u0105 najubo\u017cszej ludno\u015bci. To tam mieszka\u0142a biedota, t\u0142oczyli si\u0119 przesiedle\u0144cy, drobni handlarze i rzemie\u015blnicy. Na po\u0142udnie za\u015b znajdowa\u0142o si\u0119 ma\u0142e getto, w kt\u00f3rym mieszkali ludzie zamo\u017cniejsi, swoista elita: inteligenci, bogaci mieszczanie. Tam te\u017c mie\u015bci\u0142 si\u0119 m.in. Judenrat, a tak\u017ce, uchodz\u0105ca za jedn\u0105 z najlepszych ulic w getcie, ulica Sienna.<\/span><\/p>\n

\"Medium<\/p>\n

Chc\u0105c usprawni\u0107 komunikacj\u0119 w najbardziej newralgicznym miejscu warszawskiego getta, na pocz\u0105tku 1942 roku Niemcy przerzucili nad aryjsk\u0105 Ch\u0142odn\u0105 drewnian\u0105 k\u0142adk\u0119 dla pieszych, natomiast dla ruchu ko\u0142owego, przede wszystkim riksz, kt\u00f3re by\u0142y najpopularniejszym \u015brodkiem komunikacji w getcie, zainstalowali na skrzy\u017cowaniu Ch\u0142odna-\u017belazna specjalne mechaniczne wrota.<\/span><\/p>\n

\"Medium<\/p>\n

Most zaprojektowany i wykonany przez firm\u0119 \u201eSchmied i Muetzermann\u201c postawiono na wysoko\u015bci budynk\u00f3w Ch\u0142odna 23 i Ch\u0142odna 26. Si\u0119ga\u0142 on poziomu drugiego pi\u0119tra, dzi\u0119ki czemu mog\u0142y pod nim przeje\u017cd\u017ca\u0107 Ch\u0142odn\u0105 \u201earyjskie\u201d tramwaje, transporty niemieckiego wojska, samochody, co uwieczniono na licznych fotografiach, na kt\u00f3rych wida\u0107 r\u00f3wnie\u017c licznych przechodni\u00f3w. Z mostu rozpo\u015bciera\u0142a si\u0119 panorama na aryjsk\u0105 stron\u0119 Warszawy, wida\u0107 by\u0142o z niego m.in. Hale Mirowskie, wie\u017c\u0119 stra\u017cack\u0105, Ogr\u00f3d Saski, baszt\u0119 Cedergrenu na Zielnej (budynek PASTY), krzy\u017ce ko\u015bcio\u0142\u00f3w, a nawet lini\u0119 dalekiej Wis\u0142y. Nie bez kozery most nazywano Ponte dei Sospiri, czyli Most Westchnie\u0144.<\/span><\/p>\n

Tak w swoim pami\u0119tniku pisa\u0142 o nim Henryk Makower:<\/span><\/p>\n

A z g\u00f3ry mostu widok na \u201earyjsk\u0105\u201c, jak\u017ce dla nas woln\u0105 Warszaw\u0119. Ale nie pozwala si\u0119 na tak drobn\u0105 przyjemno\u015b\u0107. Policjanci na mo\u015bcie grzecznie, ale stanowczo prosz\u0105, aby si\u0119 nie gapi\u0107 i przechodzi\u0107 dalej.<\/em><\/span><\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Ten drewniany most bardzo mocno wry\u0142 si\u0119 w pami\u0119\u0107 wielu os\u00f3b, a tak\u017ce w wizerunek samego getta i to pomimo faktu, i\u017c funkcjonowa\u0142 jedynie przez p\u00f3\u0142 roku od stycznia do sierpnia 1942 roku. Po wielkiej akcji likwidacyjnej getta warszawskiego k\u0142adka przesta\u0142a by\u0107 potrzebna i zosta\u0142a rozebrana. Jednak fakt, jak bardzo sta\u0142a si\u0119 symbolem, czy te\u017c emblematem getta, wida\u0107 po tym, jak cz\u0119sto pojawia si\u0119 we wspomnieniach, a tak\u017ce w literaturze, m.in. w opowiadaniu A. Rudnickiego Wielki Stefan Konecki. Jest ona tak\u017ce obecna na wielu fotografiach, mo\u017cna wr\u0119cz odnie\u015b\u0107 wra\u017cenie, \u017ce by\u0142a jednym z najcz\u0119\u015bciej fotografowanych obiekt\u00f3w okupowanej Warszawy.<\/span><\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Czytaj dalej tu: \u201eMost Westchnie\u0144\u201d<\/a><\/strong><\/span><\/span><\/p>\n

\n
\n
\n
\n

twoje uwagi, linki, wlasne artykuly, lub wiadomosci przeslij do: webmaster@reunion68.com<\/a><\/span><\/strong><\/span><\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n

 <\/p>\n

\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

\u201eMost Westchnie\u0144\u201d najwi\u0119kszego getta Europy Agnieszka Kajczyk 26 stycznia 1942 roku w warszawskim getcie oddano do u\u017cytku tzw. \u201ek\u0142adk\u0119\u201d nad ulic\u0105 Ch\u0142odn\u0105. W czasie okupacji Ch\u0142odna, jako wa\u017cna arteria wylotowa \u201earyjskiej\u201d Warszawy, dzieli\u0142a getto na dwie cz\u0119\u015bci. To w\u0142a\u015bnie w tym miejscu znajdowa\u0142 si\u0119 \u2014 jak okre\u015bli\u0142 to prof. Jacek Leociak \u2014 punkt kulminacyjny getta, […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[6],"tags":[26,24],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/35329"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=35329"}],"version-history":[{"count":29,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/35329\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":35333,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/35329\/revisions\/35333"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=35329"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=35329"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=35329"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}